Bijlage 1 Omgevingsvisie 2025

Dit hoge autobezit levert parkeerdruk op, vooral in de woonwijken. Daarnaast

het uitgangspunt om de verkeersveiligheid en -beleving in Kaag en Braassem

de kwetsbare weggebruikers. We onderzoeken met de provincie, buurgemeenten

is er bij iedere ruimtelijke ontwikkeling een eigen parkeerbehoefte. Als we

te verbeteren. Daarnaast is de rijksoverheid gestart met het Strategisch Plan

en de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) naar mogelijkheden om de

geen voorwaarden voor parkeren stellen bij ruimtelijke ontwikkelingen moeten

Verkeersveiligheid (SPV 2030), waarin een meer risicogestuurde aanpak van

problemen met landbouwverkeer te verminderen. Daarbij houden we rekening met

mensen in de openbare ruimte parkeren, terwijl daar niet altijd voldoende

verkeersveiligheid centraal staat. Als regio en gemeente gaan we hier ook in mee.

de ruimtelijke mogelijkheden die we als gemeente hebben. Verder zijn we ervan

parkeergelegenheid is. Dit kan leiden tot overlast bij de bestaande en toekomstige

Verder hebben de gebruikers een rol in de verkeersveiligheid, denk hierbij aan

op de hoogte dat het zware (landbouw)verkeer trillingen in de bodem veroorzaakt.

gebruikers. Als gemeente hanteren we parkeernormen om zo parkeeroverlast

verlichting van vervoersmiddelen en het gedrag in het dagelijks verkeer.

Dat kan vooral in dichtbebouwde gebieden leiden tot hinder of schade.

In het raadsakkoord 2022 is extra aandacht voor het oplossen van bestaande

8.5.2 Wat willen we bereiken?

van nieuwe ontwikkelingen te voorkomen. Deze zijn opgenomen in een gemeentelijke parkeernota. Daarnaast zien we een spanningsveld tussen de woningbouwbehoefte en het benutten van locaties binnen

verkeersknelpunten opgenomen. In dat kader is een inventarisatie van

Het vergroten van het verkeersveiligheidsgevoel, door onder andere aan

stedelijk gebied die vrijkomen voor woningbouw. Daar komen de

knelpunten gemaakt en streven we op basis daarvan de komende jaren

te sluiten bij de provinciale campagne en het strategische plan vanuit de

gestelde randvoorwaarden op het gebied van bereikbaarheid,

naar verbeteringsslagen op dit onderwerp. Daarbij liften we mee op het

rijksoverheid.

meerjarenprogramma onderhoud en wegen en voeren we aparte projecten uit.

Het behouden van veilige wegen voor de inwoners en gebruikers, waar we het

staan. In de toekomst moeten we daarom de discussie

Daarnaast blijven wij inzetten op lokale en regionale campagnes om mensen

landbouwverkeer en kwetsbare verkeersdeelnemers scheiden als dat mogelijk is.

voeren hoe we omgaan met dit spanningsveld en

bewust te maken en hun gedrag te beïnvloeden. We richten ons op belangrijke

Een jaarlijkse extra inzet op verkeersknelpunten.

doelgroepen zoals scholen, fietsers en ouderen (e-bikes).

Mensen meer bewustmaken via voorlichting en campagnes.

parkeervoorzieningen en groenvoorziening onder druk te

de te maken keuzes.

78

Kaag en Braassem routes

Parkeren

Holland Rijnland (RIA). Het onderzoek bekijkt de ontwikkelingen in de Rijn- en

Oud Ade, Leidseweg

8.5 VERKEERSVEILIGHEID VERGROTEN

Omgevingsvisie 2025

79

Zuidwest gaat half 2026 van start. Deze is meer gericht op het datagestuurd

Een uitdaging bij het openbaar vervoer is dat de landelijke gebieden al een tijd

hebben we het voornemen om waar mogelijk werk te maken van de aangegeven

plaatsen van laadpalen in plaats van aanvraaggestuurd. De afgelopen jaren is er

onder druk staan. In de coronaperiode nam de vervoersvraag af en daarnaast

doorfietsroutes. Bijvoorbeeld bij onderhoud van het fietspad langs de Leidseweg

gewerkt aan een dekkend netwerk van laadpalen waarbij het aanbod de vraag

zorgen verstedelijking en vergrijzing voor een toegenomen druk op het ov. Toch

tussen de Langebrug en de gemeente Leiderdorp. Hierbij blijft de veiligheid van

volgt en dit willen we de komende jaren gestaag doorzetten door de laadvraag te

blijft het doel van de gemeente om het huidige bedieningsniveau te handhaven en

alle gebruikers een belangrijk aandachtspunt, bijvoorbeeld door het inzetten op

blijven ondersteunen. Hierbij streven we ernaar dat ieder woonadres binnen 200

waar mogelijk te verbeteren.

veilige oversteekplaatsen.

(opgesteld in 2025) aan een doorkijk tot 2030 om zo het netwerk op basis van de

Een trend die naar verwachting op korte termijn meer invloed krijgt is Mobility

Ook recreanten in onze gemeente hebben belang bij deze veilige, brede en

laadbehoefte uit te breiden.

as a Service (MaaS). Dit houdt in dat we platforms, services en apps kunnen

toegankelijke fietspaden.

meter een laadpaal heeft. Vervolgens werken we met prognose- en plankaarten

ontwikkelen waar de vervoersvraag en het aanbod samen komen. Dit is mogelijk

Leimuiden, fietstunnel onder de N207

door de technologische ontwikkeling en de beschikbaarheid van open data. Op

locaties voor snelladen en voor het laden van logistieke voertuigen (met name op

deze manier kunnen mensen via deze dienst hun ideale vervoersmogelijkheid

Wij willen een zo schoon mogelijk vervoer voor en van de inwoners voor elkaar

bedrijventerreinen). Het is moeilijk in te schatten hoe deze vorm van mobiliteit zich

samenstellen. Hierin heeft het ov een hoofdrol, maar is ook de aansluiting op het

krijgen. Dit willen we onder andere bereiken door het uitbreiden van het aantal

in de komende jaren ontwikkelt en wat het gevolg is voor de openbare ruimte. We

ov mee te nemen. Deze Mobility as a Service is vooral een marktontwikkeling,

laadpalen.

proberen op tijd met de trends en ontwikkelingen mee te gaan via samenwerking

maar vraagt ook om inzet en ondersteuning van overheden, bijvoorbeeld bij het

We zetten minimaal in op het behouden van de openbaarvervoervoorzieningen

met de partners waar de huidige overeenkomst is afgesloten. Deze ontwikkelingen

leveren van data.

op het huidige niveau en waar mogelijk het verbeteren van de dienstregeling. In samenwerking met de regio en de omliggende gemeenten in Holland

maken een overgang van fossiele brandstof naar elektrische aangestuurde

8.6 DUURZAME MOBILITEIT

Fiets

Rijnland maken we stappen in een regionaal doorfietsroutenetwerk.

Door de komst van de elektrische fiets (en de speed pedelec) ontwikkelt dit vervoermiddel zich steeds meer tot een duurzaam vervoersalternatief met een

Ook in het openbaar vervoer zijn er veranderingen. Een nieuwe overeenkomst

aanzienlijk groeiend bereik. Steeds meer inwoners kopen deze fietsen en dat heeft

Binnen Kaag en Braassem neemt het aantal elektrisch oplaadbare voertuigen

met een vervoerder is ingegaan per december 2024, die periode is afwijkend als

een positief effect op de gezondheid.

(e-rijders) toe. Dit draagt bij aan de verduurzaming. Tegelijk groeit daarmee

gevolg van de coronapandemie. In het gebied Zuid-Holland Noord is een nieuwe

de vraag naar oplaadpunten. Vanuit de gemeente bewegen we mee in deze

vervoerder gestart; QBuzz. Na een moeizame start van deze vervoerder hebben

In de regio Holland Rijnland zetten we in op een doorfietsroutenetwerk met

behoefte en zorgen we voor mogelijkheden om te laden. Ook houden we,

wij er vertrouwen in dat QBuzz de komende 15 jaar de ov-reiziger op een goede

uniform ingerichte, brede en veiliger fietspaden. Voor Kaag en Braassem

samen met de betrokkenen, toekomstige ontwikkelingen bij het aanleggen van

manier gaat bedienen. Omdat er 20% meer dienstregeluren beschikbaar zijn is

zijn hiervoor de verbindingen Alphen a/d Rijn - Leimuiden - Schiphol en

laadpunten in de gaten.

het mogelijk om de dienstregeling te verbeteren. Daarnaast staat duurzaamheid

Haarlemmermeer - Roelofarendsveen - Leiden in beeld. Hierbij streven

voorop: de vervoerder werkt met een volledig elektrische vloot. De nieuwe

we ernaar om meer mensen op de fiets en in beweging te krijgen.

