Bijlage 1 Omgevingsvisie 2025
Tekst van het document
Omgevingsvisie 2025
51
Weteringbrug, zicht op glastuinbouw aan de Googermolenweg
telen van onderscheidende producten, wat belangrijk is voor de toekomst van de tuinbouw in de gemeente. Deze samenwerking tussen kwekers en de brede groep ondernemers daaromheen die de kennis hebben om onderscheidend te blijven, is belangrijk voor een goede economische positie. In onze gemeente bedrijven vier gebieden tuinbouw: Woubrugge, Nieuwe Wetering, Geestweg/Floraweg (Roelofarendsveen) en Baan/Sotaweg (Oude Wetering/Roelofarendsveen). Elk van deze gebieden heeft zijn eigen kenmerken. Voor de positie en ontwikkeling van de tuinbouw is het essentieel dat er op de
“Deze samenwerking tussen kwekers en de brede groep ondernemers daaromheen die de kennis hebben om onderscheidend te blijven, is cruciaal voor een goede economische positie.”
lange termijn planologische duidelijkheid is en dat we de huidige oppervlakte in
tuinders die door willen en wensen te groeien, voldoende ruimte en ondersteuning om hun bedrijfsvoering voort te zetten en door te ontwikkelen. Het uitgangspunt is dat ruimte die voor bedrijven en ondernemers bestemd is ook voor deze doelgroep behouden blijft, zodat er een goede balans ontstaat tussen wonen, werken en recreëren. Om de bestaande tuinbouwgebieden succesvol te houden, is het noodzakelijk om samen te blijven werken aan de promotie en belangenbehartiging van de sector. Onze aanspreekpunten zijn hiervoor de Stichting Platform Tuinbouw Veenstreek, LTO (Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland) en het EOP.
vitale en toekomstbestendige gebieden behouden. Water wordt steeds belangrijker vanwege klimaatverandering, grondverzakkingen Op dit moment heeft de glastuinbouw in Kaag en Braassem te maken met enkele
en toegenomen recreatieve activiteiten. Daarnaast is de Kaderrichtlijn Water 2027
zorgen en uitdagingen. De vier glastuinbouwgebieden zijn verschillend in grootte
van toepassing, een Europese afspraak die voorschrijft dat een goede toestand
en toekomstbestendigheid, waarbij slechts voor drie van de vier gebieden het
van het water is bereikt in 2027. Om oevers te versterken, plagen aan te pakken
uitgangspunt tuinbouw overeind blijft. Zo zijn er voor de tuinbouwgebieden
en waterberging te verbeteren is samenwerking met het hoogheemraadschap
Nieuwe Wetering en Woubrugge geen zorgen over de toekomstbestendigheid.
plattelandswoningen (en in uitzonderlijke gevallen naar woningen voor inwoners),
van Rijnland noodzakelijk. De glastuinbouw speelt ook een belangrijke rol bij
Het uitgangspunt voor deze twee duurzame glastuinbouwgebieden is dat de
als dit de tuinbouwactiviteiten niet beperkt. Het toevoegen van een nieuwe tweede
het energiesysteem, en dan met name bij het in balans houden van vraag en
gemeente deze gebieden niet beperkt in hun bedrijfsvoering en potentiële
bedrijfswoning is uitgesloten.
aanbod van energie. Met Warmte Kracht Koppeling (WKK) kan de sector het
uitbreidingsmogelijkheden.
52
elektriciteitsnet ondersteunen tijdens piekmomenten en ontlasten bij overvloed Voor tuinbouwgebied Geestweg-Floraweg zijn er uitdagingen voor wat betreft
van elektriciteit. Het is de verwachting dat deze steeds belangrijker wordt voor de
Voor het glastuinbouwgebied De Baan-Sotaweg heeft Greenport Aalsmeer een
de toekomstbestendigheid. Na een algemene inventarisatie van het gebied is
verduurzaming van Nederland. De rol van de glastuinbouw in het voorkomen van
gebiedsvisie opgesteld (2025). Deze visie richt zich vooral op herstructurering
een toekomstvisie gemaakt. Op basis van de uitkomsten van deze inventarisatie
overbelasting van het elektriciteitsnet (netcongestie) en het bieden van voldoende
van het gebied om te ontwikkelen naar een toekomstbestendige en duurzame
heeft het college uitgangspunten geformuleerd, wat uiteindelijk heeft geleid
stroomaanbod heeft een belangrijke maatschappelijke meerwaarde, nu en in de
glastuinbouwstructuur. Binnen die visie krijgen moderne bedrijven die uitbreiden
tot een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het tuinbouwgebied. Dit
toekomst. Binnen Kaag en Braassem is het belangrijk om kansen op dit gebied te
de ruimte, terwijl stoppende bedrijven kunnen uitfaseren. Daarnaast heeft
onderzoek, uitgevoerd door Greenport Aalsmeer, is in september 2025 aan de
benutten, hier is nog veel ontwikkeling mogelijk.
de gemeente haar eigen visie bepaald, waarin het gebied voor een periode
Raad aangeboden. Mocht de uitkomst van dit onderzoek aangeven dat het gebied
van 20 jaar is aangewezen als glastuinbouwgebied. Uitgangspunt daarbij
niet toekomstbestendig is voor tuinbouw, dan moeten we kijken naar alternatieve
5.3.6 Landbouw
is dat ontwikkelingen geen beperkingen mogen opleveren voor bestaande
mogelijkheden voor de toekomst van dit gebied. In samenspraak met organisaties
Landbouwgrond moet behouden blijven
bedrijven of hun toekomstige planologische mogelijkheden. Dit betekent dat
zoals Greenport Aalsmeer, provincie Zuid-Holland, Stichting Platform Tuinbouw
Landbouwgrond moet haar bestemming behouden voor de productie van
we, waar mogelijk, geen ontwikkelingen toestaan die niet bijdragen aan de
Veenstreek, het EOP (Economisch Overleg Platform) en de inwoners van het
voedsel en andere agrarische producten omdat deze gronden de basis vormen
glastuinbouw. Verder is het toegestaan om bedrijfswoningen om te zetten naar
gebied krijgt het bestemmingsplan verder vorm. Daarbij krijgen de bestaande
van de primaire (voedsel)productie. Een functieverandering of het onttrekken
Omgevingsvisie 2025
53
van gronden staat het toekomstbestendig maken van bedrijven in de weg. We
Droogmakerijen en veenweidengebieden
energievoorziening, bijvoorbeeld via zonnepanelen op daken, kleine windmolens
Nevenactiviteiten
erkennen de toenemende behoefte aan weidegrond door Europese regelgeving en
Landbouw is van oudsher een belangrijk onderdeel van het buitengebied. De
of het plaatsen van een batterij om de duurzaam opgewekte energie in op te
Agrarische bedrijven kunnen ervoor kiezen om nevenactiviteiten uit te voeren.
bieden ondersteuning aan bedrijven die duurzaam willen ondernemen.
landbouw is producent van voedsel en draagt bij aan een aantrekkelijk landschap,
slaan. De agrarische sector speelt ook een belangrijke rol in de energietransitie
Vanuit de gemeente staan we open voor nevenactiviteiten als (dag- en verblijfs)
de lokale economie en de leefbaarheid van het buitengebied. We erkennen de
door het mogelijk plaatsen van windturbines of zonnepanelen. Zij mogen kleine
recreatie, horeca, de verkoop van streekproducten, zorg en onderwijs. Voor die
Met deze visie staan we midden in een periode met grote (landelijke) uitdagingen
waarde van de droogmakerijen en de veenweidegebieden voor agrariërs. We
windmolens van maximaal 15 meter plaatsen bij (voormalig) agrarische bedrijven,
bedrijven kan het belangrijk zijn om inkomsten te kunnen halen uit andere takken.
voor de landbouw. Alle inzet door gemeente, provincie en vooral de agrariërs
willen, in samenwerking met de agrariërs, de milieu- en klimaatdoelen behalen
als deze het landschap en/of de karakteristieke waarden van het boerenerf niet
We blijven de mogelijkheden onderzoeken om dit te ondersteunen. Zo houden we
zelf, heeft gevolgen voor de komende periode. Zo waren er onlangs belangrijke
waarbij het verdienmodel van de agrarische sector overeind blijft.
