Document · PDF

Bijlage 1 - Visie en uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie IJsselstein 2023-2028

Commissie Ruimte 7 november 2023, gemeente IJsselsteinBij agendapunt: 22:15 uur Raadsvoorstel Vaststellen visie en uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie29.254 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

blad 47 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Speerpunt 1a: Klimaatadaptieve herstructurering openbare ruimte

Speerpunt 1b: Klimaatadaptieve nieuwbouw

Nr.

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

Opstellen differentiatie in maatstaven 'wateroverlast' naar functie/gebruik

Actief

Onderzoeken mogelijke herinrichting parken in relatie tot droogtestress

Actief

Herinrichten Bratislavastraat + aansluiten schoolplein (vergroenen, ontstenen, laagtes in de openbare ruimte, groene daken, bergen en infiltreren hemelwater)

Actief (reeds in MJP)

Prinses Margriet en Prinses Christinaplein (Vergroenen en ontstenen)

Actief (al in MJP)

Nederlandlaan e.o. (herinrichting, vergroenen, ontstenen, laagtes in de openbare ruimte, bergen en infiltreren hemelwater

Actief (al in MJP)

Vergroenen diverse pleinen en sportcomplexen paden sportvelden, sporthal het Heem, Overtoom, parkeerplaatsen van de sportvelden

Actief

Vergroenen speeltuinen (met Rijksbijdrage)

Verwijderen 'zinloze verhardingen' en aanbrengen groen, in navolging van de notitie ‘van zinloze verharding naar waardevol groen’ (Sweco, december 2021)

Proactief

Ontwikkelen kennis ten behoeve van advisering klimaatbestendig groen in de stad (NWK) en keuze boom (type en omvang)

Vooruitstrevend

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

Borgen klimaatadaptie in ontwikkelingen (bijvoorbeeld ontwikkeling De Kroon, bij verplaatsing bedrijven IJsseloevers en verdichting IJsselveld)

Actief

Borgen afspraken klimaatadaptief bouwen (NWK)

Actief

Nieuwbouw + renovatie Clinckhoeff

Groot onderhoud Cazas Wonen

Actief

Maatregelen aan eigen gemeentelijke vastgoed, met kansen en uitwerking voor klimaatadaptief in aansluiting op het MJOP

Actief

Actief (reeds in MJP)

Proactief (reeds in MJP)

blad 48 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Speerpunt 2: De stad als spons

Wim Hoogendoornstraat Jan Kuijerstraat

Nr.

Actie / activiteit / maatregel

Aanbrengen groen in de volgende straten Heemradenlaan Brunel Omroepplein, Radioplein, Cameraplein, Monitorplein Merwedestraat Hendrik van Lunterenstraat Schepenensingel De Haanderik De Dissel

Actief

Aanbrengen doorlatende verharding op parkeerplaatsen, open verharding met gras. Door de hele stad, waaronder Groenvliet (in navolging van test Touwlaan)

Actief

Uitvoeren ecoscans stadwateren en opstellen uitwerking toekomstbestendige watersystemen (NWK)

Actief

Borgen ontwaterings - en droogleggingseisen (ism HDSR)

Ambitieniveau

Vergroten watersysteem vóór afkoppelen verhard oppervlak (met name de wijken Achterveld, Europakwartier, IJsselveld en evt Binnenstad)

Actief

Optimaliseren watersysteem Sportpark IJsseloever irt droogtestress in samenwerking met HDSR (verbeteren waterinlaat tbv watersysteem IJsselveld en sportvelden)

Actief

Vergroenen schoolpleinen (natuurlijk spelen, halfverharding fietsenstallingen), waar mogelijk. Hierin betrekken we nadrukkelijk IVN en jeugd.

Proactief

Onderzoeken mogelijkheden benutting rioolwaterbuffer voor droogtebestrijding

Vooruitstrevend

Speerpunt 3: Leefbaarheid bij hitte Nr.

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

Actief

Onderzoeken inrichting en omvang lokale koelteplekken (NWK)

Proactief

Onderzoeken wateroverlast en uitwerken van evt. maatregelen woonstraten IJsselveld-Oost (Lanceerplaats, Landingsplaats) De Hoven (Boomgaard, Panamahof) Zenderpark (Tiranastraat, Zaagmolenlaan, Belgradostraat) Hazenveld (Hazenveld) Het Staatse (Mackaystraat) Oranjekwartier (Koningin Wilhelminalaan)

Actief

Aanbrengen groen en verkoeling in samenwerking met bedrijven en instellingen Paardenveld

Proactief

Maatregelen extreme hitte (bijvoorbeeld uitbreiden watertappunten en uitgifte waterflessen)

Proactief

Opstellen lokaal Hitteplan

Actief

Maatregelen aanpak wateroverlast in voornoemde straten

Actief

Onderzoeken verbeteringen afwatering Binnenstad en Nieuwpoort (irt gelijke straatniveau vs winkelvloeren en invullen afkoppelambitie)

Actief

Realiseren verbeteringen afwatering Binnenstad en Nieuwpoort

Actief

Herinrichten parken Park Groenvliet Het Kloosterplantsoen Europalaan/ Oostenrijkstraat park Groene Balkon Ommedracht Molenplantsoen

Actief

Onderzoeken wateroverlast bedrijventerrein Lage Dijk (Zeemanlaan en Lorentzlaan)

Actief

Onderzoeken mogelijke maatregelen verbetering zwemwaterkwaliteit bij droogte

Vooruitstrevend

Realiseren maatregelen bedrijventerrein Lage Dijk (Zeemanlaan en Lorentzlaan)

Actief

Proactief

Aanpassen verkeersdrempels irt sturing waterstromen Bep Belostraat Herman Benchopstraat

Actief

Versterken groen-blauwe netwerken, zoals inrichten verblijfsplekken voor koelte aan het water (Molenplantsoen, Molenstraat); geen steigers.

blad 49 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Speerpunt 5b: Klimaatbewustzijn en actie nemen, samen met ondernemingen en andere overheden Speerpunt 4: Gevolgbeperking vitale en kwetsbare functies Nr. Nr.

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

In beeld brengen kansrijke maatregelen Amsterdam-Rijnkanaal (NWK)

Actief

Verbeteren functioneren Oranjebrug en IJsselbrug tijdens extreme hitte

Proactief

Speerpunt 5a: Klimaatbewustzijn en actie nemen, samen met inwoners

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

Vaststellen, borgen en implementeren handreiking gevolgbeperking overstromingen en lokale uitwerking lijst vitale en kwetsbare objecten (NWK)

Proactief

Verzorgen gezamenlijke subsidie-aanvragen (NWK)

Actief

Actualiseren stresstesten en klimaateffectatlassen, vanuit de dan actuele KNMI-scenario's en inzichten.

Actief

Actualiseren klimaatdialogen

Actief

Actualiseren klimaatstrategie en Uitvoeringsprogramma

Actief

Ambitieniveau

Opstellen KPI's tbv PDCA en P&C-cyclus

Proactief

Stimuleren en faciliteren bewoners en ondernemers herinrichting tuinen en opvangen regenwater (de contouren van eventuele regelingen zijn opgenomen als bijlage). Aangaan samenwerking (lokale) natuurorganisaties en tuincentra ten behoeve van betrekken inwoners en ondernemers (NWK)

Proactief

Verkennen kansen en mogelijkheden regionaal project (NWK)

Actief

Opzetten overzichten relevante, regionale processen (NWK)

Actief

Stimuleren en faciliteren bewoners en ondernemers klimaatadaptieve daken

Proactief

Onderzoek en verkennen mogelijkheden klimaatadaptief inrichten binnenstad (stenig winkelgebied)

Proactief

Opdoen ervaringen klimaatadaptief inrichten bedrijventerreinen (NWK)

Proactief

Opstellen toolbox met communicatiemiddelen (NWK)

Actief

Onderzoeken of droogte de oorzaak is van de verzakkende woningen Touwlaan en Imminkplein, daarna eventuele maatregelen opstellen

Proactief

Aanbrengen groene daken / vergroenen gevels en planten bomen bedrijventerrein Lage Dijk, parkeerplaats PLUS en ALDI

Proactief

Aanbrengen graselementen op parkeerplaats Mariënstein

Proactief

Werk-met-werk maken in de wijk Oranjekwartier, IJsselveld-oost en Achterveld met de geplande sanering door de nutspartijen en de transitievisie Warmte

Ontwikkelen, vullen en delen onderzoeks- en kennisagenda (NWK)

Nr.