Kaag en Braassem heeft een overeenkomst (vanuit Rotterdam/MRDH) voor het

sneldienst (lijn 366) tussen Leimuiden en Leiden is een eerste voorbeeld van een

Voordat we dit uitvoeren en uitwerken moeten we eerst in kaart

plaatsen van laadinfrastructuur (laadpalen) in de openbare ruimte. Hiermee

verbeterde dienstregeling. Het streven voor Kaag en Braassem is en blijft om de

brengen of de plannen (financieel) haalbaar en uitvoerbaar zijn.

ondersteunen we e-rijders die geen oplaadmogelijkheid op eigen terrein hebben

huidige kwaliteit te handhaven en waar mogelijk te verbeteren. Dit gebeurt aan de

In de regio hebben enkele routes prioriteit en die zijn ook

met gratis palen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het om ‘normaal laden’. Een

hand van de jaarlijkse vervoerplannen.

al ver in het (besluitvormings-) proces. Voor de routes

nieuwe overeenkomst vanuit de Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL)

80

voertuigen mogelijk. Openbaar vervoer

8.6.1 Inleiding

8.6.2 Wat willen we bereiken?

Naast het normaal laden in de woonwijken is meer aandacht nodig voor geschikte

Woubrugge, Kruisweg

binnen Kaag en Braassem is dit niet het geval. Wél

Omgevingsvisie 2025

81

9

Veiligheid

Kaag en Braassem

Woubrugge, Gerbrand Swartlaan

9.1 INLEIDING

Kaag en Braassem is een gemeente waar inwoners veilig kunnen wonen, die weerbaar zijn en waar mensen omzien naar elkaar. We volgen de veiligheidsontwikkelingen, investeren daarin en streven Oud Ade, buurtpreventiebord

naar een duurzame en effectieve samenwerking met onze partners.

82

Waar mogelijk betrekken we inwoners en ondernemers. Veiligheid staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een breder beleidsveld. We zijn ons bewust van de verschillende beleidsmatige raakvlakken en zoeken de verbinding. Omgevingsvisie 2025

83

9.2 ACHTERGROND 9.2.1 Inleiding

9.2.2 Veiligheidsmonitor

9.2.4 Prioriteiten

We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich veilig voelen. Om dit te meten

Op basis van landelijke en lokale ontwikkelingen, beleidsprioriteiten van partners

9.3 VERBINDING ZORG EN VEILIGHEID

voeren we elke 2 jaar de veiligheidsmonitor uit. Hierin onderzoeken we thema’s

en de uitkomsten van de veiligheidsmonitor zien we vijf prioriteiten. Deze

9.3.1 Inleiding

Als gemeente hebben we met diverse veiligheidsvraagstukken te maken. Een

zoals leefbaarheid van de woonbuurt, veiligheidsbeleving, slachtofferschap van

prioriteiten zijn in het IVB opgenomen en zijn als volgt:

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor een groot aantal kerntaken

aantal van die vraagstukken zijn bijvoorbeeld ondermijnende criminaliteit

criminaliteit, het oordeel van de inwoners over het functioneren van de politie en

verbinding zorg en veiligheid;

op het gebied van jeugd, zorg en participatie. Deze ontwikkelingen zetten verder

(georganiseerde misdaad waarbij de grens tussen onderwereld en bovenwereld

preventiegedrag. De meest recente monitor is uitgevoerd in 2023. De uitkomsten

aanpak ondermijning;

door en nieuwe verantwoordelijkheden zijn naar de gemeenten gekomen zoals

vervaagt), woonoverlast, huiselijk geweld of online criminaliteit. De gemeente

hiervan zijn met de gemeenteraad gedeeld in een Raadsinformatiebrief (RIB) en

digitale veiligheid;

de ‘Wet verplichte GGZ’. De afgelopen jaren zien we een toename van personen

heeft hiervoor een integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 (IVB) opgesteld. In

vormen een belangrijke basis voor het bepalen van prioriteiten binnen het IVB.

veiligheidsaspecten door veranderende maatschappij;

met verward gedrag, woonoverlast en cliënten met problematiek op het gebied

toezicht en handhaving.

van zorg en welzijn. Het gaat hier vaak om een combinatie van problemen waarbij

het IVB beschrijven we onze missie, de samenwerking met partners en welke onderwerpen deze 4 jaar prioriteit hebben. Aan de hand van het IVB werken we

Veiligheidsbeeld

aan onze wettelijke regierol en zetten we doorlopend in op integrale veiligheid.

Uit de veiligheidsmonitor 2023 blijkt dat Kaag en Braassem een relatief veilige

9.2.5 Veiligheid in cijfers

inzet en samenwerking van verschillende partners nodig is. Daarnaast zien we dat deze problematiek invloed heeft op de (woon)omgeving en voor gevoelens

gemeente is. Inwoners geven de veiligheid in de buurt een 7,7. Dit ligt iets

Het veiligheidsbeeld van Kaag en Braassem wijkt in positieve zin af van het landelijk

van onveiligheid kan zorgen. Om te voorkomen dat dit uit de hand loopt of de

Omdat de wereld voortdurend in beweging is weten we dat veiligheid er in

hoger dan het landelijk gemiddelde van een 7,5. De sociale verbinding in onze

gemiddelde. Het aantal geregistreerde misdrijven ligt aanzienlijk lager en ook het

gevolgen te beperken is integrale samenwerking, het bieden van passende zorg of

2026 anders uit kan zien dan nu. Daarom herijken we in 2026 ons integrale

gemeente is hoger dan het gemiddelde. Zo vindt 80,8% van de deelnemers dat

aantal meldingen van verwarde personen, jeugdoverlast en brandweerincidenten

ondersteuning, maar soms ook het nemen van bestuurlijke maatregelen nodig.

veiligheidsbeleid zodat we kunnen inspelen op onvoorziene of nieuwe

buurtbewoners op een prettige manier met elkaar omgaan en 71,8% geeft aan zich

is beperkt. Op het gebied van digitale veiligheid (zoals cybercriminaliteit) ligt de

ontwikkelingen. Deze Omgevingsvisie vormt hierin een belangrijk afwegingskader.

hier thuis te voelen. 8,8% geeft aan zich weleens onveilig te voelen in de buurt.

gemeente rond het landelijk gemiddelde. Dit duidt op een relatief veilige woon­

De looptijd van deze visie bestrijkt diverse jaren en dient als basis voor een

Inwoners ervaren in Kaag en Braassem daarnaast gemiddeld minder overlast dan

omgeving, maar het vraagt blijvende aandacht voor preventie, maatschappelijke

We werken integraal samen en houden zo grip op het proces rond zorg en veiligheid.

toekomstbestendig veiligheidsbeleid.

het landelijk gemiddelde.

signalering en inzet op het sociaal domein om dit beeld vast te houden.

We herkennen vroegtijdige signalen waardoor we voorkomen dat een situatie uit

Onze samenleving is voortdurend in beweging. Nieuwe risico’s en ontwikkelingen

Kaag en Braassem Nederland (referentie)

in het geopolitieke klimaat, de asielcrisis en pandemieën spelen hierin een rol. We

5

vragen dan ook om alertheid en aanpassingsvermogen. Ook de mogelijke (lange Jeugdoverlast (registraties)

4

termijn) gevolgen van de oorlogen in Oekraïne/ Israël en Palestina, verschuivingen

Bij georganiseerde ondermijnende criminaliteit zijn de onderwereld en bovenwereld verweven: daarbij gebruiken criminelen legale structuren voor

1

Digitalisering.

9.4 AANPAK ONDERMIJNING 9.4.1 Inleiding

2

zijn ons bewust van de volgende ontwikkelingen: Vergrijzing en langer thuis wonen.

Totaal aantal misdrijven

Invloed en rol social media.

illegale activiteiten. Op landelijk, regionaal en lokaal niveau is de aandacht voor ondermijning de afgelopen jaren steeds meer toegenomen. Dat is belangrijk

Omgevingswet.

omdat deze ondermijnende criminaliteit niet altijd zichtbaar is, maar wel zichtbare

Klimaatverandering.

gevolgen heeft voor onze inwoners. Denk daarbij aan verloedering op straat en

Individualisering. Culturele diversiteit.

84

We zorgen dat de sociale stabiliteit toeneemt, zodat de samenleving in balans is.

3

Bilderdam

de hand loopt of dat we de gevolgen kunnen beperken.