schaden. Daarnaast moeten zij rekening houden met de Lokale Energie Strategie
het platteland vitaal en leefbaar. Afhankelijk van de invloed op de omgeving kan
ontwikkelingen. Het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG)
(LES). Soms is het bijvoorbeeld voor het plaatsen van windmolens een goede optie
een agrarisch bedrijf een volwaardige tweede recreatieve bedrijfstak voeren als dit
brengt sinds 2023 de belangen van natuur, water, stikstof en klimaat samen
Uitdagingen
om deze buiten het bouwblok neer te zetten omdat bedrijfsgebouwen veel wind
het waardevolle en open landschap niet schaadt. In het hoofdstuk gebiedstypen
als randvoorwaarden voor een vitaal platteland. Eind 2024 heeft het kabinet
De landbouw heeft te maken met verschillende uitdagingen. Zo vraagt
wegvangen. Daarnaast is soms een hogere ashoogte gewenst voor een financiële
en in de gebiedsgerichte programma’s staat beschreven wat er waar precies
besloten om het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en het
een toekomstbestendige landbouw ruimte: ruimte voor schaalvergroting,
dekking en een grotere bijdrage aan de productie van duurzame energie. Daarom
mogelijk is aan nevenactiviteiten.
bijbehorende transitiefonds te laten vervallen, maar Zuid-Holland gaat door met
verduurzaming, innovatie, herstructurering én verbreding. Als gemeente willen we
bestaat de wens vanuit de sector om het beleidskader voor kleine windmolens op
de gebiedsgerichte aanpak.
de ondernemers de mogelijkheid bieden om hun bedrijf te ontwikkelen, dat kan als
te trekken van 15 meter naar 20 meter ashoogte. Versnelde vergunningverlening
Toekomst
hoofdtak of als neventak (denk hierbij aan recreatie, zorglandbouw of agrarisch
kan de sector helpen, bijvoorbeeld voor het plaatsen van een batterij bij
We koesteren de agrarische bedrijven die willen blijven en het buitengebied dat
In juni 2025 heeft de provincie Zuid-Holland de verbeterde Samenhangende
natuurbeheer). Vanuit de gemeente zijn regels op te stellen die het ontwikkelen
agrarische bedrijven. Tegelijkertijd willen we landbouwgrond niet opofferen voor
zij beheren. Hierbij is samenwerking en het kijken naar mogelijkheden om de
Aanpak Natuurherstel en Economie (SANE) vastgesteld. Deze aanpak richt zich op
van verdienmodellen, zoals multifunctionele landbouw en agrarisch natuurbeheer
grootschalige zonneparken, deze leggen beslag op productiegronden en staan
sector op een positieve manier te ontwikkelen erg belangrijk. Daarbij kijken we
het verminderen van de uitstoot van stikstof, het herstellen van de natuur en het
ruimte bieden.
landschappelijke waarden in de weg.
naar het bieden van ruimte voor innovatie, zodat de landbouw op een duurzame en
versterken van de leefkwaliteit en welvaart in de provincie.
verantwoorde wijze blijft bijdragen aan onze voedselproductie en lokale economie. Het hoogheemraadschap van Rijnland is verantwoordelijk voor het waterbeheer
Bodemdaling en WIS (water- en bodemsysteem)
De Provinciale Staten hebben via amendementen en moties gezorgd voor
in onze gemeente. Zij zorgen voor voldoende water, bescherming tegen te
We willen als gemeente kansen bieden voor circulaire initiatieven en maatregelen
een eerlijker verdeling van verantwoordelijkheden tussen verschillende
veel water en houden de kwaliteit van het water in de gaten. Voldoende
om bodemdaling tegen te gaan. In gebieden met bodemdaling staat de landbouw
sectoren, in lijn met de aanbevelingen van de ministeriële stikstofcommissie.
waterbeschikbaarheid in droge perioden en snelle waterafvoer in natte periodes
letterlijk onder druk. Daar zijn het waterpeilbeheer, de bouwmogelijkheden en
Ook is extra aandacht gevraagd voor de rol van de regiegroepen. Dit zijn
zijn van essentieel belang voor de bewerkbaarheid van de gronden. Het is
investeringen steeds moeilijker. Maatregelen zijn beter op elkaar af te stemmen
samenwerkingsverbanden van lokale partijen die werken aan gebiedsgerichte
belangrijk voor de agrarische sector om gebruik te kunnen blijven maken van
als we bodemdaling actief koppelen aan de opgaven van waterinfiltratiesystemen
oplossingen. Zij zijn gevraagd om uiterlijk december 2025 een voorstel te doen
bronnen en oppervlaktewater voor het beregenen van de gewassen. Zonder
(WIS) (zoals peilbeheer, bodemkwaliteit, waterbeschikbaarheid). Daarbij is
waarin staat hoe hun gebied bijdraagt aan de provinciale doelen, met concrete
beregening in droge perioden komen de opbrengsten en kwaliteit van de
afstemming nodig tussen gemeente, provincie, waterschap en de agrariërs.
plannen voor de uitvoering.
producten in gevaar. Maar ook waterafvoer is minstens zo belangrijk.
Zo streven we samen naar oplossingen die de productiviteit en veerkracht
Rijpwetering, een koeienstal aan de Zuidweg
van de bodem behouden. Een voorbeeld hiervan is het gebiedsproces
54
De provincie werkt in het najaar van 2025 de maatregelen verder uit, met
Ruimte voor duurzame energie
bodemdaling in de Waterloospolder, de Blauwe polder en de
nadrukkelijke inzet op participatie van alle betrokken partijen. De gemeente en de
Agrarische bedrijven moeten kunnen bijdragen aan en profiteren van de
Vlietpolder. Voor deze drie polders is er een subsidieaanvraag
regiegroep van Groene Hart Noord volgen dit proces actief en leveren waar nodig
energietransitie, zonder dat het ten koste gaat van landbouwgrond. Boeren dienen
bij de provincie Zuid-Holland gestart.
inhoudelijke input.
de mogelijkheid te krijgen om te verduurzamen en zelfvoorzienend te zijn in hun
Omgevingsvisie 2025
55
5.3.7 Schiphol
werk niet direct mogelijk is, kijken we wat er wel haalbaar is om te zorgen dat
In onze regionale economie speelt Schiphol een rol. Omdat Schiphol kansen
iemand (op een laagdrempelige manier) mee kan doen.
biedt aan ondernemers vergroot het de (al bestaande) druk op de ruimte op onze van Schiphol Parking waarbij zij parkeerplaatsen voor vliegreizigers aanbieden
Op dit moment kampt Zuid-Holland met één van de grootste arbeidstekorten van
Alle inwoners hebben een fatsoenlijk bestaansniveau en kunnen zich financieel
inclusief luchthaventransfer. Andere ondernemers hebben (mede) hierdoor minder
Nederland. Eén op de vijf bedrijven kan onvoldoende geschoold personeel krijgen
redden, doordat zij werken naar vermogen, bij voorkeur in een regulier betaalde
mogelijkheden om te groeien. Waar dit niet gepast is ontmoedigen we Schiphol
en dreigt daarmee economisch gezien niet te kunnen groeien. Ondernemers,
baan. Wij zetten daarom in op het aan het werk helpen van mensen met een
Parking op bedrijventerreinen. Buiten de bedrijventerreinen is Schiphol Parking
werkgevers, werknemers, onderwijs en gemeente werken samen om de vraag naar
afstand tot de arbeidsmarkt.
niet toegestaan.
en aanbod van werk in balans te krijgen en houden. Op die manier zijn er straks
krijgen en houden, waarbij het gaat om kwaliteit en kwantiteit.
voldoende en goed opgeleide mensen beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Een
5.5 SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN
optimale publiek-private samenwerking kan bijdragen aan een werknemersbestand
De specifieke uitgangspunten vormen een kader voor activiteiten en
De glastuinbouw samenbrengen in duurzame glastuinbouwgebieden.
dat in balans is en waarin ook werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt
ontwikkelingen. We hebben aandacht voor de omgeving bij de ontwikkeling
De detailhandel plaatsen in dorpscentra.
zijn opgenomen. Hoewel er in de gemeente geen middelbaar onderwijs of
van nieuwe bedrijventerreinen. Bereikbaarheid, milieubelastende activiteiten,
Bedrijven groeperen op bedrijventerreinen.
beroepsonderwijs is, is de gemeente van plan om samenwerkingen en innovatiehubs
duurzaamheid en waterberging (zie ook hoofdstuk 3) zijn belangrijke
Meer vestigingsmogelijkheden voor het uitbreiden van bedrijven.
te stimuleren om zo inwoners die willen werken in de regio aan werk te helpen.
aandachtspunten. Ook moeten nieuwe bedrijventerreinen passen bij de aard en schaal van het gebied en moet de ontwikkeling de ruimtelijke kwaliteit behouden
Vitaal ondernemersklimaat voor agrariërs.