Actie / activiteit / maatregel 39

Actief (reeds in MJP) Proactief

Speerpunt 6: Klimaatadaptieve landbouw- en natuur Nr.

Actie / activiteit / maatregel

Ambitieniveau

Uitvoeren verdiepende stresstesten landbouw (NWK)

Proactief

Inzet fruit- en pluktuinen voor educatie en bewustwording

Actief

blad 50 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.3 Financiering Veel maatregelen kunnen meegenomen worden in lopende projecten, waarmee de meerkosten relatief beperkt zijn. Een ander deel betreffen losstaande kosten en losstaande projecten. Uiteindelijk moeten er wel kosten gemaakt worden, zodat geplande maatregelen ook uitgevoerd en gerealiseerd kunnen worden. In deze paragraaf is dit samengevat en is ingegaan op de financieringsmogelijkheden.

5.3.1

Budgetten

Het Uitvoeringsprogramma geeft een gedetailleerd beeld van de benodigde budgetten per activiteit. In een separaat Excel-bestand zijn alle details terug te vinden. Samengevat vanuit de speerpunten geeft dit het onderstaande beeld naar budgetten (tabel 3-1), waarbij de budgetten voor de ambitieniveaus ‘proactief’ en ‘vooruitstrevend’, als aanvulling op het ambitieniveau ‘actief’ zijn weergegeven. Alle budgetten zijn inschattingen op basis van de huidige informatie, exclusief gemeentelijke personeelskosten en btw, en indicatief. Mogelijke meekoppelkansen vanuit grote projecten en buurtaanpakken in de openbare ruimte ná 2025 staan niet op het uitvoeringsprogramma. Uitgangspunt is dat klimaatadaptie integraal onderdeel gaat uitmaken van de komende kredietramingen. Welk budget vanuit de gemeente nodig is voor de planperiode 2023 t/m 2028 (exclusief kosten voor personele inzet vanuit de ambtelijke organisatie, exclusief BTW). Alle budgetten zijn inschattingen op basis van de huidige informatie en prijspeil 2023

blad 51 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Tabel 5-1: Resume budgetten uitvoeringsprogramma naar speerpunt en ambitieniveau Speerpunt

2023

2024

2025

2026

2027

2028

€ 161.793

€ 103.000

€ 25.000

€0

1b. Klimaatadaptieve woningbouw

€ 102.875

€ 40.075

€ 45.000

2. De stad als spons

€ 10.000

€ 285.000

€ 460.000

€ 675.000

€ 425.000

€ 325.000

€0

€ 10.000

€ 60.000

€ 50.000

1a. Herstructurering openbare ruimte

3. Leefbaarheid bij hitte 4. Gevolgbeperking vitale functies

5a. Ondersteunen inwoners

€0

5b. Samenwerken met organisaties

€0

€ 200.000

€ 300.000

€ 250.000

6. Klimaatadaptieve landbouw- en natuur

€ 5.000

€ 117.875

€ 501.869

€ 673.000

€ 1.000.000

€ 825.000

€ 675.000

€ 50.000

€ 90.000

2. De stad als spons

€ 25.000

€ 5.000

3. Leefbaarheid bij hitte

€ 7.500

€ 12.500

€ 7.500

€ 57.500

€ 12.5000

4. Gevolgbeperking vitale functies

€ 10.000

5a. Ondersteunen inwoners

€ 90.000

€ 175.000

€ 150.000

5b. Samenwerken met organisaties

€ 1.000

€ 10.000

€0

€ 10.000

Actief 1a. Herstructurering openbare ruimte

6. Klimaatadaptieve landbouw- en natuur Proactief 1a. Herstructurering openbare ruimte

€0

€ 141.000

€ 307.500

€ 257.500

€ 252.500

€ 307.500

€ 222.500

€ 5.000

€ 10.000

2. De stad als spons

€ 10.000

Vooruitstrevend

€ 5.000

€ 15.000

€ 10.000

Eindtotaal

€ 263.875

€ 814.370

€ 935.500

€ 1.267.500

€ 1.147.500

€ 907.500

3. Leefbaarheid bij hitte

Toelichting op tabel: € 0 betekent: wel maatregelen, maar geen aanvullend budget nodig. – betekent: geen activiteiten geagendeerd in betreffend jaar.

blad 52 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.3.2

Lopende begroting en investeringsbudgetten

De onderverdeling in het uitvoeringsprogramma is in belangrijke mate afhankelijk van de allocatie van middelen vanuit de organisatie als geheel. Het in het uitvoeringsprogramma opgenomen budget moet worden afgestemd met de lopende begroting en bestaande investeringsbudgetten. Een deel van de financiering komt uit de lopende begroting (bijvoorbeeld groenonderhoud) en bestaande investeringsbudgetten (bijvoorbeeld van projecten). Klimaatadaptatie is immers niet het enige beleidsveld waarvoor middelen beschikbaar moeten worden gesteld. Het uitvoeringsprogramma, inclusief budgetten, wordt jaarlijks geactualiseerd, parallel aan de Planning & Control-cyclus. Uitgangspunt is daarbij dat de middelen die vanuit de begroting beschikbaar worden gesteld leidend zijn voor het uitvoeringsprogramma. Daar waar de middelen niet toereikend zijn worden binnen het uitvoeringsprogramma keuzes gemaakt, waarbij het afwegingskader leidend is. Maatregelen of acties die vanuit het afwegingskader wel prioriteit hebben, maar die vanwege ontoereikende middelen niet in het betreffende begrotingsjaar kunnen worden gerealiseerd, worden gepland in een ander jaar dan het betreffende begrotingsjaar. Vooralsnog is de huidige gemeentebegroting leidend.

5.3.3

Bekostiging uit de rioolheffing

Een belangrijk raakvlak voor de bekostiging van de aanvullende budgetten is de riool- en waterzorgheffing. Een aanzienlijk deel van de activiteiten en maatregelen vanuit het uitvoeringsprogramma kunnen immers vanuit de rioolheffing (de watertaken van de gemeente) bekostigd worden, zoals de investeringen voor aanpak van wateroverlast en de beheersing van de grondwaterstanden. Ook het langjarige beheer en onderhoud van deze voorzieningen mogen worden bekostigd vanuit de rioolheffing. Vanuit het Excelbestand is te herleiden dat dit aandeel de komende jaren varieert tussen de 55% en 70%.

van ca. €630.000,- (als som van onderzoeken, activiteiten, investeringen en personeelskosten) gelabeld kan worden aan de riool- en watertaken. Dit heeft een impact op de koers van de rioolheffing. Het Gemeentelijke Rioleringsplan heeft een planperiode van 2019-2023. In 2024 stellen we een Water en Rioleringsplan (WRP) op met daarbij een ijking van de koers van de riool- en waterzorgheffing. De voorwaarde hierbij is dat de voorzieningen een bijdrage leveren aan de invulling van de gemeentelijke zorgplicht voor de ‘doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, en het transport en de verwerking daarvan ’ (Omgevingswet art, 2.16). Wat wij onder doelmatig verstaan, en welk deel bij de perceelseigenaren wordt neergelegd, werken wij in 2024 uit in het op te stellen Water- en rioleringsprogramma. Klimaatadaptatie is met deze visie en het uitvoeringsprogramma daarbij een belangrijke bouwsteen.

5.3.4

Nieuwbouw en projectontwikkeling

Voor een aantal maatregelen zijn derden aan zet, met name in geval van nieuwbouw en projectontwikkeling. Partijen die de klimaatadaptieve maatregelen uitvoeren zijn de projectontwikkelaar, woningbouwcorporatie en de bedrijfsverenigingen. Via het bestemmingsplan of hemelwaterverordening worden klimaatadaptieve maatregelen opgelegd door de gemeente. Voorwaarde is wel dat dit uitgewerkt is conform het omgevingsplan. Bij nieuwbouw zijn de kosten daarmee niet direct ten laste van de gemeente, maar kan het eventueel wel invloed hebben op de prijs voor de grond of woning.

