1. IBOR IJsselstein definitief (v10.0)

Dagelijks onderhoud Onderhoudsmaatregel die met een hoge frequentie uitgevoerd wordt en tot doel heeft incidenteel de functionaliteit en netheid van voorzieningen te vergroten, dan wel te conserveren op het door het bestuur gekozen kwaliteitsniveau. Groot onderhoud Onderhoudsmaatregel die meerdere malen binnen de levensduur van voorzieningen plaatsvindt. Het is gericht op het vertragen van de structurele achteruitgang van de kwaliteit en heeft tot doel de technische staat op het door het bestuur gekozen kwaliteitsniveau te houden. Vervanging Maatregel om de kwaliteit van een element weer op het gekozen kwaliteitsniveau te brengen, toegepast aan het einde van de levenscyclus indien groot onderhoud niet meer toereikend is.

Bij uitstel van vervanging zal langer en vaker dagelijks onderhoud en groot onderhoud nodig zijn (hogere kosten) om de kwaliteit op peil te houden. Andersom zal bij het achterblijven van dagelijks en groot onderhoud eerder vervanging nodig zijn. Er is een duidelijke relatie aanwezig tussen dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging. Figuur 22 laat de onderhoudscyclus zien. In bijlage 4 zijn de bijbehorende afschrijvingstermijnen te zien.

Figuur 5 Onderhoudscyclus

4.2 Beheerstrategie per onderdeel beheercyclus In onderstaande tabel is te zien wat de beheerstrategie is voor dagelijks onderhoud (DO), groot onderhoud (GO) en de vervangingsinvesteringen (VV). Het uitgangspunt in het beheer van de openbare ruimte is het goed onderhouden van de voorzieningen. Ook wanneer het niet mogelijk is om invulling te geven aan andere ambities, is de hoofdverantwoordelijkheid van het beheer dat het buiten schoon moet zijn, dat de voorzieningen heel zijn en functioneren en dat het veiligheidsrisico beperkt is. De basis is dus schoon, heel en veilig. Heel en veilig worden gedefinieerd en geborgd door meldingen, inspecties en visuele beoordeling vanuit het onderhoud. Herstel en reparatie vinden vaak ad hoc (meldingen) of via onderhoudsronden plaats binnen 15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

28

de marges van de beeldkwaliteit die als ambitie geldt. In het schoon worden keuzes gemaakt. Het is belangrijk dat de openbare ruimte een prettige uitstraling heeft. Het werken met beeldkwaliteit maakt dit zichtbaar. Beheeronderdeel

Instandhouding

Invulling aan waarden

Dagelijks onderhoud

Werken op beeldkwaliteit, meldingen, keuringen.

Kwaliteitsniveau evt. aanpassen aan de hand van prioritaire waarden. Op onderdelen andere maatregelen uitvoeren (bijv. meer natuurlijk beheer in buitengebied en in de parken).

Groot onderhoud

Werken op basis van technische inspecties, keuringen, beeldkwaliteit

Bij groot onderhoud waar mogelijk bijdragen aan waarden. Waar mogelijk gebiedsgerichte aanpak (één buurt / wijk) en kansen vanuit waarden meenemen.

Vervangingen

Op basis van levensduur, aangevuld met daadwerkelijke staat

Bij vervangingen bijdragen aan waarden. Gebiedsgerichte aanpak (één buurt / wijk) en kansen vanuit waarden meenemen.

4.3 Sturing per beheerdiscipline In onderstaande tabel is aangegeven per beheerdiscipline op basis waarvan wordt gestuurd. Dwars door alle beheerdisciplines heen geldt dat er zoveel mogelijk integraal wordt gewerkt en wordt bijgedragen aan de waarden. Beheerdiscipline

Dagelijks onderhoud Beeldkwaliteit Meldingen Onderhoudslijst Meldingen Frequentie Meldingen

Groot onderhoud

Vervangingen

Beeldkwaliteit

Levensduur

n.v.t.

n.v.t.

Technische inspecties

Levensduur Technische inspecties

Meldingen Onderhoudslijst Beeldkwaliteit Meldingen Meldingen

Technische inspecties

Levensduur

Technische inspecties

Levensduur

Technische inspecties

Levensduur

Beeldkwaliteit Meldingen Meldingen

n.v.t.

n.v.t.

Technische inspecties

Levensduur

Technische inspecties Keuringen Keuringen

Levensduur

Sport (terreinen)

Meldingen Keuringen Beeldkwaliteit

VRI

Meldingen

Technische inspecties

Levensduur

Wegen

Beeldkwaliteit Meldingen Beeldkwaliteit

Technische inspecties Beeldkwaliteit Technische inspecties

Levensduur

Afval Culturele kunstwerken Groen Kunstwerken Meubilair Openbare verlichting Reiniging Riolering Speelvoorzieningen

Water

Levensduur

n.v.t.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

29

4.4 Maatregelen vanuit waarden Onderstaande maatregelen horen bij de waarden en de ambities en opgaven zoals in het vorige hoofdstuk beschreven. Deze komen voor een deel één op één uit de IVOR en een deel is extra toegevoegd in dit IBOR. Per maatregelen is beschreven wat er nu al gebeurt en bij welke onderdeel (discipline) van beheer het hoort. De maatregelen zijn verdeeld in: -

Budgetneutraal: hiervoor is geen extra budget nodig. Incidentele investering: deze maatregelen vraagt eenmalig geld. Structurele investering: deze maatregel vraagt om structureel geld.

In hoofdstuk 5 staat beschreven waarvoor wel en waarvoor geen budget beschikbaar is. In hoofdstuk 6 staat beschreven hoe de gemeente invulling gaat geven aan de maatregelen.

Maatregelen Echt IJsselstein

Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Bij vervanging in de binnenstad kiezen voor een hogere kwaliteit en aansluiten bij het historische karakter. In de overige gebieden bij vervanging dezelfde materiaalsoort gebruiken.

Gebeurt al, onderdeel handboek openbare ruimte

Integraal

De vervanging van bomen bij linten laten aansluiten op het karakter binnen de kaders van het bomenbeleid.

Onderdeel bomenbeleidsplan

Groen

Onnodige objecten zo veel mogelijk verwijderen.

Gebeurt al

Meubilair

In de randzones zo veel mogelijk halfverharding toepassen.

Waar mogelijk gebeurt dit

Wegen

Op historische locaties elementen toevoegen die de historie zichtbaar maken.

Wanneer mogelijk gebeurt dit al

Integraal

Afspraken maken over het beheer van kunstobjecten in de openbare ruimte, bijvoorbeeld over reiniging en vandalisme.

Basis staat in onderhoudsdocument, vraagt om een update en uitbreiding

Culturele Kunstwerken

Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Beheer recreatiegebieden en natuur afstemmen op functie.

Gebeurt al

Integraal

Op zo veel mogelijk plekken extensief maaien, sinusbeheer toepassen (‘slingerend maaien’) of begrazen.

Waar mogelijk gebeurt het al

Groen

In parken en plantsoenen het gras natuurlijker beheren.

Gebeurt deels, kan wellicht meer

Groen

Bij het bepalen wanneer gemaaid wordt rekening houden met de invloed op het ecosysteem.

Gebeurt al

Groen

Maatregelen Ecologisch & Natuurlijk

15 april 2024 IBOR IJsselstein

30

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Bladeren in beplanting zo veel mogelijk laten liggen.

Gebeurt al

Reiniging

Bij vervanging kiezen voor soorten die bijdragen aan de ecologie.

Gebeurt deels, kan wellicht meer

Groen

Bij herinrichtingen/vervangen zorgen dat de groenstructuren één geheel vormen.

Gebeurt deels

Groen

Zo veel mogelijk ecologische gradiënten (geleidelijke overgangen) toepassen.

Gebeurt al

Groen

Wilgen om en om snoeien (in 3 jarige cyclus).

Nog op te pakken

Groen

De bescherming van beeldbepalende bomen borgen in het beheer.

Gebeurt deels

Groen

Bomen zo onderhouden dat ze gezond oud kunnen worden.

Onderdeel Bomenbeleidsplan

Groen

Nieuwe wortels creëren bij bestaande bomen.

