Bijlage 1 Omgevingsvisie 2025

meer groen plaatsen (versterking én vergroting dus).

mensen van buiten.” De verbindende factor tussen jong en oud ontbreekt

Jacobswoude bleek er behoefte te zijn aan een hospice in de

Er heerst een beeld dat de gemeente Nieuwe Wetering ziet als “een

en daarbij kijkt het dorp ook naar zichzelf.

gemeente Kaag en Braassem. Basisschool de Meerpaal in

Extra ruimte voor tuinbouw of bouwen in bestaand stedelijk gebied (verdichting)

afvoerputje,” vanwege het verleden en op dit moment vanwege het project rondom de scheve huisjes.

10.2.8.4 Karakter

Nieuwe Wetering sloot in diezelfde periode. Omdat velen denken Volgens sommigen kan een “laagdrempelige ontmoetingsplek” zoals een dorpshuis

dat een gemeenschap zonder school ten dode is opgeschreven,

uitkomst bieden. Daarmee is een deel van het eenzaamheidsprobleem en de zorgvraag

was het een gevoelig verlies voor het dorp.

te ondervangen. Deze wens was er ook in 2015, waarbij er toen is opgeschreven:

Nieuwe Wetering kenmerkt zich onder andere door een goed

“als de behoefte is aangetoond, dan wordt er gekeken of er een verbinding gemaakt

Maar Nieuwe Wetering bleek oplossingsgericht en veerkrachtig,

aanpassingsvermogen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het verdwijnen van de

kan worden met de realisatie van het hospice. Mocht dat niet kunnen, dan gaan we

want het hospice-initiatief - ontstaan buiten het dorp - kwam

basisschool en het vervolgens verschijnen van hospice Amandi. In het begin deed

onderzoeken of een verbinding ergens anders in het dorp gevonden kan worden.

er. De gemeente pakte haar samenwerkende rol (blauw), de

het verlies van de belangrijke plek van samenkomst pijn, nu zijn inwoners trots op

Bijvoorbeeld op de begane grond van het nieuwe Cultureel Centrum.”

draagconstructie van de school bleef overeind, er werden

de betekenisvolle zorg die het hospice verleent.

inzamelingsacties gestart en langzaam maar zeker verscheen Na 2015 is er weinig veranderd. Dat kan te maken hebben met het feit dat inwoners vinden dat zo’n plek al bestaat. Zij noemen het nieuwe Cultureel Centrum en de

sprake is van extremen. Binnen de gemeente Kaag en Braassem is de mate

Bult in de buitenlucht, met uiteenlopende sociale activiteiten (zoals kaartmiddagen,

Het Amandi-huis is nu een plek waar mensen uit geheel Kaag

van eenzaamheid in Nieuwe Wetering het laagst, maar de inwoners nuttigen er

bejaardengym, de muziek- en schietvereniging).

en Braassem gezamenlijk betekenisvolle zorg verlenen, mede

gemiddeld gezien de grootste hoeveelheid alcohol. Het kan daardoor zomaar

114

het Amandi-huis.

Op sociaal-maatschappelijke vlak blijkt uit de cijfers dat in Nieuwe Wetering

dankzij de inzet van de oude school, vrijwilligers uit Nieuwe

zijn dat een drankje op zijn tijd een belangrijk sociaal bindmiddel is. In die zin lijkt

Maar het blijft een punt van discussie binnen de gemeenschap, een punt overigens

Nieuwe Wetering sterk op Rijpwetering en Oud Ade, of de Rip en Oud Ade lijken op

waar het dorp uitstekend zelf mee aan de slag zou kunnen. Een beetje vergeleken

Nieuwe Wetering.

met de komst van het Amandi-huis.

Wetering en vrijwilligers uit andere kernen.

Omgevingsvisie 2025

115

10.2.9

Dorpsperspectief

en het plan Straathof moet er voor deze doelgroepen specifiek aandacht zijn. Vooralsnog passen beide projecten binnen de gemeentelijke beleidslijn voor nieuwbouw: inbreiding (bouw in bestaand stedelijk gebied) en aan de dorpsrand.

Oud Ade Rijpwetering

Hoewel er veel eensgezindheid is onder de inwoners (hoogbouw tot maximaal drie lagen en “Oud Ade is het leukste dorp,” zeiden drie Rippers), lopen de meningen uiteen over het aan elkaar groeien van de dorpen parallel aan de Oud Adeselaan.

10.2.9.3 Ruimtelijke uitdagingen 10.2.9.1 Twee dorpen - één gemeenschap

In en rondom Oud Ade en Rijpwetering geldt dat er niet genoeg ruimte is voor alle opgaven. Of zoals een inwoner het verwoordt: “De druk op de grond is

Rivaliteit tussen ‘Oudaaiers’ en ‘Rippers’, bij sommigen ligt het nog vers in het

hoog, erg hoog.” Mensen begrijpen daarom dat er moeilijke keuzes nodig zijn.

geheugen. Maar anno 2025 is de sfeer anders: onder meer door de samenvoeging

Tijdens de gesprekken met inwoners kwamen de volgende ruimtelijke

van de basisscholen en diverse verenigingen is de band tussen Oud Ade en

bevindingen en uitgangspunten (in willekeurige volgorde) naar voren:

Rijpwetering hecht geworden. Vandaar dat er één dorpsperspectief is geschreven,

We waarderen het open landschap en hopen dat het open blijft, voor

voor beide dorpen.

onze boeren en de weidevogels. Recreatie op en rond het water is waardevol, maar het hoeft niet drukker

“Saamhorigheid” en “het ons-kent-onsgevoel” voert de boventoon in Oud Ade en

dan nu - “bespaar ons alstublieft een tweede Giethoorn.”

Rijpwetering. De inwoners zeggen: “Wij zijn trots op onze dorpen. Wij wonen hier

De huidige voorzieningen - met onder meer Ivo (de SRV-wagen), de Vergulde

met veel plezier.”

Vos (belangrijk als sociale verbinder) en RYP - zijn passend en voldoende -

10.2.9.2 Bebouwing

er hoeven geen winkels, horeca of andere bedrijven bij. De verkeersveiligheid verdient extra aandacht: mensen rijden te hard en

Oud Ade en Rijpwetering zijn het Groene Hart zoals veel mensen dat zich

het wordt drukker.

voorstellen. Ten westen en zuiden: slingerende veenpolders. Ten oosten en noorden:

We zijn blij met de huisarts, de thuiszorg, de door vele vrijwilligers gedragen

langgerekte, rechte veendroogmakerijen. Tien molens en twee ranke kerktorens

dorpshuizen, Meddle en beide kerken - het behouden van deze voorzieningen

die de horizon sieren. Karakteristieke bruggen, sloten, poelen en diepe polders. Het

(eventueel met een nieuwe functie die aansluit bij de opgaven van morgen)

boerenlandschap in bedrijf en lintbebouwing met hier en daar een woonwijk.

is goed voor de dorpen. Bij het eventueel toekomstbestendig maken van het Hertogspark heeft

116

Mensen koesteren deze groenblauwe, dorpse leefomgeving, maar wonen in de

bundeling van krachten en een brede maatschappelijke blik de voorkeur.

dorpen staat onder druk. Zo zijn meer betaalbare woningen van harte welkom, met

Dit houdt onder andere in dat er een centrale plek is voor het onderwijs,

name voor lokale starters en ouderen, aldus de inwoners. Bij de herinrichting van

de kinderopvang en de sportverenigingen met- indien noodzakelijk en

het parkachtige Hertogspark - voor velen het kloppend hart van de gemeenschap -

gewenst - woningbouw.

Omgevingsvisie 2025

117

10.2.9.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen Ondanks sociale controle en onderlinge verbondenheid komen de zorgvraag en toenemende gevoelens van eenzaamheid) in Oud Ade en

10.2.9.6 Waar de gemeenschap het voortouw neemt

Rijpwetering ook voor.

