1. Detailhandels- en horecastructuurvisie IJsselstein 2026

De Molenstraat is één van de mooiste waterplekken van de binnenstad met een kwalitatief terras aan de gracht en zicht op de molen. Het concept van Loft88 (urban oase met bohemian stijl) geeft de plein een eigentijdse signatuur waarbij het buitenterras de groenblauwe setting maximaal benut.

Doelgroepen & gebruiksmomenten

Overdag: winkelend publiek, (groot)ouders met kinderen, marktbezoekers, dagtoeristen

Namiddag/avond: borrelpubliek (25+), vriendengroepen, koppels, after-work

Overdag: koffiedrinkers, lunchgasten, (fiets)toeristen en dagbezoekers die het water en de rust opzoeken

Namiddag/avond: bewoners en regiobezoekers voor borrel en diner, vooral op drukke en eventdagen

Late avond/nacht: stap- en feestpubliek Overdag: beperkte mate, lunch/koffie/thee (zoals Bar III)

Namiddag/avond: bewoners en regiobezoekers voor borrel en diner op een sfeervol terras

Samenhang in uitstraling op het BKP in de welstandsnota: één basisstijl voor terrasinrichting. Opletten op verrommeling en uitstraling overdag.

Water als podium: zicht op gracht, molen en historische context vrijhouden; verzorgde opstellingen (geen verrommeling)

Evenementen Terras & inrichting

Pleinlogica: heldere looplijnen, zichtlijnen Stadshuis Uniforme basisuitstraling aansluitend op het BKP in de welstandsnota, ruimte voor groene accenten

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Verlichting & sfeer: warm licht, groen, elektrische heaters (aantrekkelijk tot laat)

Beeldkwaliteit aansluitend op het BKP in de welstandsnota:

25

Typering horeca

Jaarrond-opties: binnen maatvoering/kwaliteit en met oog voor zicht en monumentale waarde

Containers en parkeren uit zicht, expeditie in venstertijden

samenhang, groene accenten en warme materialen

Jaarrond-opties binnen kwaliteits- en leefbaarheidskaders

Geluidskaders passend bij pleinfunctie; geen versterkte muziek buiten

Programmering: koppeling met evenementen, maar geen overlast gevende festivals

Jaarrond-opties binnen kwaliteitsen leefbaarheidskaders

Bistro/brasserie met all-day kaart

Borrel & bites, cocktails

Kwalitatieve restaurants in historische setting

Café-restaurant met shared dining en late night bites

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Uitgaancafés met kwaliteitsimpuls in uitstraling en terras

Geluidskaders, openingstijden leidend, geen versterkte muziek buiten

Café-restaurant / bistro-brasserie met all-day kaart, accent op borrel/wijn/ cocktails

26

4.2 Wijkcentra Achterveld Context Het winkelcentrum Achterveld is een geconcentreerd en functioneel wijkcentrum dat primair gericht is op de dagelijkse behoeften van de omliggende wijk. Het aanbod bestaat uit een supermarkt, een slagerij en enkele aanvullende voorzieningen, zoals een apotheek, drogist en afhaalhoreca. Daarmee biedt het centrum een basis voor boodschappen dicht bij huis, maar het kent weinig verblijfswaarde of aanbod dat uitnodigt tot langer verblijf. Dit wordt in het inwonerpanel expliciet vermeld als een groot gemis. De ruimtelijke opzet is naar binnen gekeerd en draagt een verouderde jaren ’80-uitstraling, wat de aantrekkelijkheid en zichtbaarheid van de winkels beperkt. Ook de bebouwing en openbare ruimte ogen gedateerd en missen kwaliteit en sfeer. De parkeercapaciteit en de kwaliteit van de parkeerinrichting zijn ook een knelpunt, waardoor de gebruiksvriendelijkheid van het centrum voor bezoekers afneemt (ruimtegebrek in combinatie met verkeersveiligheid). De aantrekkingskracht is duidelijk wijkgericht: bewoners uit de directe omgeving doen hier hun boodschappen, maar er is geen bovenwijkse rol of aantrekkingskracht buiten het eigen verzorgingsgebied. Ontwikkelperspectief De ambitie is om van Achterveld een hart voor de wijk te creëren waar boodschappen doen, ontmoeten en maatschappelijke functies samenkomen.

Zo wordt er in de totale basisbehoefte van de wijk voorzien. Daarvoor zijn aanpassingen van het retailgebied nodig. Het ontwikkelperspectief voor Achterveld is gericht op een grondige vernieuwing van het winkelcentrum, dat momenteel kampt met een verouderde opbouw en een jaren ’80uitstraling. Voor een goed functioneren op de lange termijn is een renovatie noodzakelijk. Er zijn momenteel plannen om het parkeerterrein aan te pakken, echter een grondigere renovatie waarbij de openbare ruimte wordt verbeterd zal een grotere impuls voor het gebied betekenen. Een belangrijke voorwaarde is dat de vastgoedeigenaar investeert in de opwaardering van

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

de bebouwing. Op dat moment zal de gemeente gelijktijdig de openbare ruimte aanpakken, zodat zowel het vastgoed als de omgeving een kwaliteitsimpuls krijgen. Bij een renovatie kunnen ook maatschappelijke-, zorg- en ontmoetingsfuncties worden meegenomen. Zo kan er een toekomstbestendig wijkcentrum ontstaan dat aansluit bij de behoeften van de buurt.

Bron: Google maps 2025

27

Clinckhoeff Context De Clinckhoeff is een wijkcentrum met een duidelijke wijkverzorgende functie. Het centrum richt zich primair op dagelijkse boodschappen en basisvoorzieningen voor de omliggende buurt. Het aanbod bestaat uit een supermarkt (Jumbo) enkele verswinkels, een Zeeman en aanvullende functies zoals een steunpunt van woningcorporatie Cazas Wonen, een apotheek, drogist, kapper en snackbar. Daarmee voorziet het winkelcentrum in de meest noodzakelijke behoeften van bewoners, met een beperkte bovenwijkse aantrekkingskracht. De uitstraling van het gebied is sterk verouderd: de gebouwen en buitenruimte missen kwaliteit en het straatbeeld is rommelig, daardoor is de verblijfskwaliteit beperkt. Er zijn nauwelijks zitplekken, groen of uitnodigende horeca die bijdraagt aan ontmoeting. Bezoekers komen daardoor doelgericht voor hun boodschappen en vertrekken weer. Dit maakt de Clinckhoeff vooral functioneel. Uit het inwonerpanel blijkt dat wijkbewoners een uitnodigende (dag)horecazaak missen in wijkcentrum Clinckhoeff, voor de ontmoeting in de wijk en niet als concurrentie van de binnenstad. Ontwikkelperspectief Er zijn vergevorderde plannen in voorbereiding voor renovatie van wijkcentrum De Clinckhoeff. Daarbij fuseren de huidige Jumbo in De Clinckhoeff en de Jumbo op de Televisiebaan. Daarnaast is er ruimte voorzien voor een tweede supermarkt.

De toevoeging van een discounter geeft het winkelcentrum een completere aanbod. Bij de vernieuwing zitten ook woningbouwplannen: ongeveer 78 appartementen, samen met extra parkeerplaatsen. De indeling van het centrum – binnen- en buitenkant – wordt opnieuw ingericht; en de ingangen worden beter herkenbaar. In het renovatieplan krijgen de ruimtelijke kwaliteiten een flinke impuls en wordt het gebied een stuk prettiger om aankopen te doen en te verblijven. De renovatie van het wijkcentrum past ook goed bij de woningbouwplannen van de gemeente, waarin het overgrote deel van de inbreidingslocaties in de wijk

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

IJsselveld zijn gelegen. Op de locatie van de Jumbo op de Televisiebaan komen ongeveer 34 woningen. Met de vernieuwing wordt De Clinckhoeff toekomstbestendig gemaakt. De renovatie moet bijdragen aan een aantrekkelijker wijkcentrum.

