Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Dit cijfer ligt doorgaans rond de 30% bij gemeenten. De solvabiliteit van onze gemeente benadert dit gemiddelde.
Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Dit cijfer is structureel laag. Hierdoor is dit risico erg laag.
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Dit kengetal is in 2024 en 2025 structureel positief. Doordat vanaf 2026 de Algemene uitkering sterk daalt is vanaf dan de structurele exploitatieruimte negatief.
Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Dit kengetal laat zien dat de lasten van de gemeente boven het landelijk gemiddeld liggen. 56
Programmabegroting 2024
Onderhoud kapitaalgoederen Op het gebied van kapitaalgoederen worden twee fasen onderscheiden: Verkrijgen (aanschaf) of vervaardiging van kapitaalgoederen; Onderhoud van kapitaalgoederen. In deze paragraaf schetsen we een beeld van de actuele ontwikkelingen rond het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen, wat er in de begrotingsperiode aan uitvoering gaat plaatsvinden en welke middelen hiermee zijn gemoeid. Het onderhoud en beheer van kapitaalgoederen is van groot belang voor het goed functioneren van de gemeente. Het onderhoud van kapitaalgoederen bestaat uit twee soorten onderhoud: het dagelijks klein onderhoud, waarvan de kosten ten laste van de exploitatie komen, en het groot onderhoud, waarvan de kosten ten laste van de onderhoudsvoorzieningen komen. Tabel 66 Onderhoud kapitaalgoederen - Overzicht kapitaalgoederen ONDERWERP
HOEVEELHEID
Verhardingen
135 km
Klinkerverharding Asfalt
77 km 68 km
Riolering
202,4 km
Gemengd Hemelwater Droogweerafvoer Overstortriool Persleidingen
29,1 km 93,7 km 79,1 km 0,5 km 28,3 km
Drukleidingen Persleidingen
24,4 km 3,9 km
Gemalen
207 stuks
Gemengd Hemelwater Droogweerafvoer In Bergbezinkbasin Waterhuishouding Minigemalen Drainage
13 st 4 st 5 st 3 st 3 st 179 st 81,4 km
Kunstwerken
180 stuks
Waterwegen
32 km
Oeverbescherming
103 km
Natuurlijk Harde oeververdediging
81 km 22 km
Openbare verlichting Lichtmasten Armaturen
6.700 st 6.600 st
Vastgoed
75 stuks
Bomenbestand
15.500 stuks
Openbaar groen
154 hectare
Sportvelden
57
4 hectare
Programmabegroting 2024
Integrale visie openbare ruimte Op basis van de Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR, 2021) volgt in 2024 een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) en bomenbeleid.
Groen De vervangingsinvesteringen zijn een aandachtspunt. Op basis van de uitgevoerde technische inspecties is een plan van aanpak gemaakt om het openbaar groen op het gewenste beheerniveau te brengen. Er is sprake van achterstallig onderhoud en veel groenvakken zijn technisch afgeschreven. Er is een planning gemaakt welke groenvakken worden gerenoveerd. Als uitgangspunt voor 2024 is dat we eerst de toegangswegen en het centrum oppakken en daarna op wijk niveau. Daarbij is ook achterstand ontstaan in het boomonderhoud. Deze achterstand wordt in 2024 ingehaald. Door deze achterstand kunnen gevaarlijke situaties ontstaan en hierdoor ook prioriteit krijgen. Ook word er een plan opgesteld om de achterstand in het snoeien van de Elzen hagen binnen 3 jaar weer op beeld te brengen. In 2024 wordt er ook een bomenbeleidsplan vastgesteld, in samenhang met het IBOR. De uitvoering wordt waar nodig hierop afgestemd. Daarnaast zijn de additionele taken teruggebracht naar de gemeente. De contracten zijn hiermee ook geactualiseerd en worden opnieuw aanbesteedt. Door het uitbesteden van een grootdeel van de groenwerkzaamheden blijft er in de eigendienst meer slagkracht over om als service team te fungeren voor bewoners meldingen. Uitvoeringsplan: Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR 2012) & Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR)
Speelvoorzieningen Op basis van de opgehaalde informatie uit de participatietraject zijn ontwerpen gemaakt. Hierin hebben de buurt en kinderen mee kunnen denken. Dit gaat om ca. 17 speelplekken. In 2024 worden de speelplekken aanbesteed en uitgevoerd aan de gegunde partij. Beheer en onderhoud en de wettelijke inspecties daarvan vinden planmatig plaats. Uitvoeringsplan: Speelruimtebeleidsplan 2020-2030
Openbare verlichting De afgelopen jaren is de openbare verlichting in heel IJsselstein, behalve de binnenstad, verduurzaamd. In 2024 staat de vervanging voor de binnenstad op de planning, welke ook aan de raad aangeboden wordt voor ter besluitvorming. In 2024 besteden wij veel aandacht aan het vervangen van de aanlichting van de monumenten in de binnenstad: de Molen en het molenplantsoen. Naar aanleiding van een meting van de openbare verlichting uitgevoerd in 2023 bezien wij mogelijke aanpassingen, verplaatsingen en bijplaatsingen en brengen daarover advies uit. Aan de hand van het beheerplan voeren wij onderhoudswerkzaamheden uit. In 2024 zal het Meerjarenonderhoudsplan Openbare Verlichting worden geactualiseerd. Uitvoeringsplan: Meerjarenonderhoudsplan Openbare Verlichting 2021-2024
58
Programmabegroting 2024
Wegen We voeren de werkzaamheden uit volgens het geactualiseerde Meerjarenonderhoudsplan Wegen 20212025. Ter voorbereiding op de uitvoeringsplannen 2024-2025 hebben wij in 2023 een tweejaarlijkse schouw uitgevoerd. Hierdoor continueren we de inhaalslag op het achterstallig onderhoud in samenhang met het speelplan, werkzaamheden in de wortelopdruk en klimaatadaptieve maatregelen. Ook sluiten wij onze werkzaamheden aan op het project doorfietsroute. Groot onderhoud vindt plaats aan het Bratislavastraat, Eiteren, Floridalaan en Biezenplein. Uitvoeringsplan: Meerjarenonderhoudsplan Wegen 2021-2025
Wortelopdruk Wij hebben in beeld wat de omvang en locaties van de wortelopdruk en bijbehorende maatregelen zijn en werken in 2024 verder, samen met de groenvoorziening, om de zorgelijke locaties te herstellen. De Integrale Visie Openbare Ruimte gebruiken wij hierbij als leidraad. Groot onderhoud vindt plaats aan de Nederlandlaan, de Randdijk en het Robijnpad. Uitvoeringsplan: Meerjarenonderhoudsplan Wortelopdruk 2021-2025.
Verkeersregelinstallaties Het areaal is up-to-date en er staan voor 2024, naast kleine reguliere onderhoudswerkzaamheden, is er groot onderhoud ingepland van de verkeersregelinstallatie op de Utrechtseweg/Europalaan en de Nijverheidsweg/Baronieweg. Er staan 9 verkeersinstallaties in de gemeente. De leeftijd en conditie van alle installaties is dusdanig dat alleen groot onderhoud planmatig wordt opgepakt. In 2024 zal het Meerjarenonderhoudsplan Verkeerregelinstallaties worden geactualiseerd. Uitvoeringsplan: Meerjarenonderhoudsplan Verkeerregelinstallaties (VRI) 2021-2024.
Water In het eerste kwartaal 2024 voeren wij de baggerwerkzaamheden 2023-2024 uit waarvoor wij als gemeente verantwoordelijk zijn. Daarmee is het Beheerplan baggeren 2015-2024 afgerond. Voor de volgende 10 jaar schrijven wij een nieuw beheerplan. De verwachting is deze eind 2023/begin 2024 ter besluitvorming voor te leggen. Uitvoeringsplan: Beheerplan baggeren.
Beschoeiingen In 2024 gaan we conform het Oeverbeheerplan 2020-2030 door met de vervanging van voornamelijk schottenbeschoeiing me name in IJsselveld Oost en op de Achtersloot. Uitvoeringsplan: Oeverbeheerplan IJsselstein.