Het Hertogspark, kloppend hart en huiskamer van de

maatschappelijke opgaven van de toekomst (zoals vergrijzing, groeiende

dorpen. Iedereen is welkom op de Oud Adeselaan - van Zo kijkt het kerkbestuur samen met de gemeenschap naar een passende

jong tot oud, man of vrouw, Oudaaier, Ripper en daarbuiten.

herbestemming voor beide kerken en kijken de verenigingen op het Hertogspark

Al langer werken onder andere sportverenigingen,

met een brede blik naar de toekomst. Ook doen veel inwoners hun best om

school en kinderopvang samen om een brede leer- en

Beide dorpen zijn vitaal en over het algemeen zijn de mensen tevreden en

nieuwkomers bij het dorp te betrekken. Deze nieuwkomers bestaan op dit moment

beweegomgeving op te zetten voor zoveel mogelijk inwoners.

gemoedelijk. Een aantal (sport)verenigingen zoals ROAC, de tennisvereniging

voornamelijk uit vermogende mensen van buiten die een grote woning kunnen

en de ijsclub spelen een hoofdrol bij het saamhorigheidsgevoel. De invloed lijkt

kopen, of mensen uit de regio die via de sociale woningbouw een plekje in het dorp

Uit die samenwerking groeit nu voorzichtig een

zo groot, dat het “rijke verenigingsleven” zichtbaar is in de cijfers: relatief weinig

krijgen toebedeeld. Niet iedereen wil echter meedoen - “wat prima is”, maar een

nieuw en belangrijk project: de herinrichting van het

eenzaamheid en overgewicht, veel beweging en sport.

zekere “verpaupering” ligt wel op de loer, net als een te lage aanwas van kinderen

Hertogspark. Vanwege een aantal verouderde faciliteiten

en jongeren die de dorpen met hun activiteiten levendig houden. “Daarom blijven

en ontwikkelingen (onder meer de verhuizing van

we iedereen begroeten op straat, want zo doen we dat hier.”

hockey naar het Sportpad in Roelofarendsveen en het

10.2.9.4 Karakter

Maar, mensen drinken graag een drankje. Inwoners beweren daarover: “Lekker samen sporten en daarna een biertje of wijntje drinken, dat hoort erbij.” De

tekort aan geschikte woningen) breekt er een natuurlijk

vele evenementen versterken de verbondenheid, zoals de Fancy Fair en de

Op dit moment gaat het goed. En dat kan in de toekomst zo blijven, zolang

moment aan om het Hertogspark opnieuw in te richten en

Middeleeuwse Feesten. Sporten en met elkaar een drankje doen lijkt daardoor

“Oudaaiers” en “Rippers” de ruimte krijgen om dingen - of het nu evenementen

toekomstbestendig te maken, met daarbij aandacht voor

onlosmakelijk met elkaar verbonden, al moet gezegd worden: een deel van

zijn of de zorg - collectief en zelfstandig op te pakken. Maar dan wel op hun

sociaal-maatschappelijke en ruimtelijke thema’s.

de inwoners heeft ook moeite met de prominente rol van alcohol als sociaal

manier: “met en voor elkaar.”

bindmiddel.

De gemeenschap - die vooruit durft te kijken en dat ook kan - is allereerst bezig zichzelf te organiseren en te

Vrijwel “alles lukt” in Oud Ade en Rijpwetering want: “Als we iets willen, dan zetten

zorgen de mensen met gewenste kennis uit de dorpen en

we samen de schouders eronder. En dan gaan we door, net zo lang totdat het lukt.”

belanghebbenden op de juiste momenten aan tafel zitten.

Deze eendracht en daadkracht vinden waarschijnlijk haar oorsprong in een breed

Ze nemen zelf het initiatief waardoor de gemeente een

gedragen hang naar onafhankelijkheid. Het maandblad ‘De Brug’ van Oud Ade

uitgelezen kans krijgt om het “van-buiten-naar-binnen-

verdient in dat kader een eervolle vermelding. Vrijwel alle andere dorpen dromen

uitgangspunt” toe te passen en - in zowel de presterende/

over een blad dat zo wordt gewaardeerd.

samenwerkende als reactieve rol - een bescheiden bijdrage te leveren aan de vitaliteit en het geluk van een gemeenschap.

Oud Ade en Rijpwetering mogen dan een klein aantal inwoners hebben, in veel andere opzichten zijn ze groot.

118

Omgevingsvisie 2025

119

10.2.10

Dorpsperspectief

Oude Wetering

10.2.10.1 Gestage gemeenschapsverstrengeling Oude Wetering vormt samen met Roelofarendsveen het meest verstedelijkte gebied van de gemeente Kaag en Braassem. Door de jaren heen zijn beide dorpen steeds nauwer met elkaar verweven geraakt. De officiële grens - ergens rond de Meerkreuk - staat op de Alkemadelaan al geruime tijd niet meer gemarkeerd met plaatsnaamborden. Ook op sociaal-maatschappelijk vlak groeit de onderlinge verbondenheid. Twee voetbalverenigingen die elkaar jarenlang fel beconcurreerden - DOSR en Alkmania (Weteringse Boys) - zijn inmiddels gefuseerd. Daarnaast is Kineo in opbouw: een groot beweeg- en kindcentrum, voor inwoners van de beide dorpen. Verder is de verwachting dat het vervagen van religieuze lijnen en het samenbrengen van maatschappelijke voorzieningen het samengaan van

In de jaren ‘70 en ‘80 breidde het dorp zich in westelijke richting uit. Met het

de dorpen versnelt, waarschijnlijk op eenzelfde manier zoals in Oud Ade en

recente raadsbesluit om het glastuinbouwgebied De Baan en Sotaweg te

Rijpwetering.

behouden voor de komende decennia, is verdere uitbreiding van Oude Wetering naar het westen op korte termijn niet mogelijk.

Op basis van recente gesprekken met inwoners lijkt het nu nog te vroeg voor een gezamenlijk dorpsperspectief. Echter, in de (nabije) toekomst is het voorstelbaar

In tegenstelling tot veel andere kernen, is dat voor een deel van de inwoners geen

dat Oude Wetering en Roelofarendsveen zichzelf zien als één dorp - als één

probleem. Want op dit moment is het “goed toeven.” Verder “is er weinig aan de

gemeenschap.

hand” en woon je “middenin de Randstad, maar toch buiten.” Meer dan in andere

10.2.10.2 Bebouwing Historisch gezien speelde Oude Wetering een voorname rol in de handel en

120

kernen noemen inwoners de nabijheid van naasten en het water als zaken die hen binden aan het dorp - een plek “waar je woont, maar niet werkt.”

binnenvaart: het lag aan de belangrijkste noord-zuidvaarroute van Holland. Lange

10.2.10.3 Ruimtelijke uitdagingen

tijd genoot het kadedorp meer aanzien dan Roelofarendsveen - met name dankzij

Vanwege de relatief dichte bebouwing speelt een aantal ruimtelijke opgaven in

de “steenen Gebouwen, waarvan er verscheidene deftig zijn opgehaald” (Isaak

Oude Wetering een grotere rol dan in kleinere kernen. Zo is er sprake van hoge en

Tirion in Kret, 2025 - blz. tien). Het gaat hier om de elegante gevels aan de Kerk-

soms onveilige verkeersdruk en kan het dorp in de toekomst moeilijker omgaan

en Veerstraat waarvan enkele nog altijd zichtbaar zijn.

met extreem weer, zoals langdurige hitte, droogte of ‘onstuimige’ regenbuien.

Omgevingsvisie 2025

121

Op basis van gesprekken met inwoners kwamen de volgende ruimtelijke bevindingen en uitgangspunten (in willekeurige volgorde en gelijk aan die van De focus voor mobiliteit en de bijbehorende infrastructuur moet liggen op het

10.2.10.6 Sportpad-ontwikkeling deel I (zie Roelofarendsveen voor deel II)

verbeteren van de situatie voor fietsers, wandelaars en mindervaliden.

Het Sportpad is een ontwikkeling waarbij sportverenigingen,

In hoeverre bepaalde wijken of buurten moeten blijven zoals ze nu zijn (= geen

onderwijs, kinderopvang, het sportbedrijf en de gemeente

extra woningbouw, recreatie, winkels of groen) om de verkeersveiligheid te

als gelijkgestemde partners samenwerken. Dit moet leiden

verhogen, is onduidelijk.

tot een unieke ontmoetingsplek voor jong en oud waar

De inwoners willen het weidse, waterrijke uitzicht zoveel mogelijk behouden,

leren, ontwikkelen en bewegen centraal staat. Hier komt een

Roelofarendsveen) naar voren:

dus bij voorkeur geen hoogbouw - ook omdat dit het dorpse aangezicht aantast.

de geschiedenis (en volgens sommigen ook het geweten) van Alkemade vertelt.

grensoverstijgende plek waar sportvelden, een zwembad en

De schaarse ruimte binnen de kern die niet bebouwd is moeten we indien

Wat opvalt is dat er signalen zijn dat mensen op bepaalde plekken - meer dan

klaslokalen doelbewust met elkaar zijn verweven en waar geen

mogelijk zo houden zodat het “rustieke” karakter in tact blijft.

in andere wijken en dorpen - langs elkaar heen leven. Hierdoor lijkt het erop dat

klassikaal onderwijs is en onderwijs en kinderopvang in elkaar

Bij voorkeur gebruiken we deze onbebouwde ruimte voor “meer groen” of

eenzaamheid een wissel op een specifieke groep mensen trekt.

overlopen. Iedereen uit de gemeente Kaag en Braassem is hier

“laagdrempelige ontmoetingsplekken.”

welkom.