5.4.3 Inburgering, schuldhulpverlening en preventie
Het mogelijk blijven maken van ondergeschikte nevenfuncties voor
Nieuwkomers uit het buitenland moeten zo snel mogelijk mee kunnen doen
tonen. Bij voorkeur wordt er aangesloten bij bestaande bedrijventerreinen of
agrarische bedrijven.
in Kaag en Braassem. De snelste weg is het leren van de Nederlandse taal en
glastuinbouwgebieden.
5.4 ECONOMISCHE SECTOR VERBETEREN ZODAT IEDEREEN MEE KAN DOEN
56
om de vraag naar en aanbod van werk (huidig en toekomstig) in balans te
5.4.2 Betere aansluiting vanuit onderwijs
Meer mensen werken binnen de gemeentegrenzen.
Samen met agrariërs, belanghebbenden en de lokale gemeenschap
Ondernemers/werkgevers, werknemers, onderwijs en gemeente werken samen
bedrijventerreinen. Steeds vaker zien we dat ondernemers actief zijn op het gebied
5.3.8 Wat willen we bereiken?
Leimuiden, boerderij aan de Herenweg
5.4.4 Wat willen we bereiken?
en waar mogelijk verbeteren. Een beeldkwaliteitsplan is nodig om dit aan te
het vinden van een baan. Per 1 januari 2022 is de nieuwe ‘Wet inburgering’ van kracht, waarbij de gemeente de regie heeft over de uitvoering van de inburgering. Statushouders krijgen zes maanden financiële ondersteuning (de gemeente neemt het beheer van inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk uit handen),
willen we werken aan een toekomstbestendige agrarische sector die
5.4.1. Inleiding
zorgt voor een gezonde en veerkrachtige leefomgeving en stimuleren
Iedereen in Kaag en Braassem moet zelfredzaam zijn en mee kunnen doen in onze
de inburgering gaat ontwikkelbedrijf Rijnvicus samen met de statushouder aan de
we landbouw die bijdraagt aan maatschappelijke ontwikkelingen en een
maatschappij. Dat begint al door de jeugd een goede kans te geven, waarbij kinderen
slag om zo snel mogelijk en succesvol aan het werk te gaan.
goed inkomen voor boeren en tuinders.
zorgeloos kind kunnen zijn en waarbij we sport en bewegen mogelijk maken voor
zodat de statushouder zich volledig op diens inburgering kan richten. Al tijdens
iedereen. Voor een goede aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt maken
We investeren samen met verschillende organisaties en partijen in
We bevorderen samenwerking tussen LTO en overheden om uitdagingen
we jongeren in de regio bewust van de positie op de arbeidsmarkt. Daarbij kunnen
preventie en vroegsignalering van schulden voor alle inwoners van de
zoals bodemdaling, stikstof, CO2, en waterkwaliteit aan te pakken.
jongvolwassenen en volwassenen als ze dat willen ondersteuning krijgen bij hun
gemeente om langdurige schuldtrajecten voor te zijn. Waar nodig
We ondersteunen innovatie en schaalvergroting, ondernemersvrijheden
financiële vaardigheden. Daarnaast zetten we door nauwe samenwerking tussen
bieden we schuldhulpverlening aan, waarbij we ons richten op
en winstgevendheid van investeringen.
partners in op duurzame uitstroom uit de uitkering. Ook als voor mensen betaald
het oplossen van de schulden op de lange termijn.
”Een optimale publiek-private samenwerking kan bijdragen aan een werknemersbestand dat in balans is en waar ook werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt deel van uitmaken.” Omgevingsvisie 2025
57
6
Recreatie
Kaag en Braassem 6.1 INLEIDING
Kaag en Braassem: 11 dorpen verbonden door water. Waar molens het land drooghouden en boeren en tuinders een bestaan opbouwden, waaruit
Roelofarendsveen, zicht op molen De Wijde Aa
de omliggende steden werden gevoed. Waar het veen werd afgegraven voor turf en waar de handel opbloeide dankzij de zeilscheepvaart. Oud Ade, Vennemeer
Waar ondernemen en hard werken in het DNA zit
58
en de watersport haar wieg heeft staan. En waar de recreant ontspant: in de waterrijke omgeving, tussen polders en groen.
De recreatieve sector is een belangrijke economische motor van de gemeente Kaag en Braassem. We hebben dit te danken aan de unieke ligging in het Hollandse Plassengebied en het Groene Hart. Het gebied is aantrekkelijk voor recreanten en inwoners die beleving, ontspanning, ruimte en/of rust zoeken. Recreatie in de groene openbare ruimte draagt bij aan de gezondheid, het welzijn, het sociaal welbevinden en de lokale identiteit van de inwoners. Kaag en Braassem heeft een uniek karakter als waterrijk gebied met een rijke historie.
Omgevingsvisie 2025
59
6.2 ACHTERGROND 6.2.1 Inleiding Mensen in onze gemeente houden van buitenactiviteiten. Vooral wandelen en
6.2.2 Wat vinden onze inwoners?
landelijke trends. Het onderzoek is gedaan door MarketRespons en gaat uit
6.3 WAT DOET DE GEMEENTE?
De inwoners van Kaag en Braassem hechten veel waarde aan de landelijke
van zeven leefstijlen die inzicht geven in hoe mensen hun vrije tijd invullen.
Wat het bevorderen van recreatie betreft zet de gemeente zich in om recreatieve
leefomgeving, gekenmerkt door polders, water en recreatiemogelijkheden. Dit
De indeling in leefstijlen is gebaseerd op grootschalig landelijk onderzoek dat
voorzieningen en infrastructuur op te leveren en te onderhouden, evenementen
vinden zij belangrijk:
bestaat uit interviews en statistische analyses onder ruim 2.000 Nederlanders.
mogelijk te maken en te zorgen voor milieubescherming, het handhaven van
fietsen zijn populaire bezigheden. Veel mensen doen dit vaak, en meer dan de
Openluchtrecreatie heeft de voorkeur bij de inwoners, met wandelen (85%) en
Deze indeling helpt bij het beter afstemmen van recreatief beleid en voorzieningen
veiligheid en het toewijzen van financiële middelen en subsidies. Daarnaast
helft doet het minstens één keer per week. Waarom? Vooral omdat ze van de
fietsen/mountainbiken (75%) als populaire recreatieve activiteiten. Ze doen dit
op de voorkeuren van inwoners en bezoekers.
bevorderen we samenwerking met en tussen inwoners, vrijwilligersorganisaties
natuur genieten en willen ontspannen.
voornamelijk om geestelijk en lichamelijk te ontspannen en zien het als goed
en ondernemers. De gemeente streeft ernaar om deze groepen de ruimte te
voor hun gezondheid. Daarnaast bezoeken ze evenementen zoals de Nationale
Bij het onderzoek valt op dat de gemeente bovengemiddeld scoort op Stijlzoekers
geven. Op die manier kunnen zij vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bijdragen
Onze gemeente heeft mooie plekken met groen, water en natuur. De inwoners
Molendag en Open Monumentendag om kennis op te doen.
(5), Inzichtzoekers (4) en Verbindingszoekers (4). Daartegenover staan lagere
aan oplossingen voor lokale vraagstukken. Dit verbetert de levenskwaliteit en
waarderen deze plekken om even weg te zijn van het drukke leven en te
De meest genoemde activiteiten voor vermaak onder de inwoners zijn het
scores bij Plezierzoekers en Rustzoekers (beide 3), wat wijst op iets minder nadruk
stimuleert de betrokkenheid bij de gemeenschap.
ontspannen in de buitenlucht. Recreatie is goed voor hun geest en lichaam.
bezoeken van restaurants (81%) en het bijwonen van verschillende evenementen,
op puur ontspanning of amusement.
6.4 BEHOUDEN EN BEVORDEREN UNIEKE IDENTITEIT
zoals de Oranjefeesten in diverse dorpen. Culturele evenementen zoals het De verwachting is dat de vraag naar recreëren op het water, in het openbaar
Kaagfestival en het Sluisconcert zijn ook geliefd en dragen bij aan hun vermaak.
De plek van Kaag en Braassem in het rad laat zien hoe het recreatieprofiel zich
groen in en aan de randen van de bebouwde kom en de vraag naar wandel- en
De inwoners geven aan dat ze bepaalde voorzieningen missen in hun
ongeveer verhoudt tot het landelijk gemiddelde.
fietspaden in het landelijk gebied toeneemt. We moeten nadenken hoe we aan
recreatieve omgeving. Hierbij gaat het om zwemstrandjes, wandelroutes,
deze wensen kunnen voldoen.