28

Praagsingel Context Het retailgebied aan de Praagsingel is ontwikkeld in de jaren negentig, tegelijk met de omliggende woonwijk en vervult sindsdien een duidelijke wijkverzorgende functie. Het gebied heeft een relatief moderne en verzorgde uitstraling. Het aanbod bestaat voornamelijk uit een grote supermarkt als trekker, aangevuld met enkele winkels voor dagelijkse boodschappen, persoonlijke verzorging en dienstverlening. Kleinschalige horeca in de vorm van een snackbar zorgt voor een aanvullende ontmoetingsfunctie, maar nodigt niet heel erg uit. Het gebied ondervindt concurrentie van het centrum (Overtoom) en vanuit Panoven. Naast de commerciële voorzieningen zijn ook maatschappelijke functies aanwezig, waardoor het gebied een centrale rol speelt in de wijk. Het retailgebied is ruim opgezet, met goede parkeergelegenheid direct bij de winkels, wat het gebruiksgemak vergroot. De schaal en opzet maken dat de Praagsingel vooral is gericht op gemak en nabijheid voor bewoners uit de omliggende wijk, terwijl het geen bovenlokale aantrekkingskracht heeft. Het gebied vervult daarmee een stabiele, ondersteunende rol in het bredere detailhandels- en horecanetwerk van de gemeente. Ontwikkelperspectief Voor de Praagsingel ligt het ontwikkelperspectief op het behouden van de huidige functie als wijkverzorgend centrum.

Schoon, heel en veilig blijven de basisvoorwaarden, aangevuld met voldoende ruimtelijke kwaliteit om een prettig en overzichtelijk retailgebied te garanderen. Om een goede balans te houden met de andere wijkcentra kan enige optimalisatie van de supermarktvoorziening worden gefaciliteerd. De ontmoetingsfunctie binnen het gebied zelf is beperkt, maar dankzij de nabijheid van de binnenstad – op nog geen kilometer afstand – zijn voorzieningen als terrassen, lunchrooms en koffietenten goed bereikbaar voor de buurt. Initiatieven die het ontmoeten in de buurt versterken kunnen een plek krijgen in het gebied. De realisatie van de woningbouw in het Kromme IJsselgebied is erg belangrijk voor het toekomstig functioneren van de Praagsingel. De woningbouw brengt namelijk veel nieuwe consumenten met zich mee, zeker

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Bron: Google maps 2025

wanneer er in het Kromme IJsselgebied zelf geen supermarktvoorziening wordt gerealiseerd.

Kasteellaan Aan de Kasteellaan ligt een strip met voorzieningen met een buurtverzorgende functie, bestaande uit diensten, horeca en dagelijkse detailhandel zoals een bakker. We behouden deze functiemix: bestaande ondernemingen mogen hier blijven ondernemen. Bij eventuele krimp in het aanbod detailhandel ligt de nadruk op het ‘verkleuren’ naar diensten, afhaalen bezorghoreca en andere wijkverzorgende functies, zoals maatschappelijke voorzieningen. De Kasteellaan ligt direct tegen de historische binnenstad. Idealiter clustert de detailhandel zich op langere termijn in de binnenstad.

29

4.3 Solitair supermarktcluster Panoven Context Panoven heeft binnen IJsselstein een duidelijk eigen profiel en ligt vlakbij de PDV-locatie Paardenveld. Er bevinden zich twee supermarkten, waaronder de enige discountsupermarkt van de stad een restaurant en een PDV-winkel. Dankzij deze combinatie en de gunstige ligging aan de Baronieweg, nabij de A2, trekt het gebied bezoekers uit een groter deel van IJsselstein dan de wijkcentra. Het gebied oogt functioneel; de inrichting en ligging zijn vooral gericht op functionele aankopen. De focus ligt op bereikbaarheid met de auto en het faciliteren van dagelijkse boodschappen voor een breed publiek binnen de stad. Ontwikkelperspectief Het ontwikkelperspectief voor het solitair supermarktcluster Panoven is gericht op het behouden van de bestaande functies en kwaliteiten. Eventuele vernieuwing richt zich vooral op het op peil houden van de infrastructuur, bereikbaarheid en het onderhoud van de bebouwing, zodat het gebied zijn functionele rol kan blijven vervullen binnen de detailhandelsstructuur. We zetten hier niet in op uitbreiding.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Bron: Google maps 2025.

30

4.4 PDV-locatie Paardenveld Context Paardenveld is op dit moment ingericht als bedrijventerrein. We willen een deel van het terrein specifieker clusteren voor perifere detailhandel (PDV). Het gebied biedt dan ruimte voor klassieke PDV-functies zoals bouwmarkten, woonwinkels en tuincentra, maar ook een grootschalige kringloop. Zaken die niet in de binnenstad of wijkcentra passen. De combinatie van al aanwezige PDV-aanbieders, grote kavels en ruime parkeervoorzieningen, maakt Paardenveld een aantrekkelijke locatie voor bezoekers uit heel IJsselstein en omliggende gemeenten. Uit het analysedocument (separate bijlage) blijkt een behoefte van maximaal ruim 20.000 m² wvo voor doelgerichte detailhandel. Het gebied (figuur 3) voorziet in voldoende ruimte daarvoor wanneer de panden worden ingevuld met deze functie.

Figuur 3: Afbakening PDV-cluster Paardenveld

Ontwikkelperspectief We willen Paardenveld inrichten als dé locatie voor PDV. Door dit profiel en de zonering consequent te bewaken, is Paardenveld een herkenbare PDVlocatie die voorziet in de behoefte aan perifere detailhandel. Het gewenste PDV-cluster Paardenveld is nader afgebakend in figuur 3. Op termijn laten PDV-functies niet meer buiten deze afbakening landen, waardoor het cluster op den duur een steeds sterkere positie krijgt. Huidige PDV-functies buiten Paardenveld kunnen er gevestigd blijven.

Bron: Google maps 2025.

Bron: Stec Groep, 2025.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

31

5. Beleidsregels In dit hoofdstuk gaan we dieper in op enkele thema’s voor de detailhandelen horecastructuurvisie die om een specifieke uitwerking vragen. Per thema beschrijven we kort de context: wat speelt er, welke ontwikkelingen en uitdagingen zijn er en waarom is dit belangrijk voor de stad? Daarna volgt het onderdeel “Hoe gaan we ermee om?”, waarin we aangeven welke keuzes, maatregelen en acties de gemeente en ondernemers kunnen nemen. We starten met thema’s rondom detailhandel, gevolgd door onderwerpen die specifiek over horeca gaan. Tot slot behandelen we algemene thema’s die voor de meeste retailgebieden relevant zijn. De volgende thema’s komen aan bod: 5.1 Detailhandel: Supermarkten Perifere detailhandel (PDV) Overige detailhandel buiten de retailstructuur 5.2 Horeca: Horeca categorieën Ondermijning Nachthoreca Horeca en gezondheid Terrassen Horeca in het buitengebied Ondergeschikte horeca (blurring) Paracommercie Hotel en overnachtingen Verblijfsaccommodaties 5.3 Algemeen: Eenzijdig (diensten)aanbod Consumentgerichte functies op bedrijventerreinen

Planologisch regime nu Voor de gewenste functies voor (deelgebieden binnen) de detailhandel- en horecastructuur geldt dat de huidige bestemmingsplannen (als onderdeel van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan) per gebied nog leidend zijn. Op basis van een vastgestelde detailhandel- en horecastructuurvisie kunnen we beleidsmatig afwijken en initiatieven toetsen aan de koers (bijvoorbeeld via maatwerk/afwijkingsbesluiten). We kunnen echter geen functies beperken die momenteel al planologisch zijn toegestaan. Daarom vormt deze visie een belangrijke bouwsteen voor aanpassingen in het (definitieve) Omgevingsplan, dat de gemeente gefaseerd actualiseert. In bijlage 5 is te lezen hoe we omgaan met voorzienbaarheid en het voorkomen van nadeelcompensatie.

