Programmabegroting 2026
Tekst van het document
• Bevorderen basisvaardigheden: We stimuleren het ontwikkelen van basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale vaardigheden) onder volwassenen. Deze activiteiten koppelen we aan thema’s zoals werk en inkomen. • Ondersteuning van kinderen en jongeren: Kinderen en jongeren die dat nodig hebben, begeleiden we integraal in hun ontwikkeling richting school of werk. We implementeren de kwaliteitsmonitor VVE om deze kinderen goed te kunnen volgen. We herzien de ondersteuning aan thuiszitters om beter maatwerk te kunnen leveren. • Experimenten Werk en Inkomen: In reactie op de motie 026-2025 Experimenten Werk en Schuldenlab NL gaan we na of verdere kostenbesparing, vereenvoudiging en een hogere klanttevredenheid op het gebied van Werk en Inkomen gerealiseerd kan worden. • Verordening toepassen zoals deze bedoeld is: We geven ouders de verantwoordelijkheid terug om zelf het vervoer van en naar school te regelen waar dat kan en we zetten in op het stimuleren van zelfstandig reizen bij de leerling zelf. Om deze omslag te maken is tijdelijk extra inzet nodig vanuit het transformatiebudget. • Onderwijs: We scherpen de samenwerking met het onderwijs en de ketenpartners aan door met elkaar te bepalen welke thema’s uit de visie Samenkracht opgepakt gaan worden. We zetten in op inclusief onderwijs, waarbij het onderwijs en de gemeente hun eigen verantwoordelijkheden hebben.
De Voor- en Vroegschoolse Educatie en Thuiszitters hebben speciale aandacht.
42
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Bezuinigingsopgave x € 1.000 Iedereen doet mee
2026
2027
2028
2029
S.3 Hercontracteren leerlingenvervoer
-120
-120
-120
-120
-
-17
-39
-39
-90
-90
-90
-90
-
-50
-50
-50
S.8 Diverse kleine budgetten
-16
-16
-17
-4
S.18 Meer mensen Pwet naar werk begeleiden
-200
-200
-300
-300
-
-150
-150
-150
S.20 Verordening Leerlingenvervoer toepassen zoals deze bedoeld is
-25
-50
-50
-50
Totaal bezuinigingsopgave
-451
-693
-816
-803
S.4 Afstoten bekostiging huisvestingslasten van voormalige school Bengelbongerd S.6 Reëeler begroten bijdrage SW S.7 Scherper begroten bijdrage Houtense Werktafel
S.19 Harmonisatie minimaregelingen
43
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Maatregel
Korte toelichting
Wat nog nodig is
S.3 Hercontracteren
Door een nieuwe aanbesteding zijn de kosten
Jaarlijkse evaluatie of het voordeel
leerlingenvervoer
voor leerlingenvervoer lager ingeschat. Dit levert
structureel blijkt.
een voorzichtige besparing op. S.4 Huisvesting Bengelbongerd
Partijen gebruiken sinds 2017 kosteloos het
Huisvestingslasten beëindigen en afspraken
oude schoolgebouw De Bengelbongerd. Dit
maken over toekomstige bestemming.
is niet langer houdbaar, omdat de gemeente normaal gesproken kostprijsdekkende huur vraagt en de locatie in de toekomst een andere bestemming krijgt. S.6 Reëler begroten bijdrage
De begeleiding via UW-bedrijven kost minder
Voortdurende monitoring van kosten en
Sociale Werkvoorziening (SW)
dan begroot. Hierdoor blijft er ruimte over
landelijke bijdragen.
voor investeringen in beschut werk. Vanaf 2028 stijgen de kosten, maar daarvoor is extra rijksgeld beschikbaar. S.7 Houtense Werktafel (HWT) –
De middelen voor arbeidsontwikkeling kunnen
Afstemming met partners en borging dat de
scherper begroten
met € 50.000 omlaag, zonder dat dit ten koste
kwaliteit van begeleiding behouden blijft.
gaat van de begeleiding naar werk. S.8 Overige kleine bezuinigingen
Kleine besparingen bij o.a. burgerparticipatie,
Geen concrete actie voor nodig
kunstonderhoud en het programma Transities en Samenhang. Voor inwoners nauwelijks merkbaar, maar ze dragen wel bij aan de totale besparing. S.18 Meer mensen vanuit de
Extra ondersteuning voor inwoners die parttime
Monitoring via WIL en HWT en zo nodig bijsturen
Participatiewet naar werk
kunnen werken of via vrijwilligerswerk actief
om de besparing structureel te maken.
begeleiden
blijven. Dit verlaagt de uitkeringslasten en vergroot maatschappelijke participatie.