We streven naar het behouden en bevorderen van de unieke identiteit van Kaag en Braassem Nederland (referentie)
‘ommetjes’ en thematische routes, parken en horecagelegenheden aan het water. Bovendien wensen ze een verbeterde bereikbaarheid en toegang tot
Harmoniezoekers
dijken, oevers, vanaf het water en het land.
verrijken.
karakteristieke hart van onze gemeente. Kaag en Braassem kent een rijke gezond bestaan opbouwden. Bovendien voorzag het de omliggende steden van voedsel. Het afgraven van veen voor turf en de bloeiende zeilscheepvaart
Kortom, de inwoners koesteren de natuurlijke en recreatieve kanten van hun omgeving, en ze missen enkele voorzieningen die hun recreatie-ervaring kunnen
onze regio. Elf dorpen verbonden door water, groen en polders vormen het geschiedenis waarin molens het land droog hielden en boeren en tuinders een
Plezierzoekers Nieuwe Wetering, Joop Zoetemelkpad
6.4.1 Inleiding
zorgden voor welvaart en handel. Het ondernemerschap en harde werken zitten
Verbindingzoekers
diepgeworteld in het DNA van onze gemeenschap, waar ook de watersport
5 4
opbloeide. Vandaag de dag biedt Kaag en Braassem een oase van ontspanning
3
6.2.3 Wat willen we bereiken?
en rust voor recreanten.
2
Het behouden en bevorderen van de unieke identiteit van onze regio.
1
Avontuurzoekers
Het bevorderen van een gezonde en vitale samenleving. Het behouden en verbeteren van de natuurwaarden.
Recreatievormen moeten aansluiten bij de identiteit van de 11 dorpen en de leefstijl van onze inwoners. We willen onze mooie waterrijke omgeving, onze
Kaag en Braassem blijven ontwikkelen als recreatiegemeente.
uitgestrekte polders en ons groen optimaal benutten en zorgen dat iedereen Rustzoekers
die kan beleven. Kaag en Braassem is een fijne plek voor natuurliefhebbers,
6.2.4 Recreatie in cijfers
watersporters en mensen die op zoek zijn naar een landelijke omgeving om tot
De gegevens uit het recreatierad geven inzicht in het vrijetijdsgedrag en de
Stijlzoekers
recreatieve voorkeuren van inwoners van Kaag en Braassem in verhouding tot
rust te komen.
Inzichtzoekers
60
Omgevingsvisie 2025
61
6.5.1 Wat willen we bereiken? Het op de provinciale, regionale en lokale agenda krijgen en houden van het belang van recreatie voor de gezondheid en het welzijn van inwoners en bezoekers. Het zorgen voor recreatieve routes. Oud Ade, Vennemeer
6.4.2 Wat willen we bereiken? Het uitbouwen van het merk Kaag en Braassem.
Het optimaliseren van de openbare ruimte.
6.6 BEHOUD EN VERBETERING VAN DE NATUURWAARDEN
verbetering van de natuurwaarden en willen recreatieve routes, wandel- en fietspaden creëren.”
6.7.2 Dag- en verblijfsrecreatie Bestaande watersport- en recreatiebedrijven krijgen ruimte om te groeien en nieuwe bedrijven in de dag- en verblijfsrecreatieve sector krijgen de kans om zich te vestigen. Want als mensen hier willen verblijven dan moet dat wel mogelijk zijn. We denken dan bijvoorbeeld aan kleinschalige mogelijkheden zoals bed and breakfasts en nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven, eventueel in combinatie met dagrecreatie. Als grotere projecten landschappelijk goed zijn in te passen, bieden we ook daar beperkt ruimte voor.
Het stimuleren en mogelijk maken van recreatievormen
6.6.1 Inleiding
Verblijfsrecreatie bij agrarische bedrijven
die passen bij de leefstijl van inwoners.
Het historische landschap van Kaag en Braassem, met polders, meren, vaarten
Agrarische bedrijven hebben de mogelijkheid diverse vormen van (verblijfs)
Inzetten op de groei van lokale initiatieven.
en molens, is bijzonder. We streven naar het behoud en de verbetering van de
recreatie als nevenfunctie aan te bieden. Zo houden we het platteland vitaal
natuurwaarden en willen recreatieve routes, wandel- en fietspaden plaatsen,
en leefbaar.
6.5 BEVORDERING VAN EEN GEZONDE EN VITALE SAMENLEVING
zodat inwoners en bezoekers kunnen genieten van de natuurlijke omgeving. Het onderhoud en beheer van deze gebieden brengt kosten met zich mee.
6.7 BLIJVEN ONTWIKKELEN ALS RECREATIEGEMEENTE 6.7.1 Waterbeleving en watersport
6.5.1 Inleiding
Voor het onderhoud van het landelijk gebied werken we deels samen met agrariërs,
Kaag en Braassem staat bekend om zijn watersportmogelijkheden. Als gemeente
Recreatie heeft aantoonbaar positieve effecten op de gezondheid en het
die een belangrijke rol spelen in het behoud van deze gebieden. We zijn ons ervan
blijven we ons inzetten om mogelijkheden te bieden voor watersporters, zoals
welzijn van mensen. Lichamelijke activiteit, ontspanning en stressvermindering
bewust dat de vraag naar ruimte voor recreatie op het water, in het openbaar groen
aanlegplaatsen, steigers en jachthavens. Ook zetten we ons in om de toegang
kunnen bijdragen aan een gezonde en vitale samenleving. Door te investeren
en op de wandel- en fietspaden in landelijk gebied gaat toenemen, onder andere door
tot het water te verbeteren. We begrijpen het belang van een goed uitgeruste
in recreatieve voorzieningen zoals wandel- en fietspaden, speelplaatsen en
woningbouw. Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen het behoud
infrastructuur om recreanten en liefhebbers van watersport te ondersteunen en te
picknickplaatsen, stimuleren we actieve leefstijlen en nodigen we inwoners uit
van de natuur en de mogelijkheden voor recreatie. Natuur en natuurbehoud zijn twee
stimuleren.
om te genieten van de natuurlijke omgeving. Dit kan helpen bij het verbeteren
belangrijke voorwaarden voor recreatie in onze gemeente. Zonder natuur geen mooie
van de fysieke gezondheid, het verlagen van het risico op chronische ziekten en
fietspaden tussen bloeiende bermen, geen vaarroutes langs rietkragen, geen gezond
Hoewel onze gemeente erg waterrijk is, is de waterbeleving en toegankelijkheid
het bevorderen van de algehele fitheid. Bovendien kan recreatie in de natuurlijke
zwemwater, geen natuurbeleving en nog vele andere vormen van recreatie.
van het water niet overal optimaal. We streven ernaar ook vanaf de oevers de
omgeving een kalmerend effect hebben en helpen bij het verminderen van stress en het verbeteren van het geestelijk welzijn. Daarnaast zijn de recreatieve
62
• Het opzetten en mogelijk maken van ontmoetingsplekken.
“We streven naar het behoud en de
6.6.2 Wat willen we bereiken?
Rijpwetering, Poldertocht
waterbeleving voor recreanten te vergroten.
routes, zitmogelijkheden en de horecagelegenheden die de gemeente mogelijk
Het vergroten van het bewustzijn en met name agrariërs op de hoogte
Recreatie en natuur gaan niet overal samen. We hechten aan het behoud
maakt ontmoetingsplekken waar inwoners en bezoekers samen komen en
brengen van mogelijk (nieuwe) verdienmodellen als zij met biodiversiteit
van de waterkwaliteit en de ecologische balans van ons oppervlakte
ervaringen delen. Voor de inrichting van de recreatieve ruimte houdt de gemeente
en natuurbehoud aan de slag gaan.
water. Daarbij richten we ons op hoogwaardige oeverrecreatie
rekening met de toegankelijkheid voor mensen met een beperking om zo de
In samenwerking met landschapsfonds Alphen aan de Rijn e.o.
en watersportfaciliteiten en een gezond evenwicht waar
kansengelijkheid te vergroten.
boerenlandpaden verder ontwikkelen.
waterrecreatie/watersport én natuur hand in hand gaan.
Omgevingsvisie 2025
63
Roelofarendsveen, De Tulpenroute
6.8 SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN
Stimuleren van verblijfsrecreatie in onze gemeente We willen verblijfsrecreatie binnen onze gemeente graag stimuleren en ruimte bieden, maar ook geen valse verwachtingen wekken. Om dit goed te kunnen doen,
Welke activiteiten staan we toe?
is er een duidelijk toetsingskader opgesteld. Dit kader helpt bij het beoordelen
Dag- en verblijfsrecreatie krijgt de mogelijkheid om zich in Kaag en Braassem te vestigen en te groeien. De recreatievormen moeten
van plannen en bij het versterken van de samenwerking tussen de gemeente, de provincie en andere betrokken partijen.
passen bij de leefstijl van inwoners en mogen geen afbreuk
het provinciale verbod op permanente bewoning buiten Bestaand Stad- en
doen aan de omgeving.