5.1 Detailhandel Supermarkten Context Supermarkten zijn de trekker van de wijkcentra in IJsselstein. Ze trekken dagelijks veel bezoekers en zorgen ervoor dat ook andere winkels en voorzieningen klanten krijgen. Net als in de rest van Nederland worden supermarkten in IJsselstein steeds groter. Ze bieden bredere gangpaden, een ruimer assortiment en vaak extra diensten zoals zelfscankassa’s. In IJsselstein kiezen we bewust voor een evenwichtige spreiding van supermarkten over de wijken. Het uitgangspunt is dat de wijkcentra zich in principe richten op de eigen wijk of buurt. We zien op dit moment dat twee supermarkten een grotere omvang hebben, namelijk Albert Heijn in de binnenstad en supermarkt Plus op Panoven (beide circa 1.440 m² wvo). Beide supermarkten hebben, dankzij de ligging (niet centraal in een woonwijk) en omvang, een groter

32

verzorgingsgebied. De andere supermarkten zijn allemaal aanzienlijk kleiner (variërend van 800 tot circa 1.000 m² wvo) en bedienen hoofdzakelijk de eigen wijk. In de wijk IJsselveld zijn plannen om Jumbo Televisiebaan te verplaatsen naar het wijkcentrum Clinkhoeff en zo beide Jumbo’s samen te voegen. Tegelijkertijd is het plan een tweede supermarkt (discounter) te realiseren in het wijkcentrum. Uit het analysedocument (bijlage) blijkt dat er marktruimte is voor extra dagelijkse winkelmeters (circa 2.400 m² wvo) in de gehele gemeente (alle wijken) in 2035. Hierbij zijn eventuele extra dagelijkse winkelmeters, zoals bij ontwikkeling van de Clinckhoeff, nog niet meegenomen. Hoe gaan we er mee om? We vinden het belangrijk dat dagelijkse winkelvoorzieningen direct in de buurt toegankelijk zijn voor bewoners. Dit vraagt om een goede verdeling van supermarkten over de wijken. Clinckhoeff wordt een volwaardiger wijkcentrum. Om een goede balans te houden tussen de wijken willen we kleinere supermarkten in de wijkcentra Achterveld en Praagsingel de kans bieden te groeien naar een toekomstbestendige maat. Voor vestigingen buiten de wijkcentra is dit niet wenselijk, omdat dit het functioneren en de aantrekkingskracht van de wijkcentra kan ondermijnen.

De supermarktmeters horen juist in de wijkcentra geconcentreerd te zijn, zodat voorzieningen dichtbij en gebundeld voor bewoners beschikbaar blijven en de wijkcentra economisch vitaal blijven. Er zijn op dit moment onvoldoende juridische handvatten om te sturen op het supermarktaanbod binnen de gemeente. Supermarkten vallen onder de algemene bestemming ‘detailhandel’, waardoor zij zich vrij kunnen vestigen. We ondernemen de komende jaren de volgende maatregel: In het omgevingsplan krijgt de functie ‘supermarkt’ een eigen bestemming en krijgt het bouwvlak van alle bestaande supermarkten (huidige omvang en rekening houdend met huidige planologische ruimte) deze specifieke functie. Zo houden we grip op

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

ontwikkelingen en kunnen we maatwerk per locatie leveren. Door begrenzing van wvo m² kan er het meest effectief gestuurd worden. Dit is nodig omdat dit rechtstreeks verband houdt met het commerciële gebruik en de impact op het winkelgebied, net als het aantal benodigde parkeerplaatsen. Het opstellen van supermarktenstructuurvisie in 2027 welke een onderdeel wordt van de detailhandel- en horecastructuurvisie. De verwachte nieuwe prognose van de bevolkingssamenstelling en de resultaten van het provinciale koopstromenonderzoek in 2026 worden hierin meegenomen

Perifere detailhandel Context Perifere detailhandel is in IJsselstein aanwezig op de bedrijventerreinen. Er is een specifiek cluster op bedrijventerrein Paardenveld. Op dit cluster willen we in de toekomst perifere detailhandel verder concentreren. Op overige plekken is op bedrijventerreinen zijn specifiek vormen van perifere detailhandel toegestaan voor volumineuze of brand- en explosiegevaarlijke goederen die moeilijk inpasbaar zijn in reguliere retailgebieden. Tegelijkertijd is er sprake van branchevervaging en ondergeschikte detailhandel, waarbij bedrijven nevenassortiment aanbieden of een beperkte winkelverkoop combineren met productie. Dit vraagt om duidelijke kaders om ongewenste concurrentie met reguliere retailgebieden te voorkomen. Hoe gaan we er mee om? We streven naar eenduidige regels in het Omgevingsplan rondom perifere detailhandel. We hanteren de volgende uitgangspunten daarbij: Paardenveld als primair PDV-cluster. Nieuwe winkels in wonen, doehet-zelf en tuin worden hier gefaciliteerd. Nieuwe solitaire vestigingen elders in op de bedrijventerreinen of buitengebied worden in beginsel niet toegestaan. Waar aanbieders stoppen buiten het primaire PDV-cluster staan we geen nieuwe aanbieder meer toe. Beperkte en zorgvuldig gereguleerde perifere detailhandel op bedrijventerreinen. Alleen branches die qua aard en omvang niet

33

passen in reguliere retailgebieden zijn toegestaan. We hanteren een heldere lijst van toegestane branches, in lijn met provinciale kaders. Het gaat: om volumineuze of brand- en explosiegevaarlijke detailhandel die qua aard en omvang moeilijk inpasbaar zijn in centra en/of niet van meerwaarde zijn. Specifiek gaat het om: vuurwerk, brandstoffen, auto’s, boten, caravans, machines en bouwmaterialen. Nevenassortiment. We willen nevenassortiment bij perifere detailhandel beperken om zo geen onevenredige concurrentie te vormen met de reguliere retailgebieden. Het nevenassortiment mag maximaal 10% van de totale wvo van de winkel beslaan. Daarnaast wordt een bovengrens van 100 m² wvo gehanteerd. Het nevenassortiment moet thematisch aansluiten op het hoofdassortiment. Branchevreemde producten (zoals kleding of televisie bij een bouwmarkt) zijn niet toegestaan. Ondergeschikte detailhandel: Productiebedrijven mogen onder voorwaarden een zeer beperkte winkelverkoop voeren om de bedrijfsvoering te ondersteunen. Het gaat om maximaal 5% van het bruto vloeroppervlak met een maximum van 50 m² wvo, mits het assortiment aansluit op de hoofdactiviteit van de bedrijvigheid.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Overige detailhandel buiten de retailstructuur Context Naast perifere detailhandel zijn er diverse vormen van overige detailhandel die zich buiten de reguliere winkelstructuur kunnen voordoen. Deze vormen zijn vaak kleinschalig en functioneel verbonden aan andere voorzieningen. Denk aan kleinschalige verkoop bij trafficlocaties en detailhandel bij instellingen. Deze vormen van detailhandel kunnen bijdragen aan gemak en beleving. Wel maken we een zorgvuldige afweging wat past op welke plek met duidelijke beleidskaders. Hoe gaan we er mee om? We hanteren de volgende uitgangspunten bij initiatieven: Kleinschalige detailhandel op trafficlocaties. Op locaties met hoge passantenstromen – zoals tram- en tankstations – kan kleinschalige detailhandel bijdragen aan gemak en service voor de consument. IJsselstein staat kleinschalige detailhandel op deze locaties toe, mits het aanbod gericht is op de passant en de omvang beperkt blijft. We hanteren een richtlijn van maximaal 100 m² verkoopvloeroppervlak per vestiging. Voorbeelden zijn een ‘to-go supermarkt’ of een bloemenautomaat. Detailhandel bij culturele en maatschappelijke instellingen en sportvoorzieningen. Detailhandel bij culturele en maatschappelijke instellingen zoals musea, scholen en zorginstellingen is toegestaan, mits deze direct gerelateerd is aan de hoofdactiviteit van de voorziening.

Het aanbod moet ondergeschikt zijn en gericht op de eigen doelgroep, zoals studenten en patiënten. Voorbeelden zijn een schoolkantine met verkoop van studiebenodigdheden of een thuiszorgwinkel met verzorgingsproducten. Ook hier geldt een maximale omvang van 100 m² verkoopvloeroppervlak per vestiging. Het doel is om functionele ondersteuning te bieden zonder verstoring van de detailhandel- en horecastructuur. Maatwerk is mogelijk bij aantoonbare meerwaarde, zoals een museum. Zo staan inkomsten van culturele instellingen onder druk en worden zij verzocht ook neveninkomsten te generen.