Over het leven op en met het water (een veelgenoemd historisch onderdeel

10.2.10.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

van de dorpsidentiteit) valt op dat er “aan de overkant6” - op het terrein van de

In Oude Wetering zijn - net als in de meeste andere dorpen - de eerste

Deze ontwikkeling is in lijn met de identiteit van het naar buiten

voormalige betonfabriek - een mogelijke impuls kan komen in de vorm van een

reacties op de eenzaamheidscijfers in te delen in twee categorieën: schrik en

en op handel gerichte Oude Wetering. Het is nieuw en gedurfd

haventje of andere kleinschalige waterrecreatie.

onherkenbaarheid. Vooral omdat er zo’n breed aanbod is aan activiteiten, “maar

- een experiment, maar als het slaagt groeien diverse lokale

mensen weten gewoon niet dat er zoveel te doen is.” “Of de drempel lijkt nog altijd

generaties op een gezonde manier op. Het Sportpad kan daarbij

te hoog.” De inwoners zijn het wel eens over lokale signalen. “Buren leren elkaar

een verbinder en gids zijn tussen de gemeenschappen. In die zin

Vanwege haar ligging (na het verlaten van Amsterdam en het oversteken van de

minder goed kennen, er zijn te weinig plekken waar we elkaar kunnen ontmoeten,

kunnen de positieve gevolgen van het project over generaties en

Haarlemmermeer was Oude Wetering de eerste aanlegplaats voor schepen) is

de jeugd tussen 12 en 18 jaar kan nergens heen.”

gemeentegrenzen heen reiken.

10.2.10.4 Karakter

Oude Wetering van oudsher naar buiten gericht. Mogelijk zijn deze historische wortels een verklaring voor de houding “import is welkom.” Het opvallend hoge

In aantallen oplopend werden de volgende maatschappelijke uitdagingen

aantal vrijwilligers en inwoners met zonnepanelen op hun dak (meer dan 50%!)

genoemd: ondanks de vele vrijwilligers en seniorenservices houdt de druk op het

vindt - wie weet - zijn oorsprong in de ondernemingsgeest van het dorp. Verder

zorgsysteem de gemoederen bezig, maken mensen zich zorgen over de vergrijzing

houden talloze vrijwilligers een “bloeiend verenigingsleven” in stand dat belangrijk

(mensen zien het eerder als een bedreiging dan als een kans) en de bouw van

is voor de gemeenschap. Zie het dorpsperspectief van Roelofarendsveen voor de

Braassemerland gaat te snel voor het dorp: “Onze identiteit verwatert.”

rol van de sportverenigingen aan de Weteringlaan hierin. Oude Wetering heeft geen divers assortiment winkels en brede voorzieningen, Mede hierdoor organiseren mensen in Oude Wetering veel: van cursussen omgaan

maar dat lijken de mensen voor lief te nemen. Omdat ze het meeste kunnen

met dementie en autisme tot burenhulp en buurtcirkels. Ook is er een museum dat

vinden bij de Veense buren.

De lintbebouwing aan de overzijde van het water – langs de Westerdijk en het Westeinde – hoort formeel niet tot Oude Wetering. Toch voelen veel bewoners zich verbonden met het dorp en identificeren zij zich ermee.

6

122

Omgevingsvisie 2025

123

10.2.11

Dorpsperspectief

10.2.11.1 Gestage gemeenschapsverstrengeling Eeuwenlang is er in Roelofarendsveen geveend, geteeld, gebukt, gebaggerd en verbouwd. Vroeger voornamelijk op kleine kwekerijen, die - naast bedrijf - ook

Roelofarendsveen

dienst deden als “rommelplekjes.” Daar gebeurde van alles: van innovatieve tuinbouw tot de ontwikkeling van nieuwe gereedschappen en de opbouw van wagens voor het jaarlijkse bloemencorso. Naast het kweken van bloemen en groenten werd ook hier cultuur gevormd. Want deze “creatieve broedplaatsen” zijn (deels) verantwoordelijk voor de Veense identiteit. Deze laat zich vangen in termen als: hardwerkend, vertrouwd (familiair), “no-nonsense”, trots, praktisch en “nuchter - met uitzondering dan… van de kermisweek.” Een groot deel van de inwoners vindt dat er weinig tot geen afstand is tussen mensen, zowel fysiek (“het is één dorp”) als verstandelijk (“het wij-zijgevoel is weg”). Kineo - het nieuwe kind- en beweegcentrum dat de komende jaren verschijnt omgeven door sportverenigingen - stimuleert naar alle waarschijnlijkheid de samenhang (mogelijk versmelting).

10.2.11.2 Bebouwing

De komende jaren komen er nieuwe mensen wonen in een groot deel van het voormalige kwekerijgebied rondom de Noorderhemweg/Galgekade (Oostpolder). Deze “vermenging” (omdat het overwegend mensen “van buiten” zijn) zien

Waar Oude Wetering vooral over het water naar de wereld keek, speelde het

sommigen als een kans. Toch vragen mensen zich af of de Veense gemeenschap

leven voor de Veenders zich grotendeels af op en in het veen. Niet altijd werd

de instroom kan dragen en de nieuwkomers bij het dorp kunnen betrekken.

de rug naar het water gekeerd, de teelt- en kweekproducten moesten tenslotte

Positieve dan wel negatieve signalen rondom de ‘Veense Kermis’ kunnen wellicht

met de praam naar de veiling. Toch, de relatie met het water in “de Veen” moet

dienen als graadmeter.

in het verleden anders zijn geweest. Ook omdat bijna iedere Veense familie wel iemand verloor aan het water.

10.2.11.3 Ruimtelijke uitdagingen Door de verregaande verstening van Roelofarendsveen ontstaan een aantal

124

Bepaalde elementen van dat voormalige veenbestaan zijn nog altijd zichtbaar:

ruimtelijke kwetsbaarheden. Zo nemen blauwalg en bodemdaling door belasting

het Noord- en Zuideinde als belangrijke aan- en afvoerroute, voorheen

toe, blijft de zomerse warmte tot lang na zonsondergang hangen en vraagt dit veel

bevaren - nu bereden, de watertoren met de rode tulp, de Veense Veiling bij

van het systeem dat het hemelwater moet afvoeren. Ook de drukte op de wegen

Wagenaar en het sluisje. Deze unieke kenmerken moeten - volgens velen -

(met name rondom het Noord- en Zuidplein en op Noordeinde, Zuideinde en de

bewaard blijven.

Braassemdreef) zorgt op specifieke momenten van de dag voor onveiligheid.

Omgevingsvisie 2025

125

Op basis van gesprekken met inwoners kwamen de volgende ruimtelijke bevindingen en uitgangspunten naar voren (in willekeurige Wat mobiliteit en de bijbehorende infrastructuur betreft moet de focus

10.2.11.6 Sportpad-ontwikkeling deel II (zie Oude Wetering voor deel I)

volgorde en gelijk aan die van Oude Wetering): liggen op het verbeteren van de situatie voor fietsers en wandelaars.

Het leek een heilloze missie: de fusie van voetbalrivalen, verwelkoming van

Het blijft onduidelijk in hoeverre bepaalde wijken of buurten moeten blijven

een “Ripse” hockeyclub en een nieuwe school voor 1.000 leerlingen - iets dat

zoals ze nu zijn (= geen extra woningbouw, recreatie, winkels of groen) om

zelfs in een grote stad bijna niet voorkomt. Maar de Sportpad-ontwikkeling

de verkeersveiligheid te verhogen.

bleek robuust en de gebiedsvisie doortastender dan gedacht. Zo werd

Het waterrijke, weidse uitzicht moeten we zoveel mogelijk in stand houden,

E.M.M’21 opgericht (Eendracht Maakt Macht, in meerdere opzichten een

dus bij voorkeur geen hoogbouw - ook omdat dit het aangezicht van het

toepasselijke naam), er werd ruimte vrijgemaakt voor een hockeyclub en

dorp aantast.

de bouw van Kineo begon.

De schaarse ruimte binnen de kern die niet bebouwd is moet zoveel

10.2.11.4 Karakter

mogelijk zo blijven zodat het dorpse karakter intact blijft.

Reuring en beleving lijkt bij Roelofarendsveen te passen. Van festivals

De parallellen tussen de Sportpad-ontwikkeling en de Veense ruilverkaveling

Bij voorkeur gebruiken we de onbebouwde ruimte voor “meer groen”,

en verenigingen voor de jeugd tot activiteiten voor ouderen en de Veense

in de jaren ‘50, zijn zonder al te veel inbeeldingsvermogen te maken.

“meer beplanting” of “laagdrempelige ontmoetingsplekken.”