De provincie is op dit moment terughoudend bij het toestaan van nieuwe campings
Dorpsgebied (BSD) en het actieve beleid dat de provincie op dit onderwerp voert,
of het toevoegen van kleinschalige recreatieverblijven. Dit is met name om
zien wij daar op dit moment geen ruimte toe. Bovendien is de gemeente het met
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
permanente bewoning van dergelijke recreatieverblijven te voorkomen. Toch biedt
de provincie eens dat voorzichtig dient te worden omgegaan met permanente
Samenwerking en participatie zijn essentieel voor de
het huidige provinciale beleid wel ruimte voor kleinschalige initiatieven, als deze
bewoning van recreatievoorzieningen, onder meer met het oog op de veiligheid
recreatievisie van de gemeente. Hierbij gaat het
goed passen in de omgeving. Voorbeelden hiervan zijn camperplaatsen, bed and
en bereikbaarheid van voorzieningen. Aan nieuwe individuele verzoeken of
om samenwerking met lokale ondernemers,
breakfasts, groepsaccommodaties, trekkershutten of tijdelijke kampeerplekken.
aanvragen voor het permanent bewonen van een recreatiewoning anders dan
verenigingen, inwoners, buurtgemeenten,
De provincie werkt aan een herziening van het Omgevingsbeleid Zuid-Holland. Als
bovengenoemde doelgroep wordt dan ook geen medewerking verleend.
regionale partners en andere belang
hierin meer ruimte ontstaat voor verblijfsrecreatie, nemen we dit uiteraard mee in een volgende versie van onze Omgevingsvisie.
64
kunnen wel beslissen de werking van de regel te verruimen. Echter, gezien
6.7.3 Samenwerking en participatie
hebbenden. Iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid om te zorgen
Samenwerking en participatie zijn essentieel voor de recreatievisie van
dat recreanten onze mooie
Permanente bewoning
de gemeente. Hierbij gaat het om samenwerking met lokale ondernemers,
gemeente kunnen beleven
Op basis van een onderzoek van bureau Ginder naar de vitaliteit van 17
verenigingen, inwoners, buurtgemeenten, regionale partners en andere
en hier komen genieten.
vakantieparken in de gemeente, heeft het college in oktober 2024 besloten om
belanghebbenden. We kunnen het niet alleen. Daarom stimuleren we de
op 11 van deze parken te handhaven op permanente bewoning, en op 6 parken de
participatie van inwoners en betrokkenen bij de ontwikkeling en uitvoering van
mogelijkheid te onderzoeken naar een wijziging in het omgevingsplan, waarbij
recreatieve projecten. Binnen het recreatieve landschap van Kaag en Braassem
wonen nadrukkelijk niet wordt uitgesloten. Dit besluit wordt nu uitgewerkt en
spelen vrijwilligers een belangrijke rol. Zij maken het mogelijk dat recreanten onze
uitgevoerd.
mooie gemeente kunnen beleven.
Vanuit de Rijksoverheid is in mei 2025 de Instructieregel Permanente Bewoning
6.7.4 Wat willen we bereiken?
gepubliceerd die gemeenten verplicht onder bepaalde voorwaarden permanente
Het behouden en waar mogelijk investeren in recreatieve voorzieningen.
bewoning toe te staan. Deze Instructieregel is op 4 oktober 2025 voor behandeling
Het mogelijk maken van nevenfuncties voor agrarische bedrijven.
in het parlement gestuurd. Daarbij gaat het uitsluitend om een groep individuele
Het verbeteren van de toegang tot het water.
gebruikers die op 16 mei 2024 of al langer, in een recreatieverblijf wonen en
Het versterken van het lokale en regionale recreatienetwerk.
geen andere woning bezitten. Mogelijkheden voor individuele gebruikers anders
Het huidige beleid voor het bouwen van recreatiewoningen met een maximum
dan de genoemde doelgroep, worden daarmee niet gecreëerd. Gemeenteraden
van 60m2 blijft behouden zodat we permanente bewoning ontmoedigen.
Omgevingsvisie 2025 Plaatsnaam, Locatie
65
7
Sociaal domein
Kaag en Braassem
7.1 INLEIDING Hoogmade, Voetbalkooi
De inwoners van Kaag en Braassem zijn Nieuwe Wetering, zicht op de Lijkermolen No 1
betrokken bij elkaar en bij hun omgeving.
66
Veel inwoners zetten zich in voor een ander of voor een vereniging. Wij waarderen deze betrokkenheid en dit enthousiasme. En we willen hier de komende jaren meer ruimte aan bieden en deze betrokkenheid mogelijk blijven maken en ondersteunen.
Toch zien wij ook dat steeds meer inwoners, al dan niet tijdelijk, in de knel komen; door de ontwikkelingen in de samenleving die ze niet meer bij kunnen houden, door fysieke, verstandelijke of psychische beperkingen, door financiële problemen of door andere omstandigheden. Vaak kunnen ze een beroep doen op familie en vrienden, maar soms is dat ook niet meer voldoende. Dan zorgen wij als gemeente dat er voldoende hulp en ondersteuning is waarop mensen een beroep kunnen doen. Zo bundelen we als inwoners, organisaties, professionals en gemeente onze krachten om samen te zorgen voor een sociaal Kaag en Braassem. Een gemeente waar iedereen erbij hoort en gelijkwaardig en volwaardig mee mag doen, ongeacht iemands beperking, chronische ziekte (zoals omschreven in onder andere het VN Verdrag Handicap), culturele achtergrond of seksuele oriëntatie.
Omgevingsvisie 2025
67
7.2 ACHTERGROND 7.2.1 Meeste inwoners gezond, maar meer gezondheidsrisico’s Het grootste deel van onze inwoners is in goede gezondheid. Wel zien we
mantelzorgers. Mantelzorger zijn is niet altijd een bewuste keuze. Het overkomt
7.2.6 Sociaal domein in cijfers
7.3 GEWENSTE BEWEGING
je en je ziet het als een vanzelfsprekendheid. De duur en de intensiteit van de
Het rad laat zien hoe Kaag en Braassem scoort op meetpunten rond de sociale
Met de Omgevingsvisie willen we de beweging die wij al eerder (met de
verleende hulp is de afgelopen jaren toegenomen.
basis, kansengelijkheid, bestaanszekerheid en gezondheid, afgezet tegen het
Maatschappelijke Agenda (MAG)) hebben ingezet, verder laten groeien.
landelijk gemiddelde (schaal 3). De gemeente kent een sterk sociaal weefsel met
Een beweging:
7.2.5 Grootste opgaven op het gebied van welzijn en zorg
hoge betrokkenheid onder inwoners en weinig sociaal isolement. Ook op het
van zorgen voor ... naar zorgen dat.
Het versterken van de sociale basis in de wijk.
gebied van gezondheid en overgewicht valt Kaag en Braassem in positieve zin op.
van gelijkheid/uniformiteit en eenheid ... naar differentiatie en diversiteit.
ongeveer de helft van onze inwoners (18+) heeft overgewicht (2022);
Het versterken van de bestaanszekerheid.
Tegelijkertijd is de arbeidsparticipatie goed, maar niet uitzonderlijk, en blijft het
van reactief ... naar proactief.
39% van de volwassen inwoners voldoet aan de alcoholrichtlijn (2022);
Het makkelijker maken van gezond leven.
opleidingsniveau een aandachtspunt. Hoewel het gebruik van jeugdzorg op dit
van de kwaal centraal ... naar de oplossing centraal.
11% van de volwassenen voelt zich zeer eenzaam. Ook jongeren voelen zich
Het vergroten van de kansengelijkheid.
moment niet afwijkt van het gemiddelde in Nederland, blijft dit onderwerp onze
van dure, specialistische, individuele zorg ... naar ondersteuning in en door de
geregeld eenzaam. (2022);
aandacht vragen. De score op inkomen laat zien dat relatief weinig inwoners onder
samenleving.
54% van de jongeren van zestien tot 25 jaar vindt de eigen mentale gezondheid
het sociaal minimum leven, wat de bestaanszekerheid versterkt.
van aanbodgericht ... naar vraag-/behoeftegericht, maatwerk.
ontwikkelingen die de gezondheid en het welzijn van onze inwoners bedreigen, zoals een toename van eenzaamheid, angst, depressie en een ongezonde leefstijl:
van focus op ziekte en zorg ... naar aandacht voor gezondheid en gedrag.