Pilot project loopt

Integraal

Zo veel mogelijk natuurlijke verlichting toepassen.

Wordt gedaan

Openbare verlichting

Zo veel mogelijk natuurlijke beschoeiingen of natuurlijke oevers toepassen.

Vraagt nader onderzoek en afstemming waterschap

Groen

Incidentele investering

Status

Beheerdiscipline

Kruidenrijk gras toepassen onder fruitbomen.

Nog op te pakken

Groen

Waar mogelijk vogelbosjes aanplanten en andere faunavoorzieningen realiseren.

Nog op te pakken

Groen

Vergroening op industrieterreinen stimuleren.

Nog op te pakken

Groen

Overbodige verharding vervangen door groen, bijvoorbeeld om containers heen.

Project ‘overbodige verhardingen’

Wegen

Structurele investering

Status

Beheerdiscipline

Waar mogelijk bij linten de bermen omvormen tot bloemrijk gras.

Nog op te pakken

Groen

15 april 2024 IBOR IJsselstein

31

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Maatregelen Leefbaar Zie ook het Uitvoeringsplan spelen.

Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Zichthoekenbeheer prioriteren.

Nader uit te werken

Wegen en Groen

Zorgen dat 95% van de verlichting werkt en schoon is.

Verlichting werkt, schoonhouden nog oppakken

Openbare verlichting

Voorkomen en opruimen van bijgeplaatst afval door middel van afspraken.

Afspraken met RMN staan

Afval

Opstellen en uitvoeren afvalbakkenbeleid

Loopt

Afval

Herstellen of egaliseren van ongelijke stoepen (bijvoorbeeld door wortelopdruk)

Onderdeel dagelijks onderhoud

Wegen

Rekening houden met toegankelijkheid, bijvoorbeeld begaanbare stoepranden en rolstoelplekken naast banken.

Gebeurt al

Wegen en Meubilair

Bij toepassen halfverharding rekening houden met toegankelijkheid.

Onderdeel handboek openbare ruimte

Wegen

Ondergrondse containers toegankelijker maken.

Gebeurt al, waar het kan

Afval/Integraal

Alle speeltuinen en accommodaties voor verenigingen rookvrij.

Nog op te pakken

Integraal

Het gebruik van plastic bekers bij evenementen niet toestaan.

Nog op te pakken

Afval

Bij vervanging/herinrichting voorrang geven aan fietsers/wandelaars en de verkeersstromen inrichten op basis van de verkeersfunctie.

Onderdeel mobiliteitsplan

Wegen

Entrees van groengebieden toegankelijker maken.

Gebeurt, waar het kan

Integraal

Incidentele investering

Status

Beheerdiscipline

Ontmoetingsplekken aantrekkelijk en toegankelijker maken voor iedereen.

Onderdeel uitvoeringsplan spelen, nog op te pakken

Meubilair

Meer banken plaatsen bij scholen en JOP’s.

Nog op te pakken, in afstemming met handhaving en jongerenwerk

Meubilair

Tegels toevoegen ter oriëntatie (dementievriendelijke gemeente).

Nog op te pakken

Wegen

We zorgen voor een aaneengesloten wandel- en fietsnetwerk door de stad dat aansluit op regionale routes.

Onderdeel mobiliteitsplan

Integraal

15 april 2024 IBOR IJsselstein

32

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Maatregelen Duurzaam Zie ook het Klimaatadaptatieplan

Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Bij vervanging en herinrichting de juiste boom op de juiste plek (bladoppervlak is belangrijker dan het aantal stammen).

Onderdeel bomenbeleidsplan

Groen

Niet drukke terreinen inventariseren en grasbetontegels toepassen op deze plekken.

Gebeurt al

Klimaat

Zorgen dat er bankjes zijn op koele en schaduwrijke plekken.

Nog op te pakken

Meubilair

Op basis van klimaatstresstest meer wateropvang creëren.

Gebeurt al

Water

Het bevorderen van geschieden waterafvoer-systemen bij programmering.

Gebeurt al

Riolering

Rekening houden met de doorstroming van water in watergangen door duikers vrij te houden.

Wordt gedaan tijdens baggeren

Reiniging

Kolken reinigen.

Gebeurt al

Reiniging

Afspraken maken over het hergebruiken van materialen.

Gebeurt al

Integraal

Groenafval van beheer zo veel mogelijk hergebruiken.

Gebeurt al

Groen

Beton en asfalt zo veel mogelijk hergebruiken.

Gebeurt al

Wegen

Modulair en herbruikbaar meubilair inkopen.

Gebeurt al

Meubilair

Afspraken maken over het beheer van laadinfrastructuren en de ruimte daaromheen.

Nog op te pakken

Integraal

De CO2 afdruk van het beheer van de openbare ruimte zo klein mogelijk maken.

Gebeurt al

Integraal

Incidentele investering

Status

Beheerdiscipline

Koele plekken op de kaart aanwijzen, inrichten en beheren.

Zie klimaatadaptatieplan, nog op te pakken

Groen

Grasvelden zonder functie omvormen.

Nog op te pakken

Groen

Structurele investering

Status

Beheerdiscipline

Meer bomen planten en onderhouden op plekken met weinig schaduw of weinig wateropvang.

Vraagt nog nader onderzoek, zie kansenkaart

Groen

Bij vervanging altijd kiezen voor circulaire materialen.

Nog op te pakken

Integraal

15 april 2024 IBOR IJsselstein

33

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Maatregelen Samen Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Inwoners meenemen bij herinrichting van de openbare ruimte.

Gebeurt al

Integraal

Communiceren over wat er gaande is in het beheer van de openbare ruimte.

Gebeurt al, zie ook H6.

Integraal

Kaders aangeven voor zelfbeheer en afspraken vastleggen.

Loopt, nog optimaliseren

Integraal

Inwoners stimuleren geveltuintjes en/of groene daken aan te leggen.

Gebeurt al

Groen

Met inwoners projecten organiseren om samen zwerfafval op te ruimen.

Gebeurt al, gezien niveau C vraagt dit extra aandacht.

Afval / Reiniging

Zwerfafval preventief aanpakken.

Participatie

Afval

Samen met inwoners aan de slag met de jaarlijkse fruitoogst.

Weer actief oppakken

Groen

Rol van verschillende stakeholders benoemen.

Gebeurt al

Integraal

Incidentele investering

Status

Beheerdiscipline

Projecten, zoals een wijktuin, opstarten om mensen te activeren mee te doen in het groen.

Gebeurt al

Groen

Samen met inwoners houtrillen en takwanden aanleggen.

Nog op te pakken

Groen

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

34

4.5 Gebiedsgerichte aanpak en kansenkaart Voor een integrale aanpak van de openbare ruimte willen we steeds meer gebiedsgericht werken. Dat houdt in: liever zoveel mogelijk in een gebied in één keer aanpakken. Dat doen we op basis van een gebiedsindeling in wijken en opgaven waar alle waarden in terugkomen. Deze gebiedsindeling sluit aan op die uit de Omgevingsvisie. De gebieden zijn: -

Achterveld Noord IJsselveld Oranje- en Europakwartier Hazenveld en Overwaard Panoven Nieuwpoort Hoge Biezen Lagedijk & Over Oudland Zenderpark Groenvliet Kasteelkwartier Binnenstad

Figuur 23 Gebiedsgerichte opgaven

Op de kaart in figuur 23 is zichtbaar welke opgaven in welk gebied prioriteit hebben. Deze zijn gebaseerd op alle opgehaalde informatie per waarde. Bovenstaande kaart geeft aan waar kansen liggen om de waarden te verhogen. Het gaat hierbij om vergroenen (met name vanuit klimaatopgaven), versterken ecologie, toevoegen zitbanken (vanuit leefbaar), samen plukken en snoeien, inzet op participatie en het versterken van de historie. Deze kansenkaart (met alle achterliggende gegevens die zijn verzameld in de verschillende kaarten) biedt een kader bij groot onderhoud en vervangingen per gebied. Aan de hand van technische inspecties, levensduur en