In het GRP 2019-2023 is een onderzoeksbudget (à €20.000,- per jaar en een bedrag voor klimaatadaptatiemaatregelen (à 100.000,- per jaar) geraamd. De Excelanalyse tabel 5-1 laat zien dat voor de komende jaren een gemiddeld budget

blad 53 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.3.5

Subsidiemogelijkheden

Wij zijn al actief op gebied van subsidieaanvragen zoals de Impulsregeling. Dit is een bijdrage (1/3 cofinanciering door het Rijk) aan klimaatmaatregelen. Het 2/3 deel wordt door onszelf bekostigd. Voor 2024 is vanuit deze regeling een bijdrage van €164.845,- beschikbaar, in afstemming met onze regionale partners. Ook is er een Rijksbijdrage van €80.000,- (te besteden vóór 2027) voor het vergroenen van onze speeltuinen (eveneens als 1/3 cofinanciering vanuit het Rijk). Voor de duidelijkheid; dit zijn subsidies die wij als gemeente kunnen ontvangen vanuit andere overheden. Dit staat los van het subsidiestelsel dat wij zelf willen uitwerken als stimuleringsmaatregel voor het nemen van klimaatadaptieve maatregelen door onze inwoners en ondernemers. Onderzoek naar subsidiemogelijkheden We gaan in 2023 en 2024 na welke subsidiemogelijkheden er zijn voor onderzoek naar hittestress en/of naar het toekomstbestendig bedrijventerreinen. Dit doen we samen met de provincie. Samen met het hoogheemraadschap kijken we naar een bijdrage voor het afkoppelen van verhard oppervlak. Het Europese LIFE-subsidieprogramma en de TKI-trajecten vanuit de Rijksoverheid bieden ook kansen voor het verlagen van onze uiteindelijke kosten én het vergroten van onze kennis, en die van de regio (via het NWK).

Provincie Utrecht De provincie Utrecht heeft de Subsidieregeling klimaatbestendige, groene en gezonde steden en dorpen. Hierbij kan subsidie worden verkregen voor o.a.: • De aanleg van groenblauwe schoolpleinen • De aanleg van hoogwaardige groene daken • Het klimaatbestendig maken van pleinen en straten • Stimuleren van gedragsverandering bij inwoners en bedrijven via het opzetten van een bewustwordingscampagne, • Onderzoeken en ontwikkelen van innovaties binnen de woon-werkomgeving. Voor elke project, activiteit of maatregel is het aanvragen van subsidie maatwerk. In het uitvoeringsprogramma is geen rekening gehouden met deze potentiële subsidiekansen of cofinanciering omdat het vooraf niet zeker is dat deze verkregen worden.

blad 54 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.3.6

Algemene middelen

Aan de uitgavenkant gaat het om de kosten van ingezet personeel uit de gemeentelijke ambtelijke organisatie (capaciteit) en de onderzoeks- en projectuitgaven die niet gekoppeld kunnen worden aan de gemeentelijke watertaken. Dit moet bekostigd worden uit de Algemene middelen, welke voor een deel gevuld wordt vanuit de OZB.

5.3.7

Cofinanciering

Voor een aantal onderzoeken en maatregelen zijn mogelijkheden voor cofinanciering door derden (bijvoorbeeld projectontwikkelaar, woningstichtingen, bedrijfsverenigingen). Belangrijk punt hierbij is vanuit welke rol de gemeente dit wil bewerkstelligen. Via bijvoorbeeld een bestemmingsplan of hemelwaterverordening zijn klimaatadaptieve maatregelen af te dwingen. Vooralsnog steken wij dit echter in vanuit een vrijwillige basis van partijen, waarbij wij een stimulerende en faciliterende rol aannemen, zoals toegelicht in §3.2.

5.4 Langdurige commitment Nu fase 2 van de routekaart (willen) afgerond is, kunnen we vooruit kijken naar fase 3: de organisatie van de langdurige commitment. De activiteiten zijn in onderstaande afbeelding in het laatste deel van de route weergegeven.

5.4.1

Verankering

In het uitvoeringsprogramma is opgenomen welke acties uitgevoerd gaan worden. Dit betekent dat we de visie zoals beschreven in dit document verder verankeren en uitwerken in volgende versies van: • Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) • Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR) • Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) • Water- en rioleringsprogramma (WRP, als opvolger van het GRP) Voor de uitwerking in getalsmatige en toetsbare kaders hebben wij aansluiting gezocht bij de IVOR zie §3.3. en bijlage 3. De ontwikkelingen vanuit de Rijksoverheid, met de eerste opzet naar een landelijke maatlat, houden wij nauwlettend in de gaten. Dit dien wij in samenspraak met de regio in het Netwerk Water en Klimaat.

5.4.2

Personele capaciteit

Daarnaast en misschien nog wel veel belangrijker is dat we de daadwerkelijke projecten buiten gaan uitvoeren. De ambities voor klimaatadaptatie in het uitvoeringsprogramma leggen een behoorlijke claim op onze gemeentelijke organisatie. Dit gaat verder dan alleen de bemensing voor riolering en stedelijk water van het Team Civiele Techniek. Ook inzet van andere disciplines (groen, wegen en projecten) en andere communicatie (sociaal domein, ruimtelijke ordening, beleid) is nodig om het uitvoeringsprogramma te bewerkstellingen. Het uitvoeringsprogramma geeft een gedetailleerd beeld van de benodigde ureninzet per activiteit. In een separaat Excel-bestand zijn alle details terug te vinden. Samengevat naar een aantal teams geeft dit het beeld zoals opgenomen in tabel 5-2.

blad 55 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Tabel 5-2: resume personele inzet uitvoeringsprogramma naar team en ambitieniveau Team

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Team Civiel

125

300

725

400

300

Team Civiel (riool+water)

350

1.550

1.925

1.575

1.350

Team Omgeving / Beleid

Subtotaal Actief (uur)

500

1.900

2.650

2.325

1.875

1.650

Subtotaal Actief (FTE)

0,4

1,4

2,0

1,7

1,4

1,2

600

1.300

675

625

725

475

Team Civiel Team Civiel (riool+water)

Subtotaal proactief (uur)

600

1.300

725

625

725

525

Subtotaal proactief (FTE)

0,4

1,0

0,5

0,4

100

150

100

150

100

Subtotaal vooruitstrevend (FTE)

0,03

0,1

Totaal (uur)

1.150

3.250

3.425

3.050

2.750

2.275

0,8

2,4

2,5

2,3

2,0

1,7

Team Civiel Subtotaal Vooruitstrevend (uur)

Eindtotaal (FTE)

Ter illustratie: Uitgaande van 1.350 uur per fte per jaar, betekent bovenstaande een benodigde personele capaciteit van 2,4 fte voor 2024 bij een proactieve insteek. Gemiddeld is dit 2,1 fte over 2024 t/m 2028. Momenteel is er binnen onze organisatie 0,8 fte beschikbaar voor dit thema. Dit betekent dat er komende jaren een extra benodigde inzet en budget nodig is van 1,3 fte, om het gestelde ambitieniveau in te kunnen vullen. We steken vooralsnog in op een totale personele capaciteit voor dit thema van 2,0 fte .