Kermis. Tel daar de vele zelfstandigen bij op, een omvangrijk mkb en een

Ook toen was er weerstand en achterdocht, maar uiteindelijk bleken alle

vitaal verenigingsleven en zo ontstaat het beeld van de Veender: drukbezet

betrokkenen overtuigd van de gezamenlijke koers. De ontwikkeling zou de

en sociaal, als het even kan met een drankje in de hand.

lokale gemeenschap veel voortgang, vitaliteit en voorspoed brengen. Of het Sportpad de verwachtingen kan waarmaken, moet de toekomst uitwijzen.

Waar het zwaartepunt van Oude Wetering neigt richting de oudere helft van

Er is in ieder geval een duidelijke visie, draagvlak en vastberadenheid.

de samenleving, is Roelofarendsveen een dorp waar veel jonge gezinnen zich vestigen. “Nieuwe welvaart,” zo omschreef de provincie Zuid-Holland Kaag

En daarmee raakt het samenwerkingsverband net zozeer aan de Veense

en Braassem recent. Dit lijkt specifiek van toepassing op Roelofarendsveen.

als aan de Oude Weteringse identiteit. Die lokale houding van mouwen

“Hoge arbeidsparticipatie, hoge welvaart (materieel/immaterieel) en hoge

opstropen en aanpakken net zo lang totdat het geregeld is - een mentaliteit

levensverwachting. Gemiddelde vergrijzing.”

die geworteld lijkt in het veen - komt goed van pas. Mocht het Sportpad in

10.2.11.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

de toekomst een succes zijn, dan is die houding een van de doorslaggevende succesfactoren geweest.

Ondanks de vestiging van jonge gezinnen en de aanwezigheid van veel ‘bovendorpse voorzieningen’ zoals SplotsZ, de Tech Campus en detailhandel

Het kan voorkomen dat er moeilijkere tijden aanbreken, wat nogal eens

is er toch ook sprake van eenzaamheid en vergrijzing. Ook in de Veen zijn de

gebeurt bij dit soort grote, complexe projecten. De voorwaarde voor de

signalen daarvan voel- en merkbaar. “Meer vergrijzing en te weinig openbare,

gemeente (zowel politiek als bestuurlijk) is om de regie zo veel mogelijk

groene ruimte waar je elkaar tegenkomt, of laagdrempelige buurthuizen die

bij het samenwerkingsverband te laten liggen.

de rommelplekjes van weleer kunnen vervangen.”

126

Omgevingsvisie 2025

127

10.2.12

Dorpsperspectief

10.2.12.1 Gedragen door de dijk waar de tijd de tijd hoort te krijgen Tijdens de Grote Ontginning ergens in de Hoge Middeleeuwen

Rijnsaterwoude

verrees uit de veenwildernis een nederzetting. Bijna 1.000 jaar later is Rijnsaterwoude nog altijd omgeven door water en de vruchtbare grond waar mensen destijds naar zochten. Rijnsaterwoude vormt het thuis van inwoners die over het algemeen tevreden zijn. Of je nu over de Herenweg vanuit het noorden nadert, of de zuidelijke boomrijke entree neemt. In het “vriendelijke” dorp zien de inwoners liever niet te veel en niet te snel dingen veranderen. “De rust, het authentieke en het vele water. Het is gewoon een kneuterig, ontspannen, veilig dorp.” In 2015 is in samenwerking met het dorp gewerkt aan een kernplan. Bepaalde punten uit dit kernplan dienden samen met de opbrengst van de dorpentoer

10.2.12.3 Ruimtelijke uitdagingen

als input voor dit dorpsperspectief .

Op basis van de online vragenlijst, het kernplan en de dorpentoeravond

7

10.2.12.2 Bebouwing

zijn de volgende ruimtelijke uitdagingen voor Rijnsaterwoude opgesteld: De inwoners zijn tevreden over de huidige recreatievoorzieningen. Zij willen

Rijnsaterwoude is een lintdorp, gebouwd op een dijk die dienstdoet

vooral “groen, ruimte en rust” behouden en het Braassemermeer niet verder

als waterkering en als doorgaande weg. Aan dat boezemlint liggen drie

“beleefbaar” maken.

groepen van bebouwing: rondom de kenmerkende Woudse Dom, bij Meerbon/

De doorstroom op de woningmarkt (nieuwe woningen met name voor lokale

Suyderbon en de wijk tussen Integraal Kindcentrum (IKC) Het Woud en de

jongeren) is belangrijk, maar in vergelijking met de andere kernen lijkt de

Leidse Vaart.

noodzaak in Rijnsaterwoude minder groot. Het dorp maakt zich ernstige zorgen over de provinciale plannen voor het

128

In de toekomst lijkt het logisch om eventuele nieuwe woningen te bouwen

opwekken van duurzame energie via windturbines. De inwoners vinden de

in westelijke richting, tussen de twee laatstgenoemde bebouwde plekken.

plannen niet in lijn met de Lokale Energie Strategie (LES) (zie ook thema ‘2.3.3.

Op dit moment komen daar nieuwbouwwoningen binnen het project de Woudse

energie opwekken’ waardoor de gemeente en inwoners in principe “schouder

Juffen. De nadruk moet liggen op het zoveel mogelijk behouden van het karakter.

aan schouder staan” voor wat betreft deze provinciale plannen.

Daarom is het uitgangspunt: als het kan bouwen binnen bestaand stedelijk

Naast woningbouw is mobiliteit hét thema in Rijnsaterwoude en dan met

gebied (verdichting) binnen de dorpsranden. Zo kan het uitgesproken agrarische

name: de bereikbaarheid van het openbaar vervoer, een goede bushalte (het

buitengebied - met voornamelijk akkerbouw en veeteelt (droogmakerij) -

enige punt dat uit het kernplan dat niet is meegenomen), parkeerproblematiek,

de functie behouden en waardoor de doorzichten grotendeels open blijven.

sluipverkeer en verkeersonveiligheid door landbouwverkeer.

Vanwege de bijdrage van de actiegroep ‘Hier Geen Windturbines’ en de discussie die daaruit volgde, kon een deel van de gebruikelijke dorpentoeravond niet plaatsvinden. Hierdoor is er meer dan elders geput uit andere bronnen.

7

Omgevingsvisie 2025

129

10.2.12.4 Karakter Het sociaal-maatschappelijk gezicht van Rijnsaterwoude kenmerkt zich door “naar elkaar omkijken.” Dit houdt in dat mensen het best oneens kunnen zijn

10.2.12.6 Een groene, avontuurlijke parel

met elkaar, maar “we staan wel klaar als de situatie daar om vraagt.”

De inwoners van Rijnsaterwoude dragen niet dezelfde soort trots in zich voor hun dorp als de trots die de Veenders

Wat opvalt is de relatief grote veerkracht en een groot zelforganiserend

of Rippers in zich dragen voor Roelofarendsveen en

vermogen. De ontwikkeling van het Schoolhuis als levendige, laagdrempelige

Rijpwetering. Maar in Rijnsaterwoude is er wel degelijk

“verbindingsplek” toont de zelf-aanpakken-en-regelen-mentaliteit. Net als de

een zwak voor de groene, avontuurlijke beweegparel van

ontwikkeling van het zwemstrand, de Multivloer en dorpshaven Het Venegat.

het dorp.

Het ontbreken van commerciële voorzieningen (op de SRV-wagen na) lijkt

Integraal Kindcentrum Het Woud is een grote school

het dorp weinig te deren. Het zorgt eerder voor rust en een zekere band met

met buitengymterrein. Daarnaast liggen een Tiny Forest,

de buurdorpen, zoals Leimuiden, Woubrugge, Ter Aar of Alphen aan den Rijn.

een dierenweide en een speeltuin. Bij deze kindvriendelijke

Daar doen mensen boodschappen of gaan ze sporten.

plek kunnen kinderen het hele jaar door bewegen, leren en spelen.

Het beperkte, maar vitale verenigingsleven is voor velen belangrijk. Toch lijkt er ook sprake van toenemende gevoelens van eenzaamheid onder de

Deze plek is er gekomen door buiten bestaande hokjes te

inwoners. Daarnaast noemen mensen de overlast van Schiphol (opvallend

denken, ondanks terughoudendheid bij mensen en zelfs

vaak) en is er een bovengemiddelde focus op gezondheid.

Kamervragen over het buiten gymmen. De school kwam met

10.2.12.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

een grensverleggend voorstel en de gemeente werd in een vroeg stadium betrokken (= “successleutel”). Samen werden

Wat opvalt in Rijnsaterwoude: buiten de algemene trend van vereenzaming

ze “onwijs enthousiast” en kwam deze unieke plek via korte

en vergrijzing zijn er geen breed gedeelde sociaal-maatschappelijke

lijntjes tot stand.

uitdagingen. Op een enkele uitzondering na leven er onder de mensen zorgen in het ruimtelijk domein op de eerdergenoemde dossiers (sluipverkeer en de windturbines). “Behoud” lijkt daarmee het kernwoord voor Rijnsaterwoude.