15 april 2024 IBOR IJsselstein

35

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

wellicht andere opgaven, kan er een planning worden gemaakt per gebied. Vervolgens kunnen bij die werkzaamheden kansen worden benut en kan er worden gewerkt aan de waarden. Als voorbeeld: Op basis van de analyse van de gemeten beeldkwaliteit aangevuld met de technische gegevens van met name de wegen ligt er een opgave in het gebied Noord – daar is de kwaliteit consistent laag. Als daar de openbare ruimte aangepakt wordt, biedt deze kaart input om meteen verschillende opgaven mee te nemen en daarmee invulling te geven aan meer waarden. In hoofdstuk 6 staat nader beschreven hoe dit verder wordt uitgewerkt binnen de gemeente.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

36

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

5. Financiën Dit hoofdstuk beschrijft wat het beheer van de openbare ruimte kost en of welke budgetten er beschikbaar zijn. Dit hoofdstuk is verdeeld in twee delen. Deel 1: IJsselstein heeft zijn eigen systematiek rond financiën. Ook zijn er bijvoorbeeld al contracten afgesloten waarvan de prijzen al vast staan voor meerdere jaren. Vanuit dit oogpunt zijn de theoretisch benodigde budgetten vertaald naar de werkelijke situatie. Hier is gekeken of bepaalde budgetten in contracten of beheerplannen al vast staan. Deel 2: De doorrekening met Impact Online. Op basis van deze doorrekening zijn verschillende scenario’s doorgerekend. Dit is een theoretische doorrekening vergeleken met de exploitatie begroting.

5.1 Financiële situatie IJsselstein De gemeente IJsselstein heeft te maken met een bestaande situatie. Er zijn lopende contracten, er zijn budgetten bepaald in beheerplannen, er zijn inspecties gedaan, de doorrekening met Impact is gedaan (zie paragraaf 2) en er is een huidige manier van financiering. Niet al deze budgetten/resultaten zijn verwerkt in de huidige begroting 2024. De eerste stap die op dit moment moet gebeuren is deze budgetten in de begroting krijgen. De adviseur financiën van de gemeente IJsselstein heeft hiervoor een overzicht gemaakt voor de komende 5 jaar.

Vertaling naar een begroting voor 5 jaar Voorgaande levert een totaaloverzicht op voor de komende 5 jaar voor dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging. De budgetten die in onderstaand overzicht staan komen dus uit de bronnen zoals hierboven gemeld. In onderstaand overzicht zijn de salariskosten van de eigen dienst meegenomen. In bijlage 4 staat de uitwerking van deze tabellen per onderhoudstype (dus dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging). Voor vervanging zijn in onderstaande tabellen de kapitaalslasten opgenomen. Deze komen voort uit de budgetten in bijlage 4. Onderstaande tabellen (figuren 24 en 25) geven weer hoe de budgetten per discipline in de begroting opgenomen moeten worden, dit is inclusief de dotatie aan groot onderhoud.

Figuur 24 Budgetten 2024 en 2025

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

37

Figuur 25 Budgetten 2026, 2027 en 2028

Conclusie werkelijke situatie In dit financiële overzicht is het verloop voor de komende 5 jaar te zien. Dit levert het volgende beeld op: ✓ ✓ ✓ ✓ ✓

2024 → € 164.000,- tekort in begroting 2025 → € 0,- begroting en benodigd budget zijn gelijk 2026 → € 0,- begroting en benodigd budget zijn gelijk 2027 → € 0,- begroting en benodigd budget zijn gelijk 2028 → € 0,- begroting en benodigd budget zijn gelijk

Alleen in 2024 is er een tekort in de begroting. In het raadsvoorstel wordt hier nader op ingegaan.

5.2 Vergelijking huidig budget Huidig budget Als we kijken naar het budget wat op dit moment in de begroting zit dan is in de exploitatiebegroting van 2024 ruim 4,7 miljoen beschikbaar voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Dit is exclusief de dotatie aan groot onderhoud. Het overzicht van de totaal beschikbare budgetten in de programma begroting staan per discipline in de tabel hiernaast. Vanuit de BBV is het nodig onderscheid te maken tussen verschillende kostensoorten, namelijk: dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingen. Zoals eerder aangegeven zitten hier voorwaarden aan, maar er is ook ruimte voor eigen keuzes. Waar (exploitatie of investering) de uitputting van deze kostensoorten wordt gedaan is verschillend. Per discipline kan de een uit de exploitatie betaald worden en de ander uit de investeringen. In figuur 26 staat een overzicht hoe dit er tot nu toe uit ziet in IJsselstein. Als voorbeeld is te zien dat groen volledig uit de exploitatie wordt betaald en bij verharding is dit alleen maar het dagelijks onderhoud.

Figuur 26 Huidige beschikbare middelen

15 april 2024 IBOR IJsselstein

38

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Figuur 27 Budgetten in begroting - per kostensoort

Om scenario’s op te kunnen stellen is eerst een vergelijking gemaakt tussen de huidige begroting 2024 en de benodigde middelen o.b.v. het huidige areaal en kwaliteitsniveau. Investeringen zijn hierin niet meegenomen. In de vergelijking zijn wel de uitvoeringskosten van de buitendienst, maar geen VAT kosten en de dotatie aan de groot onderhoudsvoorziening opgenomen. De exploitatiebudgetten uit de begroting zijn per discipline in beeld gebracht in figuur 26. Het totale budget voor exploitatie van onderhoud aan de openbare ruimte bedraagt dus € 4.709.000,-.

Impact Online Voor de doorrekening van het benodigde budget is gebruik gemaakt van het interactieve reken- en sturingsmodel Impact Outside©. Dit model maakt de kostenconsequenties per onderhoudsonderdeel inzichtelijk. Het is gebaseerd op landelijke kengetallen, waaronder de IMAG-normen, GWW-normen en de uitgangspunten van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Dit model is daarom een theoretisch model. Het model berekent de integrale levenscycluskosten. Daarbij is rekening gehouden met specifieke gebiedseigen zaken zoals areaal, grondsoort, vervuilingssnelheid en stedelijkheidsklasse. Hiermee wordt inzichtelijk welke budgetten benodigd zijn per beheergroep voor dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging. Daarbij is van de levenscycluskosten uitgegaan. Dit zijn de kosten die jaarlijks gemiddeld nodig zijn voor alle typen onderhoud over de gehele levensduur van de objecten. De levenscycluskosten kijken niet naar de huidige staat van het areaal. Daarvoor zijn de (twee) jaarlijkse inspecties.

Figuur 28 Impact Online, waarmee de theoretische doorrekening is gedaan

15 april 2024 IBOR IJsselstein

39

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Beschikbaar vs. Benodigd exploitatiebudget Om een juiste vergelijking te maken is het belangrijk de juiste uitgangspunten te gebruiken. Voor de doorrekening vanuit Impact Online is het huidige ambitieniveau gehanteerd namelijk alles op C met uitzondering van Reiniging en begraafplaatsen. Voor de begraafplaatsen geldt een A-niveau en voor Reiniging een B-niveau.

Figuur 29 kwaliteitsniveau huidige situatie

In onderstaand overzicht is de vergelijking te zien. Twee onderdelen zijn bij de beschikbare middelen apart benoemd namelijk civiele kunstwerken algemeen en begraafplaatsen. Deze staan in de exploitatie begroting maar zitten in de benodigde middelen kant verdeeld over de disciplines. Voor civiele kunstwerken geldt dat dit bruggen en/of duikers zijn. Voor de begraafplaatsen kan het in alle disciplines (zoals groen, wegen, ect.) zitten. Uit de theoretische vergelijking tussen de beschikbare middelen uit de exploitatie begroting en de benodigde middelen o.b.v. areaal, gebied specifieke kenmerken en kwaliteitsniveau komt het volgende: Beschikbare middelen: Benodigde middelen:

€ 4.709.000,€ 4.685.000,-

Verschil:

€ 24.000,-

Het verschil t.o.v. het totaal is nihil en daardoor kan de conclusie getrokken worden dat beschikbaar vs. benodigd overeenkomt.

Figuur 30 Vergelijking huidige situatie

15 april 2024 IBOR IJsselstein

40

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

5.3 IBOR Scenario Naar aanleiding van de participatie is een nieuw scenario opgesteld (zie ook paragraaf 3.2) . Het uitgangspunt hierbij is budget neutraal waarbij toch invulling wordt gegeven aan de wensen vanuit de participatie. Dit scenario ziet er op basis van de theoretische doorrekening uit Impact Online als volgt uit.