34

Boerderijwinkels: We zien boerderijwinkels als een waardevolle aanvulling: ze stimuleren directe verkoop van producent naar consument, consumenten krijgen meer inzicht in de herkomst en productiewijze van voedsel, dragen bij aan de vitaliteit van het platteland en bieden voor boeren een extra inkomstenbron. We willen wel voorkomen dat boerderijwinkels overmatig gaan concurreren met dagelijkse winkels in de hoofdstructuur, waar we juist inzetten op concentratie en de huren ook hoger liggen. Initiatieven zijn toegestaan, mits producten worden verkocht die op de betreffende boerderij of boerderijen in de regio zijn geproduceerd of direct aan het agrarisch bedrijf zijn gerelateerd. Ook hanteren we een maximumomvang van 50 m² verkoopvloeroppervlak.

5.2 Horeca Horeca categorieën Context IJsselstein kiest voor een horecalandschap waar iedereen zich welkom voelt. Horeca is een belangrijke drager van levendigheid en ontmoeting in de stad. Tegelijkertijd geldt dat niet alle vormen van horeca op elke plek passen. Sommige functies brengen meer geluid, drukte of verkeersbewegingen met zich mee, wat kan leiden tot overlast voor omwonenden. Andere horecatypen floreren juist in clusters, zoals restaurants met terrassen rond een plein of cafés in een uitgaansgebied. Op dit moment zijn de horeca-categorieën onvoldoende gespecificeerd om te kunnen sturen op de gewenste typen horeca. Ook ontbreekt een goede koppeling met openingstijden. We bieden ruimte aan ondernemerschap en met specifieke horeca-categorieën geven we hier invulling aan. Hoe gaan we er mee om? Om horeca in IJsselstein op een goede manier te laten bijdragen aan levendigheid én leefbaarheid, gaan we werken met circa zeven horecacategorieën. Deze categorieën maken onderscheid in functie,

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

openingstijden en type aanbod. Zo beoordelen we de impact op de leefomgeving omgeving en kunnen we beter sturen op wat waar past. De nieuwe horeca categorieën worden nog uitgewerkt, zoals ook in de actielijst staat. Bij het uitwerken van de horeca categorieën nemen we in ieder geval de volgende uitgangspunten mee: Beperken pure bezorgconcepten in de binnenstad. Deze formules hebben een beperkte openingsduur, trekken vooral verkeer aan en dragen niet bij aan de levendigheid of het ondersteunend karakter voor retail. Maximaliseren horeca in de binnenstad. Horeca is een belangrijke drager van verblijfskwaliteit en beleving en dit vraagt om een goede balans. Nieuwe horeca moet passen bij het gewenste profiel van de binnenstad (kwaliteit, uitstraling, bijdrage aan verblijfsklimaat) en is niet alleen gericht op volumegroei. Per deelgebied in de binnenstad wordt de horeca gemaximaliseerd, waarbij ruimte is voor maatwerk. Daghoreca bij voorkeur in winkelstraten. Concepten zoals lunchrooms en koffiezaken versterken het winkelmilieu en zorgen voor een aantrekkelijk dagritme. Deze functies krijgen beperkte ruimte in de recreatieve winkel-as. Bereikbaarheid en verkeersimpact. Concepten met hoge verkeersaantrekkende werking (drive-through, grote fastfoodketens) worden niet in de binnenstad toegestaan.

Grootschalige fastfoodformules passen bovendien qua werking niet bij het gewenste profiel van de binnenstad en IJsselstein. Geen avond-verblijfshoreca in wijkcentra: In wijkcentra wordt geen horeca toegestaan die primair gericht is op avondverblijf (zoals cafés of restaurants met late openingstijden). Dit voorkomt overlast en houdt de focus op functies die passen bij het dagelijkse gebruik van de wijk gericht op overdag.

35

Tabel: Eerste aanzet horeca categorieën Zoals aangegeven wordt in deze visie de eerste aanzet gedaan voor de verschillende horecacategorieën. Dit heeft te maken heeft met de voorzienbaarheid van een wijziging op het bestaande beleid. Momenteel hanteren we drie horecacategorieën, maar we streven ernaar om dit uit te breiden naar circa zeven categorieën. Deze wijziging moet nog verder worden uitgewerkt, daarom is dit onderwerp opgenomen in de actielijst, die in samenwerking met horecaondernemers verder ontwikkeld zal worden. Categorie

Functie

Horeca 1a – detailhandel ondersteunende horeca

Ondersteunend aan retailgebied, overdag/vooravond (winkeltijdenwet), gericht op consumptie ter plaatse (tafeltjes), eventueel gecombineerd met afhaal/bezorging. Geen alcohol.

Horeca 1b – daghoreca Er is sprake van een afhaalzaak als de gericht op afhaal bereide/verstrekte maaltijden, etenswaren en/of dranken voornamelijk elders worden geconsumeerd (er is geen sprake van zitgelegenheid), overdag/vooravond (binnen de uren van de winkeltijdenwet) , eventueel wordt afhaal gecombineerd met bezorging. Geen alcohol. Horeca 2 - Dag-/ avondhoreca

Gericht op het verstrekken van maaltijden en/of (alcoholhoudende) drank, gericht op consumptie ter plaatse, eventueel gecombineerd met afhaal/bezorging.

Horeca 3 – DagGedurende de dag/delen van de nacht (enkel het eerste /avond-/nachthoreca deel van de nacht), gericht op ontmoeting en (alcoholhoudende) drank ter plaatse waarbij etenswaren ondergeschikt zijn (natte horeca)

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Categorie

Functie

Horeca 4a- Perifere horeca

Gericht op autopassanten met zitplaatsen.

Horeca 4b – Gericht op bereiden van eten (maar kan ook als Cateringbedrijf / Dark bedrijfsbestemming) productie/catering zonder kitchen zitplaatsen. Productiekeuken zonder fysieke klantontvangst, uitsluitend bedoeld voor het bereiden van maaltijden voor bezorging. Geen directe verkoop of consumptie ter plaatse. Horeca 5 Nachthoreca

Gedurende een gedeelte van de nacht aanbieden van muziek, vermaak, dansen en (alcoholhoudende) drank. Eventueel in combinatie met snacks en (kleine) maaltijden.

36

Afhaal- en bezorghoreca mag zich vestigen aan de randen van de binnenstad (buiten de grachten). De bestaande afhaal- en bezorghoreca in de binnenstad gaan we niet saneren. We willen geen nieuwe initiatieven in de binnenstad. Als volledige bezorg- en afhaalhoreca hier stopt, maken we deze functie niet opnieuw mogelijk, ook vanwege de verkeersaantrekkende werking. Dit moet in het Omgevingsplan geborgd worden.

Ondermijning Context De horecasector is in elke stad kwetsbaar voor ondermijnende activiteiten. Ook de dienstverlenende branche is gevoelig voor ondermijning. We willen een weerbare horecastructuur waarin ondernemers veilig en eerlijk kunnen werken, bezoekers zich prettig voelen en de gemeente consequent en voorspelbaar handelt.

De horeca-categorieën worden verankerd in het omgevingsplan, zodat we er goed op kunnen sturen . Daarnaast koppelen we ze aan relevante vergunningen, zoals de exploitatie, alcohol- en evenementenvergunning en de APV. Dit maakt het mogelijk om openingstijden en activiteiten juridisch goed te reguleren. Bestaande vergunningen houden het recht tot wijziging van activiteiten.. Wanneer de nieuwe categorieën zijn opgenomen in het Omgevingsplan dient dit als toetsingskader voor alle vergunningsaanvragen. Tot slot zorgen we voor duidelijke spelregels en goede handhaving, zodat ondernemers weten waar ze aan toe zijn en bewoners beschermd worden tegen overlast. Met de huidige ondernemers in de binnenstad moeten afspraken gemaakt worden over eventueel overlast van scooters en (elektrische) fietsen van de bezorgers. Voor een hotel hoeft geen exploitatievergunning afgegeven te worden, mocht een hotel toch ondersteunende horeca in de vorm van een restaurant en/of bar willen toevoegen dat valt dit gedeelte onder horeca 2.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Hoe gaan we er mee om? Momenteel worden niet alle instrumenten benut om ondermijning te voorkomen en aan te pakken. Daarnaast is er onduidelijkheid over regels en zijn vergunningen niet altijd actueel of eenduidig, wat de handhaafbaarheid belemmert. Een herijking van de regels, duidelijkere communicatie en een horecahandhavingsbeleid zijn nodig. We willen een weerbare horecastructuur waarin ondernemers veilig en eerlijk kunnen werken, bezoekers zich prettig voelen en de gemeente consequent en voorspelbaar handelt. Dat vraagt om heldere regels, strakke processen en integrale samenwerking tussen beleid, VTH, veiligheid en economie. De juridische basis is stevig met onder andere de Algemene wet bestuursrecht, Gemeentewet (burgemeestersbevoegdheden openbare orde), APV (exploitatie, terrassen, gebiedsontzeggingen, sluitingsuren), Alcoholwet en het beleid Aanpak Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit Meerjarenplan 2025 - 2028 Midden-Nederland. Deze kaders gebruiken we in samenhang met de Regionale veiligheidsstrategie, Integraal Veiligheidsplan en het Omgevingsplan.