130

Omgevingsvisie 2025

131

10.2.13

Dorpsperspectief

Woubrugge

10.2.13.2 Bebouwing Woubrugge, de meest zuidelijke kern in de gemeente Kaag en Braassem, gaat op dit moment flink op de schop. Er zijn werkzaamheden aan de Bateweg, Emmalaan en Cornelis Kempenaarlaan. Verder verduurzaamt Woondiensten Aarwouden een aanzienlijk deel van de huurwoningen, verzwaart en verbetert Liander het energienet en vervangt en vernieuwt

10.2.13.1 Herrezen aan de Woudwetering

132

WIJdezorg de zorglocatie Woudsoord aan het Weteringpad.

Nabij de kruising N207 en de Kruisweg staan de twee laatste zichtbare

Daarnaast gaan twee basisscholen samen in één IKC (Integraal Kindcentrum),

herinneringen aan het dorp Jacobswoude. Het gaat om een “hardsteenen bankje”

de Wereldweide. Op de vrijvallende scholenlocatie aan de Emmalaan komen in

en “eenvoudig monumentje” - stille getuigen van wat begon als een Middeleeuwse

de nabije toekomst woningen. De inwoners vinden dat daar extra aandacht moet

nederzetting die ten onder ging aan de kracht van natuur en mens.

zijn voor woningen voor lokale jongeren en senioren.

Jacobswoude lag ooit in een bosrijke omgeving, maar storm en overstromingen

Deze ontwikkelingen (samen met de mogelijke nieuwbouw genaamd ‘Karperhof’)

teisterden het gebied. Veenplassen verschenen, turfwinning volgde en

geven het dorp een impuls en maken het dorp meer toekomstbestendig voor de

Jacobswoude zonk langzaam weg in het veenmoeras. Naar verloop van tijd werd

komende jaren. Daarbij wensen inwoners dat het dorpse, landelijke karakter bij

het dorp onbewoonbaar en trokken de mensen twee kilometer richting het westen

voorkeur in stand blijft. Concreet betekent dit: het zoveel mogelijk open houden

naar de dijken van de Woudwetering.

van de Vierambachtspolder en Oudendijksepolder.

Aan beide kanten van deze belangrijke waterweg ontstond Woubrugge. Dat kon

Dit houdt in dat een eventuele verdere uitbereiding alleen kan in zuidwestelijke

bestaan door onder meer turfwinning, handel en water. Voor turfwinning kwam

richting. Hoogbouw vinden de inwoners prima als dit beperkt blijft in hoogte en

uiteindelijk tuin- en landbouw in de plaats, maar de innige band met de Wetering

aantal. De meningen lopen sterk uiteen over het delen van woonoppervlak of

hield stand. Het water - inclusief de karakteristieke brug - zorgt namelijk nog

voorzieningen met elkaar (sommigen zijn bereid de tuin, garage of een washok en

altijd voor werk (recreatie en toerisme), levensgeluk en vormt de identiteit van het

zelfs woonruimte collectief te maken, terwijl anderen graag alle voorzieningen

voormalige “saaiste dorp van Nederland.”

privé houden).

Omgevingsvisie 2025

133

10.2.13.3 Ruimtelijke uitdagingen

opvang van Oekraïense vluchtelingen en de watersportrecreatiedag. Dit zijn

Woubrugge grenst ten zuiden aan Alphen aan den Rijn en ten noorden vormen

voorbeelden van het “gevarieerde verenigingsleven” en de vele “leuke initiatieven”

de Kromme Does en het Braassemermeer een natuurlijke begrenzing. Ondanks

in het dorp.

10.2.13.6 Het Daisypark, een voorbeeld van samenwerking en inclusiviteit

uitgangspunten en uitdagingen voor die beschikbare ruimte komen naar voren,

Een kenmerk bij deze Woubrugse zelforganisatie is dat als een voorziening

“Woubrugge is het saaiste dorp van Nederland,” had de

onder andere uit gesprekken met inwoners:

dreigt te verdwijnen, een lokale groep mensen opstaat die de voorziening

jongerenwerker opgevangen. “Nou, als we daar verandering

nieuw leven in blaast.

in willen brengen, moeten we zelf aan de slag.” Na woorden

deze harde grenzen is er in westelijke en oostelijke richting ruimte. De volgende

Over het algemeen lijken de Woubruggenaren “tevreden volk.” Ze willen het dorp zoals het nu is vooral in stand houden en bestempelen de toekomst als

van die strekking ontstond het idee om een verwaarloosde

“zonnig” (een term die opmerkelijk genoeg ook meerdere keren is genoemd

Als relatief grote kern heeft Woubrugge een aantal ‘bovendorpse voorzieningen’ zoals

hoek in Woubrugge om te vormen tot een mooie beweegen ontmoetingsplek “voor en door het dorp,” het Daisypark.

in Rijnsaterwoude).

huisarts, tandarts en sinds kort is er ook de bibliotheek. Verder werd door lokale inzet

Het tuinbouwgebied Woubrugge (door de gemeente aangemerkt als duurzaam)

de kroeg behouden voor het dorp. Daardoor lijkt het erop dat veel ingrediënten voor

en de bedrijven daar zijn - hoewel ze niet langer de werkverstrekker zijn van

een vitaal en leefbaar dorp aanwezig zijn en dat waarderen de mensen.

vroeger - nog altijd nauw betrokken bij de lokale gemeenschap. Een groot deel van het dorp beschouwt een tweede ontsluitingsweg als strikt

10.2.13.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

noodzakelijk en er zou meer aandacht moeten komen voor verkeersveiligheid

Uit de cijfers blijkt dat Woubrugge net als de andere kernen te maken heeft

Een groep jongeren, de basisschool en het jongerenwerk gingen doortastend te werk. Met de gemeente, maar ook met andere lokale partijen in Woubrugge. Het prille idee groeide uit tot een initiatief waar veel partners samenwerkten.

in zijn algemeenheid - een thema waar lokaal zorgen over bestaan.

met vereenzaming en vergrijzing. Daarnaast vinden relatief veel mensen dat

Mensen maken zich daarnaast grote zorgen over de terugloop van het

hun gezondheid goed is, bewegen mensen bovengemiddeld vaak, is er weinig

Zo kwam er een crowdfundingsactie door de jongeren zelf,

winkelaanbod en er zijn een aantal gevoelige dossiers, zoals: de komst van

overgewicht en ligt het percentage overmatige drinkers rond het gemiddelde

sponsorden lokale ondernemers, werkte de school mee

een AZC (asielzoekerscentrum), windturbines en mogelijke woningbouw in

voor de gemeente.

met een ontwerpwedstrijd (die gewonnen werd door Daisy),

de Gnephoek.

verzorgde een deskundige inwoner gratis het tekenwerk en

Inwoners willen het groen en de ruimte om te spelen zoveel mogelijk

Wat verder opvalt is dat mensen zich vooral zorgen maken om de openbare

behouden of als dat kan vergroten.

ruimte. Dat heeft mogelijk te maken met de grootscheepse verbouwing in het dorp

10.2.13.4 Karakter Het sociale gezicht van Woubrugge is te vergelijken met dat van Rijnsaterwoude.

werd de locatie samen en eigenhandig verbouwd.

die op dit moment plaatsvindt. Uit ervaring weten we dat, zodra de fysieke ruimte

Het is opnieuw een voorbeeld waarin de gemeente haar

op orde is, mensen ruimte en tijd krijgen om na te denken over het sociaal domein

samenwerkende rol pakte. De gemeente blijft tenslotte

en wat het dorp nu het dorp maakt.

eigenaar van de openbare ruimte en - in dit geval - ook

Het laat zich min of meer vangen in de woorden: “men kijkt naar elkaar om.”

verantwoordelijk voor het onderhoud. Maar er werd wel

De wens naar onafhankelijkheid - zoals bij andere voormalige Alkemade-dorpen -

samen gedacht, besloten, gedaan en geleerd. En nu is er

lijkt minder prominent.

het Daisypark, een toegankelijke plek waar alle jongeren hun beweeghart kunnen ophalen.