Het deel dat kan worden ondergebracht en bekostigd vanuit de rioolheffing is al gelabeld als ‘riool+water’. De overige inzet wordt gevraagd bij diverse Teams en disciplines (RO, Wonen, beleid, groenbeheer, wegbeheer, rioolbeheer, projecten en communicatie). Dit jaar leggen wij, in een separaat spoor, de puzzel vanuit de team- en urencapaciteit.

blad 56 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.4.3 Impact van geraamde budgetten, investeringen en personele kosten In dit rapport zijn de budgetten voor onderzoeken, activiteiten en investeringen en de personele inzet separaat berekend. Bij elkaar opgeteld komen we op onderstaand beeld bij een proactieve ambitie. Deze som is zonder aanvullende subsidiebijdragen (zie §5.2.5); de mogelijkheden worden onderzocht. Speerpunt

Actief

Gemiddelde investeringen 2024-2028

Gemiddelde extra personele inzet tov huidig

Som

€ 735.000

€ 70.000 +0,7 fte

€ 805.000

Proactief

+ € 269.000

+ € 54.000

+ € 323.000

Actief + proactief

€ 1.004.000

€ 124.000 +1,2 fte

€ 1.128.000

Vooruitstrevend

+ € 10.000

+ € 7.000

+ € 17.000

Proactief + vooruitstrevend

€ 1.014.000

€ 131.000 +1,4 fte

€ 1.145.000

Maar wat betekent dit concreet voor onze inwoners en ondernemers? Vanuit de opbrengsten en aantallen voor de rioolheffing is de vertaling gemaakt. In het achterliggende Excel-bestand zijn alle details van deze rekenslag terug te vinden. Concreet betekent dit de volgende bijdragen voor het klimaatadaptatieprogramma: • • •

Eenpersoonshuishoudens → gemiddeld €16 per jaar per huishouden Meerpersoonshuishoudens → gemiddeld €34 per jaar per huishouden Bedrijven → gemiddeld €37 per jaar per bedrijf

De verwachte klimaatschade betreft €252 per inwoner per jaar. Dit is uitgelegd in paragraaf §2.6 (Klimaatschade zonder maatregelen) van dit document. Als we het benodigd budget van €449.000 verdelen over al onze inwoners (34.160 in 2023) betekent dit een bijdrage van €13 per inwoners. De maatregelen zullen in de praktijk niet de volledige potentiële schade kunnen voorkomen. Maar door de voorgaande bedragen naast elkaar te zetten is duidelijk dat zelfs bij een klein effect, de uitgaven al te rechtvaardigen zijn.

Gemiddeld betekent voorgaande raming, dat er een budget nodig is voor ‘proactieve’ inspanningen op gebied van klimaatadaptatie van ongeveer €1.004.000 per jaar, voor de komende jaren 2024 t/m 2028. Inclusief de personeelskosten voor de ambtelijke inzet komt dit op zo’n €1.128.000 per jaar. Een deel hiervan, de projectinvesteringen, worden over lange termijn gefinancierd door afschrijving en rente. Per saldo betekent dit een benodigd budget van circa €449.000 per jaar, voor de komende jaren.

blad 57 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

5.4.4

Meten, leren en verbeteren

Daar waar middelen worden ingezet om doelen te bereiken is het ook belangrijk om te monitoren of en in welke mate die doelen ook worden bereikt. De Omgevingswet verplicht gemeenten om het eigen beleid meetbaar te maken en effecten te monitoren. Dit kan door herhaaldelijk de effecten van genomen maatregelen te meten. Daar waar een maatregel bedoeld is om bijvoorbeeld bewustwording te vergroten kan dit kwalitatief (interview) of kwantitatief (enquête, vragenlijst) gemeten worden. Daar waar een maatregel beoogd hittestress te verminderen kan gemeten worden of het op de betreffende plaatsen koeler is na het nemen van maatregelen. Het is aan de gemeenteraad van IJsselstein om de uitvoering te blijven monitoren en te controleren of het college van burgemeester en wethouders het afgesproken beleid (via de ambtenaren) goed uitvoert. In het DPRA is afgesproken dat tot 2050 alle overheden minstens eens per 6 jaar de cyclus van Weten-Willen-Werken doorlopen. In het Uitvoeringsprogramma zijn het opstellen van de KPI’s en het doorlopen van de te volgen DPRA-cyclus opgenomen als activiteiten, onder speerpunt 5b ‘Klimaatbewustzijn en actie nemen, samen met ondernemingen en andere overheden. Evaluatie van maatregelen is een belangrijk, maar vaak ondergeschoven, onderdeel van de beleidscyclus. IJsselstein gaat de uitgevoerde acties, activiteiten en maatregelen evalueren.

We gaan aan het eind van de looptijd van dit uitvoeringsprogramma evalueren op: o Inhoud: in hoeverre zijn doelstelling en behaald? o Proces: zijn de juiste stappen gezet op de juiste wijze? o Relatie: kan de samenwerking met inwoners en bedrijven beter? De evaluatie is de ‘check’ in de plan-do-check-act cyclus. De evaluatie wordt aansluitend vertaald in een geactualiseerde versie van de visie en uitvoeringsprogramma op gebied van klimaatadaptatie.

blad 58 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 1 Samenhang met ander beleid

blad 59 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 1 Samenhang met ander beleid Klimaatadaptatie is geen op zichzelf staand onderwerp en heeft raakvlakken met andere opgaven, wetgeving en beleid. In deze bijlage lees je de samenhang tussen klimaatadaptatie en een selectie van visie- en beleidsstukken binnen en buiten de gemeente. Documenten Landelijk en regionaal: o Nationale aanpak klimaatadaptatie gebouwde omgeving (2022) o Provinciale Omgevingsvisie (2021) o Klimaatadaptief Bouwen Utrecht (2021) o Convenant Duurzame Woningbouw Utrecht (2022) o Integraal Ruimtelijk Perspectief Utrecht 2021-2040 (2021) o Regionale Adaptatie Strategie (2020), met Actieplan en Uitvoeringsprogramma RAS (2021) o Ambitie gevolgbeperking voor vitale en kwetsbare infrastructuur (NWK, 2022) Gemeentelijk: o Omgevingsvisie Ruimtelijke plannen IJsselstein (2021) o Transitievisie Warmte IJsselstein (2021) o Integrale Visie Openbare Ruimte (2021) o Toekomstperspectief IJsselstein (2022) o Nota IJsselstein Gezond en Vitaal 2021-2025 o Lokaal Hitteplan IJsselstein (concept 2022) (Krijgt een update in 2023/2024) o Gemeentelijk Rioleringsplan IJsselstein 2019-2023 (2019) (Krijgt een update in 2023/2024) o Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) o Systeemoverzicht Stedelijk Water (in ontwikkeling in 2023)

Hoofdlijn Alle stukken die hierboven opgesomd staan geven al vorm aan klimaatadaptatie in bepaalde beleidsgebieden. Zo wordt bijvoorbeeld extra aandacht besteed aan wateroverlast in het bebouwde gebied en het afkoppelen van hemelwater in het Gemeentelijke Rioleringsplan 2019-2023. Ook zijn er al toetsbare kaders uitgewerkt voor een aantal klimaatthema’s in het document Klimaatadaptief Bouwen Utrecht (2021). Het overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 2.3. De Gemeente IJsselstein heeft zich aangesloten bij het Convenant Duurzame Woningbouw Utrecht, op die manier beloven we de kaders ook toe te passen. Verder hebben we als gemeente ook al enkele visies opgesteld die nationale en provinciale plannen ook lokaal bruikbaar maken. Een voorbeeld hiervan is het lokaal Hitteplan. Ook worden de visies concreet gemaakt in integrale projecten in de buitenruimte (bijvoorbeeld de herinrichting van de Parklaan). Door het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte zorgen we ervoor dat inwoners minder last hebben van extreem weer. Naast de klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte zorgen we hiermee ook voor een aantrekkelijkere openbare ruimte die stimuleert tot een gezonde levensstijl en ontmoetingen mogelijk maakt.

De overkoepelende visie voor de openbare ruimte luidt: “IJsselstein heeft een openbare ruimte die ons verbindt en die bijdraagt aan een gezonde en leefbare woon- en werkomgeving, voor nu én in de toekomst.” Deelgebieden De gemeente IJsselstein is opgedeeld in meerdere deelgebieden. Vanuit de Omgevingsvisie is per deelgebied een koers uitgezet hoe de gemeente wil inspelen op klimaatverandering in de vorm van droogte, hittestress en wateroverlast: o Historisch centrum: de gracht heeft een waterbergende functie met een groenverbinding hieromheen. De prioriteit ligt op bergen en vasthouden van hemelwater en het voorkomen van hittestress. o Woonwijken: er lopen onderzoeken naar het voorkomen van hittestress en de mogelijkheid om binnen het stedelijk gebied hemelwater vast te houden en te bergen.

blad 60 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

o o

Buitengebied Zuid: ontwikkeling biedt kansen voor klimaatadaptatie, zoals waterberging door vernatting. Buitengebied Veenweide: in de polder is ontwatering geregeld middels sloten. Er loopt een verkenning naar de mogelijkheid voor het vasthouden van water in droge(re) perioden. Buitengebied Hollandsche IJssel: wanneer droogte een probleem wordt, kan de Hollandsche IJssel als waterbuffer dienen. Bedrijventerreinen: grote, versteende gebieden leiden tot hittestress en wateroverlast. Evenals in woonwijken lopen voor bedrijventerreinen onderzoeken om hemelwater vast te houden en te bergen.