Civieltechnische kunstwerken In 2024 worden er vier houten kunstwerken volledig vervangen inclusief de damwandconstructie. Daarnaast worden er diverse onderhoudsmaatregen uitgevoerd aan verschillende kunstwerken als vervangen slijtlagen, reinigen, schilderwerkzaamheden e.d., ook worden 225 kunstwerken functioneel geïnspecteerd. De werkzaamheden aan de civieltechnische kunstwerken voeren we planmatig uit aan de hand inspecties. Uitvoeringsplan : Meerjarenonderhoudsplan Kunstwerken. 59
Programmabegroting 2024
Riolering In 2024 wordt het nieuwe Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) opgeleverd waarmee we een start hebben gemaakt in 2023. Gezien de verbreding van het GRP en koppeling met klimaatadaptatie zal het plan de naam water -en rioleringsplan (WRP) dragen. Het nieuwe WRP komt voor besluitvorming in de raad. De maatregelen die voortkomen uit het in 2023 afgeronde Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) zullen vanaf 2024 in uitvoering gaan. Het SSW beschrijft alle deelsystemen, alsmede het functioneren, van het stedelijk watersysteem. Hierbij wordt ook het oppervlakte water meegenomen. Bij uitvoering van de maatregelen zullen we o.a. met HDSR optrekken. De maatregelen vanuit het SSW zullen integraal worden opgepakt met de maatregelen die van de Klimaatvisie & Uitvoeringsprogramma ontstaan. Daarnaast voeren wij risico gestuurd beheer uit voor de riolering van IJsselstein, in dit kader is in 2023 een overeenkomst van 4 jaar afgesloten voor de inspectie en reiniging van de riolering. Hierin wordt ook de riolering meegenomen van IJsselveld Oost & West (asbest), de eerst maatregelen vanuit deze inspectie verwachten ook in 2024 uit te voeren. Het gemaal de Clinkhoeff zal 2024 verplaatst worden, momenteel is het aanbrengen van de nieuwe persleiding tussen het gemaal en het hoofdgemaal (HDSR) in volle gang. In 2024 zal het beheer van de drainage in IJsselstein extra aandacht krijgen.
Verborgen putten onder het maaiveld zullen worden opgespoord en operationeel worden gemaakt zodat de drainage beter werkt en makkelijk te onderhouden is. Ook wordt gekeken naar het algemeen functioneren in combinatie met het oppervlakte water (informatie die ook uit het SSW komt).
Vastgoed In het Meerjarenonderhoudsplan 2019-2038 staan voor 2024 de volgende activiteiten op de planning:
Schilderwerk Benschopperstraat 39; diversen buitenschilderwerk en herstel ramen/kozijnen voorgevel. Poortdijk 34, Sporthal Poortdijk, dakbedekking geheel vernieuwen. St. Peterburgslaan 27, Sporthal Zenderpark, gevelbekleding vernieuwen + dak werkzaamheden. Benschopperstraat 79, oude stadhuis, binnen schilderwerk, werkzaamheden dak en buitengevel. Toilet renoveren.
Aannemerswerk Noord IJsseldijk 57, begraafplaats, vloer gehele aula voorzien van een antislip coating, keuken vernieuwen, toiletten renoveren, diversen aanpassingen interieur.
Installatiewerk Heemradenlaan 34, Sporthal ’t Heem, vervangen analoge inbraakinstallatie. St. Peterburgslaan 27, Vervangen verlichting voor led in sporthal Zenderpark. Daarnaast voeren wij regulier onderhoud uit zoals jaarlijkse keuringen van de gereedschappen en onderhoudsbeurten aan installaties en verhelpen wij dagelijkse storingen en meldingen. Uitvoeringsplan: MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) Vastgoed 2019-2038.
Duurzaamheid In 2024 leggen wij een plan voor dat gericht is op het behalen van de doelstellingen van het klimaatakkoord. Het plan beschrijft hoe het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd kan worden en welke maatregelen daartoe nodig zijn. 60
Programmabegroting 2024
Civieltechnische projecten Nederlandlaan Voor de Nederlandlaan is op het project een bouwteam opgericht. Met het bouwteam gaan wij met de omgeving en belanghebbende in gesprek. Hiermee wordt er informatie opgehaald. Op basis van de opgehaalde wensen en-/ of eisen tijdens de participatie een definitief ontwerp gerealiseerd in 2024, welke wij ook terugkoppelen aan de omgeving en belanghebbende. De thema’s Klimaatadaptatie, duurzaamheid en verkeer zijn de hoogtepunten van dit project. Van hieruit wordt ook een uitvoeringsontwerp meteen bijhorend een contract opgesteld, met als doel om in 2024 over te gaan tot het uitvoeren van de herinrichtingswerkzaamheden.
Kronenburgplantsoen In 2023 zou er gewerkt worden aan een ontwerp, welke ook aan de raad aangeboden zou worden voor ter besluitvorming. Echter is het project Kronenburgplantsoen uitgesteld, omdat er keuzes zijn gemaakt om eerst aan de visie binnenstad 2.0 te werken, welke ook gelijktijdig kaders vormen voor het project Kronenburgplantsoen. In 2024 wordt het project Kronenburgplantsoen gewerkt aan een concrete invulling van het ontwerp.
Bratislavastraat Het plein aan de Bratislavastraat is behoorlijk versteend en komt hiermee ook slecht uit de klimaatstresstesten. In 2024 gaat de gemeente met de omgeving en de gebruikers van het plein in gesprek om de wensen en informatie op te halen. Daarnaast vinden er verschillende onderzoeken plaats om klimaatmaatregelen te kunnen nemen. Bijvoorbeeld een grond- en bodemonderzoeken om het regenwater op te vangen en te laten infiltreren. Verder wordt er gekeken naar de invulling voor het spelen op het plein, maar ook naar de sociale veiligheid voor de omgeving. Op basis van bovenstaande zal gaan resulteren tot een ontwerp.
Tuinensingel Aan de Tuinensingel zijn roestvrij stalen keerwanden beschadigd en zijn hiermee onveilig. Daarnaast is er veel zinloze verharding aanwezig. Om deze reden worden de keerwanden verwijderd en wordt er ruimte gemaakt voor meer groen. Ook worden de riool aansluitingen gecontroleerd op het functioneren. Voor de opgave gaan wij ook met de buurt in gesprek om de informatie en wensen op te halen. Het project is te vergelijken met de inmiddels gerealiseerde Parklaan en wordt naar verwachting in 2024 uitgevoerd.
Touwlaan De Touwlaan is een bekende weg voor iedereen die in IJsselstein woont. De weg ligt aan de rand van de binnenstad en velen rijden erover als ze van of naar het centrum gaan. Na de herinrichting in 2016 bleven er klachten ontstaan. De klachten gaan nog steeds over de verkeersveiligheid, maar ook over de leefbaarheid en de specifieke trillinghinder. In 2023 is heeft de raad besloten om de Touwlaan de verkeersveiligheid en verkeershinder in 2024 te gaan uitvoeren.
61
Programmabegroting 2024
Financiering Inleiding De paragraaf Financiering is op grond van de wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) en het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) een verplicht onderdeel van de gemeentebegroting. De paragraaf is een weergave van de wijze waarop de financieringsfunctie (het stelsel van leningen, beleggingen en garanties) binnen de gemeente is ingericht. Daarnaast geeft de paragraaf inzicht in de manier waarop rentelasten aan de investeringen, grondexploitaties en taakvelden worden toegerekend. De uitvoering van de treasury vindt zijn weerslag in deze paragraaf. Treasury is een proces binnen een organisatie dat tot doel heeft het financieringsmanagement en het cashmanagement te optimaliseren, en te waarborgen dat de gemeente aan zijn verplichtingen tegenover schuldeisers kan voldoen. Het treasurybeleid wordt gevoerd vanuit de door de raad vastgestelde financiële verordening, het treasurystatuut en op onderdelen door wetgeving van de centrale overheid.