Toch zijn er in Woubrugge zeker genoeg gezamenlijke maatschappelijke inspanningen. Zoals de overname van de sportvelden door VV Woubrugge, de sporthal die het dorp al jaren beheert, Woutje Brugge, Koningsdag, de

134

Omgevingsvisie 2025

135

Nieuwe Wetering, zicht op de Lijkermolen No 2

10.3 Buitengebied

10.3.2 Specifieke uitgangspunten

10.3.1 Inleiding

Wij willen het buitengebied zo open mogelijk houden, maar willen niet de

Nieuwe functies en bovengrondse bestemmingen moeten passen bij

Kaag en Braassem maakt deel uit van het Groene Hart. Wat oppervlakte

dorpsranden op slot zetten. Hier moet bijvoorbeeld ruimte zijn voor woningbouw.

de kenmerken van de bodem en het watersysteem. Grondwaterstanden,

betreft vormt het buitengebied het grootste deel van onze gemeente. De

Er moet ook ruimte zijn om energie op een duurzame manier op te wekken. Wij

kwetsbare veenbodems en afwatering zijn leidend bij de locatiekeuze

groene uitstraling van het gebied is dan ook kenmerkend voor dit landelijke en

geven daarbij de voorkeur aan het opwekken van energie door middel van 50%

en inrichting.

agrarische gebied. De agrariërs in onze gemeente zijn feitelijk de hoeders van ons

wind en 50% zon. Combinaties van wind en zon hebben de voorkeur, om zowel

Activiteiten zoals zelfstandige horeca en (grootschalige) evenementen

buitengebied en zorgen voor ons dagelijks eten en drinken (voedselzekerheid).

de netbelasting als impact op het landschap te minimaliseren. Windturbines zien

of recreatie mogen alleen zo nu en dan voorkomen. Woningbouw in

Waar mogelijk geven we hen de ruimte om te ondernemen, met uitzondering

wij het liefst op plekken waar het landschap al is aangetast en waar dit ruimtelijk

het buitengebied gebeurt met name in de sfeer van ‘straatje erbij’.

van intensieve veehouderijen (niet-grondgebonden veehouderij). We merken

inpasbaar is, zoals langs infrastructuur binnen onze gemeente. We staan niet

Nieuwe (niet-agrarische) bedrijfsactiviteiten zijn niet wenselijk en

daarbij dat de moderne bedrijfsvoering voor onder andere mestverwerking,

per se negatief tegenover lokale initiatieven om duurzaam energie op te wekken.

moeten zoveel mogelijk op de bedrijventerreinen plaatsvinden.

opslag of duurzame technieken meer ruimte nodig heeft rondom gebouwen. In

Wat betreft recreatie willen we aantrekkelijk zijn voor de eigen inwoners, dan

Nieuwe vestiging van een intensieve veehouderij is uitgesloten.

de huidige situatie zijn bouwvlakken vaak te krap ingetekend rondom bestaande

wordt het vanzelf ook aantrekkelijk voor recreanten van buiten de gemeente.

Nieuwe (agrarische) bedrijfswoningen zijn alleen toegestaan als

gebouwen, wat uitbreiding belemmert. Die te krappe begrenzing zorgt voor

We willen voornamelijk inzetten op dagrecreatie (wandelen, fietsen en varen)

betrokkenen de noodzakelijkheid en doelmatigheid aantonen. Een

juridische belemmeringen en vertraagt innovaties. Daarnaast is er, om zekerheid

ondersteund door daghoreca (een kopje koffie of lunch). Ook moet er ruimte zijn

tweede (agrarische) bedrijfswoning is daarmee feitelijk uitgesloten.

te bieden aan agrariërs, behoefte aan heldere en werkbare regels voor het gebruik

voor kleinschalige verblijfsrecreatie, maar niet in alle delen van het buitengebied.

Er is ruimte voor (recreatieve) nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven

van gewasbeschermingsmiddelen, in lijn met het landelijk beleid. Agrarische

Bijvoorbeeld niet op de bovenlandjes in de Drechtzone. Voor grootschalige

als die de bestaande en landschappelijke structuur en kwaliteit niet

ondernemers zijn zich bewust van hun maatschappelijke positie en werken aan

verblijfsrecreatie (meer dan 25 recreatiewoningen) is er weinig ruimte in de

schaden.

het verlagen van de eigen afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen.

gemeente, maar we sluiten het niet volledig uit. Voor sommige gebieden is

Recreatieondernemingen die zich volledig op recreatie richten,

grootschalige verblijfsrecreatie wel op voorhand al uitgesloten vanwege

bijvoorbeeld een camping, zijn niet gewenst. Dit om te zorgen voor een

bijvoorbeeld de cultuurhistorische- en/of natuurwaarden.

goede balans tussen agrarische bedrijvigheid en recreatie. Uitzondering

Roelofarendsveen, Noordkade

hierop zijn vervolgfuncties van bestaande ondernemingen. Het buitengebied is een uitgestrekt gebied dat is op te delen in verschillende sub-

Het uitbreiden van het aantal bestaande evenementen, in omvang en

gebiedstypen. Binnen het buitengebied onderscheiden wij de volgende gebieden:

hoeveelheid, is niet gewenst.

veenweide, droogmakerij, Wijde Aa zone, Drechtzone, Kagerplassen-gebied en de

We stimuleren initiatieven die waarde halen uit reststromen van het

agrarische linten.

boerenbedrijf zoals mest, plantenresten of warmte uit vergisting. Zulke agrarische reststromen zijn in te zetten voor energie, bodemverbetering

136

Wat we willen bereiken verschilt per sub-gebiedstype, maar er zijn ook een aantal

of als grondstof. Dit sluit aan bij de duurzame ambities van agrariërs en

specifieke uitgangspunten die voor het hele buitengebied gelden.

de gemeente.

Omgevingsvisie 2025

137

10.3.3

Veenweide

10.3.3.1 Inleiding Het westelijke deel van onze gemeente bestaat uit veenweidegebieden, polders en plassen. Het landschap is open door de vele weilanden en de grote hoeveelheid sloten. De natuurwaarde is hierdoor groot: niet zozeer vanwege een grote hoeveelheid dier- en plantensoorten, maar omdat er een aantal unieke soorten leven en broeden, zoals de grutto en de wulp. De cultuurhistorische waarde is ook aanzienlijk vanwege de duidelijk zichtbare, oude verkavelingspatronen. Deze verkavelingsstructuur heeft echter ook een keerzijde, want daardoor zijn de mogelijkheden tot schaalvergroting van agrarische bedrijven in het gebied enigszins beperkt. Het gebied ademt rust, ontspanning, natuur en groen. Monumentale molens en karakteristieke kerktorens zijn overal in het gebied zichtbaar. De agrariërs zijn overwegend melkveehouders, maar hebben zich

10.3.3.3 Specifieke uitgangspunten

ook bekwaamd in natuurbeheer en kleinschalige recreatie, zoals een bed and

Binnen het veenweidegebied bieden we geen ruimte aan

breakfast, kleinschalige zorg en het maken en verkopen van streekproducten.

activiteiten die de bestaande landschappelijke structuur

Het gebied is autoluw en toegankelijk voor wandelaars, fietsers en watersporters.

en kwaliteit kunnen schaden.

De strategische plaatsing van bankjes, uitkijkpunten en aanlegsteigers draagt

Binnen het gebied is er ruimte voor dagrecreatie. Hiermee

er aan bij dat mensen het gebied kunnen beleven. Op diverse locaties kunnen

bedoelen we activiteiten gericht op ontspanning in de vrije

ze boten aanleggen, de fiets stallen of iets eten en drinken, bijvoorbeeld bij

tijd, zoals sport en spel, natuurbeleving, amusement en

een boerderij of een molen.

uitstapjes die plaatsvinden binnen een tijdsbestek van een dag. De dagrecreatie wordt ondersteund door (de bestaande) kleinschalige verblijfsrecreatieve voorzieningen in het gebied. Er is ruimte voor lokale innovatieve ontwikkelingen gericht

10.3.3.2 Wat willen we bereiken?

op het tegengaan van bodemdaling door veenoxidatie of door belasting.

Het behouden van de bestaande landschappelijke structuur

Recreatieve of agrarische (neven)activiteiten/ontwikkelingen

en kwaliteit.

die een negatieve invloed hebben op de icoonsoorten in

Het tegengaan van bodemdaling veroorzaakt door veenoxidatie

het veenweidegebied en de voor het gebied kenmerkende

(waarbij veengrond afbreekt omdat het in contact is met zuurstof).

biodiversiteit, zijn in principe verboden.

Omgevingsvisie 2025

139

10.3.4

Droogmakerij

10.3.5

Wijde Aa zone

10.3.4.1 Inleiding

10.3.5.1 Inleiding

De droogmakerijen zijn grootschalige open polders die voornamelijk in gebruik zijn als

Van Leiderdorp tot aan Nieuwkoop loopt een lang recreatielint waar de

agrarisch productielandschap. Het primaire grondgebruik is landbouw, zowel akkerbouw

verbinding tussen water en land kenmerkend is. Dit lint loopt langs de

als veeteelt. Zoals de overzichtskaart van dit gebiedstype laat zien is er onderscheid

zuidoever van de Does, de Kromme Does, de Wijde Aa, het Paddegat, het

tussen droogmakerij klei en veen. Een uitgebreide beschrijving van en verdere toelichting

Braassemermeer en de Leidse Vaart. Het is een doorgaande recreatieroute

op die twee sub-gebiedstypen staat in de gebiedsgerichte programma’s.

voor fietsers en wandelaars, met bijbehorende voorzieningen. Zo zijn er horecagelegenheden in de dorpen. De Wijde Aa-zone is bijna helemaal onderdeel van het NatuurNetwerk Nederland en heeft daardoor een belangrijke functie als ecologische verbindingszone. Binnen de Wijde Aa-zone is er dan ook (extra) ruimte voor natuur(ontwikkeling).