Ontwikkelingen Vanuit de Ministeries is maart 2023 een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met betrekking tot en Nationale Aanpak klimaatadaptatie gebouwde omgeving fase 1. Het doel hiervan is om een eerste stap te zetten in de versnelling om Nederland beter bestand te maken tegen extreem weer. Met de aanpak werken we gezamenlijk toe naar een klimaatbestendig gebouwde omgeving. Dit geeft landelijk duidelijkheid over een gezamenlijke stip aan de horizon en is daarmee een eerste stap richting groene klimaatbestendige steden en dorpen. De Rijksinzet voor deze eerste fase tot en met 2024 is onderverdeeld in vier actielijnen: 1) Werken aan een minder vrijblijvende aanpak; 2) Klimaatadaptatie standaard meenemen bij andere opgaven; 3) De regionale en lokale uitvoeringspraktijk blijven ondersteunen. 4) Voorbereiden van fase 2 met de medeoverheden.

blad 61 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 2 Risicodialogen

blad 62 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 2 Risicodialogen 2.1 Proces en Deelnemers We hebben meerdere interne (ambtelijke) en externe dialogen plaats gevonden over klimaatadaptatie in IJsselstein. Doelstellingen Eke dialoog had meerdere doelen: a) bewustwording creëren over het onderwerp klimaatadaptatie. b) Inventarisatie van de ambities en de gewenste rolverdeling. c) Meningen over concrete oplossingsrichtingen zoals groenbeplanting, herinrichting, wateropvang, groene daken, etc. op zowel eigen terrein als in de openbare ruimte. d) Inventarisatie van mogelijkheden om te komen tot een klimaatadaptieve gemeente. Dialogen We hebben de onderstaande dialogen gevoerd: 1. Enkele dialogen met ambtenaren van de gemeente IJsselstein 2. Een dialoog met andere (externe) overheidsorganisaties. 3. Thematische dialoog ‘Wonen en vastgoed’ 4. Thematische dialoog ‘Ondernemingen en industrie’: 5. Thematische dialoog ‘Toerisme, vrije tijd en horeca’ 6. Thematische dialoog ‘Natuur en Landbouw’. 7. Dialogen met inwoners. We hebben een volle marktdag met willekeurige inwoners gesproken over klimaatadaptatie. We hebben inwoners opgeroepen via de gemeentelijke

website, de papieren krant en facebook om enquêtes in te vullen. We hebben ook het bewonerspanel van de gemeente IJsselstein gevraagd een enquête in te vullen. Op de markt hebben we 500 flyers uitgedeeld met de vraag thuis onze enquête in te vullen. In onderstaande tabel is een overzicht van alle partijen die uiteindelijk inspraak hebben gehad in onze gemeentelijke visie op klimaatadaptatie. Deelnemers aan de dialogen Dialoog

Organisatie / functie

wonen en vastgoed

Axioncontinu (woonzorgcentrum)

wonen en vastgoed

Buro SRO (ontwikkeling bedrijvenpark De Kroon)

wonen en vastgoed

Buro SRO (ontwikkeling bedrijvenpark De Kroon)

wonen en vastgoed

Oranjeborch bedrijfsmakelaars

wonen en vastgoed

Duyts vastgoed

wonen en vastgoed

De Wit Bouw IJsselstein

wonen en vastgoed

Reinerie makelaars

wonen en vastgoed

Aannemer

wonen en vastgoed

Aarendonk makelaardij

wonen en vastgoed

Achterveld Actief

wonen en vastgoed

Groenplatform IJsselstein

Ondernemingen en industrie

BIZ-E (bedrijfsinvesteringszone)

Ondernemingen en industrie

VIHIJ, ondernemingsvereniging

Ondernemingen en industrie

Stadsmarketing

Ondernemingen en industrie

SAB

Ondernemingen en industrie

Isero ijzerwaren

Ondernemingen en industrie

ROBA metals

Ondernemingen en industrie

gemeente IJsselstein

Externe overheden

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

blad 63 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Dialoog

Organisatie / functie

Dialoog

Organisatie / functie

Externe overheden

Veiligheidsregio Utrecht

Gemeente IJsselstein

Beleidsadviseur Publieke Gezondheid

Externe overheden

Brandweer

Gemeente IJsselstein

Beleidsadviseur Leefomgeving en openbare ruimte

Externe overheden

Gemeente Montfoort

Gemeente IJsselstein

Communicatieadviseur openbare ruimte

Externe overheden

Netwerk Water en Klimaat

Gemeente IJsselstein

Beleidsadviseur Duurzaamheid & energietransitie

Natuur en Landbouw

Staatsbosbeheer

Gemeente IJsselstein

strategische adviseur leefomgeving

Natuur en Landbouw

vereniging veldbiologie

Inwoner enquête

476 inwoners

Natuur en Landbouw

Natuurmonumenten

Marktgesprekken

36 individuele gesprekken met inwoners

Natuur en Landbouw

Land- en Tuinbouworganisatie Nederland

Natuur en Landbouw

Particulier rundveehouder

Natuur en Landbouw

Particulier melkveehouder

Natuur en Landbouw

Particulier melkveehouder

Natuur en Landbouw

Particulier melkveehouder

Toerisme, vrije tijd en horeca

Jachthaven Marnemoende

Toerisme, vrije tijd en horeca

Uit in IJsselstein

Toerisme, vrije tijd en horeca

Horecaondernemer

Toerisme, vrije tijd en horeca

VVIJ

Toerisme, vrije tijd en horeca

Carnaval vereniging

Toerisme, vrije tijd en horeca

Tennisvereniging ljtc Groenvliet

Toerisme, vrije tijd en horeca

IVN

Toerisme, vrije tijd en horeca

KHN

Gemeente IJsselstein

Teamleider Civiele Techniek & Vastgoed

Gemeente IJsselstein

Groenbeheerder

Gemeente IJsselstein

Civieltechnisch Projectleider

Gemeente IJsselstein

Wegbeheerder

Gemeente IJsselstein

beleidsadviseur wonen

Gemeente IJsselstein

Strategisch adviseur ruimte (woning)

blad 64 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

2.2 Uitkomsten van dialogen met inwoners Statistieken We hebben de mening van in totaal 511 inwoners van IJsselstein verzameld. 476 zijn digitaal geënquêteerd. Op de markt zijn 36 willekeurige personen aangesproken. Er zijn geen grote verschillen in percentages tussen deze twee groepen. De geënquêteerde personen zijn niet heel representatief. We hebben de mening van slechts 3 mensen onder de 25 jaar. Ook het percentage personen boven de 50 was erg hoog. Uitkomsten De belangrijkste uitkomsten uit de dialogen zijn weergegeven in onderstaande grafieken:

300

Heb je het afgelopen jaar overlast ervaren van een of meerdere van onderstaande opties?

200

500

Wie moeten zich het meest actief bezig houden met klimaat adaptatie in IJsselstein?

0 Ikzelf Buurt(-schap) Gemeente Waterschap

300

Inwoners van Ijsselstein Bedrijven Provincie Rijksoverheid

Wijk Woningscorporaties Veiligheidsregio Utrecht Andere

Welke rol moet de gemeente vervullen om IJsselstein klimaatbestendig in te richten?