Figuur 31 Kwaliteitsniveau scenario IBOR

De doorrekening van dit scenario geeft onderstaand overzicht. Beschikbaar budget: Benodigd budget:

€ 4.709.000,€ 4.774.000,-

Verschil:

€ -65.000,-

Dit scenario kost € 65.000,- meer dan in de begroting aanwezig is. Het geeft wel invulling aan de wens voor een hoger niveau in de binnenstad en het groen in de woonwijken.

Figuur 32 Vergelijking scenario IBOR

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

41

Conclusie doorrekening scenario Het (budget neutrale) scenario past zo goed als in de beschikbare middelen. Wel moet er rekening worden gehouden met een overgangsperiode (zie ook hoofdstuk 6). Deze overgangsperiode gaan over de werkelijke situatie. Om de huidige contracten, inspecties en beheerplannen goed in de begroting te krijgen moeten voor de komende vijf jaar stappen ondernomen worden. Deze financiële stappen staan in paragraaf 2 met de bijbehorende conclusies. Bovendien is ook dit scenario niet het meest wenselijke, aangezien er nog veel op C niveau wordt onderhouden. Het is daarom verstandig op zoek te gaan aanvullende (financierings)mogelijkheden om de wensen en ambities waar te kunnen maken. Denk aan: • • • •

Subsidies van bijvoorbeeld provincie of waterschap. Aansluiten bij lopende programma’s, zoals programma klimaatadaptatie. Samenwerken met bedrijven en/of stichtingen voor de uitvoering van delen van het beheer. Benutten nieuwe subsidie zwerfafval ‘SUP-UPV’*

*Op basis van de SUP-UPV krijgen gemeenten een vergoeding van daadwerkelijk gemaakte kosten: voor het opruimen, vegen en transport naar de verwerking. Bij sigarettenpeuken gaat het om de kosten voor de inzameling in openbare prullenbakken. Ook de kosten voor preventie via publiekscampagnes vallen onder de UPV. Beleidsontwikkeling, monitoring en handhaving vallen erbuiten. Daarnaast zijn er in dit scenario geen middelen om invulling te geven aan alle maatregelen die bijdragen aan de waarden. De kosten voor de maatregelen met incidentele of structurele meerkosten, zijn globaal in beeld gebracht. In hoofdstuk 6 is aangegeven hoe hiermee om te gaan.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

42

6. Organisatie en Implementatie De voorgaande hoofdstukken beschreven de huidige situatie van het beheer van de openbare ruimte, onze opgaven en maatregelen voor de toekomst en de financiële context. In dit hoofdstuk komt naar voren hoe de gemeente hiermee aan de slag gaat. Aan bod komt het sturing en monitoring, technische eisen en waarden, de inspectie & monitoring, capaciteit, samen werken en communicatie.

6.1 Sturing en Monitoring Sturing op kwaliteit Om de afweging tussen dagelijks, groot en vervangingsonderhoud te maken, is het van belang om de kwaliteit van objecten, de kosten van onderhoud, de vervangingsplanningen en de werkelijke technische staat goed in beeld te hebben. Op deze wijze voorkom je onnodig vervangen of juist kapitaalsvernietiging. Voorheen werd een deel van de groenwerkzaamheden uitgevoerd op basis van Beeldkwaliteit. Nu de werkzaamheden teruggekomen zijn naar Gemeente IJsselstein is ervoor gekozen om de werkzaamheden uit te laten voeren op basis van frequentiebestekken. De frequenties zijn gebaseerd op het huidige ambitieniveau vanuit de beeldkwaliteit. Een gedegen manier van plannen is een voorwaarde voor de gemeente om zowel de interne opdrachtgever (politiek/directie) als de inwoners te kunnen informeren over verwachtingen, voortgang en realisatie. Essentieel hiervoor is een betrouwbare planning voor dagelijks en groot onderhoud en een goede service. Integraal plannen betekent vooral de afstemming tussen de verschillende vakdisciplines, maar ook tussen uitvoerende ploegen en derden. Nu een groot deel van alle onderdelen van de openbare ruimte (weer) in beheer zijn van de gemeente IJsselstein, is er al een flinke verbetering te zien van integraal werken. Deze lijn wordt doorgezet en verder verbeterd.

Zodat er daarmee ook invulling gegeven gaat worden aan de gebiedsgerichte werkwijze.

Inspectie & Monitoring Inspectie en monitoring vinden plaats om vast te stellen of de nagestreefde kwaliteit wordt gehaald en om daarop te kunnen bijsturen. Daarom is het van belang dat inspecties altijd worden gerapporteerd en geanalyseerd. Op die manier kan de gemeten kwaliteit worden vergeleken met de nagestreefde kwaliteit en kan er een actieplan worden gemaakt om achtergebleven kwaliteit weer op niveau te brengen. Wanneer er wordt gekozen voor onderhoud in de openbare ruimte op een bepaalde kwaliteit, is het belangrijk om voldoende informatie te hebben over de kwaliteit die daadwerkelijk wordt gehaald. De borging van de kwaliteit vindt plaats door: • • • • •

Beeldkwaliteitsmeting volgens CROW-normen, viermaal per jaar. Analyse van de resultaten door vergelijking met de beleidsdoelen en ambities. Rapportage in de paragraaf ‘kapitaalgoederen’ van de reguliere begrotingscyclus. Bijsturen in beleid, organisatie of middelen. Daarnaast vinden de technische inspecties plaats en is er sprake van toezicht op het uitgevoerde werk.

Na twee jaar wordt een eerste evaluatie gehouden van dit IBOR. Zijn de maatregelen ingezet? Krijgt de integrale aanpak vorm? Wat is het effect van de maatregelen op de ambities en opgaven? Is er een verbetering te zien op de waarden? Na vier jaar volgt een uitgebreidere evaluatie en eventuele bijstelling. Dan moet het IBOR ook opnieuw worden vastgesteld.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

43

Kritische prestatie indicatoren Om te toetsen of er stappen zijn gezet hanteren wij de volgende Kritische Prestatie-Indicatoren (KPI’S). De nulsituatie voor een groot deel van deze indicatoren is te vinden in de jaarlijkse beleidsmonitor van de gemeente. Onderwerp

KPI

Algemeen

1.1 De beeldkwaliteitsambities per gebied zijn gehaald (gemiddelde score over 1 jaar). 1.2 Het aantal gegronde meldingen openbare ruimte is gedaald ten opzichte van 2023.

Waarde ‘Echt IJsselstein’

2.1 Het aantal fruitbomen in de openbare ruimte van IJsselstein is minimaal gelijk ten opzichte van 2023.

Waarde ‘Natuurlijk’

3.1 Het aandeel ‘extensief beheerd gras’ is toegenomen ten opzichte van 2023. 3.2 Het totaal aantal soorten (gemeld via NDFF) is toegenomen ten opzichte van 2023.

Waarde ‘Leefbaar’

4.1 Er is minder zwerfafval en het aantal hotspots van bijplaatsingen neemt niet toe ten opzichte van 2023. 4.2 Leefbaarheidsindicatoren uit Beleidsmonitor laten een stijging zien ten opzichte van 2023.

Waarde ‘Duurzaam’

5.1 Er is eind 2025 minstens 1 are verharding omgevormd naar groen. 5.2 Het aantal vierkante meters aan tijdelijke wateropvang is toegenomen ten opzichte van 2023.

Waarde ‘Samen’

6.1 Participatie-indicatoren uit Beleidsmonitor laten een stijging zien ten opzichte van 2023. 6.2 Aantal zelfbeheerders is toegenomen ten opzichte van 2023.

6.2 Areaalontwikkelingen Jaarlijkse actualisering van het areaal en de budgetten Jaarlijks vindt er een herijking plaats van de arealen. De effecten hiervan (bijv. door omvormingen, nieuw areaal, etc.) worden vertaald in de budgetten en begroting.