Zorgsignalen (verwarde personen)

9.2.3 Trends en ontwikkelingen

9.3.2 Wat willen we bereiken?

verwaarlozing van panden. Mensenhandel, drugshandel, fraude en afpersing zijn vaak niet zichtbaar, maar wel voelbaar in de maatschappij. Als er contact is met

Brandweerincidenten Cybercrime -slachtoffers

Omgevingsvisie 2025

85

9.6.2 Wat willen we bereiken?

slachtoffers van ondermijning dan levert dat geregeld schrijnende verhalen op.

een voorbeeld van. Als gemeente hebben we een verantwoordelijkheid voor

Om ondermijning aan te pakken hebben gemeenten de afgelopen jaren steeds

een veilige samenleving. En omdat de samenleving zich in toenemende mate

meer mogelijkheden gekregen om bestuursrechtelijk te handhaven en om de

online afspeelt strekt deze verantwoordelijkheid zich uit tot het optreden bij

‘Wet Bibob’ toe te passen. Deze ‘Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door

digitale incidenten en het voorkomen en bestrijden van cybercriminaliteit. In

het openbaar bestuur’ geeft overheden de mogelijkheid om de achtergrond van

eerste instantie hebben inwoners een eigen verantwoordelijkheid voor hun

bedrijven en personen te onderzoeken. Ook in Kaag en Braassem zijn er risico’s

digitale veiligheid. Daarnaast hebben we ook als gemeente een belangrijke

9.7.1 Inleiding

voor ondermijnende activiteiten. Dit komt onder andere door de geografische

rol om te voorkomen dat inwoners, bedrijven, voorzieningen én de gemeente

Toezicht en handhaving vormen een belangrijke schakel binnen de verschillende

ligging in combinatie met een uitgestrekt landelijk (buiten)gebied en verschillende

zelf, slachtoffer worden van cybercriminaliteit en/of digitale ontwrichting. Uit

veiligheidsthema’s. Dit is zeker van toepassing bij de aanpak van ondermijning, maar

kwetsbare sectoren, branches en andere gelegenheidsstructuren.

de veiligheidsmonitor blijkt dat we in onze gemeente iets meer slachtoffers

ook van belang rondom zorg en veiligheid. Enkele voorbeelden hiervan zijn het toezicht

van online criminaliteit hebben dan het landelijk gemiddelde. Dit vraagt dan

en de handhaving op het gebied van onbetrouwbare bedrijfsvoering, huisvesting van

ook om investering en aandacht voor dit thema.

arbeidsmigranten, adresfraude, woonoverlast en overlastgevende locaties. De afgelopen

9.4.2 Wat willen we bereiken? Het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van ondermijning.

9.5.2 Wat willen we bereiken?

We kunnen naar behoren reageren op veranderende veiligheidsrisico’s.

9.7 TOEZICHT EN HANDHAVING

jaren zien we door ontwikkelingen zoals pandemieën, geopolitieke verschuivingen, protesten of de vluchtelingenproblematiek een verschuiving in het taakveld van toezicht.

Vergroten van de informatiepositie van de gemeente zodat we signalen over

Het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid van onze inwoners

Dit vraagt dan ook om lokaal maatwerk. Daarbij is het essentieel om samen te werken met

ondermijning sneller herkennen, op de agenda plaatsen en aanpakken.

en bedrijven op het gebied van online criminaliteit.

de politie en met partners zoals de Omgevingsdienst West-Holland en het jeugdwerk.

Het op orde brengen en toepassen van bestuurlijke instrumenten van de

Het versterken van de samenwerking met interne en externe partners.

gemeente om (vermoedens van) ondermijning aan te pakken.

Dat we als gemeente zijn voorbereid op een cybercrisis en online

De rol van toezicht en handhaving wordt ook breder belicht in de Uitvoerings- en

aangejaagde ordeverstoringen.

Handhavingsstrategie, onder meer waar het gaat om leefbaarheid en de fysieke

9.5 DIGITALE VEILIGHEID 9.5.1 Inleiding

9.6 VEILIGHEID EN DE VERANDERENDE MAATSCHAPPIJ

kwaliteit van de ruimte. Hier komt de verbinding met buurtinitiatieven en het beheer en de inrichting van de openbare ruimte nadrukkelijker terug.

Hoewel de geregistreerde criminaliteit in Nederland al enige jaren afneemt, zijn

9.6.1 Inleiding

er andere (minder zichtbare) vormen die toenemen. Digitale criminaliteit is hier

Onze maatschappij verandert voortdurend. Daarbij beïnvloeden diverse

We werken gebiedsgericht en informatiegestuurd.

ontwikkelingen de veiligheid en het vertrouwen in de overheid. Denk hierbij

We zetten in op meer proactief en minder reactief toezicht.

bijvoorbeeld aan verschuivingen in het geopolitieke klimaat, de asielcrisis,

We zetten in op het vergroten van de zichtbaarheid.

de effecten van oorlogen (zoals in Oekraïne en het Midden-Oosten),

We werken intensief samen met onze partners zoals politie, Omgevingsdienst

boerenprotesten, pandemieën, desinformatie en woningmarktkrapte.

West-Holland en jeugdwerk.

Landelijk zien we een groeiende afstand tussen inwoners onderling en tussen

We stimuleren burgerinitiatieven, maken deze mogelijk en trekken met de

inwoners en het bestuur. Het uiten van maatschappelijk ongenoegen is een

initiatiefnemers op.

Hoogmade, zicht op de A4

9.7.2 Wat willen we bereiken?

democratisch recht, maar vraagt tegelijkertijd om alertheid en een gepaste reactie vanuit overheden.

Dit wordt nader uitgewerkt in de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (voorheen VTH-beleid). Oud Ade, Leidseweg

86

Omgevingsvisie 2025

87

Woubrugge, Woubrugsebrug

9.8 HET VERGROTEN VAN VEILIGHEID IN DE LEEFOMGEVING

9.9 EEN SCHONE, HELE EN VEILIGE OPENBARE RUIMTE

9.8.1 Inleiding

Een schone, hele en veilige openbare ruimte draagt bij aan sociale

9.9.1 Inleiding

De betrokkenheid van inwoners neemt toe, mensen dragen nadrukkelijker

veiligheid en leefbaarheid. Essentieel hierbij zijn de betrokkenheid van

dan voorheen actief bij aan een veilige leefomgeving. Dit doen zij

toezicht en handhaving en die van inwoners. Wij streven ernaar dat

bijvoorbeeld voor hun eigen veiligheid (zoals via inbraakpreventie) en

inwoners steeds actiever bijdragen aan hun eigen woonomgeving. Daarom

voor de veiligheid van hun wijk of buurt (via WhatsApp Buurtpreventie

stimuleren we buurtinitiatieven en leggen we verbinding met ons toezicht-

en Burgernet). Als gemeente blijven we initiatieven zoals WhatsApp

en handhavingsbeleid. Zo werken we samen aan leefbare dorpen waar

Buurtpreventie stimuleren en mogelijk maken.

iedereen zich prettig en veilig voelt.

De fysieke leefomgeving heeft een belangrijke invloed op de

9.9.2 Wat willen we bereiken?

veiligheid(sbeleving). Denk hierbij aan de inrichting van wegen,

De openbare ruimte schoon, heel en veilig houden. Bij het beheer houden

straatverlichting en evenementen. Ook andere ontwikkelingen spelen

we oog voor mens en milieu. Waar mogelijk beheert de gemeente de

hier een rol. Zo voert de Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) een

openbare ruimte samen met inwoners en bedrijven.

onderzoek uit naar hoogwater, als gevolg van klimaatverandering. Deze onderzoeken en stresstesten blijven we volgen. Daarnaast vormt het Regionaal Beleidsplan de beleidsagenda voor de veiligheidsregio en haar partners en geeft het Regionaal Risicoprofiel van de VRHM inzicht in de risico’s die binnen de veiligheidsregio bestaan. Ook is de VRHM een belangrijke partner als het gaat om omgevingsveiligheid en de risicogerichte advisering bij ruimtelijke ontwikkeling. 9.8.2 Wat willen we bereiken? Inwoners van alle leeftijden voelen zich veilig in hun woon-, werk-, en leefomgeving. We stimuleren en ondersteunen waar nodig inwonersinitiatieven om de veiligheid in hun eigen wijk of buurt te vergroten. Daarbij zetten we in op het voorkomen van (woning)inbraken. We werken aan het vergroten van de bereidheid van inwoners om verdachte situaties te melden.

88

Omgevingsvisie 2025

89

10

Gebiedstypen

Kaag en Braassem

10.1 INLEIDING

Op dit moment is het grondgebied binnen de gemeentegrenzen nog onderverdeeld in ongeveer 15 bestemmingsplannen (kleine postzegelplannen niet

Tuinbouw aan de Googermolenweg

meegerekend). In bestemmingsplannen is voor de gehele gemeente vastgelegd wat de gebruiks- en bouwregels zijn. Die regels kunnen voor elk bestemmingsplan net iets anders zijn. Met de invoering van de ‘Omgevingswet’ komen al die losse bestemmingsplannen in één omgevingsplan en gaan we werken met een onderverdeling van de gemeente in gebiedstypen. Op dit moment is er sprake van ‘het tijdelijk deel van het omgevingsplan van rechtswege’. Dit bestaat uit de oude bestemmingsplannen en enkele gemeentelijke verordeningen (onder andere de geurverordening) en heet ook wel ‘de bruidsschat’.