Financieringspositie en -resultaat Financieringspositie De ontwikkeling van de financieringspositie is bepaald op basis van de geprognosticeerde balans die op pagina 123 en 124 is opgenomen. Het geeft inzicht in de manier waarop de gemeente haar activa financiert en in welke mate er in de toekomst aan aanvullende financiering behoefte is. Tabel 67 Financiering - Financieringspositie meerjarig Financieringspositie meerjarig (bedragen x € 1 mln.) berekening
2024
2025
2026
2027
Vaste Activa Materieel en immaterieel Financieel
a b
80,3 17,1
79,8 17,0
76,2 11,4
72,1 11,3
Onderhanden werk Totaal
c d=a+b+c
-0,5 96,9
-3,1 93,7
0,0 87,6
0,0 83,4
Financieringsmiddelen Opgenomen leningen
e
34,4
29,2
27,6
29,1
Voorzieningen Reserves
f g
21,9 30,5
21,7 32,2
22,7 32,7
21,1 28,6
Bedrijfsresultaat
H
2,1
1,2
-3,6
-4,7
Totaal
j=e+f+g+h
88,9
84,3
79,4
74,1
Financieringspositie per jaarultimo
j-d
-8,0
-9,4
-8,2
-9.3
Wet FIDO en financiering De in de inleiding genoemde wet FIDO beoogt decentrale overheden een kader te geven om renterisico op leningen zo beperkt mogelijk te houden. Renterisico ontstaat door wijzigingen in rentepercentages van opgenomen leningen en kasgeldleningen. Er zijn twee verplichte richtlijnen in de wet FIDO om de renterisico’s te bewaken en beheersen; de kasgeldlimiet voor korte financiering en de renterisiconorm voor lange financiering.
62
Programmabegroting 2024
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt een grens aan het bedrag dat met kort geld (korter dan één jaar) mag worden gefinancierd. Dit is een door de overheid vastgesteld percentage (momenteel 8,5%) van de begrote lasten per jaar. Indien de gemiddelde korte financiering de limiet gedurende drie opeenvolgende kwartalen overschrijdt zal er geconsolideerd moeten worden door middel van het afsluiten van een lange financiering. Tabel 68 Financiering - Kasgeldlimiet meerjarig Kasgeldlimiet meerjarig (bedragen x € 1.000.000) berekening Begrote lasten a Gemiddeld saldo kasgeldleningen b
2024
2025
2026
97,5 6,2
103,1 8,2
2027
95,6 6,7
96,0 8,0
Kasgeld in procenten
c=b/a
6,4
8,0
7,0
8,3
Kasgeldlimiet in procenten
d
8,5
8,5
8,5
8,5
Renterisiconorm Ook voor renterisico’s in de lange financiering is in de Wet FIDO een norm gesteld. De renterisiconorm bedraagt 20% van de bestaande vaste schuld (er geldt een drempelbedrag van 2,5 mln. euro). Dat betekent dat in enig jaar 20% van de vaste schuld mag worden vernieuwd (herfinanciering en/of renteherziening). Tabel 69 Financiering - Renterisico meerjarig Renterisico 2024-2027 (bedragen x € 1 miljoen) berekening
2024 2025 2026 2027
Renteherziening vast schuld opgenomen geld
a
0
0
0
0
Renteherziening vaste schuld uitgeleend geld
b
0
0
0
0
Netto renteherziening
c=a-b
0
0
0
0
Nieuw aangetrokken schuld
d
0
0
0
0
Nieuw verstrekte leningen
e
0
0
0
0
Netto nieuwe schuld
f=d-e
0
0
0
0
Betaalde aflossingen
g
1,5
7,2
1,5
1,5
Herfinanciering
h=laagste f of g
0,0
0,0
0,0
0,0
Renterisico
i=c+h
0
0
0
0
Renterisiconorm Vaste schuld
j
34,8
29,2
27,6
29,1
Percentage vastgesteld
k
20
20
20
20
Renterisiconorm
l=j*k
7
5,8
5,5
5,8
63
Programmabegroting 2024
Leningenportefeuille Leningen opgenomen gelden Het saldo van de opgenomen geldleningen bedraagt aan het einde van het boekjaar 2022 € 37,4 mln. 30 procent van dit saldo heeft betrekking op leningen welke in het verleden zijn opgenomen om, met een rente-opslag, door te lenen aan woningbouwvereniging Provides (hierna Cazas Wonen). Sinds de woningbouwsector zich voor haar financiering kan wenden tot het Waarborgfonds Sociale Woningbouw wordt dit gedeelte van de leningenportefeuille afgebouwd. De overige leningen zijn ten behoeve van de eigen financiering. De volgende tabel geeft inzicht in de omvang van en mutaties in de leningenportefeuille per 2024. Tabel 70 Financiering - Mutaties in leningenportefeuille opgenomen gelden 2024 Mutaties in leningenportefeuille opgenomen gelden 2024 (bedragen x € 1 mln.) Bedrag T.b.v. Cazas Wonen per 1 januari 11,3 T.b.v. eigen financiering per 1 januari 24,6 Totaal 35,9 Aflossingen door Cazas Wonen 0 Eigen aflossingen -1,5 Totaal -1.5 T.b.v. Cazas Wonen per 31 december 11,3 T.b.v. eigen financiering per 31 december 23,1 Totaal 34,4
Gemiddelde rente 0,7% 1,1% 0,7% 1,0%
Leningen uitgezette gelden Naast de geldleningen aan Cazas Wonen lopen er nog enkele leningen die in het verleden door IJsselstein vanuit haar publieke taak zijn verstrekt aan een sportvereniging, een onderwijsinstelling en starters op de woningmarkt. Ook hiervoor geldt zo veel mogelijk dat dit al een aantal jaren niet meer gebeurt en de portefeuille wordt afgebouwd. Tabel 71 Financiering - Mutaties in leningenportefeuille uitgezette gelden 2024 Mutaties in leningenportefeuille uitgezette gelden 2024 (bedragen x € 1 mln.) Bedrag T.b.v. Cazas Wonen per 1 januari 11,3 Overige per 1 januari 1,2 Totaal 12,5 Aflossingen door Cazas Wonen 0 Aflossingen overige 0 Totaal 0 T.b.v. Cazas Wonen per 31 december 11,3 Overige per 31 december 1,2 Totaal 12,5
64
Programmabegroting 2024
Gemiddelde rente 0,7% 1,5% 0,7% 1,5%
Kredietrisicobeheer Om een inzicht te verschaffen in de risico’s die de gemeente loopt ten aanzien van uitgeleende gelden staat in de volgende tabel een verdeling van de leningen u/g naar risicogroep vermeld. Het beleid ten aanzien van het verstrekken van leningen is in hoge mate gericht op het afbouwen van de huidige leningenportefeuille en er worden geen nieuwe leningen meer verstrekt. Samenstelling leningen u/g naar beleidsterrein in 2024 (bedragen x € 1.000) Beleidsterrein Saldo 1-1 Volkshuisvesting 11.345 Sport 0 Onderwijs 357 Lokaal sociaal beleid 0 Algemene dekkingsmiddelen 856
Saldo 31-12 11.345 0 329 0 856
% van het totaal 90 0 3 0 7
Leningen met een gemeentegarantie In het kader van de publieke taak waarborgt de gemeente in sommige gevallen leningen voor investeringen die passen binnen de doelstellingen van de begroting. In de Financiële Verordening staan de voorwaarden benoemd die de gemeente hanteert voor het verstrekken van een gemeente garantie.
65
Programmabegroting 2024
Bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft een overzicht van een aantal onderdelen van onze bedrijfsvoering en de belangrijkste thema’s daarbinnen.
Visie op bedrijfsvoering Als gemeente opereren we in een netwerksamenleving. Dat betekent dat we samen met inwoners en maatschappelijke partners alert en flexibel moeten inspelen op maatschappelijke vraagstukken. De organisatie van onze bedrijfsvoering ontwikkelt daarin mee.