Ontwikkellocaties Zodra bekend is dat er een gebied (her)ontwikkeld wordt, gelden de volgende uitgangspunten: • • • • • •

Als het gebied van de gemeente is, wordt het tot aan de herontwikkeling ‘gewoon’ beheerd. Uitzondering daarop: groot onderhoud en omvorming vinden niet plaats vanaf twee jaar tot de herontwikkeling – tenzij dit noodzakelijk is voor de veiligheid. Het handboek openbare ruimte geldt als uitgangspunt voor de inrichting van de openbare ruimte. Vóór de (her)ontwikkeling moeten de effecten op het beheer in beeld zijn en afgestemd met de gemeente (afdeling Civiel & Vastgoed). Tijdens de (her)ontwikkeling wordt het gebied uit het reguliere beheer gehaald. Na de (her)ontwikkeling vindt er een oplevering plaats aan de gemeente (afdeling Civiel & Vastgoed), inclusief de revisie.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

44

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

6.3 Samen werken Interne samenwerking Het beheer is de verantwoordelijkheid van een grote groep mensen, in de buitendienst en op het stadhuis. Er wordt gewerkt in verschillende beheerdomeinen zoals groen en verharding. Hierbij is het belangrijk om te zorgen dat tussen deze domeinen en onderling in teams afstemming plaatsvindt. De openbare ruimte bestaat niet uit losse onderdelen maar vormt over de verschillende domeinen heen één geheel. De gemeente IJsselstein is relatief klein en de lijnen zijn kort. Alle beheertaken liggen nu in één afdeling. Hierdoor is het gemakkelijk af te stemmen. Maar ook dan is het belangrijk dat dit wel gebeurt en hierop wordt gestuurd. Het beheer van de openbare ruimte staat niet op zichzelf en wordt beïnvloed door allerlei factoren van buitenaf. In de eerste plaats door andere afdelingen binnen de gemeente namelijk: het beleid en degenen die het beheer uitvoeren. Om met beheer de gewenste resultaten te behalen is goede samenwerking met de uitvoering essentieel. De beheerders zijn verantwoordelijk om duidelijk te communiceren over de kaders en doelen die zij stellen voor het beheer. De andere kant op is het ook belangrijk om bij de uitvoerders informatie op te halen over de situatie buiten en of er nog bijsturing nodig is. Regelmatig wordt nieuw beleid opgesteld wat direct of indirect invloed heeft op het beheer van de openbare ruimte.

Voor beheer is het van belang om op de hoogte te zijn van dit beleid zodat zij eventueel bij kunnen sturen. Een goede verstandhouding met de afdeling beleid is dus van belang. Daarnaast zijn er ook andere beleidsvelden die raakvlakken hebben met het beheer die op het eerste gezicht misschien niet evident zijn. Het Sociaal Domein en Samenleving zijn hier voorbeelden van. Juist door samen te werken met dit soort andere beleidsvelden kan het beheer en de herinrichting beter afgestemd worden op de behoefte van inwoners.

Externe samenwerking Er is een aantal externe partijen waarmee wordt samengewerkt in de openbare ruimte. Hieronder staan deze benoemd, plus de rol die deze partij in het beheer van de openbare ruimte heeft. Nutsbedrijven: Samenwerking met de nutsbedrijven is essentieel omdat zij vaak in de ondergrond van de openbare ruimte aan het werk zijn. Afstemming is belangrijk om werkzaamheden te combineren en tegelijkertijd te voorkomen dat de openbare ruimte onnodig open wordt gebroken. Aannemers: De werkzaamheden in de openbare ruimte die niet uitgevoerd worden door de eigen dienst, worden vaak uitgevoerd door aannemers. Belangrijk is dat zij ook de kaders van het IBOR meekrijgen en dat er gestuurd en gemonitord wordt op hun werkzaamheden. RMN: Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) is een belangrijke samenwerkingspartner van IJsselstein. Zij zijn verantwoordelijk voor de afvalinzameling en de reiniging (schoonhouden) van de openbare ruimte. Woningcorporatie Cazas: Ook woningcorporaties zijn bezig in de openbare ruimte, zij beheren vaak het groen rond hun complexen. In IJsselstein is dat Cazas. Voor inwoners is er geen verschil tussen wat beheerd wordt door de gemeente en wat door de woningcorporatie. Daarom trekken we hier samen in op, zodat het beeld buiten eenduidig en op hetzelfde niveau is. Stichting Pulse: Veel initiatieven van inwoners komen via Stichting Pulse binnen.

Wanneer het gaat om iets in of voor de openbare ruimte is het relevant voor dit IBOR. KlimaatNeutraalIJsselstein (KNIJ): We werken samen met de KNIJ aan de klimaatadaptatie in de stad. In het kader van de openbare ruimte werken we samen aan een aantal zaken zoals het beheer van de fruitbomen en het stimuleren van vergroening en wateropvang door inwoners. GroenPlatformIJsselstein (GPIJ): De samenwerking met het GPIJ gaat vooral over het inwinnen van informeel advies en input voor verschillende participatietrajecten en projecten in het groen.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

45

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

IJsselstein Schoon: IJsselstein Schoon is een samenwerking van de gemeente IJsselstein, Stichting Enjoycleaningup, Noplasticrunner en Knijperploeg IJsselveld Oost. Met dank aan Terberg, Schilte en Frietenliefde. Samen worden diverse acties georganiseerd voor een schoon IJsselstein. Andere partijen: De BedrijvenInvesteringsZone (BIZ), het Plaatselijk Overleg Gehandicapten (POG), Historische Kring IJsselstein (HKIJ), de fietsersbond: allemaal partijen waar de gemeente contact mee heeft en die namens hun achterban gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente geven over de openbare ruimte.

Communicatie De verandering in beeldkwaliteit en de op te pakken maatregelen in IJsselstein betekent ook een en ander voor de inwoners. Het is belangrijk hen te informeren over deze nieuwe beheeraanpak en wat dit buiten betekent. Inwoners kunnen ook worden gestimuleerd zelf de handen uit de mouwen te steken, bijvoorbeeld op het gebied van zwerfafval opruimen en zelfbeheer van groen. Het is belangrijk dat de gemeente hier heldere kaders voor meegeeft en duidelijk maakt hoe inwoners dit kunnen doen. De communicatie moet niet blijven bij dit eenmalige moment. Communicatie en participatie is een belangrijk onderdeel van de beheerstrategie en de waarde ‘Samen’ en vraagt dus blijvende aandacht!

Bewonersparticipatie Voor het beheer van de openbare ruimte nemen we de volgende spelregels in acht. Dit zijn situaties waar de gemeente het initiatief heeft. Deze bouwen voort op het participatiebeleid van de gemeente. Type Dagelijks beheer en onderhoud

Niveau Meeweten (informeren)

Toelichting Deze reguliere werkzaamheden en kleine correctieve onderhoudsmaatregelen bieden geen ruimte voor participatie omdat er geen wijzigingen in de openbare ruimte plaatsvinden. Wanneer veel overlast wordt verwacht, worden bewoners geïnformeerd.

Groot onderhoud

Meedenken (raadplegen)

Bij groot onderhoud verandert de inrichting van de openbare ruimte in de basis niet, echter kunnen soms kleine optimalisaties worden doorgevoerd. In het laatste geval kan ervoor worden gekozen om bewoners te raadplegen. In de basis zullen bewoners enkel worden geïnformeerd.

Vervangingen (reconstructies)

Meedenken (raadplegen) Meewerken (co-creëren) Meebeslissen (meebepalen)

Vervangingen en reconstructies bieden in de basis de ruimte om wijzigingen door te voeren in de openbare ruimte. Afhankelijk van de mogelijkheden, zal per project worden bepaald in welke mate bewoners worden betrokken. Standaard worden bewoners gevraagd om mee te denken. Bewoners worden geïnformeerd over de uitvoering van de werkzaamheden.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

46

Kaders voor zelfbeheer Naast het meedenken over ontwikkelingen in de openbare ruimte kunnen inwoners ook zelf een deel van de openbare ruimte beheren. Hier voor zijn een aantal kaders opgesteld. Wat is zelfbeheer? Zelfbeheer = beheer van de openbare buitenruimte door en op initiatief van inwoners; zoveel mogelijk ingevuld naar eigen inzicht, binnen afgesproken kaders en met een aantal spelregels. Voor de aankoop van zogenoemde reststroken groen geldt een ander beleid. Dit valt niet onder de richtlijnen van zelfbeheer. Zelfbeheer is in vele vormen mogelijk. Het betreft altijd maatwerk. Hiervoor gelden een aantal basisvoorwaarden en -uitgangspunten (spelregels) die houvast geven bij het maken van afwegingen. Waarom zelfbeheer? • •

Versterken bewustzijn: de openbare ruimte is van ons allemaal Uitgaan van burgerkracht: inbreng inwoners als grondslag voor gebiedsgericht werken en bewoners meer betrokkenheid geven bij en invloed op beheer van directe leefomgeving bewoners waarderen als experts van eigen leefomgeving (zij weten het best wat past en wat werkt om de leefbaarheid op peil te houden) bevordering sociale samenhang door samen vorm te geven aan leefomgeving Veranderd inzicht over rol overheid: van zorgen voor naar zorgen dat (minder overnemen, meer faciliteren)

• • •

In bijlage 5 zijn de voorwaarden en spelregels voor zelfbeheer verder uitgewerkt.