S.19 Minimaregelingen
Door regelingen beter af te stemmen en
harmoniseren en werkprocessen
efficiënter uit te voeren, dalen de kosten voor
verbeteren
bijzondere bijstand en minimaregelingen. Voor
Besluitvorming in twee fasen
inwoners blijft de ondersteuning grotendeels behouden. S.20 Verordening
Door de verordening toe te passen zoals deze
Goede werkwijze ontwikkelen rondom de
Leerlingenvervoer toepassen
bedoeld is, geven we verantwoordelijkheid terug
nieuwe aanmeldingen, inclusief het gesprek met
zoals deze bedoeld is
aan ouders en zetten we vervoerstrainingen in
ouders. Pilots met vervoerstraining en duidelijke
om leerlingen zelfstandig te leren reizen. .
communicatie met ouders en scholen.
44
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
281
295
269
308
269
191
239
305
295
372*
DUO
1
1,1
x
1,1
1,1
LISA
175,1
197,9
X
197,9
186
Ingrado
1,2%
1,7%
x
1,7%
1,5%
DUO
14
15
X
15
15
LISA
56,6%
57%
X
57%
57%
Output indicatoren Aantal kinderen dat gebruik maakt van het jeugdfonds sport en cultuur
jaarverslag, jeugdfonds, sport en cultuur
* Ambitie is om de doelgroep zo volledig mogelijk te bedienen Aantal toegekende aan-
Werk en
vragen voor de individuele
inkomen,
inkomenstoeslag
lekstroom
* Vanwege voorstel ambtshalve verstrekking BBV indicatoren Aantal absoluut verzuim per 1.000 leerlingen Laatste bekende cijfers zijn van 2023 Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Laatst bekende cijfers uit 2023 Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (Vsv'ers) in % van deelnemers aan het VO en MBO onderwijs Laatste cijfers bekend over 2023 Aantal relatief verzuim per 1.000 leerlingen Laatste bekende cijfers zijn van 2023
Functiemenging in % Laatste bekende cijfers zijn van 2023
45
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
Aantal banen per 1.000
LISA
832
859,9
X
860
860
Kinderen in uitkeringsgezin
Verwey Jonker
2%
2%
x
2%
2%
in % van kinderen tot 18 jaar
Instituut
CBS
75,2%
76%
x
76%
77%
Verwey Jonker
1%
1%
x
1%
1%
CBS
x
177,4
175,6
177,4
176
CBS
204,7
x
x
171,5
154
inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Laatste bekende cijfers uit 2023
Laatste cijfers bekend over 2023 Netto arbeidsparticipatie in % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Laatste cijfers bekend over 2023 Werkloze jongeren in % van 16 t/m 22 jarigen Laatste cijfers bekend over 2023 Aantal personen met bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Aantal lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Laatst bekende cijfers 2022
46
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.3 Programma Duurzame Leefomgeving
47
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Houten groeit en verandert. Er komen nieuwe woningen, voorzieningen en bedrijven bij, terwijl inwoners tegelijk hechten aan rust, ruimte en groen. Die combinatie maakt onze gemeente uniek en stelt ons voor de uitdaging om ontwikkeling en behoud zorgvuldig in balans te brengen. Met het programma Duurzame Leefomgeving laten we zien hoe we die balans vormgeven. We investeren in duurzame woningbouw en goede voorzieningen, maar ook in erfgoed, natuur en recreatie. Zo bouwen we aan een Houten dat toekomstbestendig blijft, met ruimte voor groei én met behoud van wat onze leefomgeving bijzonder maakt. Dit doen we samen met inwoners en partners, want alleen door samenwerking zorgen we ervoor dat Houten ook in de toekomst een aantrekkelijke, leefbare en duurzame gemeente blijft.