37

De ondermijningsaanpak bestaat uit drie sporen: 1.

We passen de BIBOB toe (o.a. nieuwe exploitatie, overname/wijziging leidinggevenden, opvallende financiering). Op basis van de nieuwe horeca-categorieën willen we BIBOB ook toepassen bij afhaal- en bezorgrestaurants (horeca 1b). Dit geldt ook bij de dienstverlenende bedrijven zoals telefoonwinkels, nagelstudio’s, kappers en massagepraktijken, om schijnconstructies en misbruik te voorkomen en vergunningverlening weerbaar te maken. We actualiseren vergunningen (exploitatie, terrassen, Alcoholwet) en harmoniseren voorschriften, zodat er geen tegenstrijdigheden meer bestaan tussen vergunningen en beleid. Dat maakt handhaving gelijkwaardig en uitvoerbaar en verlaagt de administratieve belasting voor ondernemers. 2. We richten toezicht in op risico’s (tijd, plek, type bedrijf) en kiezen een heldere sanctiestrategie: van preventief toezicht en gesprekken, via last onder dwangsom, tot tijdelijke sluiting en – bij drugs – optreden op basis van de Opiumwet. Zo ontstaat een voorspelbare lijn die ondernemers kennen en begrijpen. 3. We continueren de samenwerking met politie, handhaving en ondernemers en communiceren over een veilig en anoniem meldpunt bij vermoedens van ondermijnende activiteiten. Waar nodig organiseren we bijeenkomsten.

Nachthoreca Context Nachthoreca heeft in IJsselstein een lange traditie, maar staat de laatste jaren onder druk. Waar de binnenstad vroeger bekend stond om haar levendige nachtleven, is het aanbod nu beperkt tot enkele cafés en uitgaansgelegenheden, vooral geconcentreerd in de Voorstraat en op de Vingerhoekhoef. De terugloop van het klassieke uitgaan is zichtbaar: jongeren kiezen vaker voor thuis of alternatieven buiten de stad (zoals festivals, grote steden) en ondernemers ervaren dat de omzet uit de nachtelijke uren is afgenomen. Tegelijkertijd is er vanuit ondernemers en

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

bezoekers nog steeds behoefte aan een aantrekkelijk en veilig nachtleven, zeker voor jongeren en jongvolwassenen. De nachthoreca in IJsselstein kent een aantal uitdagingen: Veranderend uitgaansgedrag: jongeren gaan minder vaak uit, of kiezen voor andere vormen van ontmoeting. Veiligheid: toezicht en handhaving vragen extra aandacht. Striktere regels zijn vooral het gevolg van herhaalde overlast door bezoekers van de nachtelijk horecabezoekers, waardoor gemeente genoodzaakt was de regelgeving aan te passen om openbare orde, veiligheid en de woon- en leefomgeving te beschermen. Dit beperkt de mogelijkheden van ondernemerschap. Leefbaarheid: bewoners ervaren soms overlast door geluid, bezoekersstromen en verkeersbewegingen in de nacht. Concurrentie: omliggende steden bieden een breder nachtprogramma, waardoor IJsselstein bezoekers verliest. Hoe gaan we ermee om? Om de nachthoreca toekomstbestendig te maken, kiest IJsselstein voor een gerichte en gecontroleerde aanpak die we samen ontwikkelen met ondernemers en andere belanghebbenden binnen de regels van de wet. Ondernemers krijgen hierin een nadrukkelijke stem. We bieden ruimte aan ondernemers en bezoekers, binnen duidelijke kaders voor leefbaarheid en veiligheid. De kern van deze aanpak is de pilot “IJsselstein by Night” (incl. pilot Nachthap).

Het doel is om samen met ondernemers, bewoners, politie, ODU (Omgevingsdienst Utrecht) en gemeente te werken aan een perspectiefrijk, aantrekkelijk, veilig en beheersbaar nachtleven. De volgende onderdelen kunnen onderdeel uitmaken van de pilot: Nadere inzet op programmering: ruimte voor laagdrempelige avond- en nachtactiviteiten, met aandacht voor jongeren (bijvoorbeeld frisfeesten, live muziek, thema-avonden). Ruimte voor nachthoreca: verruiming van openingstijden waar mogelijk, afgestemd op de behoefte van ondernemers en bezoekers.

38

Heldere spelregels: afspraken over geluid waar mogelijk, sluitingstijden, crowd management, toezicht en uitstroom. Veiligheid: extra toezicht, duidelijke looproutes, goede verlichting en samenwerking met handhaving en politie. Pilot Nachthap: mogelijkheid voor een nachtelijke eetvoorziening binnen de uitgaanszone, zodat bezoekers minder gaan zwerven door de binnenstad. Monitoring en evaluatie: structurele monitoring van overlast, incidenten en tevredenheid van ondernemers, bezoekers en bewoners. Evaluatie na 6, 12 en 24 maanden met mogelijkheid tot bijsturing. Met deze aanpak wil IJsselstein het nachtleven een nieuwe impuls geven, zonder de balans met leefbaarheid en veiligheid uit het oog te verliezen. Dit plan zal uit verschillende fases bestaan. Mocht er bij de initiatief fase onvoldoende mogelijkheden binnen de wet aanwezig zijn of ontbreekt het aan draagvlak onder de betrokken partijen (zoals gemeente, ODU, horecaondernemers, bewoners en bezoekers) dan stoppen we met de pilot.

Horeca en gezondheid Context De horeca speelt een belangrijke rol in het sociale leven van IJsselstein, maar brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee op het gebied van gezondheid en preventie. Overmatig alcoholgebruik kan schadelijke gevolgen hebben voor lichaam en geest, vooral bij jongeren. De gemeente IJsselstein zet daarom in op bewustwording en preventie, in lijn met het gemeentelijk gezondheidsbeleid en landelijke campagnes zoals NIX18 en IkPas. Hoe gaan we ermee om? Campagnes en bewustwording: De gemeente biedt ruimte voor campagnes gericht op bewustwording en preventie van overmatig alcoholgebruik. Dit gebeurt bijvoorbeeld via voorlichting op scholen, publiekscampagnes en samenwerking met lokale partners.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Verantwoordelijkheid horecaondernemers: Horecaondernemers hebben een belangrijke verantwoordelijkheid in het voorkomen van overmatig alcoholgebruik. Zij dienen zich te houden aan de wettelijke leeftijdsgrenzen, verantwoord te schenken en actief bij te dragen aan een veilige en gezonde uitgaansomgeving. Dit betekent onder andere het voorkomen van doorschenken aan zichtbaar dronken gasten, het naleven van sluitingstijden en het meewerken aan preventieactiviteiten. Samenwerking en handhaving: De gemeente werkt samen met horecaondernemers, scholen, sportverenigingen en andere partners om preventie en handhaving te versterken. In het preventie- en handhavingsplan alcohol worden concrete acties en doelstellingen opgenomen, gericht op het terugdringen van alcoholgebruik onder jongeren en het bevorderen van een gezonde leefstijl. Met deze aanpak draagt IJsselstein bij aan een gezonde en veilige horecaomgeving, waarin ondernemers, bezoekers en de gemeente samen verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid en welzijn.