6.4 Implementatie van het IBOR Prioritering Niet alle ambities en maatregelen kunnen in één keer worden uitgevoerd. Er moeten keuzes gemaakt worden waar de prioriteit ligt. Uitgangspunten hierbij zijn: • • • •

• •

•

Er is momenteel onvoldoende budget om alle maatregelen te kunnen uitvoeren. Maatregelen die geen extra investering (budget neutraal) vragen, worden als eerste uitgevoerd*. Maatregelen gekoppeld aan een al lopend programma (denk aan biodiversiteit en gezonde verbinding) krijgen daarnaast de voorkeur. Nieuwe maatregelen die incidenteel een extra investering vragen kunnen worden uitgevoerd wanneer aanvullende middelen extern worden geworven (bijvoorbeeld op basis van subsidies) of incidenteel beschikbaar worden besteld. In bijlage 7 is een inschatting gegeven van deze kosten. Daarbij is ook een inhoudelijke prioritering aangegeven op basis van wat is ingebracht in de participatie en in hoeverre een maatregelen bijdraagt aan het thema. Met subsidies en externe middelen zijn incidenteel middelen te werven voor incidentele maatregelen. Deze mogelijkheden zijn er echter niet voor structurele uitgaven. Nieuwe maatregelen die structureel een extra investering vragen kunnen worden uitgevoerd wanneer aanvullende structurele middelen beschikbaar zijn. In bijlage 7 is een inschatting gegeven van deze kosten. Ook daarvoor is een inhoudelijke prioritering aangegeven op basis van wat is ingebracht in de participatie en in hoeverre een maatregelen bijdraagt aan het thema. Op onderdelen kunnen belangen botsen; denk aan beeldkwaliteit en biodiversiteit.

Uitgangspunt daarbij is dat de Waarden van dit IBOR leidend zijn en dat het monitoringsinstrument (in deze: beeldkwaliteit van groen) ondergeschikt is.

*Een deel van de maatregelen die budget neutraal zijn, worden al uitgevoerd. Van de andere budget neutrale maatregelen – die dus nog niet worden uitgevoerd – is hieronder aangegeven hoe en binnen welke termijn deze worden geïmplementeerd.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

47

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Tabel 1 Implementatie budget neutrale maatregelen die nog niet worden uitgevoerd

Waarde

Budgetneutraal

Status

Beheerdiscipline

Implementatie

Echt IJsselstein

Afspraken maken over het beheer van kunstobjecten in de openbare ruimte, bijvoorbeeld over reiniging en vandalisme.

Basis staat in onderhoudsdocument, vraagt om een update en uitbreiding

Culturele Kunstwerken

Binnen 1 jaar

Echt IJsselstein

De vervanging van bomen bij linten laten aansluiten op het karakter binnen de kaders van het bomenbeleid.

Onderdeel bomenbeleidsplan

Groen

Na vaststelling implementeren, wanneer van toepassing

Ecologisch & Natuurlijk

Nieuwe wortels creëren bij bestaande bomen.

Pilot project loopt

Integraal

Aan de hand van ervaring pilot breder toepassen wanneer nodig

Ecologisch & Natuurlijk

Wilgen om en om snoeien (in 3 jarige cyclus).

Nog op te pakken

Groen

Binnen 2 jaar: Verwerken in planning en opdracht aan aannemer

Ecologisch & Natuurlijk

Bij vervanging kiezen voor soorten die bijdragen aan de ecologie.

Gebeurt deels, kan wellicht meer

Groen

Hangt deels af van de functie en plek van het groen; groenbeheerder pakt dit op.

Ecologisch & Natuurlijk

Bomen zo onderhouden dat ze gezond oud kunnen worden.

Onderdeel Bomenbeleidspla n

Groen

Na vaststelling uitvoeren en implementeren in boombeheer

Ecologisch & Natuurlijk

Zo veel mogelijk natuurlijke beschoeiingen of natuurlijke oevers toepassen.

Vraagt nader onderzoek en afstemming waterschap

Groen

Plan maken: binnen 2 jaar

Ecologisch & Natuurlijk

In parken en plantsoenen het gras natuurlijker beheren.

Gebeurt deels, kan wellicht meer

Groen

Voor nieuwe bestekken keuzes maken waar welk type beheer

Leefbaar

Alle speeltuinen en accommodaties voor verenigingen rookvrij.

Nog op te pakken

Integraal

Beleidskeuze voor de raad

Leefbaar

Zorgen dat 95% van de verlichting werkt en schoon is.

Verlichting werkt, schoonhouden nog oppakken

Openbare verlichting

Binnen 1 jaar afspraken maken over schoonmaken verlichting

Leefbaar

Zichthoekenbeheer prioriteren.

Nader uit te werken

Wegen en Groen

Binnen 2 jaar

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

48

Leefbaar

Het gebruik van plastic bekers bij evenementen niet toestaan.

Nog op te pakken

Afval

Onderdeel evenementenbeleid

Leefbaar

Herstellen of egaliseren van ongelijke stoepen (bijvoorbeeld door wortelopdruk)

Onderdeel dagelijks onderhoud

Wegen

Uitvoeren plan wortelopdruk, bij nieuwe gevallen afweging maken of en hoe de situatie aangepakt moet worden.

Duurzaam

Afspraken maken over het beheer van laadinfrastructuren en de ruimte daaromheen.

Nog op te pakken

Integraal

Binnen 2 jaar

Duurzaam

Zorgen dat er bankjes zijn op koele en schaduwrijke plekken.

Nog op te pakken

Meubilair

Binnen 5 jaar, waar mogelijk al meenemen bij projecten

Duurzaam

Bij vervanging en herinrichting de juiste boom op de juiste plek (bladoppervlak is belangrijker dan het aantal stammen).

Onderdeel bomenbeleidspla n

Groen

Na vaststelling implementeren, wanneer van toepassing

Samen

Samen met inwoners aan de slag met de jaarlijkse fruitoogst.

Weer actief oppakken

Groen

Najaar 2024 oppakken

Samen

Kaders aangeven voor zelfbeheer en afspraken vastleggen.

Loopt, nog optimaliseren

Integraal

Verder implementeren na vaststelling van dit IBOR

Effect IBOR op organisatie en capaciteit Dit IBOR heeft een aantal veranderingen in zich ten opzichte van de eerdere wijze van werken. Uitgangspunten bij het doorvoeren van deze veranderingen zijn dat het binnen de huidige budgetten en capaciteit moet passen. Er is recent nog gereorganiseerd, het is niet nodig dat weer helemaal om te gooien. Aanpassing kwaliteitsniveaus De grootste wijzigingen zijn: • • • •

Het onderhoudsniveau van groen gaat deels van C naar B Het onderhoudsniveau van reiniging gaat grotendeels van B naar C Het onderhoudsniveau in de binnenstad gaat van C naar B Het onderhoudsniveau op de begraafplaats gaat van A naar B

Deze veranderingen zijn niet van vandaag op morgen doorgevoerd. Er zijn lopende contracten en afspraken, plus personeel zal deels op een andere manier moeten worden ingezet.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

49

• • •

•

Groen: deels eigen personeel, deels raamcontract > verwachting is dat dit vanaf 2025 kan worden geïmplementeerd (deels al in 2024 mits hiervoor ook budget beschikbaar is). Reiniging: deze taak ligt bij RMN als onderdeel DVO > in DVO 2025 aanpassen. Binnenstad: taken hier liggen met name bij de eigen dienst > dit kan vanaf 2025 worden geïmplementeerd. Dit betekent wel extra inzet van de eigen dienst voor de binnenstad en daarmee om of een verschuiving van inzet op het werk. Begraafplaats: werk wordt grotendeels door eigen personeel uitgevoerd, zal een aanpassing vragen op de bezetting daar.