(zeer) goed. Kaag en Braassem Nederland (referentie)
7.2.2 Huiselijk geweld een blijvend probleem De afgelopen jaren is het aantal zaken huiselijk geweld stabiel gebleven: ongeveer
Jongeren met jeugdzorg
480 gestarte casussen per 100.000 inwoners. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde. Bij meer dan de helft van de zaken gaat het over kindermishandeling.
Hoogmade, Zicht op de Kalk- en Doesmolen
7.4.1 Inleiding Vanuit de gemeente zorgen we voor een stevige sociale basis en zetten we in
Laag onderwijsniveau
Vrijwilligerswerk
7.2.3 Beroep op jeugdhulp fluctueert
inclusieve samenleving waar iedereen zich thuis voelt. Vrijwilligersorganisaties
jeugdzorg. Dit is een lichte toename ten opzichte van 2023 (maar lager dan We zien het beroep op jeugdzorg in 2025 verder toenemen.
Arbeidsparticipatie
1
2
3
4
hebben een belangrijke rol in onze samenleving. Omdat verenigingen draaien
5
Gemis aan sociale steun
neemt de komende jaren nog verder toe. Ook het aantal mensen met dementie gaat als gevolg van deze vergrijzing aanzienlijk stijgen. Het is de verwachting dat in 2040 ongeveer 875 inwoners van onze gemeente dementie hebben. De zorg
op de kracht van vrijwilligers noemen we ze daarom vrijwilligersorganisaties. Die organisaties dragen bij aan het welzijn van onze inwoners en aan de doelen van deze Omgevingsvisie. Om dit mogelijk te (blijven) maken, ondersteunen wij,
7.2.4 Vergrijzing en dementie nemen toe, druk op mantelzorg groeit Ongeveer 22% van onze inwoners heeft een leeftijd van 65+. Dit percentage
op onder andere inwoners, vrijwilligers, kindcentra en welzijn. We willen de sociale verbinding in onze wijken en dorpen versterken en zorgen voor een
In onze gemeente maakte in 2024, bijna 11% van de jongeren gebruik van 2021 en 2022) en is vergelijkbaar met het regionaal en landelijk gemiddelde.
7.4 VERSTERKEN VAN DE SOCIALE BASIS IN DE WIJK
samen met onze ingehuurde partners, bij het oplossen van de vraagstukken waar de organisaties mee worstelen. Zo denken we mee en leggen we Inkomen rond/onder sociaal minimum
(Zeer) goed ervaren gezondheid 18+
verbindingen. Wij blijven hiervoor in contact met onze vrijwilligers(organisaties).
Overgewicht 18+
voor mensen met dementie ligt voor een groot deel bij de directe omgeving, bij de mantelzorgers. Overbelasting en eenzaamheid zijn daarbij risico’s, voor alle
68
Omgevingsvisie 2025
69
Oud Ade, Sint-Bavokerk
7.4.2 Wat willen we bereiken?
roken, (overmatig) alcohol- en drugsgebruik en ongunstig
Inwoners hebben een voldoende sociaal netwerk, waar ze - waar nodig - op
gewicht (onder- en overgewicht). Wij bevorderen een gezonde
terug kunnen vallen. We zetten ons in om sociaal isolement en eenzaamheid te
leefstijl voor jong en oud, waarbij we erkennen dat ouders een
voorkomen of te verminderen.
belangrijke voorbeeldfunctie voor hun kinderen hebben.
Inwoners voelen zich verantwoordelijk voor zichzelf en hun (sociale en fysieke) omgeving.
Verschillende omgevingsfactoren, zoals luchtkwaliteit, de leefomgeving en
Inwoners hebben zo min mogelijk belemmeringen in de openbare ruimte. Voor
gezondheidsbevorderende voorzieningen, zijn van invloed op de gezondheid. Als
alle inwoners, jong en oud, biedt de openbare ruimte mogelijkheden om elkaar
gemeente zetten we ons daarom in om gezondheid in alle keuzes die wij maken
te ontmoeten, te spelen en te bewegen. De inrichting en ruime opzet van onze
mee te nemen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om aanpassingen aan de fysieke
buitenruimte stimuleert inwoners van alle leeftijden om te spelen en bewegen.
leefomgeving, zoals het aanleggen van veilige fietsverbindingen. Maar ook om
Mantelzorgers krijgen de ondersteuning en/of verlichting van zorg die zij nodig
veilige looproutes naar bijvoorbeeld winkels en huisartsen voor kwetsbare
hebben om - op eigen wijze - de mantelzorg te kunnen (blijven) bieden. Deze
inwoners (in het kader van langer thuis wonen). Verder zorgen we voor voldoende
ondersteuning of verlichting bieden we op een manier die past bij hun leven en
groen en ruimte om daarmee een gezonde leefomgeving te bevorderen.
Woubrugge, beschildere tegels op gevel
leeftijd en bij de toenemende intensiteit, duur en complexiteit van mantelzorg. Inwoners, buurten en wijken ondersteunen elkaar. We benutten, versterken en
Huiselijk geweld en kindermishandeling zijn problemen die diep ingrijpen in het
De sociale veiligheid in wijken en dorpen neemt toe. Situaties waarin overlast
ondersteunen de kracht van de samenleving, waarbij er oog is voor de grenzen
leven van opgroeiende kinderen en in het welzijn van onze inwoners. De leden
ontstaat door psychische of andere problematiek proberen we zoveel mogelijk
van die kracht.
van de gezinnen en huishoudens waar het hier om gaat zijn in veel gevallen niet,
te voorkomen, en waar nodig grijpen we snel in voordat dit uit de hand loopt.
We zetten in op de juiste/ passende ondersteuning voor verenigingen zodat
of wisselend gemotiveerd om ondersteuning, hulp of behandeling te zoeken bij
deze belangrijke ontmoetings/netwerkplekken de basis blijven voor het vormen
het oplossen van hun problemen. In een aantal gevallen gaat de problematiek
en vergroten van het sociale netwerk. De uitdaging om deze locaties met
door van generatie op generatie. Uit onderzoek blijkt dat bij kinderen die zijn
vrijwilligers te laten bloeien zien we als een opgave voor de komende periode.
mishandeld of verwaarloosd de kans drie keer groter is dat zij in de toekomst hun
7.6.1 Inleiding
kinderen mishandelen.
Wij willen de kinderen in onze gemeente een goede basis en gelijke
7.5 GEZOND LEVEN MAKKELIJKER MAKEN 7.5.1 Inleiding
70
7.5.2 Wat willen we bereiken?
7.6 HET VERGROTEN VAN KANSENGELIJKHEID
kansen bieden. Zij moeten veilig kunnen opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen. Dan kunnen zij, nu en later, naar vermogen meedoen en bijdragen
Inwoners van alle leeftijden hebben een gezonde en actieve leefstijl.
aan de samenleving. We zien hierin een grote rol voor de ouders. Zij zijn
Binnen deze Omgevingsvisie ligt de nadruk op de veerkracht van onze inwoners
We dringen gezondheidsbedreigende factoren terug: we stimuleren en
eerstverantwoordelijk. Wij gaan een samenhangend aanbod voor onze jeugd en
om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan
ondersteunen meer bewegen door te werken aan een inclusief en gezond
jongeren organiseren, waarbij onderwijs (en kinderopvang), welzijn, preventie
(positieve gezondheid), en zich minder te richten op het ontbreken van ziekte of
sportklimaat, zetten in op het matigen en voorkomen van (overmatig)
en jeugdhulp lokaal samenwerken. We zetten in op integrale kindcentra en
beperkingen. Het gaat hierbij onder andere om regie op het eigen leven, kwaliteit
alcohol- en drugsgebruik en zetten in op een rookvrije generatie.
laagdrempelige voorzieningen. Niet voor alle kinderen zijn een goede basis en
van leven en het kunnen meedoen in de samenleving. De leefstijl van onze
Inwoners van alle leeftijden zitten goed in hun vel.
gelijke kansen vanzelfsprekend. Door armoede, achtergrond, beperkingen of
inwoners kan hier invloed op hebben. Bij leefstijl gaat het om gunstig gedrag voor
Huiselijk geweld en kindermishandeling wordt voorkomen, gesignaleerd
aandoeningen kunnen zij tegen grenzen aanlopen. Waar mogelijk willen wij deze
de gezondheid zoals sport en bewegen, maar ook om ongunstig gedrag zoals
en/of duurzaam aangepakt.
grenzen slechten.