Wijde Aa

Onze gemeente is grofweg op te delen in vijf verschillende soorten gebieden:

90

Om scherp te krijgen binnen welk gebied welke van deze thema’s, belangen en

het buitengebied,

dilemma’s spelen, werken we de verschillende gebiedstypen in dit hoofdstuk verder

het water,

uit. Per gebiedstype geven we een beschrijving van het gebied met de doelen en de

de glastuinbouwgebieden,

specifieke uitgangspunten voor deze doelen. Die specifieke uitgangspunten vormen

de bedrijventerreinen en

een kader voor nieuwe ontwikkelingen en zijn een kapstok voor het opstellen van het

de kernen.

omgevingsplan. In alle gebieden hebben infrastructuur en beperkingenzones (zoals

Binnen ieder gebiedstype spelen verschillende belangen en thema’s.

milieuzones) invloed, dit beschrijven we aan het eind van dit hoofdstuk.

Omgevingsvisie 2025

91

Roelofarendsveen, Langeweg

10.2 Kernen 10.2.1 Inleiding

het Noord- en Zuidplein in Roelofarendsveen of aan de Meerkreuk in Oude Wetering. Binnen (en buiten) deze gebieden nemen we standplaatsen in, dit zijn plekken waar ondernemers met een kraam goederen mogen verkopen. We willen een wildgroei aan

De gemeente Kaag en Braassem bestaat uit 11 kernen. Iedere kern heeft een eigen

standplaatslocaties voorkomen en denken na of en waar er ruimte is voor eventuele

identiteit met eigen karakteristieken. Deze benoemen we per kern en werken we

nieuwe plaatsen.

uit in de dorpsperspectieven. Uiteraard verschillen de kernen qua oppervlakte, inwonersaantal en bijbehorend voorzieningenniveau. Omdat de ambities in de kernen

Binnen de kernen is er aandacht voor het opwekken van energie op een duurzame manier.

tot op zekere hoogte vergelijkbaar zijn verdelen we de dorpen niet langer in sub-

Hierbij valt te denken aan zonnepanelen op daken van gebouwen, maar er kunnen ook

gebiedstypen.

andere lokale initiatieven ontstaan. Bijvoorbeeld het overdekken van parkeerplaatsen door een overkapping met hierop zonnepanelen. Wij staan positief tegenover dergelijke

De kernen zijn de gebieden binnen de gemeente waar onder andere veel ruimte is

ontwikkelingen als zij passen in de omgeving. Klimaatadaptatie is binnen dit gebiedstype

voor wonen, winkels, horeca en sport. Wij willen bestaande bedrijfsbestemmingen op

ook een belangrijk thema. Door de hoge mate van verharding en bebouwing kan er in

termijn verwijderen uit de woonomgeving en deze locaties omzetten naar woningbouw

de toekomst steeds vaker overlast komen door extreem weer. Daarom moeten we

(bijvoorbeeld door bedrijfsbeëindiging of het verplaatsen naar een bedrijventerrein).

nadenken over te nemen maatregelen binnen dit gebied.

Als het gaat om het bouwen van woningen geven wij de voorkeur aan inbreiding,

Wat betreft recreatie zetten we zoveel mogelijk in op verblijfsrecreatie

het bouwen binnen bestaand stedelijk gebied, maar dit betekent niet dat uitbreiden

met daaraan ondersteunend dagrecreatieve voorzieningen, zoals horeca.

geen mogelijkheid is. Het buitengebied willen wij zoveel mogelijk open houden, maar

Kleinschalige verblijfsrecreatie is mogelijk, bijvoorbeeld een bed and breakfast

aan de randen van de kernen is ruimte voor ontwikkeling in de sfeer van ‘straatje

bij een vrijstaande woning. Grootschalige verblijfsrecreatie is binnen de kernen

erbij’. Naast de provinciale BSD-contour (Bestaand Stads- en Dorpsgebied (donkere

niet mogelijk.

arcering)), hebben we zelf een tweede contour opgenomen binnen dit gebiedstype. De lichtere arcering op de kaart illustreert wat we in onze ogen aan kunnen merken als

De dorpsperspectieven die zullen volgen zijn opgesteld op basis van een rondgang langs

bestaand stedelijk gebied. De logische uitbreidingsruimte bij de verschillende dorpen

de verschillende dorpen. Deze rondgang - de ‘Dorpentoer’ geheten - vond plaats in het

is aangegeven door middel van pijlen bij de dorpsperspectieven. Bij een eventuele

voorjaar van 2025 en omvatte zeven bijeenkomsten en zeven online enquêtes. In totaal is

uitbreiding aan de rand van een dorp moet er sprake zijn van een geleidelijke overgang

er met circa zevenhonderd inwoners gesproken over hun dorp. Voornamelijk om erachter

tussen de woonwijk en het open landschap. Oftewel, aandacht voor een goede

te komen of en zo ja hoe maatschappelijke opgaven zichtbaar en voelbaar in de dorpen

landschappelijke inpassing. De gemeente heeft een ‘Visie op hoogbouw en inbreiden/

zijn, waar de inwoners trots op zijn en waar men zich zorgen over maakt.

uitbreiden’ vastgesteld in 2021. Daarin komen alle zaken aan bod waar een initiatief voor hoogbouw of uitbreiding aan wordt getoetst.

Op basis van lokale meningen, inzichten en kennis zijn de dorpsperspectieven opgesteld. Daarbij is er - in tegenstelling tot in de rest van de Omgevingsvisie - veel gebruik gemaakt

92

We zetten ons in om detailhandel zoveel mogelijk samen te brengen in bestaande

van termen en bewoordingen die werden gebruikt door inwoners. Ook is het taalgebruik

winkelgebieden, zoals het Dorpshart in Leimuiden, het Batehof in Woubrugge,

deels afgestemd om de zorgen en de trots die werden geuit recht aan te doen.

Omgevingsvisie 2025

93

10.2.2 Wat willen we bereiken? Het vitaal houden van de kernen door het, waar mogelijk, toevoegen van woningen om zo te zorgen voor een passende woning voor iedereen. Een passend voorzieningenniveau dat aansluit bij de behoefte van de kern. Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving.

10.2.3 Specifieke uitgangspunten Woningbouwprojecten moeten passen bij de aard en schaal van de kern/omgeving. Deze ontwikkelingen zijn mogelijk als we voldoende maatregelen nemen die rekening houden met de infrastructuur en klimaatadaptatie. Hoogbouw vanaf vijf bouwlagen of 12/13 meter is mogelijk. Met name in de grotere kernen (Roelofarendsveen, Oude Wetering, Leimuiden en Woubrugge) en als dit passend is in de omgeving. Het is wenselijk om (agrarische) bedrijfsbestemmingen in en rondom de kern te wijzigen naar bijvoorbeeld woningbouw, om zo bedrijfsbestemmingen te groeperen op de bedrijventerreinen en het woon- en leefklimaat in de kernen te verbeteren. Detailhandel plaatsen we zoveel mogelijk in de dorpscentra. Bij de (her)ontwikkeling in de kernen staat het water- en bodemsysteem voorop. Dit betekent dat de ligging, omvang en inrichting van de (nieuwe) bebouwing moet passen bij de draagkracht van de bodem en de mogelijkheden van het watersysteem. Binnen sommige kernen zijn er karakteristieke gebieden (voorheen: beschermde dorpsgezichten). Denk bijvoorbeeld aan het haventje bij de Witte Singel in Roelofarendsveen, de Julianalaan op Kaag en de Kerkstraat-Veerstraat in Oude Wetering. Deze straatbeelden moeten zoveel mogelijk blijven en daarom leggen we ontwikkelingen in deze linten voor aan de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit.

Oud Ade, Leidseweg

94

10.2.4

Dorpsperspectief

“Het dorpje aan de Drecht is uniek gelegen: op een punt waar twee

Bilderdam

10.2.4.1 Aan de rand, in balans Mensen omschrijven Bilderdam

provincies en drie gemeenten elkaar ontmoeten.”

als “pittoresk” “schilderachtig” en “een taartrandje oud land”. Nou is dit dorpje aan de Drecht niet alleen “idyllisch”, maar heeft het ook een unieke ligging. Het ligt namelijk op een punt waar twee provincies en drie gemeenten elkaar

De bebouwing heeft zich van oudsher geconcentreerd om wat dus ooit begon als

ontmoeten, al denken de inwoners zelf niet snel aan dit

een dam. Zo was er altijd al een nadrukkelijke binding met het water. In de loop

soort officiële grenzen. Nee, zij roemen het kleine dorp - met

van de tijd zijn er meer woningen gekomen in het woonlint, maar is het dorp niet

officieel blauw plaatsnaambord ondanks de provinciale richtlijnen

wezenlijk uitgebreid.