Onze opgaves Houten staat voor grote ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen. We willen voldoende en betaalbare woningen realiseren, met speciale aandacht voor ouderen, starters en mensen met een zorgvraag. Tegelijkertijd werken we aan een vitaal en aantrekkelijk centrum met een goede mix van voorzieningen en woningen. De kwaliteit van de openbare ruimte blijft een speerpunt: schoon, veilig, groen en uitnodigend tot ontmoeting en beweging. Daarbij bereiden we ons voor op de gevolgen van klimaatverandering, versterken we biodiversiteit en stimuleren we participatie van inwoners in inrichting en beheer. De woningbouwopgave vraagt om een zorgvuldige, integrale aanpak van gebiedsontwikkeling, waarin we balans zoeken tussen groei, landschap, cultuurhistorie en leefkwaliteit. In 2026 versterken we onze projectmatige werkwijze om grip te houden op tijd, geld, capaciteit en participatie. Duurzaamheid en energietransitie zijn pijlers van ons beleid: in 2040 wil Houten energieneutraal en circulair zijn. We zetten daarom stappen in duurzame opwekking, aardgasvrije woningen, energiebesparing en circulaire initiatieven, in nauwe samenwerking met inwoners, bedrijven en regionale partners. Ook landschap en erfgoed krijgen blijvend aandacht.
Met projecten als de Sterke Lekdijk, het Kromme Rijngebied en de Hollandse Waterlinie maken we natuur en historie beleefbaar en toegankelijk, met respect voor dorpen, agrariërs en leefbaarheid. Erfgoed en archeologie verbinden inwoners met hun omgeving en versterken de trots op Houten.
Financiën Het onderstaande financieel overzicht geeft het door de raad vastgestelde kader per programma weer. Hierin zijn de transformatie- en bezuinigingsopgave uit de perspectiefnota 2026 verwerkt. Het overzicht maakt inzichtelijk welke middelen beschikbaar zijn om de gestelde doelen en activiteiten te realiseren. De cijfers geven een actueel beeld van de financiële inzet, maar kunnen in de komende jaren wijzigen door nieuwe ontwikkelingen of bestuurlijke besluiten. x € 1.000 Begroting Deelprogramma
2026
2027
2028
2029
Lasten
Baten
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Woningen
879
20
-859
-781
-725
-722
Commerciële voorzieningen en horeca
425
181
-244
-220
-200
-200
Leefomgeving
10.183
5.022
-5.161
-4.820
-4.754
-4.815
Gebiedsinrichting
7.278
4.964
-2.314
-1.913
-1.759
-1.759
Duurzaamheid & energietransitie
8.036
6.923
-1.113
-1.041
-956
-960
781
17
-764
-730
-701
-701
Landschap en recreatie
48
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Cultuurhistorie en archeologie
2.319
1.134
-1.186
-1.164
-1.127
-1.124
Programmabrede kosten
657
585
-72
68
93
494
Totaal programma Duurzame
30.559
18.846
-11.713
-10.602
-10.129
-9.787
Leefomgeving
Transformatie- en Bezuinigingsopgave Het programma Duurzame Leefomgeving staat voor de opgave om ambities te realiseren binnen een krapper financieel kader. Dit vraagt om scherpe keuzes: doorgaan met wat écht bijdraagt aan de kwaliteit van wonen, werken en leven in Houten, en tegelijk ruimte maken voor structurele bezuinigingen. In de perspectiefnota 2026 zijn hiervoor maatregelen vastgelegd die de komende jaren stapsgewijs worden doorgevoerd. Deze zorgen ervoor dat we maatschappelijke doelen kunnen blijven nastreven, maar wel binnen de grenzen van de beschikbare middelen. Een nadere uitwerking van de maatregelen is te vinden in het deelprogramma’s. x € 1.000 Transformatieopgave Programma Duurzame Leefomgeving
2026
2027
2028
2029
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
120
-
-
-
25
25
25
-
Versterken gemeenschap - Budgetverhoging initiatieven
37.5
37,5
-
-
Bouwen mogelijk maken - inhuur tbv impuls CMK
750
375
-
-
Totaal
932,5
437,5
25
0
Versterken gemeenschap - Kwartiermaker gebiedsmanagement Versterken gemeenschap - Projectleider en communicatieadvies