10.3.4.2 Wat willen we bereiken? Het primaire grondgebruik door landbouw, zowel akkerbouw en veeteelt, behouden en stimuleren. Het herstellen, versterken/verbeteren en/of vergroten van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit.

10.3.4.3 Specifieke uitgangspunten Binnen het gebied is ruimte voor schaalvergroting van agrarische bedrijven. Daarom bieden we, waar mogelijk, ruimte op het gebied van geur, geluid, mestopslag en dierenverblijven. Dit mag echter niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van omliggende woningen. Binnen de droogmakerij is er ruimte voor recreatie, met name

140

Voorwaarde bij bovengenoemde accenten is dat er ook nadrukkelijk

10.3.5.2 Wat willen we bereiken?

aandacht is voor verhoging van de landschaps- en natuurwaarden.

In eerste instantie het behouden en herstellen van de

Hiermee bedoelen we:

biodiversiteit die het gebied kenmerkt. Op de lange termijn

• Versterking/verbetering van de gekozen doelsoorten op en rondom

een vergroting van deze biodiversiteit.

10.3.5.3 Specifieke uitgangspunten

de droogmakerij door bijvoorbeeld het aanleggen van nieuwe

Het behouden van het bestaande recreatielint waarbij

Enkele agrarische bedrijven kunnen een volwaardige recreatieve

ecologische verbindingszones, zonder dat dit ten koste gaat van

de verbinding tussen water en land voorop staat.

tweede bedrijfstak voeren als dit het waardevolle en open

bestaande landbouwgronden. • Een positieve grondhouding richting ontwikkelingen die de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit vergroten. • Schaalvergroting van agrarische bedrijven (dierlijke en plantaardige

landschap niet schaadt. E is geen ruimte voor ontwikkelingen in bestaande ecologische verbindingszones die een negatieve invloed hebben op de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit.

gekoppeld aan linten langs de Wijde Aa en de Drecht. Het gaat dan

productiesystemen) en intensivering van de recreatieve activiteiten

Binnen het gebied is er ruimte voor dagrecreatie. Hiermee

om recreatieve routes, met daarbij trekpleisters zoals een agrarisch

mogen plaatsvinden als ze duurzaam zijn, een verbetering van

bedoelen we activiteiten die zijn gericht op ontspanning in de

bedrijf dat recreatie als volwaardige tweede hoofdtak heeft. Deze

de bodemkwaliteit betekenen en/of zorgen voor een versterking/

vrije tijd, zoals sport en spel, natuurbeleving, amusement en

trekpleisters zijn via de N207 en de N446 goed bereikbaar.

verbetering van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit.

uitstapjes die plaatsvinden binnen een tijdsbestek van een dag.

Omgevingsvisie 2025

141

10.3.6

Drechtzone

Kagerplassen-gebied

10.3.6.1 Inleiding

10.3.7.1 Inleiding

De Drechtzone is een langgerekt lint met een hoge natuurwaarde.

Het Kagerplassen-gebied heeft natuurlijke veenmeren omzoomd door een netwerk van

Verspreid langs het lint staan woningen op het bovenland afgewisseld

kleine rietsloten en vaarten. Het gebied strekt zich uit over verschillende gemeenten.

met agrarische bedrijven in de polder. Het is een recreatieve route

In onze gemeente vallen de wateren Kever, Spijkerboor, Sever, Koppoel, Kleipoel,

voor fietsers, wandelaars en watersporters. Bovenaan de dijk liggen

Hanepoel en het Vennemeer onder het Kagerplassen-gebied. Het unieke aan dit gebied

diverse gronden met waardevolle natuurkenmerken. De agrarische

is de onregelmatige verkaveling van de veenweidepolders en een groot aantal molens.

bedrijven (akkerbouw en veeteelt) liggen over het algemeen onderlangs

In tegenstelling tot andere veenweidegebieden in Zuid-Holland zijn de kavels niet lang en

de dijk. De bedrijven hebben vooral een agrarische functie en soms

smal, maar blokvormig. Dit duidt op een ontginning uit de vroege middeleeuwen, waarmee

ook een recreatieve functie. Zo zijn er bed and breakfast-locaties,

dit gebied de oudste veenontginning in het Groene Hart zou zijn. De vele brede poldersloten,

boerenlandwinkels waar mensen consumpties of streekproducten

bekade boezemwateren en het grote aantal vaak nog functionerende molens duiden op de

verkopen of kampeermogelijkheden.

problemen die er waren met de afwatering. Dit gebied is populair om te recreëren.

10.3.6.2 Wat willen we bereiken?

142

10.3.7

10.3.6.3 Specifieke uitgangspunten

10.3.7.2 Wat willen we bereiken?

10.3.7.3 Specifieke uitgangspunten

Het karakteristieke landschap behouden inclusief de bijbehorende

Bij extensieve recreatie zijn de recreatieve activiteiten beperkt.

Het behouden en waar mogelijk versterken van het specifieke

Er is beperkt ruimte voor recreatie omdat we de dieren en

cultuurhistorische waarden van het Kagerplassen-gebied met

Deze recreatiegebieden hebben wandel- en fietsroutes of een

karakter van deze zone.

planten die hier leven willen behouden. Bij (voormalige)

extra aandacht voor (het herstellen van) de biodiversiteit.

picknickplaats. Het accent ligt hier voornamelijk op het beleven

boerderijen en woningen is het mogelijk om natuur en

Een intensieve inspanning om het recreatieve karakter op/rondom

van de natuur en het landschap. De gebieden zijn beperkt

landschapselementen zoals fruitboomgaarden aan te leggen.

de wateren Koppoel en Vennemeer te behouden.

toegankelijk voor voorbijkomende wandelaars, fietsers of per

Onderaan de dijk is ruimte voor kleinschalige recreatieve

Een minder ingrijpende aanpak om het recreatieve karakter op/rondom

boot. Een enkele voorziening in de vorm van een vlonderpad

ontwikkelingen, zoals neven- of vervolgactiviteiten bij

de andere wateren van het Kagerplassen-gebied te behouden.

of vogeluitkijkpunt geeft een extra recreatieve waarde en

(voormalige) agrarische bedrijven.

Experimenteren met natuurinclusieve recreatie, waarbij we

verhoogt de natuur- en belevingswaarde van het landschap.

Het is wenselijk om (agrarische) bedrijfsbestemmingen

recreatieve ontwikkelingen stimuleren die aansluiten bij de

• Bij intensieve recreatie kunnen mensen in het gebied verblijven

die her en der het lint onderbreken te gebruiken voor

cultuurhistorische geschiedenis en die geen afbreuk doen aan de

en zijn er activiteiten mogelijk die publiek trekken. Er is horeca

kleinschalige woningbouw (bijvoorbeeld ruimte voor ruimte)

landschappelijke waarden. Vervolgens gebruiken we de opbrengsten

aanwezig, er is voldoende parkeerruimte en verblijfsrecreatie is

of natuurontwikkeling.

van de recreatie om de natuur te onderhouden.

toegestaan.

Omgevingsvisie 2025

143

Leimuiden, weilanden langs de Drecht

10.3.8

Agrarische linten

“Agrariërs in onze gemeente zijn feitelijk

10.3.8.1. Inleiding

de hoeders van ons

In het buitengebied zijn er door de jaren heen enkele linten ontstaan met veel bebouwing. Daarmee onderscheiden ze zich van het open landschap. Naast de

buitengebied.”

agrarische activiteiten zijn daar woon-, bedrijfs- en recreatieve bestemmingen. Linten die onder dit sub-gebiedstype vallen zijn: Ofwegen, Van Klaverweijdeweg, Zuidweg, Willem van der Veldenweg, Herenweg en Boekhorsterweg.

10.3.8.2 Wat willen we bereiken? Het behouden van de agrarische linten.

10.3.8.3 Specifieke uitgangspunten Binnen deze linten is er naast de agrarische activiteit ook ruimte voor recreatieve activiteiten en woningbouw. Het gaat dan om het incidenteel toevoegen van een woning of het omzetten van een voormalige (agrarische) bedrijfsbebouwing. Dit gebeurt als er ruimtelijke kwaliteitswinst is (bijvoorbeeld ruimte voor ruimte of het saneren van een bedrijfsbestemming) en/of er woningen komen voor de juiste doelgroepen. Ook het versterken / verbeten van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit zien we als ruimtelijke kwaliteitswinst. Nieuwe (niet-agrarische) bedrijfsactiviteiten zijn binnen deze linten, net als in het gehele buitengebied, niet wenselijk en moeten zoveel mogelijk op de bedrijventerreinen plaatsvinden.