- vanwege het “veilige”, “vriendelijke” en “vrije” (als in: zelfstandige/ onafhankelijke) karakter.

De huidige inwoners vinden dat we deze trend van meer woningen binnen bestaand stedelijk gebied kunnen voortzetten. Daarbij lijkt sanering van de laatste

“De oprijlaan [van thuis] begint zodra je uit de drukte van Kudelstaart en

(agrarische) bedrijfspercelen in de toekomst wenselijk. De inwoners vinden een

Leimuiden komt.” Een uitspraak die aansluit bij de rust en ruimte van de omgeving.

verlenging van het lint en hoogbouw onwenselijk, al hopen zij wel dat lokale

Er lijkt een gezonde mix te zijn van families met diepe wortels in de landbouw

jongeren in de toekomst een betaalbare woning kunnen vinden. Op dit moment

en nieuwe aanwas. Want de mensen zijn over het algemeen tevreden (misschien

kunnen die jongeren onmogelijk concurreren met ‘expats’ en andere mensen

zelfs wel trots). Zij waarderen de gemoedelijke omgang en sociale controle en

‘van buiten’.

wonen graag in Bilderdam.

10.2.4.2 Bebouwing In de 15e eeuw werd nabij de brug van Bilderdam - de naam zegt het al - een dam opgeworpen. Dit gebeurde door de stad Haarlem, ‘om de vaarweg via dit water en de Aar naar de Oude Rijn onbruikbaar te maken voor Amsterdam in de concurrentiestrijd om de binnenvaart’. Later zou een schutsluis volgen, een pontje, een houten brug en een ijzeren brug voordat uiteindelijk de huidige Bilderdamse brug in dienst werd genomen.

96

Omgevingsvisie 2025

97

10.2.4.3 Ruimtelijke uitdagingen

10.2.4.4 Karakter

De ruimtelijke uitdagingen in de landelijke dorpen van de gemeente zijn ook van

Inwoners “lopen niet de deur bij elkaar plat” maar “kijken wel naar elkaar om”.

toepassing op Bilderdam. Buiten de stagnerende, scheve woningmarkt merkt

In Bilderdam komt het in essentie daarop neer. Het sociale karakter van het

Bilderdam de invloed van de landbouwtransitie, het verdwijnen van de (schaarse)

dorp - voor zover dit tijdens de dorpentoer was te belichten3 - toont weinig

lokale economie en de achteruitgang van de biodiversiteit.

verrassingen, al wijzen cijfers op een bovengemiddeld hoge veerkracht

De volgende vier zaken springen er tot op zekere hoogte uit voor Bilderdam:

(mensen kunnen onder andere goed omgaan met tegenslag en zijn in staat om

inwoners maken zich zorgen over de grootschalige aanpak van het opwekken

oplossingen te vinden in moeilijke situaties). Waardoor dit precies komt, is niet

van duurzame energie (horizonvervuiling);

direct duidelijk.

“Zij die in Bilderdam wonen kiezen voor de rust, niet voor de continue drukte en bedrijvigheid van de bebouwde omgeving.”

het verkeer houdt hen bezig, met name hoge snelheden en ‘aso-gedrag’ op de weg en op het water, zwaar verkeer, Schiphol en de drukte rondom de brug;

Mensen die in Bilderdam wonen kiezen ‘vrijwillig’ voor de rust, niet voor de

er zijn verschillende geluiden te horen over recreatie (mensen ervaren het als

continue drukte en bedrijvigheid van de bebouwde omgeving. Toch is er zeker

thema dat het dorp iets oplevert, maar ook iets kost);

ook bedrijvigheid en daar is de ijsclub vaak verantwoordelijk voor. Zo’n beetje

soms missen mensen een aantal voorzieningen (geen openbaar vervoer

iedereen in oud- en nieuw-Bilderdam is lid en hoewel er de laatste jaren weinig

bijvoorbeeld), maar de vitaliteit van het dorp heeft er niet ernstig onder te lijden.

viel te schaatsen, blijven de jaarlijkse vergadering, het schaatsuitje en de dorpsbarbecue bruisende sociale aangelegenheden.

10.2.4.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen Duidelijk is wel dat het dorp vergrijst en aan

28 mensen waren aanwezig op de avond van de dorpentoer. Daarmee had Bilderdam het hoogste opkomstpercentage, namelijk: 28%.

3

levendigheid verliest. Dit komt deels doordat jongeren noodgedwongen vertrekken en degenen die wél een huis in Bilderdam kunnen veroorloven, vaak ouder zijn. Volgens sommigen is dat een bedreiging, voor weer anderen lost zo’n probleem zich uiteindelijk vanzelf op. Minder positieve ontwikkelingen vinden inwoners het vertrek van de vaste brugwachter en het niet weten wat de hulpvraag is onder buren (ondanks de “sociale controle” en “oplettendheid”). Buiten dat lijkt het erop dat de mensen in Bilderdam vooral tevreden zijn. De inwoners willen vooral behouden wat ze nu hebben, net als in de andere dorpen is aangegeven.

98

Omgevingsvisie 2025

99

10.2.5

Dorpsperspectief

10.2.5.1 In het hart van het groen, met een hart voor elkaar Hoogmade ligt aan de (Kromme) Does en is omgeven door monumentale molens. Na de herbouw van de Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk regeert de

Hoogmade4

groene torenspits als vanouds over het traditionele polderlandschap. De over het algemeen tevreden inwoners van Hoogmade koesteren “de dorpse rust”, “de centrale ligging” en “het saamhorigheidsgevoel” van hun dorp. Het zijn vooral deze kenmerken van de voormalige heerlijkheid - én het huidige voorzieningenniveau - die een groot deel van de inwoners wil behouden voor de toekomst.

10.2.5.2 Bebouwing Hoogmade kenmerkt zich door weidsheid van het landschap in combinatie met beeldbepalende waterwegen - naast de eerdergenoemde (Kromme) Does - ook de Wijde Aa. Hoogmade ligt in een recreatielint, een ecologische verbindingszone en

toekomstige uitbereidingsrichting in Hoogmade is in westelijke richting. Op deze

wordt geflankeerd door weidevogelgebied.

manier zou het dorp graag willen groeien naar zeker tweeduizend inwoners wat volgens Hoogmade zou moeten resulteren in “duurzame vitaliteit”.

De inwoners zien het gebrek aan woonruimte als dé bedreiging voor de leefbaarheid en toekomst van Hoogmade. Mede vanwege die zorgen pakt de

10.2.5.3 Ruimtelijke uitdagingen

gemeente de regie en kijkt in de komende periode naar twee mogelijkheden voor

Met alleen extra woningen erbij zijn de ruimtelijke uitdagingen niet verdwenen. De

nieuwbouw. Deze projecten staan lokaal bekend als ‘straatje erbij’ aan de westkant

druk op de leefomgeving in Hoogmade - net als in heel Kaag en Braassem - blijft

van het dorp en ‘de Dierenweide’ bij de Doesbrug in het zuidelijke deel.

bestaan. Daarbij staan thema’s als recreatie, mobiliteit, bodemdaling, economie, wonen, veiligheid, natuur en duurzaamheid op gespannen voet met elkaar. In de

Beide projecten passen binnen de algemene gemeentelijke beleidslijn voor

toekomst moeten we daarom keuzes maken. Daar is het dorp zich van bewust.

nieuwbouw: inbreiding, bouwen binnen bestaand stedelijk gebied, of aan de dorpsrand.