Omgevingsvisie 2025
71
7.6.2 Wat willen we bereiken?
uitsluiting vastgesteld. Vooral voor kinderen kan armoede de reden zijn dat zij niet
7.8 SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN
Kinderen moeten in een veilige omgeving kunnen opgroeien en een goede start
mee kunnen doen. Maar ook voor volwassenen belemmert armoede de actieve
Activiteiten als sport, spelen, cultuur, muziek en dans hebben een belangrijk
kunnen maken in hun leven (eerste 1.000 dagen).
deelname aan de samenleving. Niet meedoen heeft een negatief effect op het
positief effect op de leefbaarheid, gezondheid en de sociale ontwikkeling en zijn
We streven naar gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen hebben gelijke
gedrag, de gezondheid en de (school)prestaties en vergroot de kans op armoede
daarmee belangrijk voor het behalen van onze opgaven en doelen. Wij zoeken
kansen en rechten om zelfstandig mee te doen aan de samenleving.
in de toekomst. In Kaag en Braassem hechten we daarom aan het laagdrempelig
samen met verenigingen en organisaties naar (nieuwe) kansen. We zetten
Kinderen zijn weerbaar en kunnen omgaan met de uitdagingen in het leven.
kunnen meedoen aan sport, cultuur en muziek. Juist voor mensen in een sociaal
daarbij in op:
Ouders zijn toegerust om voor hun kinderen te zorgen en hen op te voeden. Ieder
kwetsbare positie die ondersteuning nodig hebben, kan dit aanbod bijdragen aan
• Laagdrempelig, inclusief en toegankelijk aanbod.
kind krijgt de liefde die het verdient en ieder kind wordt gehoord en gezien.
het vormen van een netwerk en daardoor mogelijk ook aan het zelfstandig kunnen
• Sterke organisaties.
Als een kind of gezin professionele hulp nodig heeft, dan bieden we die hulp
(blijven) wonen en/of het meedoen in de samenleving.
• Een match tussen vraag en aanbod van vrijwilliger(s).
in de leefomgeving van het kind of het gezin en sluiten we aan bij de vraag en
• De verbinding tussen sport en ondersteuning/hulp.
mogelijkheden van het kind en het gezin. Wij zetten ons in om te zorgen dat
7.7.2 Wat willen we bereiken?
inwoners met een licht verstandelijke beperking en inwoners die laaggeletterd
Inwoners in een (sociaal) kwetsbare positie, zoals mensen met dementie, met
Gezamenlijke verantwoordelijkheid: inwoners, partijen, verenigingen,
zijn kunnen meedoen in de (steeds ingewikkelder) samenleving.
psychische problemen, een verstandelijke beperking, laaggeletterdheid of met
professionals en vrijwilligers werken samen en bundelen hun krachten. Ze
financiële problemen, hebben een volwaardige plek binnen de samenleving en
vullen elkaar aan en zetten een sluitende keten op. Als diverse professionals
krijgen tijdig passende ondersteuning vanuit hun eigen netwerk en waar nodig
hulp bieden hanteren we altijd één gezin, één plan en één regisseur.
7.7 HET VERSTERKEN VAN BESTAANSZEKERHEID 7.7.1 Inleiding Een samenleving waarin iedereen welkom is, waar iedereen (naar vermogen)
van professionals. We zorgen er daarom voor dat we kennis over psychische aandoeningen hebben zodat er meer begrip voor inwoners in een kwetsbare
Wij sturen op wijkgericht werken en vragen van onze maatschappelijke partners
situatie ontstaat.
om de ondersteuning in samenhang en dicht bij de inwoners te organiseren.
kan meedoen en iedereen erbij hoort. Wij geloven als Kaag en Braassem in
Hierbij wordt aangesloten bij bestaande voorzieningen zoals huisartsen,
zo’n inclusieve samenleving. Wij bevorderen dit dan ook actief. Het grootste
verenigingen en Integrale Kindcentra (IKC’s). Maar ook maatschappelijk
deel van onze inwoners heeft geen ondersteuning nodig om mee te doen in de samenleving, om sociale contacten te onderhouden, of bij het wonen of werken.
Rijpwetering, middeleeuwse feesten
vastgoed (zoals sporthallen, buurthuizen en dergelijke) heeft hierin een rol. Maatschappelijk vastgoed is van en voor de inwoners. Dit vastgoed is een
Soms hebben inwoners wel (tijdelijk) hulp of ondersteuning nodig. In veel gevallen
belangrijk middel om onze doelen te halen. Naast de belangrijkste activiteiten
doen zij dan een beroep op familie en vrienden. Soms is ondersteuning door een
van dit vastgoed (zoals sport en muziek) zijn er mogelijk kansen voor
professional nodig. Deze ondersteuning moet snel, laagdrempelig en dichtbij zijn.
vernieuwende vormen van huisvesting. Wij stimuleren onze partners om, waar
Zo licht en kort als mogelijk en zo zwaar en lang als nodig. We hebben hierbij ook
mogelijk, gebruik te maken van het beschikbare maatschappelijk vastgoed.
oog voor mensen met verward gedrag en mensen die hulp nodig hebben, maar dat niet inzien of geen hulp willen aanvaarden, én voor hun omgeving. We begrijp dat
Voor maatschappelijke (verenigings)activiteiten en voorzieningen is ruimte nodig, in
overlastgevend gedrag ook van invloed is op het welzijn van de familie, vrienden
de openbare ruimte en in de vorm van maatschappelijk vastgoed. Voor het bepalen
en buren van de kwetsbare inwoner en op het veiligheidsgevoel in de buurt.
van de ruimtebehoefte werkt de gemeente Kaag en Braassem met referentiewaarden die nog in ontwikkeling zijn. Eigenaarschap van het maatschappelijk vastgoed ligt
In verschillende onderzoeken is een verband tussen armoede en sociale
zoveel mogelijk bij inwoners, partners en professionals. Kaag, zwemplek
72
Omgevingsvisie 2025
73
8
Mobiliteit
Kaag en Braassem 8.1 INLEIDING
Om goed te kunnen wonen en werken in de verschillende kernen is de bereikbaarheid van Kaag en Braassem een belangrijke voorwaarde. Een goede aansluiting op (en doorstroming Leimuiden, wielrenners langs de Drecht
van) het hoofdwegennet zorgt ervoor dat inwoners en anderen gebruik kunnen maken Woubrugge, rotonde
van de voorzieningen. Ook deze voorzieningen
74
hebben belang bij een goede mobiliteit om hun diensten en producten aan te kunnen blijven bieden.
Daarnaast is het van belang dat de omliggende regio goed bereikbaar blijft onder meer vanuit economisch oogpunt. Daarbij houden we oog voor de verkeersveiligheid van inwoners en gebruikers. Vanuit de gemeente volgen we de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, zoals alternatief vervoer.
Omgevingsvisie 2025
75
komt er meer diversiteit in de mobiliteit. De verkeersvraag spreidt zich meer
In het mobiliteitsrad heeft Kaag en Braassem een gemiddelde tot goede positie
over de dag, er zijn verschillende nieuwe vervoerswijzen (elektrische fietsen
op de meeste onderdelen. De autobereikbaarheid scoort een 3: de ligging nabij
/ speed pedelecs / nieuwe ov-concepten) en ook andere routes. Ondanks de
rijks- en provinciale wegen is gunstig, maar er zijn knelpunten op onder andere
ontwikkelingen en mogelijke alternatieven voor reizen blijft de vraag naar
de A4 en enkele gemeentelijke wegen in de kernen. Het openbaar vervoer
mobiliteit ook groeien. Daarnaast blijkt vanuit het inwonerspanel dat inwoners
scoort met een 2 het laagst, doordat trein- en tramverbindingen ontbreken en
bijna elke dag met de auto door de gemeente reizen.
buslijnen beperkt zijn, zeker tussen de kernen onderling. Tegelijk zijn er nieuwe
8.2.2 Verkeersongevallen in Kaag en Braassem
Kaag en Braassem
4
5
Openbaar vervoer
3
naar mobiliteit ook groeien.”
8.2.4 Mobiliteit in cijfers
2
alternatieven voor reizen blijft de vraag
Ook vanuit de regio Holland Rijnland is een aantal ontwikkelingen te zien. Zo
mogelijkheden: alle kernen zijn aangesloten op het ov en de nieuwe vergunning brengt extra dienstregelinguren.