39

Terrassen Context Gemeente IJsselstein gaat na vaststellen van deze structuurvisie werken aan het plan van aanpak “basis op orde”. Dit betekent het opstellen van de nota terrassen, terrasvoorschriften, uniformiteit op het gebied van 2.10 ontheffingen en bruikleen of huurovereenkomst tussen de gemeente als private partij en de horecaonderneming. Uit het participatieproces van de detailhandel- en horecastructuurvisie bleek dat onder de ondernemers en het inwonerpanel behoefte is aan terrassen in de winter. Ondernemers zien winterterrassen als een kans om de binnenstad aantrekkelijker te maken en daarmee beter aan te sluiten op veranderende klantwensen en economische waarde toe te voegen. We gaan de mogelijkheid van winterterrassen met betrekking tot de juiste voorschriften nader onderzoeken. Tegelijkertijd zijn er belangrijke aandachtspunten. Het woon- en leefklimaat van omwonenden moet worden beschermd, de inrichting van de openbare ruimte moet zorgvuldig gebeuren en handhaving op openingstijden, geluidsnormen en gebruik van gemeentegrond is essentieel. In de wijkcentra kunnen kleinschalige terrassen met een maximum bijdragen aan het wijkgevoel en het goed functioneren van het centrum, zonder dat de balans tussen rust en levendigheid verstoord raakt.

Hoe gaan we ermee om? Na vaststelling van de detailhandel- en horecastructuurvisie starten we met de nadere uitwerking waarbij wij de genoemde punten zorgvuldig afwegen. Bij de uitwerking van de nota betrekken we ondernemers, bewoners en andere belanghebbenden.

Horeca in het buitengebied Context In het buitengebied zijn momenteel twee horecavestigingen aanwezig, namelijk Pannenkoekenrestaurant De Roozeboom en restaurant Rivers Marnemoende. In het buitengebied willen we ruimte blijven bieden aan belevingsgerichte ondernemingen die optimaal gebruikmaken van het

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

natuurschoon en de rust. Denk aan het restaurant bij de jachthaven, trouwlocaties op boerderijen, b&b’s en initiatieven die recreatie en natuurbeleving combineren, zoals pluktuinen of theetuinen. Deze functies trekken bezoekers, versterken het toeristisch profiel van IJsselstein en dragen bij aan onze ambitie om meer mensen kennis te laten maken met de stad en haar omgeving. Mits in beperkte mate aanwezig, vormen ze een waardevolle aanvulling op het stedelijk aanbod. Tegelijkertijd is zorgvuldigheid geboden: horeca mag de recreatieve functie niet verdringen en geen overlast veroorzaken voor natuur, rustzoekers of omwonenden. Hoe gaan we er mee om? We toetsen eventuele initiatieven voor horeca in het buitengebied op de aard en schaal van de activiteit en locatie. We kijken daarbij naar: Versterking van de recreatieve functie. De horeca moet ondersteunend zijn aan de recreatieve beleving. Het aanbod sluit aan op activiteiten zoals wandelen, fietsen, sporten of ontspannen in de natuur. Passend bij de omgeving. De aard, schaal en uitstraling van de horeca passen bij het karakter van het gebied. Er is aandacht voor rust, natuurwaarden en het open landschap. Leefbaarheid en overlastbeperking. Openingstijden, geluidsproductie en bezoekersstromen worden afgestemd op de omgeving. Overlast voor omwonenden en verstoring van natuur worden voorkomen. Onderscheidend en vernieuwend.

Initiatieven voegen iets toe aan het bestaande aanbod. Ze zijn vernieuwend, aantrekkelijk voor diverse doelgroepen en dragen bij aan het imago van IJsselstein. Bereikbaarheid en mobiliteit. De locatie is goed bereikbaar per fiets en te voet. Parkeerdruk wordt beheerst en past bij de draagkracht van het gebied. Er is aandacht voor verkeersveiligheid en afvalbeheer.

Ondergeschikte horeca (blurring) Context Blurring betekent het combineren van functies, zoals een winkel waar je ook een kop koffie kunt drinken of een meubelzaak waar je kunt lunchen. Steeds meer ondernemers willen hun klanten een totaalbeleving bieden, wat

40

aansluit bij veranderende wensen van consumenten. Blurring kan bijdragen aan levendigheid en een langere verblijfsduur. Tegelijkertijd brengt blurring uitdagingen met zich mee. Het kan zorgen voor oneerlijke concurrentie met reguliere horeca, onduidelijkheid over vergunningen en handhaving en risico’s voor leefbaarheid als de balans zoekraakt. Hoe gaan we ermee om? In de binnenstad staat beleving centraal. Hier bieden we ondernemers ruimte om blurring toe te passen, zolang het een ondergeschikte activiteit blijft. Dat betekent: horeca mag, maar alleen als aanvulling op de hoofdactiviteit (zoals detailhandel of dienstverlening) en binnen duidelijke grenzen. Zo voorkomen we dat winkels veranderen in volwaardige horecazaken. We stellen de volgende regels voor ondergeschikte horeca bij detailhandel en diensten: Maximaal 25% van het vloeroppervlak mag gebruikt worden voor ondergeschikte horeca. De maximumomvang is 25 m² wvo. Alcohol schenken in detailhandel mag niet in lijn met de landelijke Alcoholwet. Een winkel mag alleen alcohol schenken als deze een horeca-inrichting is met een Alcoholvergunning, voldoet aan het omgevingsplan/bestemmingsplan, sociale hygiëne-eisen (minimaal één leidinggevende met diploma) en inrichtingseisen (vloeroppervlak, ventilatie, toiletten). Het horeca-gedeelte moet bij schenken voor gebruik ter plaatse gescheiden zijn van het reguliere winkelgedeelte.

De uitstraling en openingstijden van de horeca-activiteit moeten passen bij het karakter van het hoofdbedrijf. Ondergeschikte horeca mag niet leiden tot extra overlast of verkeersaantrekkende werking. Buiten de binnenstad zijn we terughoudend met blurring. We willen voorkomen dat horeca zich verspreidt over plekken waar het niet past bij het profiel van het gebied.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Op bedrijventerreinen is ondergeschikte horeca niet toegestaan om de functie van het bedrijventerrein te beschermen, ongewenste concurrentie met de binnenstad en overlast te voorkomen. Sportcentra of andere bedrijven op bedrijventerreinen mogen tevens geen alcohol schenken. Openbare horeca-activiteiten in bedrijfskantines vragen om specifieke aandacht. Ze zijn illegaal en uitsluitend bedoeld voor eigen personeel. Commerciële exploitatie is niet toegestaan. Dit voorkomt oneerlijke concurrentie met horeca in bijvoorbeeld de binnenstad.

Paracommercie Context Paracommerciële horeca betreft instellingen waar horeca-activiteiten een nevenfunctie zijn, zoals sportkantines, dorps- en buurthuizen, verenigingen en culturele instellingen. In IJsselstein zijn circa 20 paracommerciele instellingen, waaronder sportverenigingen, theaters, muziekverenigingen, kerken, jeugdinstellingen en de brandweer. Om oneerlijke concurrentie met commerciële horeca te voorkomen, zijn gemeenten wettelijk verplicht beperkende regels te stellen aan paracommerciële instellingen (Alcoholwet, artikel 4). Deze regels gaan onder meer over schenktijden, bijeenkomsten van persoonlijke aard (zoals bruiloften en partijen) en bijeenkomsten die gericht zijn op personen die niet direct bij de instelling betrokken zijn. Daarnaast zijn er mogelijkheden om aanvullende regels te stellen, bijvoorbeeld ter preventie van onverantwoorde alcoholverstrekking, vooral aan jongeren. De huidige Drank- en Horecaverordening IJsselstein stamt uit 2013 en is aan actualisatie toe, mede door de invoering van de Alcoholwet in 2021 en veranderde beleidsinzichten. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) adviseert om de regels voor paracommercie op te nemen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), zodat ze integraal onderdeel zijn van het gemeentelijk horecabeleid.