200

100 100 0 Heftige regenbuien Overstromingen Hitte Droogte Extreem weer (storm, hagel, wind)

0 Voorlichtende rol Aanjagen Andere

Verbindende rol Regulerende rol

Ondersteunen Verantwoordelijke rol

blad 65 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hoe ambitieus moet de gemeente IJsselstein zijn met betrekking tot klimaatadaptatie? 2%

Quotes Enkele representatieve quotes uit de gesprekken met bewoners: o o o

32%

24%

5 Vooruitstrevend

4 Pro-actief 3 Actief 2 Afwachtend

36%

1 Reactief

Conclusies 1. Uit de dialogen met inwoners komt een beeld naar voren dat inwoners nu al overlast ervaren en dan met name droogte en hitte. Deze vormen van klimaatoverlast komen overeen met het weer van 2022 in Nederland. 2.

Inwoners zien duidelijk twee groepen die zich met klimaatadaptatie moeten bezighouden: de gemeente IJsselstein en de inwoners zelf.

Inwoners zouden graag de gemeente graag vooral in een ondersteunende en aanjagende rol zien.

Het ambitieniveau van de gemeente mag behoorlijk hoog liggen: 32% wil dat de gemeente vooruitstrevend is. 36% wil een proactieve houding van de gemeente. 24% vindt een actieve houding voldoende.

o o o o o

Super leuk dat we dit doen. IJsselstein luistert slecht naar groen platformen. Ik zou graag zelf onderhoud willen uitvoeren en heb dat ook aangeboden maar dat mag niet. Tegelwippen was top. Moet veel meer groen komen. Voortuinen met minder tegels. Meer sedum daken. Er is steeds minder groen. Ik wil meer groen blijvende struiken. Minder onderhoudsvrij en -arm. Het mag nu allemaal geen geld kosten. Subsidies voor vergroening. Bedrijven verplichten tot vergroening; sedum daken. Geen watjes zijn. Niet bang zijn voor ruzie. Kom maar op met wetgeving. Den Haag gaat te snel, mensen zijn niet klaar voor. Stookkwartier niet onderhouden. Heel benieuwd hoe we dit allemaal gaan betalen Burgers de kar laten trekken is pittig. Laat bladeren liggen in de herfst. Minder maaien zeker niet in mei!

blad 66 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

2.3 Uitkomsten van dialogen met overheden en bedrijven Statistieken We hebben een dialoog gevoerd met 52 personen uit verschillende sectoren van IJsselstein. Uit het bedrijfsleven kwamen 36 personen. Vanuit overheden is met 16 mensen gesproken. De dialogen duurden elk gemiddeld 2,5 uur en waren over het algemeen vrij inhoudelijk. Tijdens elke dialoog zijn open en gesloten vragen gesteld. De gesloten vragen hadden vooral tot doel om de gedachten te ordenen, zodat daarna per onderwerp een goed inhoudelijk gesprek gevoerd kon worden. Van elk gesprek zijn notulen gemaakt. Aan het eind van deze paragraaf kun je verschillende quotes lezen uit de notulen. Hierin kun je aandachtspunten lezen, maar ook de dilemma’s die telkens naar voren kwamen.

Gewenst ambitieniveau

80% 60% 40% 20% 0%

Externe organisaties 5 Vooruitstrevend

Interne organisatie

4 Proactief

3 Actief

2 Afwachtend

1 Reactief

Uitkomsten De belangrijkste uitkomsten uit de dialogen zijn weergegeven in onderstaande grafieken: Rol van de gemeente IJsselstein 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Wijze van prioritering van maatregelen Vitale en kwetsbare functies No-regretmaatregelen De mate van cofinanciering De termijn van uitvoering Wie stuurt op de uitvoering De aard van objecten De kosten van maatregelen De impact van het effect bij optreden De kans dat een effect zich voordoet 0%

Externe organisaties

20%

40%

60%

80%

100%

Interne organisatie Interne organisatie

Externe organisaties

blad 67 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Conclusies Zowel bedrijven als inwoners zien een overeenkomstige rol voor de gemeente. De gemeente moet vooral stimuleren en faciliteren. De gemeente moet daarbij optreden als verbinder tussen organisaties om doelstellingen op gebied van klimaatadaptatie mogelijk te maken. De ambtenaren van de gemeente vinden zichzelf daarnaast wel verantwoordelijk en zien zich als eigenaar van het onderwerp. De ondervraagde bedrijven en inwoners zien (gelukkig) ook een rol voor zichzelf. We kunnen hieruit de conclusie afleiden dat iedereen voor zichzelf een belangrijke taak ziet. Conclusie: De gemeente wil het niet alleen doen en ook niet alleen sturen door maatregelen op te leggen aan derden. De gemeente wil juist graag samenwerken met bewoners en bedrijven. Andersom vragen inwoners juist wel om een sturende leidingnemende rol door de gemeente. Dit kan samengaan als de gemeente richting geeft en stimuleert, maar de exacte invulling overlaat aan inwoners, bedrijven en andere organisaties.

Quotes Enkele representatieve quotes uit de dialogen met overheden en bedrijven: o We moeten het goede voorbeeld geven maar ook mensen zélf mogelijkheden geven. o Het helpt als gemeente met subsidieregeling kan bijdragen. Dát trekt mensen over de streep. o Een partner is iemand met wie je samen afspraken maakt, op basis van gelijkwaardigheid. o Ergens hoop je dat de gemeente vooruitstrevend zou zijn. Maar er zijn zo veel taken, dus ik kies liever voor een ‘proactieve houding’. o Er gebeurt veel, alle gemeente en waterschappen zijn ermee bezig. De grootte van de gemeente en de capaciteit maakt het realistisch om proactief te zijn. We moeten een realistische standaard neer zetten. o Er is een gedeelde verantwoordelijkheid voor gemeente en maatschappij. Als gemeente kan je het niet alleen: veel gebieden zijn privaat. Je hebt medewerking en gelijkwaardigheid nodig o Tegenstrijdigheid binnen samenleving: gemeente wordt gezien als ‘baas’ en ‘oplosser’. De gemeente mag niet mensen dwingen om verandering door te voeren, maar tegelijk willen bewoners dat gemeente voortouw neemt in klimaatadaptatie. o Ik ken een inspirerend project om inheemse planten in tuinen van bewoners te promoten. De omgeving kreeg korting bij tuincentra op inheemse planten om de verkoop te stimuleren en meer enthousiasme te vergroten.

Hoe vertel je dit verhaal? o Er is een spanningsveld tussen de wil om te verbeteren en de capaciteit. IJsselstein is een stad van het midden, niet koploper, geen achterloper. Een proactieve houding zal op lange termijn de vruchten werven. Als je actief bent als gemeente zijn er altijd obstakels, waardoor je wordt geduwd in afwachtende houding. Dus je kan beter twee stappen vooruitzetten, want je gaat altijd 1 terug. o We moeten kunnen uitleggen waarom er specifieke getallen in onze ambitie staan en hoe we hier gaan komen. o De inwoners moeten kunnen zien wat de resultaten zijn. o Het implementeren van klimaatadaptief bouwen moet écht overal in het beleid terugkomen. Dat is best lastig.

blad 68 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

o o o

o o

o o o o

De focus is automatisch op het stedelijk gebied in deze sessie. Hoe gaan we met het agrarisch gebied om? Geef hier meer aandacht aan. Ik hoor echt hele leuke ideeën. Past dit wel binnen onze ambitie? Ik merk vaak dat veel dingen qua duurzaamheid en energie vaak niet toegestaan worden door welstandweerstand. Alles wat we hier nu bedenken kan impact hebben op het stadszicht. Het moet goed zijn, maar niet overdreven. We moeten doen wat belangrijk is maar niet overdreven vooruitstrevend willen zijn. Het is een uitdaging om klimaatadaptatie te koppelen met het nieuwe terrassenbeleid. Een parasol werkt beter voor schaduw; stek er gaat een vogel in de boom zitten en die poept op de tafel… daar worden de gasten ook niet blij van. IJsselstein is een gemeente waar veel mensen blijven. We zijn honkvast en er is weinig uitloop; mijn lagere schoolvrienden wonen allemaal nog in IJsselstein, dat vind ik best bijzonder. Dan maakt dat ik dit allemaal ook door wil geven aan de volgende generatie! Dat zijn we ze verplicht. We beseffen ons dat de kwaliteit van de grond steeds belangrijker wordt! De grond wordt te veel bewerkt en daardoor is er weinig humus. Weinig humus zorgt voor weinig waterdoorlating. Zorg dus dat de bodem het water goed kan vasthouden!! Vergroening zorgt voor schaduw en gaat hitte tegen, maar vergroenen betekent in tijden van droogte juist ook een extra watervraag.