Gebiedsgericht werken Er is aangegeven dat er meer gebiedsgericht gewerkt moet worden. Dat houdt in: planningen en werkzaamheden integraal afstemmen en invulling geven aan opgaven per gebied. Dit vraagt om een plan van aanpak en sturing hierop per gebied. De opgaven per gebied worden in de implementatie van dit IBOR nog verder uitgewerkt op basis van de Waarden. Deze kunnen vervolgens opgepakt worden bij groot onderhoud en vervanging. Het is ook van meerwaarde als er medewerkers met gebiedskennis aansluiten bij het maken van de plannen, bijvoorbeeld vanuit handhaving en het sociaal domein. Samen met hen kan er een echt integraal plan per gebied worden gemaakt.

Verdere uitwerking in beheerplannen en uitvoeringsplannen Het IBOR geeft een integrale beheerstrategie voor de kapitaalgoederen. De beheerplannen per asset geven nadere invulling aan het beheer van specifieke kapitaalgoederen. De beheerdoelen die voor het integrale beheer van de assets worden gesteld, zijn het uitgangspunt voor de komende jaren. Jaarlijks wordt de voortgang op de gestelde doelen voor het beheer en onderhoud aan de kapitaalgoederen teruggekoppeld aan de raad via de P&C cyclus. De voormalige nota kapitaalgoederen is nu integraal onderdeel van het IBOR-plan. Onder het IBOR hangen beheerplannen per discipline waarin voor bijvoorbeeld wegen of groen de vertaling wordt gemaakt vanuit het IBOR naar die discipline. Wat betekenen de afspraken en beheerprincipes voor de individuele disciplines? Wat gaat de gemeente dan concreet de komende jaren doen? Voor een aantal disciplines zijn al beheerplannen, maar niet voor allemaal. Alle beheerplannen worden op basis van dit IBOR opgesteld dan wel bijgesteld. De beheerplannen worden door het College vastgesteld. De raad stelt het bovenliggende financiële kader vast in de begroting.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

50

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Bijlage 1: Opgaven Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR) Thema IVOR Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Echt IJsselstein Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Toekomstbestendig Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Gezond en Leefbaar Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking

Opgave Bouwjaar per wijk zichtbaar Halfverharding in randzone Kunst in de openbare ruimte In het buitengebied meer landelijke uitstraling Binnenstad: beschermd stadsgezicht, economisch belangrijk, hogere kwaliteit Behouden unieke fruitbomencollectie Historische elementen zichtbaar maken en houden Cultuurhistorische en ecologische waarden in het buitengebied Het verhardingsmateriaal draagt bij aan de uitstraling van de binnenstad Behoud groenstructuren en toevoegen ecologische waarde Behoud beeld van de kades en toevoegen drijvende bakken met groen Beschermen beeldbepalende bomen Gebieden aanwijzen voor ecologisch beheer Zachte scheiding tussen binnen en buitengebied Beplanting rondom oever doortrekken richting buitengebied Maaibeheer afstemmen en op kaart zetten Toepassen en beheren natuurlijke typen beplanting Vermijden onnodige objecten in open landschap Toevoegen ecologische waarde op plekken waar gebruik beperkt is Clusteren van veilige verblijfs- of rustplekken in landelijk gebied Natuurwaarden versterken in het buitengebied Rekening houden met doorstroming van water in watergangen Ecologisch beheer afstemmen op inheemse soorten in het buitengebied Meer invulling aan ecologisch beheer in stedelijk gebied Natuurwaarden structureel monitoren in het buitengebied Ecologische waarden verhogen in oppervlaktewater Toepassen grasbetontegels op niet drukke terreinen

Natuurvriendelijke oevers creëren Bomen: passend, zuinig, duurzaam en toekomstbestendig Eenduidige en consequent beheer van de fruitbomen Werken met circulaire materialen en -mogelijkheden Materialen hergebruiken bij inrichting Ruimte reserveren voor (duurzame) energievormen Ruimte maken voor zon-/windenergie Zo veel mogelijk dezelfde (materiaal)soort terugplaatsen/planten Water tijdelijk, veilig en gecontroleerd opvangen tijdens piekbuien Bewustwording creëren door zichtbare klimaatadaptieve (her)inrichting Klimaatadaptatie bij (her)inrichtingen Bevorderen van gescheiden waterafvoer-systemenen voor riolering en oppervlaktewater Verharding die niet/nauwelijks gebruikt wordt, vervangen door groen Aanwijzen koele plekken Juiste boom op de juiste plek - bladoppervlak belangrijker dan aantal stammen Inrichting van de openbare ruimte met herbruikbare materialen Normaliseren gescheiden afvalinzameling Onderzoeken mogelijkheid om afvalscheiding in de openbare ruimte te faciliteren Fiets- en loopafstanden verkleinen Minder verkeer en parkeren Versterken speelplekken die de omgeving aanvullen Verplaatsen op een duurzame, gezonde en veilige manier Rekening houden met duurzame mobiliteit volgens het STOP-principe bij inrichting Beheer zorgt voor een veilige en toegankelijke buitenruimte Voorkomen en opruimen bijgeplaatst afval Creëren natuurlijke speelplekken Inrichten van

verkeersstromen op basis van verkeersfunctie Investeren in (her)inrichtingen die leiden tot lagere beheerkosten Zuinigere omgang/hergebruik van materiaal en materieel Stimuleren inwoners en bedrijven om bij te dragen aan een duurzame omgeving Inwoners informeren over inrichtingsprojecten en aanpassingen Inwoners informeren en ondersteunen bij klimaatadaptatie Informatieborden plaatsen met een nieuwe natuurlijke uitstraling Inwoners meer communiceren over beheerkeuzes Inwoners met groene initiatieven de ruimte geven en samen kijken naar de mogelijkheden Inwoners betrekken bij (her)inrichting Beheerniveau afstemmen op de functie van de plek Aanwonenden en/of belanghebbenden vroegtijdig betrekken Duidelijk communiceren met bewoners Leveren van een bepaald basisniveau omtrent de kwaliteit Duidelijke afspraken maken voor het beheren en deze communiceren met inwoners Implementeren wijkbewust werken Opzetten interne organisatie; waar kan een inwoner terecht?

15 april 2024 IBOR IJsselstein

51

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

Opgaven voor de organisatie In hoofdstuk 3 en 4 staan veel opgaven en maatregelen die gaan over fysieke aanpassingen buiten. Er zijn ook opgaven en maatregelen die meer gaan over de manier van werken. Deze staan hieronder. Hierbij is het vooral van belang dat er voldoende capaciteit voor is. Het IBOR vraagt een andere focus en werkwijze van de organisatie. Dit vraagt om goede sturing en tijd voor doorontwikkeling. Opgave

Waarde

Natuurwaarden structureel monitoren in het buitengebied.

Ecologisch & Natuurlijk

Werken met circulaire materialen.

Duurzaam

Huidige materialen zo veel mogelijk hergebruiken.

Duurzaam

Onderzoeken of de gemeente afvalscheiding in de openbare ruimte wil faciliteren.

Duurzaam

Bij vervanging en herinrichting voorrang geven aan fietsers/wandelaars.

Leefbaar

Duidelijk communiceren met bewoners over keuzes in het beheer, klimaatadaptieve maatregelen, natuurvriendelijk beheer en herinrichting/vervanging. Hierbij de aanwezige expertise inzetten.

Samen

Mogelijkheden voor samenwerking met diverse partijen onderzoeken. Bijvoorbeeld woningcorporaties, groene initiatieven, jongeren of het regionaal overleg gehandicapten.

Samen

Inwoners stimuleren bij te dragen aan een groene en duurzame openbare ruimte. Bijvoorbeeld door het stimuleren van regentonnen, compostbakken, geveltuintjes, groene daken, actie steenbreek, etc.