Uit gesprekken blijkt dat een aanzienlijk deel van de gemeenschap graag extra aandacht wil voor vier ambities:

De verder gewenste en zelf opgestelde uitgangspunten van de woningopgave in

1 Versterking van het landschap.

Hoogmade zijn: “een dorpse, groene inpassing, een gezonde mix van woningtypen

2 Bevordering van recreatie.

en betaalbaarheid”. Aanvullend wensen velen een “transformatie” van “bestaande

3 Het verbeteren van de verkeerssituatie (onder meer middels een tweede ontsluitingsweg).

erven” (ruimte voor ruimte, meer maatwerk), ook bij bepaalde wijken met veel corporatiebezit die in aanmerking komen voor herstructurering. De logische

100

4 Het aantrekkelijker maken van het dorpshart.

Perspectief met name opgesteld op basis van ‘Dorpsperspectief Hoogmade 2040 - eindrapportage participatie’

4

Omgevingsvisie 2025

101

Uit deze zogenaamde “werkpakketten” (waar het dorp Hoogmade zelf het initiatief

Bij deze werkpakketten ziet de gemeente de volgende rol voor zichzelf weggelegd:

in wil nemen) volgden al een aantal concrete ideeën van het dorp, onder andere:

Het optimaliseren van de parkeergelegenheden bij het Noordeinde (een taak

Een boszone grenzend aan de HSL/A4 (in het kader van “afscherming,

van de gemeente) wordt opgenomen als project.

geluidsreductie, recreatie en biodiversiteit”) en wandelpaden “met molens

De versterking van het landschap met een boszone nabij de HSL/A4 lijkt na

10.2.5.6 Hoogmadese voorzieningen, zelfstandig gedragen

als ijkpunten” om zo “de dorpse identiteit en landschappelijke kwaliteiten” te

een vluchtige blik een uitdagend project voor het dorp (vanwege gevaar voor

Dat mensen het dorp maken, illustreren de

versterken.

weidevogels en het mogelijk in het geding komen van de bereikbaarheid van

Hoogmadenaren. Soms gebeurt dat in overleg met

Het realiseren van een “nieuw en openbaar recreatiekavel aan de Does” met

hulpdiensten). De gemeente heeft hier een zeer beperkte rol omdat de grond

de instanties, soms doen ze dat buiten de overheid

“onder andere een aanlegsteiger, picknickplaats en speelvoorziening”.

niet in eigendom is van de gemeente.

om, onafhankelijk en doeltreffend. Mooie voorbeelden

Het “optimaliseren van parkeergelegenheden,” “een verkeerskundig onderzoek”

Voor het versterken van de lokale recreatie zijn er gesprekken gevoerd

hiervan zijn de organisatie van de Koningsdagweek en

en een “betere verbinding [van het dorpshart] met de bestaande haven.”

over het inpassen van nieuwe wandelpaden door de polder.

het Flippo-feest.

Grote aanpassingen van de verkeerssituatie in het dorpshart of een verkeerskundig onderzoek staan in de komende jaren niet op de planning

Maar ook het in stand houden van “sociaal-culturele

en uitwerking van deze werkpakketten, heeft de gemeente (of een andere

bij de gemeente.

voorzieningen” is een getuige van de veerkracht en het

overheidsinstantie) op sommige thema’s een wettelijke rol. En soms - indien

De gemeente denkt na over het idee van een “nieuw openbaar recreatiekavel

saamhorigheidsgevoel. Zo wisten de inwoners de verwoeste

wenselijk of noodzakelijk - kan de gemeente ondersteunend zijn.

aan de Does” en over welke rol zij hierin heeft.

OLV-Geboortekerk in ere te herstellen. Daarbij keek men

Hoewel het dorp in haar eigen tempo zelf aan de slag kan met de doelstellingen

10.2.5.4 Karakter

vooruit: wonen en het verlenen van zorg kan in de toekomst wellicht gecombineerd worden door de woningen die in de

Hoogmade bruist van het vrijwilligers- en verenigingsleven. Veel inwoners zijn

pastorie werden gerealiseerd. Verder bleef de supermarkt met

betrokken of nemen zelf het initiatief om hun dorp vitaal te houden. Er is sociale

een slimme actie in bedrijf en verbouwde de voetbalvereniging

samenhang, weinig eenzaamheid en veel naastenliefde doordat er een aanzienlijke

MMO - een vereniging die als bindmiddel dient binnen de

groep inwoners is die voor elkaar zorgt. Verder doen mensen relatief veel aan

gemeenschap - de kantine en kleedlokalen geheel zelfstandig.

beweging en drinken ze weinig alcohol. Hoogmade is mede daardoor veerkrachtig. Wat verder in de cijfers naar voren komt is de dubbele vergrijzing: het aandeel

De gemeente heeft - in dat laatste voorbeeld - een combinatie

ouderen neemt bovengemiddeld snel toe en de verwachting is dat deze ouderen

gepakt van de presterende rol (juridisch draagt de gemeente

ook ouder worden dan voorheen.

vaak nog eindverantwoordelijkheid voor bijvoorbeeld het

10.2.5.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

gebruik van de sportvelden) en een samenwerkende rol (al het overige eigenaarschap is overgedragen aan in dit

De vitaliteit van Hoogmade is een kracht, maar kan - in de toekomst - ook onder

geval MMO). De sportclubs weten namelijk beter wat er op

druk komen te staan. Voornamelijk vanwege de snel groeiende groep ouderen.

het sportpark nodig is en hoe zij het onderhoud efficiënt en

Deze ontwikkeling - die het dorp grote zorgen baart - betekent iets voor met name

effectief kunnen invullen.

de ouderenzorg en de (sociaal-culturele) voorzieningen in de nabije toekomst..

102

Omgevingsvisie 2025

103

10.2.6

Dorpsperspectief

“Kaageiland is een historisch, waterrijk dorp met een hechte

Kaag5

gemeenschap en beschermd dorpsgezicht.”

10.2.6.1 Aan het water, vrij en verbonden Tegen de provinciegrens aan ligt in de linker winkelhaak van de gemeente Kaag en Braassem het bruisende dorp Kaag(eiland). Haar wortels eindigen in het open water en gaan terug tot zeker het begin van de 14e eeuw. Weinig mensen weten of het huidige Zuid-Hollandse kroonjuweel destijds bekend stond als Kaag, of als Caeghe, Caage, Caghe, Cage, Kaage, Kaghe, Caegh, De Kage of De Kaag. Wat wel breed bekend is: het eiland lag op een waterkruispunt, vormde als zodanig een “belangrijke schakel” voor de scheepvaart en was het domein van de “boeren, beroepsvissers en beurtschippers.” De gemeenschap kende perioden van voorspoed en “schrijnende armoede.” En de waterrijke historie van het dorp is nog altijd belangrijk: de Kaagse gemeenschap koestert een diepgevoelde liefde voor “vissen, varen, zeilen” en het goede leven aan het water in zijn algemeenheid. Ook de wereldbekende jachtbouwer Royal

In de toekomst is er met het oog op doorstroom mogelijk een wens voor nieuwe

Van Lent Shipyard is Kaageiland trouw gebleven.

woningbouwinitiatieven. Inwoners vinden dat het “behoud van het bestaande

10.2.6.2 Bebouwing De inwoners ervaren Kaageiland als een centraal gelegen plek van “rust, met

karakter” daarbij voorop moet staan en vinden het een belangrijke voorwaarde dat de veerpont extra verkeersbewegingen aan kan. Dit zijn richtlijnen vanuit de inwoners:

ruimte en natuur.” Als mensen de pont naderen, laten ze hun beslommeringen

Zoveel mogelijk inbreiding, bouwen binnen bestaand stedelijk gebied.

achter op de kade van de ringvaart. En zodra mensen de pont af rijden, is het

Nieuwe woningen zijn niet hoger dan 7,5 meter en zijn beperkt tot en

thuiskomen.

met twee verdiepingen. Eventuele appartementencomplexen kunnen er komen, maar moeten

104

Het belangrijkste uitgangspunt van het authentieke lintdorp langs de westelijke

divers zijn en ook beperkt zijn tot en met twee verdiepingen;

oever van het eiland is het behoud van het bestaande karakter. Haar intieme,

De diversiteit aan woningen en extra ruimte voor (jonge) gezinnen willen

maritieme aard (met de status van beschermd dorpsgezicht) komt voort uit “het

we behouden.

eenvoudige, smalle, bochtige profiel, de ongedwongen ligging van de bebouwing,

Er is behoefte aan woonruimte voor kleinere huishoudens en een hofje

de kleinschaligheid en de sfeervolle doorkijkjes.” Verder verdienen de veerpont, de

voor senioren.

scheepswerf van Van Lent en het open polderlandschap met haar middeleeuwse

Een weloverwogen, gezonde balans tussen recreatie en permanente

evenwijdige slotenpatroon het predicaat ‘kenmerkend Kaag.’

bewoning - zodat Kaag niet alleen in het hoogseizoen bewoond is.