Let dus op wat voor soort bomen en beplanting er geplant worden! Het oude deel van het industriegebied heeft veel wateroverlast. Het water komt bij ons in de laadluiken. We hebben nu een eigen pomp. Het water loopt bij ons langs de balken binnen. Laatste keer waren we met 15 man 2 uur aan het dweilen. Dit gebeurt wel 4-5 keer per jaar. Er is hier helaas bijna geen ruimte voor wadi’s. Het is vooral de mens die er last van heeft. Soms voeren we een nachtdienst in, omdat het overdag te heet is. Iedereen is nu bezig met zijn eigen huisje, maar zou wat slimmer kunnen door samen te werken. Ik heb een serieuze vraag aan de gemeente om maatregelen aan te dragen: Als er meer concretere aansturing vanuit gemeente komt, dan

o o

zouden wij hier ook meer rekening mee houden. Geef bij een renovatie wat punten aan, dan zou ik die meenemen. Je kunt niet verwachten bij monumentale panden dat de eigenaar dat allemaal zelf gaat doen. Er is hulp nodig van de gemeente. Er is een verschil wat de gemeente kan doen en wat ik kan doen. Hitte van medewerkers in mijn pand moet ik gewoon zelf oplossen. De capaciteit van de riolering om regen af te voeren is een taak van de gemeente. Ik geloof wel dat de investeringen op lange termijn lonen. We hebben het hier eigenlijk wel heel goed geregeld. Ik ben net in Italië geweest en we mogen ook wel eens trots zijn op hoe we het hier hebben! We mogen wel klagen over regels en zo, maar is best goed geregeld hier.

blad 69 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Gepercipieerde probleemlocaties Tijdens de dialogen konden deelnemers ook op een digitale kaart aangeven op welke locatie zij problemen ervaren op gebied van wateroverlast, hitte en droogte. De kaarten op deze en de volgende pagina geven aan waar de deelnemers locaties hebben aangewezen waar wateroverlast, hitte en droogte aanwezig is. De punten zijn door ons omgezet in zogeheten ‘heatmaps’. Dit betekent dat de locaties bij elkaar opgeteld worden. Daar waar de kaart het donkerst is, zijn door de deelnemers de meeste locaties aangewezen met een waargenomen probleem op gebied van wateroverlast, hitte en droogte. Door deze kaarten te vergelijken met de objectieve kaarten uit klimaatscan van bijlage 5, valt op hoe groot de verschillen zijn tussen gepercipieerde locaties en objectieve locaties. Een verklaring is dat het persoonlijke woonadres van de deelnemers een grote rol speelt in het aanwijzen van probleemgebieden. Bij het opstellen van afkoppelplannen kijken we daarom niet alleen naar de stresstest met objectieve overlastkaarten, maar ook de bewoningsdichtheid en daarmee naar de hoeveelheid mensen die overlast ervaren.

blad 70 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

blad 71 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 3 Afspraken voor klimaatadaptief bouwen Utrecht

Overgenomen uit regionaal beleid

blad 72 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 3 Afspraken voor klimaatadaptief bouwen Utrecht De Afspraken voor klimaatadaptief bouwen Utrecht zijn in provinciaal verband ontwikkeld. Ze zijn opgenomen in een convenant. Doel is dat binnen de provincie Utrecht alle overheden (provincie, gemeenten en waterschappen), bouwbedrijven, ontwikkelaars, natuurorganisaties, netwerk-/brancheorganisaties en overige partijen in en rondom de bouwketen dit convenant ondertekenen. Onderstaande afspraken betreffen: een resultaatverplichting bij nieuwbouw en reconstructie. een inspanningsverplichting voor het bestaande areaal.

blad 73 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Thema en Doelstelling

Hitte: tijdens hitte biedt de gebouwde omgeving een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving

Prestatieafspraken: - resultaatverplichting bij nieuwbouw en reconstructie. - inspanningsverplichting voor het bestaande areaal. 1. 2. 3. 4. 5.

Droogte: langdurige droogte leidt niet tot structurele schade aan bebouwing, funderingen, wegen, groen, water en vitale en kwetsbare functies

1. 2.

3. 4.

Wateroverlast: hevige neerslag leidt niet tot schade aan gebouwen, infrastructuur en voorzieningen. Vitale functies en voorzieningen blijven beschikbaar

Tenminste 40% schaduw in het plangebied op de hoogste zonnestand (21 juni) voor verblijfsplekken en gebieden waar langzaam verkeer zich verplaatst en minimaal 30 % schaduw op buurtniveau. Koele, schaduwrijke verblijfsplekken zijn op loopafstand (300 meter) aanwezig en openbaar toegankelijk. 40% van alle horizontale en verticale oppervlakten wordt warmtewerend of verkoelend ingericht. De koeling van gebouwen leidt niet tot opwarming van de (verblijfs)ruimte in de directe omgeving. Vitale en kwetsbare functies en groenvoorzieningen in de openbare ruimte moeten bestand zijn tegen de hitte. De (grond)waterpeilen in het plangebied en de omgeving en de zoetwaterbeschikbaarheid in de bodem zijn sturend in de functiekeuze, systeemkeuze en inrichting van het plangebied. De inrichting van het plangebied is infiltratieneutraal bij uitbreidingslocaties en infiltratiepositief bij herontwikkeling (minimaal 50 % van de jaarneerslagsom, afhankelijk van bodemtype benoemd in volgende kolom). Bij het ontwerp en de inrichting wordt ingezet op drinkwaterbesparing, regenwaterbenutting en verbetering van de waterkwaliteit. Vitale en kwetsbare functies moeten bestand zijn tegen langdurige droogte.

In het plangebied treedt bij extreem hevige neerslag geen schade op (bij 70 mm in een uur) aan bebouwing, infrastructuur en aan vitale voorzieningen en vitale voorzieningen blijven functioneren (bij 90mm in een uur) (hoofdwegen, drinkwater en energie). Op privaat terrein wordt een groot deel van de neerslag (50mm, met range tussen 40-70mm) van een hevige bui (1/100 jaar, 70mm in een uur) verwerkt (geïnfiltreerd, vastgehouden en/of geborgen) in voorzieningen op privaat terrein of in daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied. De voorzieningen voeren de eerste 24 uur daarna vertraagd (niet extra) af en zijn in maximaal 60 uur weer beschikbaar (range 48-60 uur). De ontwikkeling gebeurt waterneutraal en leidt niet tot extra aanvoer/afvoer van water. Hemelwater wordt zoveel mogelijk vastgehouden en hergebruikt in het plangebied.

blad 74 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Thema en Doelstelling

Prestatieafspraken: - resultaatverplichting bij nieuwbouw en reconstructie. - inspanningsverplichting voor het bestaande areaal.

Gevolgbeperking overstromingen: de gebouwde omgeving is via gevolgbeperking voorbereid op overstromingen door dijkdoorbraken

Een risico-afweging van de plaatselijke overstromingskans, evacuatietijd en optredende waterdiepte op maaiveld bepaalt of een of meerdere van de volgende eisen van toepassing zijn of dat het risico wordt geaccepteerd: - Schade voorkomen (<0,2 meter): bij overstromingen mag er geen schade op treden aan gebouwen en elektrische installaties in de openbare ruimte en blijven hoofdwegen begaanbaar. - Schadebeperking (<0,50 meter): er dienen maatregelen genomen te worden om schade te beperken in een geval van een overstroming, mits deze doelmatig zijn. - Beschermen vitale functies (<2,0 meter): bij overstromingen zijn vitale functies beschermd en blijven doorfunctioneren, mits de maatregelen hiervoor doelmatig zijn gezien het regionaal of nationaal belang. - Schuilen en evacueren (>0,50 meter): Er moeten maatregelen getroffen worden om te evacueren in het geval van een overstroming en als de evacuatietijd te kort is, om veilig te schuilen.