Samenwerking en inwonersinitiatieven De inzet van een kwartiermaker Gebiedsmanagement en een projectleider heeft tot doel de samenwerking binnen de organisatie te versterken en beter in te spelen op signalen van inwoners. De kwartiermaker bevordert de afstemming tussen gemeentelijke afdelingen, zoals wijkcoördinatoren en gebiedsmanagers, en stimuleert samenwerking met inwoners. De projectleider coördineert en ondersteunt inwonersinitiatieven, zodat deze effectiever en doelgerichter uitgevoerd kunnen worden. Daarnaast wordt het budget voor communicatieadvies verhoogd om de informatievoorziening naar richting inwoners te verbeteren en hen beter te betrekken bij gemeentelijke initiatieven. Ook het budget voor inwonersinitiatieven wordt uitgebreid, waardoor meer ruimte ontstaat voor de organisatie van activiteiten, aanschaf van materialen en andere noodzakelijke middelen. Deze maatregelen versterken de samenwerking en vergroten de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving. De stimulering van inwonersinitiatieven wordt uitgevoerd binnen de programma’s Samen Leven en Duurzame Leefomgeving.
49
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Versterking capaciteit voor woningbouw Om de woningbouwplannen in Houten adequaat te realiseren, wordt de capaciteit van de gemeente de komende jaren versterkt. Hiervoor wordt een ontwikkelmanager ingezet die verantwoordelijk is voor de integrale ontwikkeling van het CMKgebied, een financieel strateeg die zorgt voor een efficiënte organisatie van de geldstromen en een procesbegeleider die het traject van initiatief tot uitvoering coördineert. Het deelprogramma Gebiedsontwikkeling gaat hier nader op in. x € 1.000 Bezuinigingsopgave
2026
2027
2028
2029
Programma Duurzame Leefomgeving
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Commerciële voorzieningen en horeca
-26
-26
-26
-26
Leefomgeving
-98
-415
-535
-535
Totaal
-124
-441
-561
-561
De bezuinigingsopgave wordt nader toegelicht in de deelprogramma’s.
50
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Beleidskaders Retailvisie Houten 2015-2025 Woonvisie 2021-2030 Document Houten - Bijlage 1 - Woonzorgvisie - iBabs Publieksportaal Document Houten - 1. Gebiedsvisie CMK Houten groeit groen, dorps en duurzaam - iBabs Publieksportaal Toekomstvisie Houten 2025 Beeldkwaliteitskader openbare ruimte : deze link werkt niet; stuk digitaal niet vindbaar Water- en rioleringsplan (WRP ) Energieplan Transitievisie warmte Regionale Energiestrategie Beleidsplan openbare laadinfrastructuur Visie Groen en Biodiversiteit Woondeal regio Utrecht - Utrecht10 Notitie beleidsregels vereenvoudiging beleid en bestemmingsplannen in woongebieden 2012 Besluit aanwijzing van gevallen buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) waarop de gemeenteraad Houten bindend adviesrecht heeft Notitie vent- en standplaatsenbeleid gemeente Houten 2006 Beleidsnotitie grote evenementen 2007 Beleidsregels winkelondersteunende horeca centrum Houten 2019 Lokatiebeleid horeca 2013 Uitvoeringsnotitie integraal horecabeleid 2008 Beleidsnotitie huisvesting (buitenlandse) seizoenswerknemers in de fruitteelt 2012 Beleidsregels voor woningomzetting en woningsplitsing 2024 Beleidsregels evenementen recreatieplas Laagraven 2013 Aanwijzingsbesluit voor van de vergunningplicht vrijgestelde evenementen 2014 Beleidsregels sluitingstijden en terrassen 2016 Uitvoeringsregels uitgifte standplaatsen op centrumlocaties Besluit tot
aanwijzing categorie vergunningvrij in te nemen of te hebben standplaatsen 2017 Erfgoedverordening 2018 Beleidsregels reclame en reclamegerelateerde objecten in de openbare ruimte 2013 http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR698335 Beleidsregels woonruimteverdeling gemeente Houten 2024 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Vereveningsverordening sociale huur gemeente Houten 2025 | Lokale wet- en regelgeving Nadere regels vereveningsverordening sociale huur gemeente Houten 2025 | Lokale wet- en regelgeving
Voor het beheer van de openbare ruimte zijn de volgende kaders van belang: • Beeldkwaliteitskader Openbare Ruimte dat vanaf 2013 van kracht is. • Visie Groen en Biodiversiteit zoals dat in 2020 door de raad is vastgesteld. • Water- en Rioleringsplan 2024-2027. • Meerjaren Investeringsplan (MJIP) 2026-2030. • Klimaatadaptatieplan Houten 2022-2027. • Bomenbeleidsplan. • Bomenbeheerplan. • De Keur (bepalingen) van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR).