5

Perspectief met name opgesteld op basis van ‘Conceptvisie Kaag(eiland) 2040’

Omgevingsvisie 2025

105

10.2.6.3 Ruimtelijke uitdagingen

10.2.6.4 Karakter

Ondanks het minder sterke eilandgevoel ervaren de inwoners van Kaag dat

Wat voor de gehele gemeente Kaag en Braassem geldt, geldt ook op de Kaag:

De inwoners van de Kaag leiden al eeuwenlang een “vrij rustig bestaan,

ze - meer dan de meeste andere dorpen - verbonden zijn met elkaar, en

er is niet genoeg fysieke ruimte voor alle uitdagingen van de toekomst. Inwoners

meedeinend op de golven van de tijd.” Het kerkdorp is van oudsher geïsoleerd,

niet alleen door water. De inwoners voelen ook verantwoordelijkheid om

vinden het belangrijk om het veenweidelandschap open te houden en te letten op

maar afhankelijk van buiten. Dit verklaart mogelijk dat het taaie, standvastige

bepaalde knelpunten - geregeld met een zekere ‘zakelijke lenigheid’ - zelf

de toenemende druk op de veerpont. De inwoners van Kaag brengen verder de

gevoel van zelfstandigheid - zo eigen bij eilanders - iets minder sterk aanwezig

op te pakken en na te denken over dilemma’s die op het eiland spelen.

volgende vertrekpunten voor de toekomst naar voren:

lijkt op de Kaag.

De veenpolders en het enige overgebleven agrarische, biologische bedrijf

Het valt op dat er in de Conceptvisie Kaag(eiland) 2040 op dit moment

op de Kaag zijn belangrijk voor de identiteit, landschappelijke waarde en

Mogelijk is dit gevoel veroorzaakt door de drooglegging van de Groote

vooral fysieke thema’s spelen op het eiland. Sociaal-maatschappelijke

biodiversiteit (in het specifiek de weidevogels) - deze combinatie moet

Haarlemmer. Toen ontstond aan de andere kant van de ringvaart in de vorige

thema’s - zoals veiligheid, zorg, vereenzaming en vergrijzing - of een thema

“bewaard en beschermd” blijven.

eeuw bij het stoomgemaal De Leeghwater namelijk een nieuw dorp: Buitenkaag.

als identiteit (wie zijn wij nu precies, wie of wat willen we in de toekomst

Er is bovengemiddelde interesse en draagvlak om concreet en op korte

Een broederschapsband ontwikkelde zich tussen de jonge en oude gemeenschap

zijn) komen vooralsnog in mindere mate terug. De verwachting is echter dat

termijn aan de slag te gaan met het verduurzamen en verzelfstandigen

die elkaar aanvullen, versterken en zich weinig aantrekken van gemeente- of

er meer aandacht komt voor deze ‘zachte’ kwesties als in de toekomst een

van de energievoorziening.

provinciegrenzen.

deel van de ruimtelijke thema’s is opgelost.

Toerisme en recreatie zijn onlosmakelijk verbonden met het eiland en het omliggende plassengebied, beiden zouden een impuls kunnen en mogen krijgen.

10.2.6.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

Meer openbare aanlegplaatsen zijn wenselijk en meer ruimte voor horeca en

Enkele sociaal-maatschappelijke bevindingen die van toepassing

wandel- en laarzenpaden zodat mensen rondom het gehele eiland kunnen

zijn op de Kaag (vergeleken met het gemeentelijk gemiddelde):

wandelen.

Inwoners bestempelen de eigen gezondheid iets vaker als goed.

Logistiek, bereikbaarheid en mobiliteit (op weg en water) moeten zoveel

Mensen bewegen iets meer en nemen graag een drankje.

mogelijk worden onderbouwd met “deugdelijke haalbaarheidsstudies”

De inwoners hebben een opvallend hoge veerkracht (onder andere

omdat gevoelens en cijfers niet altijd in lijn zijn.

het kunnen omgaan met tegenslagen en moeilijke tijden).

De inwoners willen duidelijkheid over de beschikbare

Hoe mensen eenzaamheid ervaren is vergelijkbaar met het

capaciteit (onder andere van de pont en de Julianalaan).

gemeentelijk gemiddelde (licht stijgende trend sinds corona).

Het draagvlak voor een rondweg en vaste

Het gemis van sociale steun ligt iets lager op de Kaag, mensen

oeververbinding is laag en het tastbaar maken

doen relatief veel vrijwilligerswerk en het aantal mensen dat

wat de balans tussen rust en bereikbaarheid

mantelzorg doet ligt op het gemeentelijk gemiddelde.

precies inhoudt is gewenst. de balans tussen rust en bereikbaarheid precies inhoudt is gewenst.

106

Omgevingsvisie 2025

107

10.2.7

Dorpsperspectief

10.2.7.1 Tussen dijk en Drecht, tussen vroeger en verder Leimuiden is wat inwonersaantal betreft het op één na grootste dorp van de gemeente Kaag en Braassem en ligt op een kruispunt van wegen en water.

Leimuiden

Belangrijke punten uit de vroege ontstaansgeschiedenis zijn onder meer de Drecht, de Herenweg, een houten kapel en de officiële oorkonde omstreeks 1040/1063 (!) waarin ‘Liethemuthon’ voor het eerst is genoemd. De term die tijdens de Dorpentoer het vaakst voorbijkwam is “ons kent ons.” Samen met “het sociale, het centrale en de verbinding” maakt dat het volgens velen “prettig wonen” is in het groenblauw.

10.2.7.2 Bebouwing De uiterste noordoostelijke hoek van de gemeente Kaag en Braassem kent een geschiedenis van beweging en verandering die - net als de nabijgelegen dorpen Woubrugge en Rijnsaterwoude - teruggaat tot de ontginning van ruig veenmoeras. In vrijwel alle polders begon het aanbrengen van cultuur met akkerbouw, daarna volgde weidebouw, uitvening en uiteindelijk de droogmakerijen zoals die het oostelijk deel van Kaag en Braassem kenmerkt. Het zijn deze diepe, grotendeels

Grietpolder. Mocht er nieuwe woningbouw komen dan zou dat verder westwaarts

noord-zuidgerichte polders en hoge dijken die het open karakter van de omgeving

kunnen, tussen de Drecht en Ringvaart. En anders is het mogelijk binnen

bepalen — een karakter dat veel inwoners koesteren.

bestaand stedelijk gebied (verdichting) of door middel van herontwikkelingen op bijvoorbeeld het terrein van Connexxion- of Boot Beton. In oostelijke richting is al

Wat Leimuiden - dat ooit kortstondig bij de provincie Noord-Holland hoorde enigszins uniek maakt, is haar strategische, “centrale” ligging: het ‘langgerekte

een aantal jaar sprake van uitbereiding van het bedrijventerrein Drechthoek.

streekdorp’ was een voorname stop op de binnenlandse (vaar)routes tussen

10.2.7.3 Ruimtelijke uitdagingen

Amsterdam en Rotterdam. Het is dus niet geheel toevallig dat een Tolbrug, de

Of bovenstaande ontwikkelingen kunnen plaatsvinden, is deels afhankelijk

Ringvaart, de N207, de A4 en de A44 in (of in de buurt van) Leimuiden verschenen.

van de N207. Een verbeterde ontsluiting en aansluiting op de provinciale weg, een terugkerend aandachtspunt vanwege sluipverkeer en landbouwverkeer in

108

De bebouwde omgeving is de afgelopen jaren flink veranderd. Zo kwamen er een

Leimuiden, is volgens velen wenselijk, volgens sommigen cruciaal. Net als de

dorpshaven, nieuwe appartementen in het dorpshart, een Integraal Kindcentrum

overlast die Schiphol veroorzaakt. Hiermee raken we aan een terugkerend thema,

(IKC), de nieuwe woonwijk Leimuiden-West en zijn er ontwikkelingen in de

namelijk ruimtegebrek. Ook in Leimuiden moeten er eerst keuzes worden gemaakt.

Omgevingsvisie 2025

109

Het volgende valt op in Leimuiden: Het dorp heeft naar verhouding veel ‘bovendorpse voorzieningen’, maar mensen uit het dorp maken zich zorgen over de instandhouding van deze

10.2.7.6 Gezonde Buurt

“basisvoorzieningen”en “de middenstand” Het verder verbeteren van het

Begin 2024 was er het project Gezonde Buurt Leimuiden.

dorpshart (meer groen en kindvriendelijker) is een wens die meerdere keren

Dit was bedoeld voor het bevorderen van een sociale, inclusieve,

wordt genoemd.

gezonde gemeenschap en de biodiversiteit. Een van de

De inwoners willen dat er meer ruimte komt voor de auto (zie hierboven +

maatregelen was dat de hekken van het sportpark open gingen

parkeerplaatsen), maar tegelijkertijd ook dat veilig fietsen en wandelen een Zo heeft het Oranje-comité de toch al drukke evenementenagenda aangevuld met

Binnen het dorp is er relatief veel aandacht voor het omgaan met

het Havenfeest. De Kleine Oase is al tientallen jaren een begrip in het kader van

klimaatverandering (zoals een gescheiden stelsel in de riolering, afwatering op

zelforganisatie. De vestiging van de Herenboeren aan de Drecht is een succes,

Nu - medio 2025 - zijn de grenzen van het sportpark van

en langs de wegen) - wat een terechte zorg is vanwege de bovengemiddelde

wordt er door de inwoners zelf aan de duurzame, energieneutrale weg getimmerd

S.V. Kickers ’69 opgesierd met onder meer “een avontuurlijke

mate van verstening.