41

Hoe gaan we ermee om? IJsselstein hanteert de volgende uitgangspunten voor paracommerciële horeca: Beperkende regels: Paracommerciële instellingen moeten zich houden aan beperkende regels om concurrentie met commerciële horeca te voorkomen. Dit betreft onder andere schenktijden, het verbod op bijeenkomsten van persoonlijke aard en het beperken van activiteiten die niet direct aan de instelling zijn gerelateerd. Vergunningen: Voor het uitoefenen van horeca-activiteiten is een Alcoholwetvergunning en een Exploitatievergunning van de burgemeester vereist. Indien er een terras is, moet dit expliciet in de vergunningen zijn opgenomen. Terrassen op gemeentegrond vereisen aanvullende toestemming van het college. Planologische toetsing: Horeca-activiteiten bij paracommerciële instellingen moeten planologisch zijn toegestaan. Dit vraagt om actualisatie van het Omgevingsplan. Preventie en handhaving: In lijn met het gemeentelijk gezondheidsbeleid (“IJsselstein gezond en vitaal”) en het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) wordt ingezet op alcoholen drugspreventie, vooral onder jongeren. Actualisatie beleid: De regels voor paracommerciële horeca worden geactualiseerd in 2026.

Met deze aanpak borgt IJsselstein een evenwichtige positie van paracommerciële horeca binnen het totale horecalandschap, voorkomt oneerlijke concurrentie en draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving.

Hotel Context IJsselstein beschikt momenteel niet over een hotel in de binnenstad of directe omgeving. Dit vormt een gemis, zeker gezien de ambitie om meer bezoekers aan te trekken, de verblijfsduur te verlengen en het bestedingspotentieel voor de lokale economie te vergroten. Ook voor

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

zakelijke gasten, toeristen en deelnemers aan evenementen is het ontbreken van een hotel een beperking. Het realiseren van een hotelvoorziening, bij voorkeur in of nabij de binnenstad, wordt daarom als kansrijk gezien om het toeristisch profiel van IJsselstein te versterken. Hoe gaan we er mee om? IJsselstein staat positief tegenover initiatieven voor hotel, als deze passen bij de schaal en identiteit van de stad. We wegen bij initiatieven de volgende criteria mee: Ruimtelijke inpassing: De schaal van het hotel sluit aan bij de locatie en het profiel van de binnenstad, denk aan een boetiekhotel. Kwaliteit en concept: Het initiatief biedt een duidelijk, onderscheidend concept met meerwaarde voor de buurt en stad, bijvoorbeeld door een publiekstoegankelijke functie, culturele of culinaire invulling en een lokale signatuur (historie, IJssel, cultuur). Duurzaamheid: Het initiatief voldoet aan een verifieerbare duurzaamheidsambitie, bijvoorbeeld op het gebied van energieprestatie en circulariteit. Beheer en leefbaarheid: Het initiatief veroorzaakt geen onevenredige druk op de woonfunctie en openbare ruimte. Er is een beheersplan waarin aandacht is voor het voorkomen van overlast, laden en lossen en nachtelijk gedrag van gasten. Parkeren en bereikbaarheid: Het initiatief voldoet aan de parkeernormen, bij voorkeur autoluw en goed bereikbaar met het openbaar vervoer en de fiets.

Verblijfsaccommodaties Context IJsselstein heeft een aantrekkelijk historisch centrum en een bos en waterrijk buitengebied dat uitnodigt tot recreatie. Toch is het aanbod aan verblijfsaccommodaties beperkt. In het buitengebied zijn twee grotere voorzieningen aanwezig, namelijk Jachthaven Marnemoende (met restaurant, toeristisch overstappunt en camperplaats) en een Caravanpark

42

met voornamelijk vaste staanplaatsen. Daarnaast zijn er enkele B&B’s en incidentele logiesmogelijkheden bij boerderijen of recreatieve bedrijven. Hoe gaan we ermee om? IJsselstein kiest, in lijn met de Toekomstvisie Toerisme en recreatie 20252035, voor het ontwikkelen van meer overnachtingsmogelijkheden. Passend bij de schaal en identiteit van de stad. Denk daarbij aan vernieuwende accommodaties die aansluiten bij routes en beleving van het Hollandsche IJsselgebied, de focus ligt hiervoor in het recreatieve en toeristische landingsgebied in het noorden van de binnenstad. Het doel is om meerdaags bezoek mogelijk te maken, zonder de balans met leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit te verstoren. Uitgangspunten voor beleid: Binnenstad: ruimte voor verblijfsaccommodaties (bijvoorbeeld een boutiquehotel of B&B) in of nabij de binnenstad. Horeca bij hotels is toegestaan als ondersteunende functie om exploitatiemogelijkheden te vergroten. Buitengebied: We bieden ruimte voor logiesconcepten die aansluiten bij recreatie en landschap, zoals B&B’s, boerderijlogies of thematische accommodaties. Grootschalige hotels of vakantieparken vragen om nadere afweging; ze moeten passen bij de schaal en het karakter van IJsselstein. Nieuwe initiatieven moeten landschappelijk ingepast zijn en geen onevenredige verkeersdruk veroorzaken.

Verbinding met de binnenstad: Arrangementen en gezamenlijke promotie stimuleren: een B&B die gasten doorverwijst naar lokale winkels en horeca, of een hotel dat samenwerkt met culturele instellingen en evenementen.

dienstverlening. Dat past bij landelijke trends (meer aandacht voor persoonlijke verzorging) en speelt in op een behoefte. Tegelijkertijd streeft IJsselstein naar diversiteit in de straten in de binnenstad zodat functies elkaar versterken en er reuring is. Een te eenzijdig profiel kan de aantrekkelijkheid, looproute en verblijfsduur drukken. Hoe gaan we ermee om? In de recreatieve winkel-as sturen we al op beperking van dienstverleners. Op dit moment zien we geen aanleiding om in te grijpen met beperkende regels in andere delen van de binnenstad. Wanneer er situaties ontstaan die het functioneren van straten aantoonbaar schaden, kijken we hier verder naar. We kiezen er voor om eerst te sturen op kwaliteit en positief te programmeren, in plaats van direct te verbieden. Dit doen we door matchmaking, stimuleren van startend ondernemerschap en het stimuleren van de kwaliteit en uitstraling van de openbare ruimte het vastgoed. De BIZE voert gesprekken met pandeigenaren om voor een goede invulling te gaan van leegstaande panden. We volgen landelijke ontwikkelingen rondom het instellen van een BIBOB gekoppeld aan een exploitatievergunning voor dienstverleners, om zo ondermijning te voorkomen.

Consumentgerichte functies op bedrijventerreinen

Eenzijdig (diensten)aanbod

Context De bedrijventerreinen van IJsselstein zijn schaars en van groot belang voor de lokale economie, werkgelegenheid en innovatie. Ze zijn primair bedoeld voor productie, logistiek, bouw, groothandel en andere business-to-business (B2B) activiteiten. Vanuit het verleden zijn op sommige plekken op bedrijventerreinen detailhandel en horeca toegestaan. Bovendien zien we de laatste jaren een duidelijke toename van consumentgerichte functies (B2C) op de bedrijventerreinen, zoals sportscholen, dienstverleners, escape rooms, horeca en webshops met afhaalpunten die zich onttrekt aan het reguliere retailgebied. Deze ontwikkeling wordt ook wel verkleuring genoemd.

Context In delen van de binnenstad zien we een toename van dienstverlenende functies zoals kappers, schoonheidssalons en andere persoonlijke

Hoewel deze bedrijven inspelen op ruimtevraag en lagere grondprijzen, brengen ze risico’s met zich mee:

5.3 Algemeen

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

43

Ze verdringen ruimte voor ambacht, maakindustrie en groothandel, die nergens anders heen kunnen. Ze zorgen voor meer autobewegingen van consumenten, wat de bereikbaarheid en verkeersveiligheid onder druk zet. Ze zetten de reguliere retailgebieden onder druk en verstoren het ruimtelijk-economisch evenwicht. Hoe gaan we hiermee om? Bij nieuwe initiatieven sturen we op een evenwichtige toedeling van functies. We gaan geen bestaande bedrijven uitkopen of hen actief beperken in hun ondernemerschap. Bestaande functies, zoals een theater, dansschool of kinderopvang, behouden hun huidige functie. Nieuwe initiatieven en uitbreidingen van consumentgerichte functies op bedrijventerreinen worden echter kritisch beoordeeld en alleen toegestaan als ze aantoonbaar niet passen in de binnenstad, wijkcentra of PDV-cluster Paardenveld (bijvoorbeeld vanwege omvang of specifieke logistieke eisen). Bij het opstellen van het Omgevingsplan worden de mogelijkheden voor nieuwe consumentgerichte functies op bedrijventerreinen beperkt. Door het schrappen van lagere milieucategorieën of ongewenste activiteiten voorkomen we dit soort nieuwe vestigingen.