Inrichting ambtelijke organisatie De structuur van de organisatie is eenvoudig en eenduidig. De organisatie bestaat uit een managementteam, concernstaf en 7 teams. Het managementteam wordt gevormd door de algemeen directeur en de teamleiders. Zij overleggen over zaken als verzuim, innovatie, kwaliteit, samenwerking tussen teams, werkdruk, trends en ontwikkelingen. De concernstaf bestaat uit medewerkers die breed adviseren en ondersteunen én een directe lijn hebben met de directeur/secretaris, managementteam en het bestuur. De organisatie kent de volgende teams: Samenleving Ruimte en Projecten Klant Civiele techniek en vastgoed Sociaal domein Advies Interne Ondersteuning De teamleider is integraal eindverantwoordelijk voor de producten en resultaten van het team. Onder de teamleider is er geen andere hiërarchische aansturingslaag. Elk team kent een sterke en logische samenhang in taakgebieden. Onderling werken de teams samen aan overstijgende maatschappelijke vraagstukken, die soms snel op ons afkomen. Voor een deel van de werkzaamheden is daarom een wendbare, flexibele organisatie nodig. Medewerkers hebben hun basis in een team en kunnen al naar gelang het vraagstuk tijdelijk (gedeeltelijk) werkzaam zijn in een project of in een gezamenlijk werkverband. De lijnorganisatie als basis en de projectorganisatie bestaan naast elkaar.
HR beleidsstukken en topics Na de langdurige COVID-19 periode blijft duurzame inzetbaarheid van medewerkers een belangrijk onderwerp. We blijven in gesprek over het behouden en ontwikkelen van onze medewerkers. Om te beoordelen of de formatie van de organisatie passend is bij het takenpakket van de gemeente is er begin 2022 een vlootschouw gedaan. De conclusie daarvan was dat niet op alle taakgebieden sprake is van een balans tussen de beschikbare capaciteit en de gevraagde dienstverlening en productie. De oplossing daarvoor zou kunnen zijn om een aantal taken niet uit te voeren. Maar veelal betreft het wettelijke danwel basistaken waarin niet kan worden geschrapt of geprioriteerd. Een andere oplossing zou een efficiëntere of soberdere taakuitvoering kunnen zijn. Daarin zijn de afgelopen jaren al de nodige stappen gezet. Omdat nog niet op alle taakvelden keuzes zijn gemaakt over het in balans brengen van productie en beschikbare capaciteit is ervoor gekozen om in de begroting een stelpost op te nemen die gebruikt kan worden om de uitkomsten van de vlootschouw te effectueren. Voordat we op een taakveld tot formatie 66
Programmabegroting 2024
tot uitbreiding over gaan beoordelen we eerst de andere mogelijkheden: is het uitvoeren van de taak noodzakelijk, kan er opnieuw geprioriteerd worden of is fasering mogelijk. Om de efficiency te beoordelen starten we voor het betreffende taakveld eerst een ‘lean’ traject op. Op basis van de uitkomsten daarvan kan dan zo nodig een beroep worden gedaan op de stelpost formatie-uitbreiding.
Visie op control “Bestuur en medewerkers van de gemeente IJsselstein werken samen met inwoners, ondernemers, instellingen en partners aan wat nodig is om de doelstellingen te realiseren op het terrein van wonen, ruimte, onderwijs, sport, cultuur, inkomen, jeugd, Wmo, veiligheid, organisatie en bestuur. Deze dynamiek vraagt van ons meebewegen met en inspelen op wat er in IJsselstein leeft. Voor het (bij)sturen en beheersen van de organisatie en haar processen zorgen we dat er balans is tussen de verschillende sturingsinstrumenten”. De gemeente stelt de inwoners, de ondernemers en de maatschappelijke instellingen van IJsselstein centraal. Zij vormen ons bestaansrecht en voor hen zijn we als gemeente een zichtbare en betrouwbare partner. Dit geldt ook voor de raad, het college, de medewerkers, onze verbonden partijen en de externe partijen die toezicht op ons houden. We richten de organisatie zo in dat doelstellingen (beheerst) gerealiseerd kunnen worden. Voor ons is control dat we vooraf vastgestelde doelen realiseren (doeltreffend). Met een efficiënte inzet van mensen en middelen (doelmatig) en binnen de geldende regelgeving (rechtmatig). We zijn transparant, integer en onze informatievoorziening is actueel en veilig (betrouwbaar). We zijn ons bewust van waar we grip op willen hebben, de risico’s, de sturing daarop en beheersing daarvan.
Medewerkers, management en bestuur werken ernaar om in control te zijn. Dit betekent dat de interne beheersings- en controlesystemen adequaat en effectief zijn. De bedrijfsvoering draagt bij aan de realisatie van beleidsdoelstellingen en er treden geen grote, onverwachte verrassingen op. Een diversiteit aan processen is geborgd en voldoet aan wet- en regelgeving (compliant zijn) én de competenties van de medewerkers liggen vast. Dat vraagt een bredere scope dan alleen financiën en rechtmatigheid. Als gemeente staan we voor steeds grotere opgaven en de daarmee samenhangende financiële verantwoordelijkheid. Inwoners, overheden en maatschappelijke partners hebben verschillende verwachtingen van de gemeente. Onze organisatie moet op deze dynamiek kunnen inspelen. We werken dan ook blijvend aan ons aanpassingsvermogen. Bestuur, management en medewerkers moeten zich van deze permanente veranderingen bewust zijn en bereid én in staat zijn om mee te bewegen. In control zijn gaat zowel over koers bepalen als over koers houden. Daarbij hanteren we de methode van plan-do-check-act in zowel de sturende processen, in de processen die de uitvoering ondersteunen en in de uitvoerende processen. En in control zijn gaat over een moderne, zelfbewuste en robuuste organisatie willen zijn.
Een organisatie met heldere processen en professionals die passend kunnen meebewegen en inspelen op wat er leeft. De afbeelding hieronder laat zien waar de gemeente grip op wil hebben: de effectiviteit van beleid en de elementen van bedrijfsvoering:
Security en privacy| Communicatie | Organisatie | Personeel/HR | Administratieve organisatie | Financiën | Informatie | Juridische zaken | Technologie | Huisvesting 67
Programmabegroting 2024
Periodiek onderzoek doelmatigheid en doeltreffendheid In de verordening 213A (2023) staat hoe we omgaan met periodiek onderzoek door het college naar de doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur van de gemeente IJsselstein. Het college verricht minimaal eens per drie jaar onderzoek naar de doelmatigheid van [onderdelen van] de organisatie-eenheden van de gemeente en de uitvoering van taken door de gemeente. Hetzelfde geldt voor de doeltreffendheid van minimaal één programma of paragraaf van de begroting of jaarstukken of delen daarvan. Het uitvoeringsplan wordt vanaf 2024 gerealiseerd.
Accountantscontrole en rechtmatigheid Het college verstrekt vanaf verslagjaar 2023 bij de jaarrekening zelf een rechtmatigheidsverantwoording. Hiermee verklaart het college nadrukkelijk dat de cijfers in de jaarrekening volgens de (financiële) wet- en regelgeving tot stand zijn gekomen. De accountant geeft vervolgens een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. In de afgelopen jaren hebben we hierop actief geanticipeerd en voorbereidingen getroffen. Hiermee hebben we een stevige basis gelegd voor het zelfstandig opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. In 2024 werken we aan de doorontwikkeling van Verbijzonderde Interne Controle in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording. We onderzoeken de mogelijkheden om meer procesgericht te controleren in plaats van achteraf gegevensgerichte controles uit te voeren. In het afgelopen jaar hebben we een frauderisicoanalyse geformaliseerd en beleid omtrent fraude, integriteit en misbruik en oneigenlijk gebruik opgesteld. In 2024 geven we praktische invulling en uitvoering aan dit beleid, zodat fraudepreventie gewaarborgd is in de processen.
Informatieveiligheid We zetten verdere stappen in de structurele versteviging van de informatieveiligheid. Door de komst van de nieuwe ISO27002 is er in 2023 een nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) verschenen. Hieruit wordt voor onze gemeente een actieplan met verbeterpunten uitgewerkt. Deze verbeterpunten vormen voor ons de basis en zijn dan ook de belangrijkste punten om aan te werken in 2024. Daarnaast zijn het voldoen aan wet- en regelgeving (ENSIA) en het vergroten van de bewustwording met betrekking tot informatieveiligheid, de speerpunten voor het komende jaar. Om medewerkers (meer) bewust te maken van informatieveiligheid bieden we nieuwe collega een introductiecursus “basiskennis privacybescherming en informatieveiligheid” aan. Daarnaast helpt een tweewekelijkse mailing om het onderwerp top of mind te houden. Naast de phishing mail testen krijgen medewerkers die daar behoefte aan hebben, ondersteuning (bijvoorbeeld door klassikale training) bij het veilig werken. We gaan wederom de jaarlijkse ENSIA audit uitvoeren voor de verplichte onderdelen DigiD en Suwinet. Door middel van een zogenaamde collegeverklaring geeft het college weer in hoeverre de beoogde (opzet) en ingerichte (bestaande) beheersingsmaatregelen voldoen aan de geselecteerde informatiebeveiligingsnormen voor DigiD en Suwinet.