Biodiversiteit en natuurinclusiviteit: groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit worden versterkt

1 Ecologische oplossingen en oplossingen gebaseerd op natuurlijke processen hebben altijd de voorkeur boven ‘grijze’ oplossingen, ook bij gelijke maatschappelijke prestaties en kosten (Total Cost of Ownership benadering). 2 Het horizontale en verticale oppervlak wordt in samenhang met de groenblauwe structuren in de bredere omgeving ingericht (met minimaal 30 % groen op buurtniveau, boomkroonoppervlak telt mee). 3 Het plangebied creëert een hoogwaardige habitat voor tenminste gebouwbewonende soorten.

Bodemdaling: Bodemdaling van gebouwd gebied blijft beheersbaar en betaalbaar

1 De natuurlijke draagkracht van de bodem is mede sturend in de functiekeuze, systeemkeuze en inrichting van het plangebied. 2 Gebiedsspecifiek worden een restzettingseis en bijbehorende maatregelenset tegen bodemdaling gekozen die over de levensduur van zestig jaar maatschappelijk het meest kosteneffectief zijn voor openbaar en privaat terrein.

blad 75 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 4 Analyse klimaatrisico's

blad 76 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 4 Analyse klimaatrisico's

Alle klimaatrisico’s hebben onderling ook onderlinge relaties met elkaar. We hebben voor IJsselstein alle problemen en kansen op gebied van klimaatverandering en de onderlinge relaties in één bollenschema gezet. In dit schema zie je ook voor welke sectoren het betreffende probleem een rol speelt.

blad 77 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

blad 78 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

blad 79 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 5 Klimaatscan

Effecten door klimaatverandering

blad 80 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 5 Klimaatscan In 2021 heeft Arcadis een verdiepende klimaatscan uitgevoerd. De maatregelen uit de klimaatvisie zijn mede op deze scan gebaseerd. In deze bijlage zijn de belangrijkste kaarten opgenomen. De kaarten staan vaak per duo. Op de eerste kaart is dan de huidige situatie zichtbaar, de tweede kaart toont de toekomstige situatie als er geen maatregelen genomen worden. De kaarten behandelen verschillende onderwerpen in de volgorde: 1.

Wateroverlast

Hitte

Droogte

blad 81 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Wateroverlast

blad 82 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Wateroverlast

blad 83 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Wateroverlast

blad 84 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hitte

blad 85 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hitte

blad 86 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hitte

blad 87 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hitte

blad 88 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Hitte

blad 89 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Droogte

blad 90 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Droogte

blad 91 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Overstromingsrisico

blad 92 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Bijlage 6 Contouren regelingen Alle genoemde getallen en budgetten in deze contouren zijn indicatief.

6.1.

Bronnering en beregening

Onderstaand heeft een toelichting bij de mogelijkheden voor beperking / stimulering voor het gebruik van regenwater. Dit zijn beleidsregels die op te nemen zijn in het Omgevingsplan. Omgevingsplan: verbod beregenen met drinkwater Inleiding De gemeente kan in het omgevingsplan de bevoegdheid opnemen voor burgemeester en wethouders om bij extreme droogte een verbod in te stellen om de tuin te besproeien met drinkwater. Dit is een aanvulling op het beregeningsverbod dat het waterschap kan instellen voor beregenen met grondwater of oppervlaktewater. Artikel 19.0 van de Omgevingswet biedt de mogelijkheid om in het omgevingsplan onderwerpen aan te wijzen waarvoor burgemeester en wethouders bij besluit kunnen bepalen dat zich een bijzondere omstandigheid in de fysieke leefomgeving voordoet. In dat besluit wordt dan bepaald welke regels in verband met de bijzondere omstandigheid op een bepaalde locatie of voor een bepaalde periode gelden. Langdurige of extreme droogte kan worden aangemerkt als zo’n bijzondere omstandigheid. In tijden van droogte regelt het waterschap dat er geen grondwater mag worden opgepompt voor beregening. Particulieren gebruiken dan echter vaak het drinkwater uit de kraan om te beregenen. De onderstaande bepaling is erop gericht om daar beperkingen aan te stellen, als dat nodig is voor de bescherming van de drinkwatervoorziening.

De bepaling geeft invulling aan het advies “Hergebruik van water, zuinig gebruik van drinkwater en verbeteren waterkwaliteit is onderdeel van het ontwerp” van de Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving.

Beleidsregels Artikel 1.1 Bijzondere omstandigheden: beregeningsverbod bij droogte 1. Extreme of langdurige droogte is een bijzondere omstandigheid als bedoeld in artikel 19.0 van de Omgevingswet. 2. Bij extreme of langdurige droogte kunnen burgemeester en wethouders besluiten dat het beregenen met drinkwater tijdelijk is verboden. In het besluit staat voor welke locatie en voor welke periode het beregeningsverbod geldt. 3. Het besluit wordt elektronisch bekend gemaakt, of op andere geschikte wijze. Toelichting Artikel 1.1 Bijzondere omstandigheden: beregeningsverbod bij droogte Door klimaatverandering is steeds vaker sprake van extreme of langdurige perioden van droogte. Het is op voorhand niet te voorspellen op welk moment de drinkwatervoorziening in gevaar komt als er te veel drinkwater wordt gebruikt voor beregening (sproeien) van tuinen. Daarom is het belangrijk dat burgemeester en wethouders in dergelijke gevallen snel een beslissing kunnen nemen om de drinkwatervoorziening veilig te stellen door het instellen van een beregeningsverbod. De gemeente zal eerst altijd proberen om via voorlichting particulieren erop te wijzen spaarzaam te zijn met drinkwater en dit niet te gebruiken voor beregening. Het is echter niet zeker in hoeverre men hier gehoor aan zal geven.

Door de mogelijkheid om een beregeningsverbod met drinkwater in te stellen, kan de gemeente op een adequate manier actie ondernemen als de drinkwatervoorziening in gevaar komt. Omgevingsplan: verbod onttrekking van grondwater Inleiding Door een verbod op beregening met drinkwater, vanuit het voorgaande onderdeel, zal de vraag naar lokale en particuliere bronnen toenemen. Het slaan van een zogeheten ‘puls’ in de achtertuin bij particulieren is in opkomst. Bronnen kleiner dan 10 m³ zijn zonder vergunning van een overheidsinstantie aan te leggen.

blad 93 van 99

datum 16 maart 2023 projectnummer 0478354.100 betreft Visie Klimaatadaptatie IJsselstein

Echter, door de grotere aantallen is in zomerperiodes per saldo een negatief effect op de grondwaterstanden te verwachten. Hierdoor neemt de impact van droogtestress toe. Artikel 19.0 van de Omgevingswet biedt de mogelijkheid om in het omgevingsplan onderwerpen aan te wijzen waarvoor burgemeester en wethouders bij besluit kunnen bepalen dat zich een bijzondere omstandigheid in de fysieke leefomgeving voordoet. In dat besluit wordt dan bepaald welke regels in verband met de bijzondere omstandigheid op een bepaalde locatie of voor een bepaalde periode gelden. Langdurige of extreme droogte kan worden aangemerkt als zo’n bijzondere omstandigheid. In tijden van droogte regelt het waterschap dat er geen grondwater mag worden opgepompt voor beregening. In aanvulling op de regels van het waterschap kan de gemeente aanvullende beleidsregels stellen voor de kleine particuliere bronnereringen. Beleidsregels Artikel 1.1 Onttrekkingsverbod bij droogte 1. Extreme of langdurige droogte is een bijzondere omstandigheid als bedoeld in artikel 19.0 van de Omgevingswet. 2. Bij extreme of langdurige droogte kan het dagelijks bestuur besluiten dat het onttrekken van grondwater tijdelijk is verboden. In het besluit staat voor welke locatie en voor welke periode het onttrekkingsverbod geldt. 3. Het besluit wordt elektronisch bekend gemaakt, of op andere passende wijze.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13358398/1