1
“Ondanks de ontwikkelingen en mogelijke
Autobereikbaarheid
Duurzame mobiliteit
Jaarlijks raken ongeveer 79 inwoners gewond door een verkeersongeval (bron:
8.2 ACHTERGROND 8.2.1 Mobiliteit blijft groeien, bereikbaarheid blijft aandachtspunt
76
BLIQ rapportage 2018 - 2022). Verreweg de meeste verkeersongevallen gebeuren
Op het gebied van duurzame mobiliteit (score 3) neemt het netwerk van laadpalen
op de rijksweg A4, gevolgd door de provinciale weg N207. In 2022 registreerde de
toe, maar stimuleren we autodelen of subsidiëring nog niet. Het fietsnetwerk scoort
politie in totaal 797 verkeersongevallen in Kaag en Braassem.
met een 4 het hoogst: vrij liggende fietspaden en veilige zones binnen de kernen
8.2.3 Duurzame mobiliteit en openbaar vervoer
maken het aantrekkelijk om te fietsen. Wel is er winst te behalen in de kwaliteit en breedte van fietspaden, met name op drukke routes. Dit komt met name doordat
Het aantal wegvoertuigen blijft jaarlijks toenemen, met ongeveer 300
De aandacht voor en doelen op het gebied van duurzaamheid leiden tot een
er meer typen fietsen komen - waaronder e-bikes - en er snelheidsverschillen
personenauto’s en 100 bedrijfsvoertuigen per jaar in onze gemeente (bron: CBS).
toename van het gebruik van duurzame brandstoffen. De regio Holland Rijnland
ontstaan die vragen om bredere en beter ingerichte fietspaden.
In totaal waren er in 2023, 23.637 wegvoertuigen in Kaag en Braassem, gemiddeld
merkt op dat de acceptatie onder inwoners toeneemt om ruimte in woongebieden
1,2 personenauto per huishouden. De toename van het aantal wegvoertuigen
in te richten voor duurzame vormen van mobiliteit. Volgens de mensen die
De scores in dit rad zijn gebaseerd op een globale inschatting en geven een
8.3 GEWENSTE BEWEGING
heeft een direct effect op de bereikbaarheid van de gemeente. Daarnaast heeft
meedoen aan het inwonerspanel is het stimuleren van het openbaar vervoer (met
beeld van de positie van Kaag en Braassem ten opzichte van regionale of
In het vervolg willen we mobiliteitsvraagstukken integraal oppakken, waarbij we
het invloed op de doorstroming van het hoofdwegennet in en rondom Kaag en
55%) de beste manier om Kaag en Braassem bereikbaar te houden. Daarnaast
landelijke standaarden.
andere opgaven in het oog houden, met als uitgangspunt een goede leefbaarheid
Braassem. Een ontwikkeling die ook invloed heeft op de bereikbaarheid in onze
geeft 41% van de deelnemers aan (nog) niet bereid te zijn om de auto in te
gemeente is het sluipverkeer. Er zijn daarnaast diverse ontwikkelingen in het
ruilen voor een duurzaam vervoersmiddel. Wel komen wij vanuit de gemeente
wegennet die van invloed zijn. Een daarvan is de verbreding van de A4. Deze is
in het kader van de energietransitie en onze duurzaamheidsagenda tegemoet
uitgesteld vanwege stikstofproblematiek, maar gaat naar verwachting de komende
aan de laadbehoefte van elektrische voertuigen. Zo plaatsen wij laadpalen in
jaren weer starten. Dan is er ook de verbetering van de ontsluiting van de kern
de openbare ruimte als daar vraag naar is. We houden daarbij ook innovatieve
8.4.1 Inleiding
Leimuiden op de N207 gecombineerd met het verbeteren van de doorstroming
ontwikkelingen in de gaten, zoals snelladen, om te kunnen handelen als de vraag
Een goede bereikbaarheid tussen de kernen en naar de omliggende regio’s is
op de N207 ter hoogte van de Leimuiderbrug. Daarbij gaan we in de toekomst
naar dergelijke voorzieningen toeneemt. De grootste opgaven op het gebied van
van belang om prettig te wonen en werken in de gemeente. Door toenemende
zorgen voor een verbetering van de infrastructuur in de vorm van bijvoorbeeld een
mobiliteit zijn:
drukte blijft het een uitdaging om het verkeer goed te laten doorstromen. Zo legt
aquaduct ter hoogte van de ringvaart Leimuiderbrug. En als laatste bijvoorbeeld
1 Kaag en Braassem bereikbaar houden.
sluipverkeer druk op de lokale wegen. Daarnaast zijn de A4 en N207 de grootste
de ontsluitingsstructuur binnen Roelofarendsveen die nodig is vanwege de bouw
2 De verkeersveiligheid vergroten.
knelpunten in Kaag en Braassem. Beide knelpunten zijn in ontwikkeling om de
van extra woningen binnen het plangebied Braassemerland.
3 Duurzame mobiliteit stimuleren.
doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. Als gemeente onderschrijven wij
Fietsnetwerk
in Kaag en Braassem. Nieuwe Wetering, afslag 5 op de A4
8.4 KAAG EN BRAASSEM BEREIKBAAR HOUDEN
Omgevingsvisie 2025
77
8.4.2 Wat willen we bereiken?
het belang van een verbeterde doorstroming op de A4, maar daarbij houden we
Veenstreek van de komende jaren en schat in of en wanneer er problemen
oog voor het economische belang van de naastgelegen ondernemers. Zo is de
ontstaan bij de huidige infrastructuur. Daarbij is er ook aparte aandacht voor
Een betere doorstroming van de A4 en N207 om onder andere het sluipverkeer
aansluiting en ontsluiting van bedrijventerreinen een blijvend aandachtspunt.
de rol van de Leimuiderbrug in het verkeerssysteem en, of en wanneer, hier
te beperken door de kernen die langs deze wegen liggen. Daarbij blijven de
Naar verwachting komt de verbreding van de A4 er op termijn, waarbij een nieuw
mogelijk (infrastructurele) aanpassingen nodig zijn.
economische mogelijkheden voor ondernemers behouden en is de afstand tot het wegennet zo minimaal mogelijk.
aquaduct (ter hoogte van het oude aquaduct in de richting Den Haag) ervoor moet zorgen dat de A4 ter hoogte van Nieuwe Wetering en Roelofarendsveen geen
Autogebruik in Kaag en Braassem
Een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Leimuiden, waarbij de passage
flessenhals wordt/blijft. De N207 is inmiddels verbreed tussen Alphen aan den Rijn
Het autobezit in onze gemeente ligt iets boven het gemiddelde; 1,2 auto’s
van de Leimuiderbrug een speerpunt blijft.
en Leimuiden, door het aanleggen van een busbaan. Het resterende knelpunt op
per huishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 1,1 auto’s per
Goede ontsluitingsmogelijkheden van ontwikkellocaties, onder andere
de N207 is de passage bij Leimuiden. In 2020 zijn kleine aanpassingen uitgevoerd
huishouden. (Bron: cijfers CBS autobezit per huishouden januari 2023). Het
Braassemerland in Roelofarendsveen.
en daar zien we nu vanuit de studies dat de doorstroming / ontsluiting is geregeld
belang van de auto voor de inwoners van onze gemeente is daarmee groot, dat
tot 2030. Na 2030 moeten we zorgen dat die ontsluiting en bereikbaarheid nog
blijkt ook uit het inwonerspanel. Dit komt doordat het openbaar vervoer in een
steeds goed is, waarbij er ook aandacht is en blijft voor het scheiden van landbouw-
aantal kernen geen goed alternatief is en forenzen uit onze gemeente de auto
met fietsverkeer op het onderliggend wegennet. Daarnaast vindt er een regionaal
relatief veel gebruiken. Dit is een uitdaging op het gebied van verduurzaming.
8.5.1 Inleiding
onderzoek plaats naar de ontsluiting van de noordelijke Rijn- en Veenstreek tot
Bij toekomstige ontwikkelingen moeten we naar alle waarschijnlijkheid rekening
Hoewel het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers in Kaag en
Op het vlak van verkeersveiligheid zorgt het landbouwverkeer voor problemen
2040 – 2050. Dit project staat op de agenda van de Regionale Investeringsagenda
houden met een relatief hoog autogebruik / autobezit.
Braassem onder het landelijk gemiddelde ligt, zien we toch mogelijkheden
bij verkeersstromen en veroorzaakt dit gevaarlijke situaties. Dit gebeurt met
om de verkeersveiligheid te verbeteren. In lijn met de provinciale
name op de smalle wegen in het buitengebied en in de kern van Leimuiden. Het
verkeersveiligheidscampagne ‘Maak een punt van nul’, is nul verkeersslachtoffers
uitgangspunt is om het zware landbouwverkeer zoveel mogelijk te scheiden van