Een onafhankelijk IT-auditor zal die verklaring onderzoeken. De uitkomst daarvan leggen we in een Assurance rapport vast. De raad informeren we zowel over de collegegeverklaring als over het Assurance rapport.
68
Programmabegroting 2024
Informatiemanagement In de samenwerking met ICT Gouwe-IJssel sturen we steeds meer op de samenhang tussen wijzigingen en projecten. Daarbij brengen we applicaties naar de cloud toe (SaaS: software as a service). De focus verschuift daardoor van zelf doen naar regievoeren en dit wordt gecoördineerd door een ICT consulent. Leveranciers onderhouden hun applicaties in de cloud; dit moet beheerd en bewaakt worden. Belangrijk is het overzicht te houden op de verbindingen tussen de verschillende partners en leveranciers. We gaan de komende jaar de volgende belangrijke wijzigingen en/of projecten uitvoeren: Hybride werken (m.n. het faciliteren van middelen om veilig en productief thuis te werken) Doorontwikkeling MS365 cloud platform (o.a. beheer, opslag data) Introductie Mobile Device Management en het toepassen van beleid Optimaliseren van het informatie- en archiefbeheer (o.a. datamigratie naar het pre-depot) Inmiddels is de eerste transitie naar het MS365 cloud platform doorgevoerd. Het doorontwikkelen van het MS365 cloud platform is een grote uitdaging op het gebied van informatiemanagement, informatiebeheer, informatieveiligheid en ICT (beheer). Immers, de gemeentelijke data staan elders, benaderen we via (beveiligde) verbindingen, met verschillende middelen, via diverse applicaties en moet ook conform de wettelijke richtlijnen gearchiveerd worden.
Door de diverse ontwikkelingen hoeven veel van onze medewerkers ook niet meer fysiek in het gemeentehuis aanwezig te zijn, maar kunnen tijd- en plaatsonafhankelijk inloggen. In 2023 wordt de uitvoeringsagenda geactualiseerd en worden er prioriteiten gesteld voor de uitvoering van de projecten voor de komende jaren.
Digitalisering begrotingscyclus Het cluster Financiën zet zich doorlopend in om de financiële administratie en begrotingscyclus te optimaliseren. Dit doen we onder andere door toegankelijkheid van de P&C-producten als begroting en jaarstukken te vergroten. In 2024 zetten we hierin de volgende stap door de eerste P&C producten via een digitale P&C-applicatie aan te bieden. Het wordt hiermee makkelijker en leuker voor IJsselsteiners om deze stukken te lezen.
Juridische Zaken Het cluster Juridische Zaken (JZ) heeft veel taken waar meestal wettelijke termijnen voor zijn. Het gaat dan vooral om het behandelen van bezwaarschriften, klachten, verzoeken om informatie, verzoeken om openbaarmaking en verzoeken volgens de privacywetgeving. Daarnaast heeft JZ een rol bij het gemeentelijk regelgevingsbestand, het geven van interne juridische adviezen/trainingen en bij de invoering van nieuwe organisatie-brede wetgeving, zoals bijvoorbeeld de Wet elektronische publicaties (2021), de Wet open overheid (2022) en de Wet digitale overheid (vanaf 1 juli 2023). In 2024 zijn ook weer nieuwe wetten te verwachten, waar JZ in meer of mindere mate een rol bij heeft: de Omgevingswet (1 januari 2024) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (1 juli 2024). Omdat het cluster eind 2023 formatief weer op sterkte is, zal in 2024 naar verwachting daarnaast structureel meer tijd beschikbaar zijn voor taken als juridische kwaliteitszorg en juridisch control.
69
Programmabegroting 2024
Communicatie Met het collegeprogramma en het inrichtingsplan als kompas geeft het communicatiebeleid op een transparante, eerlijke en rolbewuste manier handen en voeten aan de rol van de gemeente als samenwerkingspartner in een netwerkomgeving en gefragmenteerde samenleving. Dat betekent, dat onze organisatie werkt vanuit verbinding en we onze rol flexibel en bewust weten aan te passen als de situatie daar om vraagt. De focus ligt op het participatief leren werken van organisatie en bestuur, de invoering van de Omgevingswet, bijdragen aan het communicatieve bewustzijn van medewerkers en bestuurders, de toenemende digitalisering van communicatie en dienstverlening en de interne communicatie die hiermee gepaard gaat. In 2024 willen wij werken volgens deze communicatiestrategie en het herijkte participatiebeleid.
Toelichting mutaties personeelslasten Tabel 72 Bedrijfsvoering - Mutaties personeelslasten Programma 1. Bestuur en organisatie 2. Openbare orde en veiligheid 3. Wonen en ruimte 4. Onderwijs, sport en cultuur 5. Inkomen, jeugd en Wmo 6. Overhead 7. Algemene dekkingsmiddelen
Aanpassingen 2023 - 2024 0 0 105.112 0 0 -46.422 0
Vanuit het coalitieakkoord is er een toevoeging van een functie betreffende Wonen en Ruimte. Binnen programma Overhead is er de afloop van de functie recruiter t.o.v. 2023.
70
Programmabegroting 2024
Verbonden partijen Deze paragraaf geeft inzicht in de partijen waar IJsselstein zich bestuurlijk en financieel aan heeft verbonden. Dat wil zeggen dat de gemeente een zetel of stemrecht heeft in het bestuur en dat de gemeente middelen beschikbaar stelt. Er is sprake van een bestuurlijk belang als een wethouder, raadslid of ambtenaar van de gemeente namens de gemeente in het bestuur van de verbonden partij plaatsneemt, of namens de gemeente stemt. Bij een financieel belang stelt de gemeentemiddelen ter beschikking aan de verbonden partij. Deze raakt de gemeente kwijt in geval van faillissement van de partij. Daarnaast kunnen financiële problemen van de partij worden verhaald op de gemeente. Binnen de organisatie besteden we doorlopend aandacht aan de sturing en regie om de prestaties en ontwikkeling van de verbonden partijen te volgen en verbeteren. In 2024 voeren we wijzigingen door als gevolg van de Wet gemeenschappelijke regelingen 2022, blijven we de aanbevelingen uit de nota rekenkamer Grip op gemeenschappelijke regelingen 2022 opvolgen en voeren we de nodige verbeteringen uit de nota Verbonden partijen 2023 uit. Hierin werken bestuur en ambtelijke organisatie, ieder vanuit de eigen rol, samen. Vanwege de maatschappelijke effecten, belangen en mogelijke risico’s besteden we in de programmabegroting aandacht aan rechtspersonen waarmee de gemeente een band heeft.