51
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.3.1 Deelprogramma Wonen Sinds de vaststelling van de Woonvisie is de woningvoorraad in Houten met ruim 700 woningen gegroeid. Toch blijft de druk op de woningmarkt groot, niet alleen in Houten zelf, maar in de hele Utrechtse regio. De uitdaging gaat daarbij verder dan aantallen alleen: het gaat vooral om het realiseren van voldoende betaalbare en passende woningen voor verschillende groepen inwoners. Voor ouderen, starters en mensen met een zorgvraag is het woningaanbod nog altijd ontoereikend. Met de Woonvisie 2021–2030 en de Woonzorgvisie 2025–2030 zet Houten koers naar een divers en toekomstbestendig woningaanbod. Tot 2040 ligt er een forse opgave van 4.750 nieuwe woningen, met een nadrukkelijke focus op sociale huur en betaalbare koop. Om dit te bereiken werkt de gemeente nauw samen met woningcorporatie Woonin en worden afspraken gemaakt binnen de regionale Woondeal 2022–2030, waarin de U10-gemeenten gezamenlijk streven naar twee derde van de woningen in het betaalbare segment. Instrumenten zoals de Doelgroepenverordening en de Vereveningsverordening ondersteunen dit beleid. De Doelgroepenverordening zorgt ervoor dat woningen beschikbaar zijn en blijven voor inwoners met een laag- of middeninkomen voor een bepaalde periode. Het is wel zo dat nieuw beleid vaak pas effect heeft in komende jaren of een volgende raadsperiode.
Het inzetten van de Vereveningsverordening leidt niet op korte termijn tot meer sociale huurwoningen. Ook de woningbouw in de dorpen krijgt aandacht. Projecten als Kerkzicht in ’t Goy en de Grote Driehoek in Schalkwijk dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid van de kernen. In ’t Goy loopt bovendien een experiment met kernbinding, waarbij woningzoekenden met een maatschappelijke en economische binding aan het dorp voorrang krijgen bij betaalbare woningen. Daarmee wordt niet alleen gebouwd aan stenen, maar ook aan het versterken van gemeenschappen.
Ambitie A: Voldoen aan de woningbehoefte volgens de Woonvisie 2021-2030 Houten streeft naar voldoende woningen voor alle doelgroepen en wil de geprognotiseerde woningbouwopgave van 4.750 woningen tot 2040 realiseren, passend bij de vraag van inwoners uit Houten en uit regio. Dit doen we door nieuwbouw of transformatie toe te voegen, waarbij we differentiëren in type (appartementen of eengezinswoningen) en prijssegmenten. De focus ligt op integrale afstemming met leefomgeving, voorzieningen en infrastructuur, zodat woningbouw bijdraagt aan een aantrekkelijke en functionele stad.
Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren van de woningbouwplanning 2026-2040: Via de P&C-cyclus de voortgang gemeld. We stellen hiertoe een dashboard op.