Samen

De projectenkaart gebruiken om integraal af te stemmen.

Algemeen

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

52

Bijlage 2: Kaders Op het beheer van de openbare ruimte en specifiek de gebieden van de gemeente IJsselstein zijn verschillende wetten en richtlijnen van toepassing. Hieronder een overzicht van de belangrijkste kaders: • • • • • • • • • • • • • • • •

•

“Zorgplicht” Gemeentewet APV Arbowet Burgerlijk Wetboek – Risicoaansprakelijkheid en Schuldaansprakelijkheid Bouwbesluit 2012 Woningwet Grondwet Besluit Bodemkwaliteit Beluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Eurocode Participatiewet Wet publieke gezondheid VN-verdrag Handicap Bouwstoffenbesluit Normen o NEN o CROW o KIWA Omgevingswet (o.a. Wabo, Wm, Wro, Bro, Bkl, Bal, Bbl) o Waterwet o Crisis- en herstelwet o Wet Geluidshinder o Wet Bodembescherming

Omgevingsvisie IJsselstein 2021 In de Omgevingsvisie staat de ontwikkelingsrichting voor de periode tot 2030 en verder. In de Omgevingsvisie benoemd de gemeente haar identiteit en kwaliteit en zetten ze in op het behouden en verbeteren hiervan middels nieuwe ontwikkelingen, oftewel: behoud én ontwikkeling. “We zijn betrokken, sociaal en vinden ons stadje gezellig en gastvrij. We vinden dat de ontwikkelingen in de gemeente moeten passen bij de identiteit en de kwaliteit van de leefomgeving.” De identiteit en kernkwaliteiten zijn daarbij als volgt samengevat: o o o o o

Gezellig en gastvrij Sociaal en saamhorig Open en groen Historisch en authentiek Eigenwijs en actief

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

53

Uitgangspunten Omgevingsvisie IJsselstein 2021 Kwaliteiten Landschappelijke kwaliteiten: • • • • •

De totale natuurwaarde in IJsselstein mag niet afnemen en waar mogelijk wordt deze versterkt. We willen de karaktereigenschappen van de verschillende landschapselementen versterken. We bouwen voort op bestaande landschappelijke structuur. We beschermen archeologisch erfgoed, in eerste instantie in de ondergrond. Behoud en versterken unieke fruitteeltcollectie.

Cultuurhistorische kwaliteiten: • • • •

We willen de aantrekkelijkheid van de binnenstad als cultuur-historisch hart van de gemeente behouden en versterken. In stand houden en doorontwikkelen van gaafheid en authenticiteit van het gehele 'ensemble' van het historische stadshart. We werken gezamenlijk verder aan de 'Vestingstad IJsselstein', bij nieuwe ontwikkelingen nemen we dit mee. We zetten in op behoud en versterking van het kleinschalige, historische karakter van de linten.

Groen-recreatieve kwaliteiten: • • • • •

We richten ons op het behouden en versterken van natuurwaarden in de gebieden met hoge ecologische waarden. We streven naar behoud van en een toename van de biodiversiteit. We werken aan een groen-blauwe verbinding tussen het landbouwgebied, de Hollandsche IJssel en de Kromme IJssel. We willen het groen binnen de gemeente meer op elkaar aan laten sluiten, zodat de groenstructuren meer één geheel vormen. We richten ons op het bevorderen van extensief toeristisch-recreatief (mede-)gebruik van het buitengebied, in vorm van wandelen, fietsen, skates en dergelijke. 15 april 2024

IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

54

Stedelijke kwaliteiten: •

•

Bij ontwikkelingen moet het groene karakter in de stedelijke omgeving behouden worden. Vergroening van de stedelijke omgeving draagt bij aan de vermindering van hittestress dat met het oog op de klimaatverandering een grotere rol gaat spelen in de toekomst. Bij ontwikkelingen moet de goede bereikbaarheid voor zowel fiets, openbaar vervoer als autoverkeer, in stand worden gehouden en zo mogelijk verder worden uitgebouwd.

Ontwikkelingen Economische ontwikkelingen: • • • •

Een florerende binnenstad met voldoende ruimte voor detailhandel, evenementen en horeca. Ruimte voor economische groei, innovatie en verduurzaming van bedrijventerreinen. Mogelijkheden voor recreatie & toerisme uitbouwen in het buitengebied en het historische centrum. Binnenstad, bedrijventerreinen en het toeristisch-recreatief buitengebied moeten goed worden ontsloten.

Stedelijke ontwikkelingen: • •

• • •

•

Ruimte voor herontwikkeling binnenstedelijke locaties, onder andere gericht op sociale woningbouw. Een flexibele stadsrand waar een mix van functies mogelijk wordt gemaakt, met meerwaarde voor mens en natuur. Met name gericht op recreatie, ecologie, sport, evenementen en water, maar binnen bepaalde kaders ook beperkte ruimte voor woningbouw en energie. Nieuwe ontsluitingen Nieuwegein-Zuid en versnellen tramverbinding. Aantrekkelijke, directe en comfortabele regionale fiets- verbindingen naar alle windstreken die qua reistijd concurreren met de auto. Bij ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met klimaatadaptatie en (duurzame) energiebehoefte. Te denken valt aan het tegengaan van hittestress en het inrichten van buffers voor wateropvang. Bij nieuwe (stedelijke) ontwikkelingen weegt de ecologische en klimaatadaptieve kwaliteit van het groen zwaar mee.

Landschappelijke ontwikkelingen • • •

Kromme- en Hollandsche IJsselzones vormen hotspots voor natuur en recreatie. Hier bouwen we op voort. Wij stimuleren hiervoor de uitbreiding van de laadinfrastructuur. Er wordt gewerkt aan veilige directe fietsverbindingen naar alle windrichtingen, waarbij Nieuwegein en Utrecht prioriteit hebben. Bij projecten in gebieden met een hoge of zeer hoge natuurwaarde hanteren we het principe dat door een gecertificeerd ecologisch bureau moet worden aangetoond dat compensatie van de natuurwaarde plaatsvindt. Hierbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk binnen het project te compenseren, anders in de directe omgeving, of op een compensatielocatie in de gemeente.

Handboek Openbare Ruimte 2022 In het Handboek Openbare Ruimte staan kaders en richtlijnen voor het ontwerpen en realiseren van civieltechnische en cultuurtechnische werken voor het inrichten van de openbare ruimte in de gemeente. Deze kaders en richtlijnen komen voort uit wettelijke kaders voor de inrichting en instandhouding van de openbare ruimte en uit het beleid dat door de gemeente hiervoor eerder is ontwikkeld. Om de civieltechnische en cultuurtechnische objecten naar de gewenste kwaliteit te realiseren of gerealiseerd te krijgen, stelt de gemeente voorwaarden aan de voorbereiding en de uitvoering van de werkzaamheden. Enkele voorwaarden zijn op het gehele realisatieproces van toepassing, andere zijn uitsluitend relevant in een bepaalde fase van of voor een bepaald product in het proces.

15 april 2024 IBOR IJsselstein

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

55

Toekomstbeeld binnenstad IJsselstein Het historische, kleinschalige profiel van de binnenstad zorgt voor een krachtige uitgangspositie. De binnenstad kent nog relatief weinig leegstand. Wel is er een duidelijke transitie gaande van winkels naar verblijfsfuncties, wat een andere ruimtevraag betekent. Ook zijn er meer mensen in de binnenstad komen wonen. IJsselstein is een evenementenstad. Hier vier je feest in en knusse, historische setting. De evenementenagenda wordt daar nog meer op afgestemd. Die piekmomenten hebben wel jaarrond consequenties voor de inrichting van het de openbare ruimte. Gezien het beperkte vloeroppervlak van de binnenstad en de vele opgaven in de openbare ruimte vraagt dat om keuzes. In 2040 zijn sommige dingen nog vanzelfsprekend: molen de Windotter draait, De Plaats is knus, Apestad heeft een slotheer en de Benschopperstraat is druk. Dar mogen we er één aan toevoegen: IJsselstein is een begrip in de regio. Ambities van toepassing op het beheer van de openbare ruimte: -