De gemeente neemt vooral deel aan gemeenschappelijke regelingen. Verder heeft de gemeente aandelen in enkele NV’s en nemen we deel aan enkele stichtingen. Hieronder staat een opsomming de partijen. Vervolgens is per verbonden partij een beschrijving opgenomen. Gemeenschappelijke regelingen Afvalverwijdering Utrecht Belastingsamenwerking Rivierenlanden GGD regio Utrecht Omgevingsdienst regio Utrecht Recreatieschap Stichtse Rijnlanden Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard Reinigingsbedrijf Midden Nederland Veiligheidsregio Utrecht Werk en Inkomen Lekstroom Coöperaties en vennootschappen Bank Nederlandse Gemeenten Vitens NV Stichtingen en verenigingen Stichting Inkoopbureau Midden Nederland Stichting Robijn Stichting WerkwIJSS
71
Programmabegroting 2024
Gemeenschappelijke regelingen Tabel 73 Verbonden partijen - Afvalverwijdering Utrecht (AVU) AFVALVERWIJDERING UTRECHT (AVU) SOEST Doel Het op een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde wijze sturing en uitvoering geven aan het afvalstoffenbeleid in de provincie Utrecht. Programma Wonen en Ruimte Deelnemers De gemeenten Amersfoort, Baarn, De Bilt, De Ronde Venen, Bunnik, Bunschoten, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Soest, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden, Woudenberg, IJsselstein en Zeist. Openbaar belang Het zorgen voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwerking van door de gemeenten ingezamelde huishoudelijke afvalstromen en de inzameling van glas, papier en karton, ofwel de inzameling, het overladen, het transport en de be -en verwerking van huishoudelijk afval. Daarnaast heeft de AVU een adviserende rol naar de deelnemende gemeenten over nationale en internationale ontwikkelingen op afvalgebied. Bestuurlijk belang Het college benoemt 1 lid en 1 plaatsvervangend lid in het Algemeen Bestuur. Wethouder Bekker is lid en wethouder Tas zijn plaatsvervanger. Financieel belang De AVU sluit contracten af met verwerkers voor het transport en de verwerking van diverse afvalstromen.
Deze kosten worden op basis van de werkelijke aangeboden gewichten bij de deelnemende gemeenten in rekening gebracht samen met de opslag voor de apparaatskosten. De baten en lasten van de AVU lopen via de begroting van het Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN), zie hierna. Op basis van de begroting 2024 van de AVU bedragen de lasten € 1.285.000. De kosten zijn als volgt opgebouwd: Brandbaar, GFT en injectienaalden Glas Papier
1.392.000 -/- 7.000 -/- 100.000
Eventuele veranderingen in een belang Niet van toepassing. Verhouding eigen en vreemd vermogen Eigen vermogen Vreemd vermogen
1-1-2024
31-12-2024
100.000 14.000.000
100.000 14.000.000
In beginsel heeft de AVU geen eigen vermogen. De gerealiseerde overschotten worden verrekend met de gemeenten. Resultaat De begroting sluit met een saldo van 0.
72
Programmabegroting 2024
AFVALVERWIJDERING UTRECHT (AVU) SOEST Risico’s en weerstandsvermogen Actuele (externe) risico’s zijn o.a.: De kosten voor overslag, transport en afvalverwerking zijn tot en met 2026 zeker gesteld. Ook de tarieven staan vast en worden jaarlijks aangepast aan indexering. Dit zou dus geen onverwachte tegenvaller moeten opleveren. Dat veranderende wet- en regelgeving kan leiden tot wijziging van de bedrijfsvoering of hogere kosten voor de eindverwerking van het afval (voorbeeld: verbrandingsbelasting); Door het ontbreken van reserves en voorzieningen heeft de AVU geen weerstandsvermogen. Alle in enig jaar gemaakte kosten worden aan de deelnemers doorberekend. Als gevolg hiervan kunnen schommelingen optreden in de jaarlijks te betalen bijdragen. Ontwikkelingen Geen bijzonderheden. Verplichte kengetallen weerstandsvermogen Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Netto schuldquote
0%
0%
0%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
0%
0%
0%
0%
0%
0%
0%
0%
0%
Solvabiliteitsrisico Structurele exploitatieruimte Toelichting De netto schuldquote geeft de verhouding tussen de netto schulden en de inkomsten weer. Omdat de AVU geen netto schulden heeft, is de netto schuldquote 0. De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het totaal aan vreemd vermogen. De AVU streeft naar een resultaat van 0, dus geen vermogensopbouw. Hierdoor zou dit kengetal in principe 0 moeten zijn. Beleidsprestaties De AVU zorgt voor voldoende opslag- en verwerkingscapaciteit van afval- en grondstoffen die worden ingezameld in de gemeente.
73
Programmabegroting 2024
Tabel 74 Verbonden partijen - Belastingsamenwerking Rivierenlanden (BSR) BELASTINGSAMENWERKING RIVIERENLANDEN (BSR) TIEL Doel Het behalen van financiële, kwalitatieve en procesmatige voordelen door professionalisering van de belasting. Doel van de BSR is: de samenwerking bij de heffing en invordering van waterschapsbelasting, afvalstoffenheffing en gemeentelijke belastingen alsmede de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken, het beheer en uitvoering van vastgoedinformatie en de uitvoering van de werkzaamheden BAG. Programma Algemene dekkingsmiddelen Deelnemers De deelnemers zijn: de gemeenten Culemborg, IJsselstein, Maasdriel, Montfoort, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijk bij Duurstede, de gemeenschappelijke regeling Avri (Afvalverwijdering Rivierenland) en het Waterschap Rivierenland. Openbaar belang Een goede en efficiënte heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen. Bestuurlijk belang Het college benoemt 1 lid en 1 plaatsvervangend lid in het Algemeen Bestuur. Wethouder Foekema is lid en wethouder Bekker plaatsvervangend lid. Financieel belang De reguliere bijdrage voor 2024 bedraagt € 703.500 (na aftrek van de compensabele BTW), gebaseerd op de verrekening van de lasten en baten van de producten: heffen, innen, waarderen en BAG/WKPB. De kosten zijn als volgt opgebouwd: OZB Woningen 450.354 OZB Niet Woningen 77.745 Ov.
Belastingen en BIZ 6.637 Rioolheffing 45.509 Afvalstoffenheffing 43.613 Basisadm. Gebouwen 79.642 (BAG) Eventuele veranderingen in een belang Niet van toepassing. Verhouding eigen en vreemd vermogen Eigen vermogen Vreemd vermogen
1-1-2024
31-12-2024
252.000 7.286.000
152.000 8.904.000
In beginsel heeft BSR geen eigen vermogen. De gerealiseerde tekorten/overschotten worden verrekend met de gemeenten. Resultaat De begroting sluit met een saldo van 0. Risico’s en weerstandvermogen Omdat de BSR een goed lopend en gezond bedrijf is, willen meer gemeenten en waterschappen deelnemen. Op zichzelf is dat een goede ontwikkeling. Er zit wel het risico aan vast, dat het bedrijf te groot wordt en daardoor niet meer in control is. Daar zal het bestuur een goed evenwicht in moeten zien te bewaren. De incidentele weerstandscapaciteit van BSR is gelijk aan de in de begroting opgenomen post onvoorzien. In 2009 is besloten, dat er geen algemene reserve bij BSR zal worden gevormd. BSR heeft daardoor geen structurele weerstandscapaciteit. Voor eventuele risico’s die niet in de begroting zijn opgenomen, en niet gedragen kunnen worden uit de post onvoorzien, dienen deelnemers van BSR zelf een voorziening te treffen. 74
Programmabegroting 2024
BELASTINGSAMENWERKING RIVIERENLANDEN (BSR) TIEL Ontwikkelingen Omgeving Onze omgeving verandert continu en is niet voorspelbaar. Recente voorbeelden hiervan zijn Covid-19, de toeslagenaffaire en de oorlog in Oekraïne. Dit kan allemaal van invloed zijn op onze werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld het wijzigen van betalingsgedrag van belastingschuldigen of onvoorziene werkzaamheden, die op ons afkomen, BSR moet in staat worden gesteld om de diverse disciplines te laten meebewegen met de vraag van vandaag en de vraag van morgen. Het werkveld van belastinguitvoering kenmerkt zich in de komende jaren door veel ontwikkelingen rondom wet- en regelgeving, overgang naar basisregistraties en landelijke voorzieningen, gewijzigde eisen van de Waarderingskamer, wijzigingen in het belastingstelsel, generieke processen, ICT en technologie. Landelijke voorzieningen / basisregistraties Er is de komende jaren nog veel werk in het consistent krijgen en houden van de data, alsmede het naadloos op elkaar laten aansluiten van de diverse landelijke basisregistraties. Dit betekent dat de gegevens op basis waarvan de aanslagen worden opgelegd actueel, juist en volledig moeten zijn. De datakwaliteit moet op orde zijn, denk hierbij aan het opwerken (beheer op) van gegevens voor aansluiting op de LV-WOZ, de BAG-WOZ koppeling en het in eigen beheer verwerken van de kadastrale gegevens van het waterschap.