Uitvoeren van de visie Centrum, Molenzoom en Koppeling: Het visiedocument vraagt om nadere uitwerking en fungeert als toetsingskader voor ontwikkelinitiatieven. Ontwikkelinitiatieven die bijdragen aan de doelen van de visie krijgen prioriteit.
In Q4 2025 een startnotitie opstellen om nader onderzoek uit te voeren naar de ontwikkelstrategie en financiële haalbaarheid voor Houten Oost. In samenwerking met betrokken partijen wordt deze haalbaarheid nader onderzocht om zo richting te geven aan woningbouw, landschapsontwikkeling, infrastructuur en voorzieningen.
Opstellen en vaststellen van beleid voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (C.P.O.): Op basis van de vastgestelde verkenning in Q4 2025 wordt in 2026 het beleid opgesteld.
Ambitie B: Voldoen aan de woningbehoefte voor sociale huur Houten zet in op een groei van sociale huurwoningen, zodat inwoners met een laag inkomen een passende woning kunnen vinden. Houten werkt samen met Woonin om tot 2040 1.550 sociale huurwoningen te realiseren, en zet daarbij instrumenten zoals de prestatieafspraken, het Vereveningsfonds en de Doelgroepenverordening effectief in.
Wat gaan we ervoor doen? Realiseren van sociale huurwoningen: Alle ruimtelijke initiatieven worden getoetst op voldoende aandeel sociale huurwoningen en zo nodig stimuleren we dat en benutten we kansen. Vooraf wordt bepaald welke locaties passend
52
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
zijn voor regulier woningzoekenden of aandachtsgroepen uit de Woonzorgvisie. Zo komen we in 2040 tot 1.550 sociale huurwoningen.
Bijstellen en monitoren van langjarige prestatieafspraken 2024-2027: Jaarlijks evalueren we de gemaakte afspraken en stellen deze zo nodig tussentijds bij op basis van gewijzigde wet- en regelgeving.
Toepassing van het Vereveningsfonds: Wanneer een woningbouwplan minder dan 30% sociale huurwoningen bevat, is een afdracht aan het Vereveningsfonds van toepassing en bij meer dan 30% is een subsidie mogelijk. In de Berap verantwoorden we de inkomsten en uitgaven.
Uitvoering woondealafspraken: Regionaal wordt ingezet om tweederde betaalbaar te bouwen. De gemeente Houten heeft zich geconformeerd aan deze afspraken en vertaald in de woningbouwplannen. De uitvoering van deze afspraken wordt ondersteund door de Doelgroepenverordening en de Vereveningsverordening.
Ambitie C: Voldoen aan de woonzorgbehoefte volgens de Woonzorgvisie 2025-2030 De gemeente wil dat ouderen, mensen met een zorgvraag en andere kwetsbare groepen passende woonruimte vinden. Dit ondersteunt zelfstandig wonen, verbetert de levenskwaliteit en voorkomt onnodige druk op de zorg. Het gaat om woningen die afgestemd zijn op zorgbehoefte, toegankelijkheid, veiligheid en nabijheid van voorzieningen.
Wat gaan we ervoor doen? Opstellen en uitvoeren uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie: In Q4 2025 wordt het programma vastgesteld door het college en de raad wordt geïnformeerd. We gaan alle nog te benutten ruimtelijke locaties in beeld brengen en bekijken welke mogelijkheden deze locaties bieden voor de huisvesting van aandachtsgroepen. Het gaat dan om geclusterde woningen en zorggeschikte woningen voor ouderen.
Beleid huisvesting internationale werknemers: De kaders worden door het college in Q1 2026 vastgesteld, zodat vanaf dat moment aanvragen voor huisvesting van de internationale werknemers kunnen worden getoetst.
Ambitie D: Voorrang voor Houtenaren bij sociale huur en betaalbare koop Om woningenzoekende met een maatschappelijke of economische binding aan Houten een kans te geven op een woning, krijgen zij voor 50% voorrang bij het toewijzen van sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen.
Wat gaan we ervoor doen? Afgeven van huisvestingsvergunningen: Voor betaalbare nieuwbouwkoop worden voor alle vergunningen het inkomen getoetst en voor de helft maatschappelijke en economische binding op basis van de beleidsregels woonruimteverdeling 2024/Huisvestingsverordening. Voor sociale huur heeft het college Woonin gemandateerd om de vergunningen af te geven.