144

Omgevingsvisie 2025

145

Rijpwetering, zicht op de Poeldijk vanaf de Achterdijk

10.4 Water 10.4.1 Inleiding

“Kaag en Braassem is een waterrijke gemeente waar water, veerdiensten en recreatie samen kleur geven

In een waterrijke gemeente als Kaag en Braassem verdient water een eigen gebiedstype te zijn. In de gemeente liggen veel grote wateren: de Kagerplassen

aan het buitengebied.”

(Kever, Spijkerboor, Sever, Koppoel, Kleipoel, Hanepoel en het Vennemeer),

10.4.2 Wat willen we bereiken? Het verbeteren van de waterkwaliteit en het voldoen aan de Kaderrichtlijn Water. Het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid van ons grondwater.

het Braassemermeer, de Does, de Kromme Does, de Wijde Aa, het Paddegat,

De leefomgeving zo inrichten en onderhouden

de Leidsche Vaart, de Woudwetering, de Oude Wetering en de Drecht. Al deze

dat we in de toekomst beter om kunnen gaan

wateren hebben hun eigen karakter en kenmerken. Het Kagerplassen-gebied,

met klimaatverandering en extremer weer.

de Drechtzone en de Wijde Aa zone zijn dan ook sub-gebiedstypen van het

Het stimuleren van recreatie en watersport,

gebiedstype ‘buitengebied’. Voor dit gebied is een ruimtelijke afbakening

zolang dit niet voor overlast zorgt.

gemaakt (contouren) om daarvoor met elkaar specifieke uitgangspunten

Een recreatief aantrekkelijk plassengebied

en ambities vast te stellen. Op onze openbare wateren zijn enkele veerdiensten actief; vaste veerdiensten

Het onderdeel ‘water’ raakt vele (beleids)terreinen en komt dan ook al veel aan

met volop mogelijkheden voor watersport.

bod in de Omgevingsvisie. Onderstaand een greep uit de onderwerpen die in de

De relatie tussen het land en het water meer

visie zijn aangestipt:

zichtbaar maken bij ruimtelijke ontwikkelingen.

(Buitenkaag - Kaag, Oude Wetering - Westerdijk, Roelofarendsveen - Woubrugge)

Hoofdstuk 2 Energie & Grondstoffen: energie uit oppervlaktewater

en een veerdienst die alleen tijdens de zomermaanden actief is (Oud Ade - Kaag).

(aquathermie), maar ook drinkwaterleidingen.

Deze geven kleur aan onze waterrijke gemeente en zijn van belang voor onze

Hoofdstuk 3 Natuur, water en lucht: grond- en drinkwater, bodemdaling,

inwoners en voor recreanten.

verzilting, de waterkwaliteit en daarmee samenhangend de Kaderrichtlijn Water (KRW), de samenwerking met het hoogheemraadschap van Rijnland, het vasthouden van regenwater (klimaatadaptie) en dus ook wateroverlast. Hoofdstuk 5 Economie: waterberging op bedrijventerreinen. Hoofdstuk 6 Recreatie: recreatie en watersport. Hoofdstuk 9 Veiligheid: onderzoek naar hoogwater als gevolg van klimaatverandering. Hoofdstuk 10 Gebiedstypen: relatie tussen water en land, slotenpatronen, het Kagerplassen-gebied, de Drechtzone en de Wijde Aa zone.

146

Omgevingsvisie 2025

147

10.4.3 Specifieke uitgangspunten Bij ongewenste langdurige aanwezigheid van vaartuigen op openbaar water kan de gemeente op basis van de APV een aanwijzingsbesluit nemen om deze aanwezigheid te beperken. Bij ontwikkelingen in en rond het water is het bestaande watersysteem leidend. Functies, inrichting en gebruik moeten passen binnen de natuurlijke waterdynamiek, bergingscapaciteit en waterkwaliteit. Het is wenselijk om spelregels op te stellen voor onder andere recreanten, watersporters en eigenaren van jachthavens. Denk hierbij aan een duidelijk stelsel van ontheffingen voor snelvaren (dag- en jaarontheffingen), duidelijke afspraken met verschillende bevoegdheden rondom handhaving op het water en het mogelijk maken en stimuleren van (verblijfs) recreatie in bestaande jachthavens. Als er verhard oppervlak bij komt moet, op basis van de Waterschapsverordening, watercompensatie plaatsvinden. Met hard oppervlak bedoelen we een bedekking van de bodem waardoor neerslag niet of maar heel weinig in de bodem kan trekken, zoals bestrating en bouwwerken.

Oud Ade, watersport op het Vennemeer

Omgevingsvisie 2025

149

10.5 Glastuinbouw 10.5.1 Inleiding De gemeente heeft vier duurzame glastuinbouwgebieden, waarvoor een

10.5.2 Wat willen we bereiken? Een kansrijke toekomst voor de glastuinbouwsector.

ruimtelijke afbakening (contour) is vastgesteld in de visie van de Greenport Aalsmeer. Dit zijn De Baan en Sotaweg, Geestweg en Floraweg, Tuinbouwgebied Nieuwe Wetering en Tuinbouwgebied Woubrugge. Deze gebieden zijn niet uniform en kennen elk hun eigen karakter. Hoofdstuk 5 (Economie) biedt een stand van zaken die omschrijft welke processen er binnen de verschillende gebieden lopen. Voorgestelde ontwikkelingen buiten de glastuinbouw, gaan

10.5.3 Specifieke uitgangspunten

voorlopig niet door in afwachting van onze toekomstvisie op de verschillende

De focus binnen dit gebied ligt op de glastuinbouwactiviteiten.

tuinbouwgebieden. Tuinbouwontwikkelingen die passen binnen de regels zijn

Zo is er bijvoorbeeld geen ruimte voor horeca, verblijfsrecreatie,

toegestaan en ook wenselijk. Daarom blijft voor nu de algemene ambitie voor

evenementen, woningbouw en aan-huis-verbonden beroepen en

de glastuinbouwgebieden staan.

-bedrijven. Wel kan het zo zijn dat na vaststelling van het nieuwe ruimtelijke plan voor dit gebied er mogelijk nieuwe regels komen voor de nu aanwezige bedrijven, activiteiten of gebouwen.

Nieuwe Wetering, Bram Bos in zijn kas

Er is ruimte voor kleine aan glastuinbouw gerelateerde bedrijvigheid en huisvesting van arbeidsmigranten. Bij nieuwbouw of herstructurering van het betreffende glastuinbouw­ gebied is er in het bijzonder aandacht voor duurzaamheid, de ontsluiting en water. Het bestaande bodem- en watersysteem is daarbij leidend: uitbreiding of herinrichting moet passen binnen de lokale waterhuishouding en mag geen verslechtering van de bodemgesteldheid of waterkwaliteit veroorzaken. Glastuinbouwgebieden hebben de mogelijkheid om zich te ontwikkelen, daarom is er ruimte op het gebied van geur, geluid en lichthinder. Ontwikkelingen in het gebied moeten wel rekening houden met een goed woon- en leefklimaat voor de woningen in de naastgelegen kernen.

150

10.6 Bedrijventerreinen 10.6.1 Inleiding Binnen onze gemeente zijn de volgende bedrijventerreinen aanwezig: Veenderveld, De Lasso en Drechthoek. Deze terreinen

10.6.3 Specifieke uitgangspunten

zijn goed bereikbaar en toegankelijk en bieden een aantrekkelijk

We geven ontwikkelingen ruimte op het gebied van geur, geluid, luchtkwaliteit en

vestigingsmilieu. Bij de huidige bedrijventerreinen is er geen ruimte

lichthinder, zonder dat dit het goede woon- en leefklimaat van de nabijgelegen

om uit te breiden of te ontwikkelen in het ondernemen, terwijl

woningen schaadt.

ondernemers daar wel behoefte aan hebben.

We werken actief mee aan het opzetten van een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ)

We werken dan ook hard aan de ontwikkeling van nieuwe

en aan het traject Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO).

bedrijventerreinen:

Bedrijfsactiviteiten staan centraal. We sluiten daarom detailhandel, nieuwe

Een marktpartij werkt aan het opzetten van Drechthoek II in

evenementenlocaties, horeca en aan-huis-verbonden bedrijven en -beroepen binnen

Leimuiden.

deze gebieden uit (zoals kappers, pedicures, schoonheidsspecialisten). Wel kan het zo

We blijven de mogelijkheden voor een bedrijventerrein ten westen

zijn dat na vaststelling van het nieuwe ruimtelijke plan voor dit gebied er mogelijk nieuwe