en de verschillende sportverenigingen kijken met een brede blik (meer dan alleen

boszone”, een sporttoestel en is er een hondenlosloopzone

Voor wat betreft het landschap: veel inwoners willen dat het landschap rondom

sport) naar de omgeving waar ze ontstonden.

gekomen. Verder is een verbinding gemaakt met een nieuwe

Leimuiden zoveel mogelijk open en “rustig” blijft, veel inwoners willen dat er een betere verbinding komt met groen (de polders) en blauw (het water) en veel

10.2.7.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

inwoners maken zich zorgen over de mogelijke komst van windturbines.Wat

Leimuiden heeft te maken met algemene uitdagingen als vergrijzing en

woningen betreft zien we dezelfde wensen als in vrijwel alle andere dorpen

de toename van eenzaamheid. Daarnaast horen we de volgende geluiden:

voor een mooie, groene verbinding met de omgeving.

speelplek bij de tennisvereniging Leimuiden en de speel- en sportlocaties bij IKC De Lei, waaronder het Tiny Forest. Gezonde Buurt is een voorbeeld waarbij de gemeente een

(minder grote koopwoningen, meer woningen voor lokale starters en senioren,

Het gevoel dat “alles gebeurt in de Veen” en “Leimuiden ondergeschikt is

samenwerkende rol (blauw) kiest en zichzelf - voor zover dat

hoogbouw tot maximaal drie lagen) en de eerste signalen dat mensen bereid

aan Roelofarendsveen” kwam tijdens de dorpentoeravond een aantal keren

kan - als gelijkwaardige partner opstelt, zonder daarbij bepaalde

zijn om bepaalde woonruimte/voorzieningen te delen.

naar voren.

(wettelijke) verantwoordelijkheden/eigenaarschap uit de weg

Inwoners merken op dat er vanwege alle nieuwbouw sprake is van

te gaan. Het succes van dit project is mede te danken aan het

10.2.7.4 Karakter

110

voor iedereen, de hele week door. Daarnaast was er aandacht

hogere prioriteit (en dus meer ruimte) krijgt.

“vermenging,” en zien daardoor ook een zekere “verloedering” onder

samenbrengen van de lokale ervaring en de koppeling tussen

Op veel sociale thema’s, zoals bewegen, overgewicht, gezondheid, veerkracht en

“specifieke groepen.” Zij hebben daar moeite mee omdat een schoon,

het ruimtelijke en sociale domein.

eenzaamheid, zijn de cijfers van Leimuiden vergelijkbaar met het gemeentelijk

opgeruimd en mooi dorp ze tevredenheid geeft en trots maakt.

gemiddelde. Verder toont het maatschappelijk gezicht van Leimuiden - het

Na het project de Gezonde Buurt in Leimuiden (zie kader) zijn inwoners nog

Buiten het gemeentehuis wordt deze koppeling vaak als een

mag geen verrassing heten - veel gelijkenissen met Jacobswoude-broeders

altijd op zoek naar meer groen en ontmoetingen (inclusief elkaar begroeten

volstrekt normale gang van zaken gezien. Op het Westeinde

Woubrugge en Rijnsaterwoude: daar kijken mensen naar elkaar om. (Hoogmade

en aanspreken op minder gewenst gedrag).

wordt er ook steeds vaker op die manier gedacht en gewerkt.

heeft een ander soort sociaal karakter, collectiever van aard.).

Het samenvoegen van de scholen leidt over het algemeen tot positieve

De volgende logische stap in Leimuiden lijkt: wat wil de

reacties, want er is meer verbinding tussen de kinderen onderling.

gemeenschap zelf doen, los en onafhankelijk van de gemeente?

Het sociaal-maatschappelijke karakter is “levendig” te noemen. Daar hebben de

Er is “meer afstand onderling” en de “historische kern” en Leimuidense

ruimtelijke veranderingen van de laatste jaren weinig tot geen invloed op gehad.

identiteit staan onder druk. Kan Leimuiden “een blijvende parel” zijn?

Omgevingsvisie 2025

111

10.2.8

Dorpsperspectief

“Nieuwe Wetering beschikt over aanpassingsvermogen. Dat blijkt uit

Nieuwe Wetering

het verdwijnen van de basisschool en het vervolgens verschijnen van hospice Amandi.”

10.2.8.1 Sterk in verandering Ingeklemd tussen tuinbouwkassen, de ringvaart en de HSL en A4 ligt Nieuwe Wetering. Ondanks deze harde begrenzingen doet het lintdorp ruimtelijk aan. Daar dragen het laarzenpad, het Eerste Stuk en de Bult bij aan de landelijke sfeer en de gemoedelijkheid en vriendelijkheid die daar heersen. Maar wat het meeste doet voor Nieuwe Wetering: de Voorweg en de parallel gelegen Wetering. “Vooral dat maakt Nieuwe Wetering ons dorp.” Samen met het dorp werd er in 2015 een kernplan opgesteld. De punten uit dat kernplan en de opbrengst van de dorpentoer dienen als input voor dit dorpsperspectief.

10.2.8.2 Bebouwing

Het openbaar groen blijkt van grote betekenis voor Nieuwe Wetering. De inwoners zijn daarnaast eensgezind over meer woningbouw. “Er moeten huizen bij. Betaalbaar en saai (geen villa’s). Voor starters en senioren.”

Waar er vroeger nog een directe vaarverbinding was tussen Nieuwe Wetering en grote broers Oude Wetering en Roelofarendsveen, hebben ingrijpende

In de toekomst lijkt het daarom logisch om de lintstructuur van Nieuwe

veranderingen zoals de aanleg van het hoogspanningsnet en de HSL en A4,

Wetering te versterken op basis van deze twee bevindingen die ook al

Nieuwe Wetering in zekere zin geïsoleerd. “Ondanks dit soort ontwikkelingen,”

in het kernplan (2015) naar voren kwamen. Concreet betekent dit: een

zegt een inwoner, “heeft het dorp zich weten aan te passen zonder al te veel

aantal woningen tussen de bestaande lintbebouwing en één slingerende,

van haar historische karakter te verliezen.”

aaneengesloten route door “karakteristiek groen” - vanaf de entree van het dorp bij de bottonde (de dubbele rotonde) tot aan de Bult en ringvaart.

Het vrije uitzicht op de polders en weilanden ten westen, de Voor- en Achterweg

112

en de weelderig groene loper evenwijdig aan de verkeersinfrastructuur maken

10.2.8.3 Ruimtelijke uitdagingen

Nieuwe Wetering uniek. Hoewel het dorp beperkte voorzieningen heeft (geen

Vanwege alle begrenzingen rondom Nieuwe Wetering is ruimte er schaarser

openbaar vervoer, geen winkels, geen school) “zijn alle faciliteiten prima

dan elders. Op basis van gesprekken met inwoners kwamen de volgende

bereikbaar, woon je centraal, maar toch ook rustig en middenin de natuur.”

ruimtelijke uitgangspunten naar voren:

Omgevingsvisie 2025

113

Naast groen en woningbouw is mobiliteit het derde belangrijke ruimtelijke

Want ook het “saamhorig­

thema in Nieuwe Wetering - het komt op diverse manieren terug: gebrek aan

heidsgevoel” is groot binnen

parkeerplaatsen is een veelgehoorde kwestie, gevaarlijk rijgedrag, toename van

Nieuwe Wetering. Al zijn er wel

landbouwverkeer en grote vrachtwagens, onoverzichtelijke verkeerspunten en

geluiden dat het achteruit gaat met de

sluipverkeer.

betrokkenheid tussen de buren onderling,

Inwoners zijn trots op het aangezicht van het dorp (“in stand houden, dus liever

“vooral met de huurders.” “Nadat de school

geen hoogbouw”) en dit geldt specifiek voor de Bult - sommigen vinden de

verdween, zijn er gewoon minder ontmoetingen.”

geplande woningbouw (kavel 5) daar onwenselijk. binnen het huidige tuinbouwgebied (= intensivering) vinden velen niet

10.2.8.5 Sociaal-maatschappelijke uitdagingen

raadzaam.

De onderlinge betrokkenheid is de grootste sociaal-

Over het groen denken mensen in twee richtingen: er is voldoende op dit

maatschappelijk uitdaging, aldus de inwoners. “De verbinding met

10.2.8.6 Concentratie van kracht en zorg

moment, maar het is te verbeteren (versterking), of het groen verbeteren én

elkaar gaat achteruit, net als het verenigingsleven. Er komen veel

Al tijdens de fusie tussen de gemeenten Alkemade en