Arbeidsmarkt Om mee te bewegen met deze ontwikkelingen zijn kennis, kunde, tijd en investeringen nodig in een arbeidsmarkt met een schaarste aan (ervaren/kundige) arbeidskrachten. Het is dan ook van groot belang dat wij, rekening houdend met de krapte op de arbeidsmarkt en de uitstroom van kennis door pensionering, de organisatie tijdig versterken om zodoende onze kwaliteit en output te kunnen continueren en waarborgen. Landelijke lokale belastingprocessen (LLBP) Om de kwetsbaarheid van onze organisatie in te perken en maximaal efficiënt onze taken uit te voeren is BSR mede-initiatiefnemer van de LLBP. Deze samenwerking met een aantal grote gemeenten en belastingkantoren richt zich op het beschrijven en inbedden van reguliere belasting-processen met de daarbij behorende beheersmaatregelen. Hiermee stellen wij leveranciers in staat om de belastingoplossingen als dienst (SaaS) aan te kunnen bieden en kunnen we maatwerk, dat ons kwetsbaar maakt, uitfaseren. Tegelijkertijd delen wij kennis op de diverse procesonderdelen met als doel onze taken kwalitatief goed en effectief uit te kunnen voeren BSR heeft als medeinitiatiefnemer deze ontwikkeling al tijdig ingezet en mitigerende maatregelen genomen om deze transitie binnen de begroting op te vangen.
Volumegroei BSR In 2022 heeft het algemeen bestuur gesproken over volumegroei bij BSR als mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan het realiseren van kostenbeheersing, kostenverlaging en/of verlagen van de kwetsbaarheid van het geheel of op onderdelen. Deze volumegroei lijkt mogelijk door aansluiting van individuele gemeenten of een combinatie van een samenwerking of fusie met andere belastingkantoren. Waarderen naar 4 sterren BSR is een organisatie met ambitie. Doelstelling is dat zij door de toezichthouder (Waarderingskamer) wordt erkend als een aanhoudend goede WOZ-uitvoerder, zodat belastingbetalers bevestigd worden in hun vertrouwen in BSR. In uiterlijk 2026 wil BSR de 4e ster behalen. De voorbereiding hiertoe (transitieplan) start in 2023. Plan van aanpak kostenbeheersing Wij zien wijzigingen op ons afkomen die van invloed zijn op onze werkprocessen. Waaronder de gewijzigde arbeidsmarkt, uitstroom door het bereiken van de pensioenleeftijd en de aansluiting op landelijke voorzieningen. Om te zorgen dat BSR ook de komende jaren de werkzaamheden kostenefficiënt kan uitvoeren, bekijken wij hoe wij de kosten, behorend bij deze ontwikkelingen, de aankomende jaren kunnen beheersen. 75
Programmabegroting 2024
BELASTINGSAMENWERKING RIVIERENLANDEN (BSR) TIEL Verplichte kengetallen weerstandsvermogen Rekening 2022 Netto schuldquote Solvabiliteitsrisico Structurele exploitatieruimte
Begroting 2023
2,2 % 4,2 % 0.0 %
2,8 % 3,3% 0,0%
Begroting 2024 2,0 % 1,7 % 0,0 %
Toelichting Beleidsprestaties De BSR verricht de volgende werkzaamheden voor IJsselstein: Heffing en invordering van lokale belastingen Uitvoering van de Wet WOZ, inclusief de administratie van vastgoedgegevens en het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden Behandelen van reacties van burgers en bedrijven n.a.v. WOZ-beschikkingen en belastingaanslagen Leveren van informatie uit deze (basis) registraties aan de deelnemers binnen de wettelijke voorschriften Opzetten en beheren van basisregistraties waaronder de BAG Op basis van de producten levert BSR de volgende prestaties. De prestaties worden periodiek gerapporteerd. Aanslagoplegging Bezwaar en Beroep Afhandeling binnen wettelijk gestelde termijn Invordering Van gegevens naar waarde
76
Programmabegroting 2024
Tabel 75 Verbonden partijen - GGD regio Utrecht (GGDrU) GGD REGIO UTRECHT (GGDRU) ZEIST Doel De GGD regio Utrecht heeft als doel om de taken uit te voeren, die bij of krachtens de Wet publieke gezondheid aan de colleges zijn opgedragen (Volksgezondheid basistaken). De GGD regio Utrecht voert sinds 2016 voor IJsselstein ook taken uit binnen de Jeugdgezondheidszorg (maatwerktaken). Dat omvat onder andere de consultatiebureaus en de schoolartsen. Tenslotte voert de GGD regio Utrecht enkele specifieke toezichtstaken uit: toezicht op uitvoering door Wmo-zorgaanbieders en toezicht op grond van de Wet Kinderopvang (Kinderopvang en gastouderbedrijven) Programma Inkomen, jeugd en Wmo Deelnemers De gemeenten De Ronde Venen, Stichtse Vecht, Woerden, Montfoort, Oudewater, Lopik, IJsselstein, Vijfheerenlanden, Nieuwegein, Houten, Eemnes, Baarn, Bunschoten, Amersfoort, Soest, Leusden, Woudenberg, Veenendaal, Renswoude, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, De Bilt, Bunnik, Zeist, Wijk bij Duurstede en de stad Utrecht.
Openbaar belang De GGD voert onderstaande taken voor de gemeente IJsselstein uit: Volksgezondheidszorg Infectieziekte bestrijding TBC-bestrijding Medisch milieukundige zorg Technische hygiënezorg; advisering publieksevenementen Seksuele gezondheid; SOA-bestrijding, SENSE Toezicht; kinderopvang en Wmo Gezondheidsbeleid en onderzoek, gezondheidsmonitor Forensische zorg Inspectie tatoeage- en piercingshops Epidemiologische ondersteuning JGZ Project management Gezondheidsbevordering Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) Meld- en Adviespunt Bezorgd Woon-hygiënische problematiek Jeugdgezondheidszorg 0-18 Jaar Basispakket Jeugdgezondheidszorg maatwerk Stevig Ouderschap Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Convenant Verwijsindex Advisering vrijstelling leerplicht Jeugdgezondheidszorg overige Huisvesting Bestuurlijk belang Het college benoemt 1 lid en 1 plaatsvervangend lid in het Algemeen Bestuur. Voor IJsselstein heeft wethouder Schell zitting in het algemeen bestuur als lid met wethouder Foekema plaatsvervanger.
77
Programmabegroting 2024
GGD REGIO UTRECHT (GGDRU) ZEIST Financieel belang De begroting 2024 van de GGD kent een totale inkomstenomvang van € 58,5 mln. Hiervan heeft € 51,5 mln betrekking op gemeentelijke bijdragen en vergoedingen. In 2024 zijn de totale kosten van de GGD voor de gemeente IJsselstein begroot op € 1.643.000. De taken van de GGD vallen binnen het taakveld Algemene volksgezondheidszorg en het taakveld Jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar. Voor Volksgezondheid algemeen heeft GGD de totale kosten voor de gemeente IJsselstein begroot op € 454.000. Daarvan is € 233.000 inwonersbijdrage voor de collectieve wettelijke taken, € 73.000 voor de inspecties kinderopvang en € 120.000 voor de extra- en maatwerktaken die de GGD voor de gemeente uitvoert. Daarnaast is nog € 28.000 begroot voor toezicht Wmo en forensische zorg. Voor Jeugdgezondheid 0-18 jaar zijn de totale kosten voor de gemeente IJsselstein begroot op € 1.189.000. Daarvan is € 1.047.000 inwonersbijdrage voor de collectieve wettelijke taken JGZ 0-18 jaar (incl. het rijksvaccinatieprogramma) en € 142.000 voor extra taken. De extra taken jeugdgezondheid bestaan onder andere uit huisvestingskosten, convenantbeheer verwijsindex en project stevig ouderschap. Verhouding eigen en vreemd vermogen Eigen vermogen Vreemd vermogen
1-1-2024 2.004.000 19.736.000
31-12-2024 1.603.000 18.942.000
Resultaat Het jaarresultaat over 2022 sluit met een positief saldo van € 648.000 inclusief mutaties in reserves (€ 218.000 exclusief mutaties in reserves). Risico’s en weerstandsvermogen De deelnemende gemeenten staan garant voor de betaling van rente en aflossing van de door de GGD aangegane geldleningen en rekening-courantovereenkomsten. De garantstelling geschiedt naar verhouding van de inwonertallen op 1 januari van het jaar waarin de garantieverplichting tot stand is gekomen. De GGD stelt elke vier maanden een bestuursrapportage op. Hierin rapporteert zij over de uitvoering van de taken, de financiën en de bedrijfsvoering. Sinds 2018 wordt elke vier maanden een gemeentelijke rapportage opgesteld. Hiermee vindt de inhoudelijke en financiële verantwoording voor onze gemeente gedurende het boekjaar plaats. Ontwikkelingen Covid-19 De afgelopen drie jaar stond Covid-19 in de landelijke aandacht. Deze crisis heeft het belang van infectieziektebestrijding (IZB) laten zien. In 2023 vindt de transitie van het Coronabedrijf naar de reguliere GGDrU plaats en in 2024 is het Coronabedrijf volledig geïntegreerd in de reguliere GGD organisatie. In 2023 en 2024 zal de landelijke beleidsagenda die vanuit het Rijk is geïnitieerd, ‘Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) GGD-en’ ook vormgegeven worden binnen GGDrU.
Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal Domein Deze wet moet regelen dat gemeenten in specifieke situaties de ruimte krijgen om te verkennen of mensen kampen met gestapelde problemen, en welke partijen nodig zijn om de problemen op te lossen. Doel: snellere en meer gecoördineerde ‘integrale’ hulp voor kwetsbare mensen. Aanbesteding GGiD De GGD regio Utrecht is met twee andere GGD-en bezig met de bouw van een nieuw digitaal dossier. Tests geven aan dat de software nog niet uitgerold kan worden. Dit kan leiden tot hogere incidentele kosten. Ook loopt de GGDrU het risico dat ombuigingen later worden gerealiseerd. In de begroting 2023 van de GGDrU wordt dit opgenomen in het benodigd weerstandvermogen.
78
Programmabegroting 2024
GGD REGIO UTRECHT (GGDRU) ZEIST Verplichte kengetallen weerstandsvermogen Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2023
Netto schuldquote 2,4% 20,8% 17,4% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen 2,4% 20,8% 17,4% Solvabiliteitsrisico 12,9% 15,3% 7,8% Structurele exploitatieruimte 0,0% -0,4% 0,0% Toelichting solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGDrU in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe beter GGDrU aan zijn verplichtingen kan voldoen en hoe gunstiger de financiële weerbaarheid is. De solvabiliteit wordt berekend als de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Beleidsprestaties De prestatie van de GGD valt uiteen in 2 beleidsvelden, te weten Volksgezondheidszorg en Jeugdgezondheidzorg. Beide vallen onder de reikwijdte van programma 5 van de Programmabegroting. De gewenste beleidsprestatie voor de 2 beleidsvelden is te lezen in de nota IJsselstein Gezond en Vitaal 2021-2025. De nota bevat de volgende 4 thema’s: Gezonde Leefstijl Vitale Stad Mentale Gezondheid Vitaal van jong tot oud De GGD levert de algehele basis aan preventieve gezondheidszorg en voert, in samenwerking met de gemeente IJsselstein en partners, projecten en programma’s uit om doelstellingen binnen de thema’s te realiseren. De prestatie, die in de jeugdgezondheidszorg geleverd moet worden, is via het wettelijke JGZ-basis-pakket vastgelegd door de minister.
Hiernaast worden er extra diensten ingekocht die jaarlijks vastgelegd worden in een maatwerkovereenkomst.
79
Programmabegroting 2024
Tabel 76 Verbonden partijen - Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) OMGEVINGSDIENST REGIO UTRECHT (ODRU) UTRECHT Doel De ODRU is gespecialiseerd in advisering op het gebied van milieu en de uitvoering van de gemeentelijke WABOtaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Programma Wonen en ruimte Deelnemers De eigenaar-gemeenten zijn: de gemeenten Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden, IJsselstein en Zeist. Openbaar belang Een goede en efficiënte uitvoering van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Bestuurlijk belang Het college benoemt 1 lid en 1 plaatsvervangend lid in het Algemeen Bestuur. Wethouder Bekker is lid en wethouder Tas is zijn plaatsvervanger. Daarnaast is wethouder Bekker lid van het dagelijks bestuur. Financieel belang Bestuur en management van ODRU zetten zich ervoor in ODRU in te richten als een flexibele, dienstverlenende organisatie met beperkte financiële risico's voor de deelnemers/eigenaar gemeenten. De formatie is afgestemd op gegarandeerde omzet. Aanvullende omzet wordt verricht door inhuur en uitbesteding. Functies worden alleen ingevuld wanneer dit past binnen de behoefte aan kennis en capaciteit. ODRU hanteert hiervoor een strategische personeelsplanning.
De begroting over 2024 is vastgesteld waarbij binnen de begroting van de ODRU rekening is gehouden met de verplichte contractuele afname voor IJsselstein van 15.626 uur. De in de begroting opgenomen bijdrage aan de ODRU is hierop gebaseerd en bedraagt € 1.726.700. In de eerstvolgende begrotingswijziging van 2024 zal ODRU haar begroting aanpassen met dekking voor extra inhuur capaciteit om productie van de uitvoeringsprogramma’s (UVP’s) te realiseren. In de gemeentelijke ontwerpbegroting 2024 wordt hier al mee rekening gehouden. Eventuele veranderingen in een belang Niet van toepassing. Verhouding eigen en vreemd vermogen 1-1-2024 315.000 3.171.000
Eigen vermogen Vreemd vermogen
31-12-2024 809.000 3.160.000
Resultaat Het jaar 2024 kent een sluitende begroting. Risico’s en weerstandsvermogen In de begroting van ODRU is een uitgebreide risicoparagraaf opgenomen met een gekwantificeerde opsomming van risico’s. Daarnaast vindt er regelmatig overleg plaats tussen de beleidsadviseur/regievoerder en de ODRU.
80
Programmabegroting 2024
OMGEVINGSDIENST REGIO UTRECHT (ODRU) UTRECHT Ontwikkelingen De context van omgevingsdiensten, waaronder de ODRU, is flink in beweging. We gaan ervan uit dat in 2024 de Omgevingswet is ingevoerd evenals de eerste fase van de Wet Kwaliteitsborging bouw. De aandacht voor duurzaamheid neemt maatschappelijk toe en heeft blijvend onze aandacht nodig. Dit thema hangt nauw samen met thema’s als klimaat, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Ook deze opgaven vragen in toenemende mate de aandacht van de ODRU. Daarnaast is er in 2022 een (landelijk) interbestuurlijk programma gestart dat gericht is op het versterken van omgevingsdiensten in de uitvoering van hun taken en ook focust op de essentiële rol die omgevingsdiensten te vervullen hebben in de grote transitieopgaven waar Nederland voor staat. Deze ontwikkelingen doen een beroep op de gevraagde kwaliteit en competenties van de medewerkers van de ODRU en beïnvloeden de omvang van de opdrachtenportefeuille. Verplichte kengetallen weerstandsvermogen Rekening 2022 Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsrisico Structurele exploitatieruimte
Begroting 2023
Begroting 2024
-4,81%
1,24%
-0,47%
-4,81% 21,07% 4,45%
1,24% 9,03% 2,42%
-0,47% 20,38% 0,00%
Toelichting Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de ODRU ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Zoals uit de tabel is af te lezen is de quote licht positief in 2023, en zal deze licht negatief zijn vanaf 2024. Dit houdt in dat het saldo van de kortlopende schulden iets lager is dan de financiële activa. De verklaring hiervoor is dat een aanzienlijk deel aan overlopende passiva bestaat uit ontvangen voorschotbedragen. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de ODRU in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid van De ODRU. De solvabiliteit zal in 2023 afnemen ten opzichte van 2022, als gevolg van de volledige uitputting van de huidige bestemmingsreserves in 2023 en blijft vanaf 2024 stabiel. Structurele exploitatieruimte Voor dit kengetal wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en worden deze vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het percentage is vanaf 2024 0%, hetgeen betekent dat de structurele baten precies genoeg zijn om de structurele lasten op te vangen.