Alleen bedrijven die vanwege hun omvang, logistieke activiteiten of specifieke vestigingseisen niet inpasbaar zijn in de reguliere retailgebieden — zoals handel in auto’s, boten en caravans, maar ook grootschalige kringloopwinkels — kunnen zich vestigen op bedrijventerreinen. Een bedrijventerreinstrategie inclusief zonering wordt in 2026 opgesteld om zo te sturen op het juiste bedrijf op de juiste plek.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

44

Bijlage 1 - Opbrengsten inwonerpanel Voor het opstellen van de detailhandel- en horecastructuurvisie heeft de gemeente IJsselstein in de zomer van 2025 een burgerpanelonderzoek laten uitvoeren. Het doel was om de wensen, ervaringen en ideeën van inwoners over winkels en horeca in IJsselstein op te halen. We geven hier een samenvatting van de resultaten. De specifieke resultaten zijn te lezen in het onderzoek ‘Resultaten inwonerpanel – onderzoek detailhandel en horeca, augustus 2025’.

Methodiek Het onderzoek is uitgevoerd via een online enquête onder leden van het inwonerpanel van IJsselstein. Deelnemers ontvingen een uitnodiging per email. Daarnaast is de vragenlijst via een algemene link verspreid op sociale media, zodat ook andere inwoners konden deelnemen. Deelname was volledig vrijwillig en anoniem. In totaal vulden 1.016 inwoners de vragenlijst in: 542 via het Inwonerpanel en 474 via de algemene link. Na afloop is gecontroleerd of de respons een goede afspiegeling vormt van de IJsselsteinse bevolking (op leeftijd en wijk). Waar nodig zijn de resultaten herwogen, zodat ondervertegenwoordigde groepen zwaarder meetellen. Door deze aanpak zijn de uitkomsten representatief voor de inwoners van IJsselstein als geheel.

Wat waarderen inwoners aan het winkelaanbod? Waardering: Het winkelaanbod in de binnenstad krijgt gemiddeld een 6,8 als rapportcijfer. De wijkcentra worden zelfs gewaardeerd met gemiddeld een 7,1. Lokale ondernemers: Speciaalzaken zoals de bakker, slager, groenteboer, boekwinkel en kaaswinkel worden gewaardeerd. Inwoners geven aan het belangrijk te vinden dat deze winkels blijven bestaan.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Diversiteit: Veel mensen geven aan dat ze “alles wat ze nodig hebben” in IJsselstein kunnen vinden, zeker voor de dagelijkse boodschappen. Gezellige sfeer: De binnenstad wordt vaak omschreven als “gezellig”, “leuk om te winkelen” en “een fijne plek om te verblijven”. De markt wordt als een pluspunt genoemd en draagt bij aan de levendigheid. Combinatie met horeca: De combinatie van winkels en horeca wordt als aantrekkelijk ervaren. Veel inwoners vinden het prettig dat je tijdens het winkelen ook ergens kunt lunchen of een terrasje kunt pakken. Service en klantvriendelijkheid: In de open antwoorden worden regelmatig de vriendelijkheid van het winkelpersoneel en de goede service genoemd als pluspunten.

Wat missen inwoners aan het winkelaanbod? Missende winkels: veel inwoners missen bepaalde winkels, vooral in de binnenstad. Het vaakst genoemd: Schoenenwinkels (vooral betaalbaar en voor kinderen) Huishoudelijke artikelen (zoals Blokker) Herenmode, kinderkleding, sportwinkels, Wibra Speelgoedwinkels Supermarkt (Lidl) Leegstand en eenzijdigheid: Veel inwoners ervaren dat het winkelaanbod minder gevarieerd is geworden. Er zijn zorgen over leegstand en het verdwijnen van speciaalzaken. Omliggende steden: Een deel van de inwoners wijkt uit naar Nieuwegein of Utrecht vanwege het grotere en meer diverse winkelaanbod.

45

Wat waarderen inwoners aan het horeca-aanbod? Ruime keuze en variatie: De horeca in de binnenstad wordt gemiddeld goed gewaardeerd. Lunchgelegenheden, restaurants, cafés en terrassen krijgen rapportcijfers tussen de 7,5 en 7,6. Veel inwoners geven aan dat er “voor ieder wat wils” is. Aanbod voor dagelijkse momenten: Veel inwoners vinden het prettig dat er voldoende plekken zijn voor een kop koffie, lunch of borrel en dat er keuze is uit verschillende prijsklassen. Gezellige sfeer: De horeca draagt volgens veel inwoners bij aan de levendigheid en gezelligheid van de binnenstad. Terrassen worden als sfeervol en uitnodigend ervaren, zeker rond het stadhuis. Combinatie met winkelen: Inwoners waarderen het dat je tijdens het winkelen makkelijk een terrasje kunt pakken of ergens kunt lunchen. Specifieke complimenten: Enkele inwoners noemen restaurants als Loft 88, Brasserie de Kloostertuin en Bar Joris als aanwinsten voor de stad.

Wat missen inwoners aan het horeca-aanbod? Meer variatie en onderscheid: Ondanks de waardering geven veel inwoners aan dat het aanbod vaak “van hetzelfde” is. Inwoners geven aan te missen: tapasrestaurants, all-you-can-eat, kindvriendelijke horeca, vegetarische of veganistische opties, wijnbar, pannenkoekenrestaurant, horeca met speelgelegenheid voor kinderen en betaalbare eetgelegenheden. Nachthoreca: Veel inwoners missen passend aanbod om na twaalven nog te uit te gaan, vooral voor jongeren en jongvolwassenen. Betaalbaarheid: Een deel van de inwoners vindt het huidige horecaaanbod aan de dure kant en mist laagdrempelige, betaalbare alternatieven. Spreiding over de stad: In de wijkcentra wordt horeca gemist als plek voor ontmoeting, koffie of lunch, vooral in Achterveld en De Clinckhoeff. Winterterrassen: Een meerderheid vindt het belangrijk dat er ook in de winter terrassen zijn.

Detailhandel- en horecastructuurvisie IJsselstein

Overige thema’s Levendige binnenstad: een overgrote meerderheid vindt een levendige binnenstad met winkels én horeca zeer belangrijk. Dit wordt gezien als het hart van IJsselstein, essentieel voor sfeer, ontmoeting, economie en aantrekkingskracht. Balans tussen winkels en horeca: Veel inwoners pleiten voor een goede balans. Er zijn zorgen dat horeca ten koste gaat van het winkelaanbod. Belang van voorzieningen dichtbij: Inwoners vinden het belangrijk dat er in de wijkcentra voldoende basisvoorzieningen zijn, zoals een supermarkt, bakker, groenteboer, drogist en een plek voor ontmoeting (daghoreca). Aanbod in de wijken: Vooral in Achterveld en De Clinckhoeff wordt leegstand en het verdwijnen van verswinkels als een groot gemis ervaren. Te veel kappers en nagelstudio’s: Veel inwoners vinden dat er te veel van deze zaken zijn, ten koste van diversiteit. Wensen voor het buitengebied: Een kwart van de inwoners heeft wensen voor winkels en horeca buiten de bebouwde kom. Genoemd worden vooral horeca/restaurants, een bakker en plekken om tijdens het wandelen of fietsen iets te eten of drinken. Betaalbaarheid en huurprijzen: Hoge huren worden genoemd als oorzaak van leegstand en het verdwijnen van winkels. Samenwerking: Inwoners vragen meer aandacht voor jonge ondernemers. Evenementen en sfeer: Meer evenementen, groen, bankjes en een aantrekkelijker straatbeeld worden gewaardeerd.