Evaluatie eerste projecten betaalbare nieuwbouwkoop: De projecten De Knik (Randhoeve 221) en KPN-gebouw (Kromme Schaft 3) worden geëvalueerd op basis van motie 023-2024, evaluatie vergunningplicht voor betaalbare koopwoningen. Mogelijke verbeterpunten worden regionaal ingebracht bij de actualisatie van de regionale huisvestingsverordening.
Actualiseren van de regionale huisvestingsverordening: In Q1 2027 wordt deze aan de gemeenteraad voorgelegd om de verordening rechtsgeldig te houden.
Evaluatie experiment kernbinding ’t Goy: Voor betaalbare nieuwbouwkoopwoningen wordt beoordeeld of inwoners met maatschappelijke en economische binding met ’t Goy effectief voorrang krijgen en worden resultaten vertaald naar mogelijke aanpassing van de Huisvestingsverordening
Ambitie E: Opvang asielzoekers en de Spreidingswet In het kader van de landelijke Spreidingswet heeft Houten de opdracht gekregen om opvang te bieden aan asielzoekers. We streven naar een duurzaam opvanglocatie die leidt tot een goede inpassing in de omgeving in Houten.
53
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
28
12
11
115
340
Output indicatoren Nieuwe betaalbare koopwoningen
BAG
Afhankelijk datum oplevering appartementen Kromme Schaft 3 (voormalig KPN gebouw). Het is nu nog niet bekend of de appartementen in 2025 of 2026 worden opgeleverd. Nieuwe middenhuurwoningen
BAG
0
0
109
0
0
De vraag naar middenhuurwoningen is gering. Op korte termijn zijn geen plannen voorzien waarin dit segment is opgenomen. Nieuwe sociale huurwoningen
BAG/CBS/Woonin
116
26
26
0
0
Hoewel de vraag naar sociale huurwoningen hoog is, worden in 2026 geen nieuwe woningen gerealiseerd maar in 2027 wel zoals Kerkzicht en De Haag. Wanneer projecten in het CMK- gebied gerealiseerd gaan worden komt een inhaalslag. Nieuwe woningen
BAG/CBS
343
116
218
300
425
Woonin
9.7
9,3
11,8
12,4
13
Outcome indicatoren Inschrijfduur woningzoekenden in jaren
De toename van de inschrijfduurtijd is te verklaren door meer toewijzingen aan senioren, met lange inschrijfduur (20 jaar of meer is niet uitzonderlijk) en door toegenomen krapte op de woningmarkt. Bij factoren dragen in gelijke mate bij aan deze toename. BBV indicatoren Gemiddelde WOZ-waarde
CBS
418k
499k
501k
526k
578k
De cijfers van 2025 zijn nog niet geheel bekend, het getoonde cijfer is medio 2025. De verwachting is dat de WOZ-waarde in 2025 10% stijgt. Aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen
Basisregistratie
14
6
10,2
14,1
19,3
73,1%
75,5%
75,7%
77,1%
78,4%
adressen en gebouwen
Demografische druk in %
CBS
Die is voor 2026 nog niet bekend. Op basis van de gemiddelde stijging van de afgelopen vijf jaren is een schatting gemaakt.
54
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Gemeentelijke woonlasten
COELO
723,-
eenpersoonshuishouden
Koper
Koper
Koper
808,
808,
810,
Huurder
Huurder
Huurder
307
307
308
PM
De cijfers voor 2026 zijn nog niet bekend. Team financiën & inkoop is verantwoordelijk voor gemeentelijke heffingen. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
COELO
912,-
Koper
Koper
Koper
1028,
1028,
1026,
Huurder
Huurder
Huurder
521
521
524
PM
De cijfers voor 2026 zijn nog niet bekend. Team financiën & inkoop is verantwoordelijk voor gemeentelijke heffingen.
55
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.3.2 Deelprogramma Commerciële voorzieningen Houten heeft belang bij een toekomstbestendig, vitaal en aantrekkelijk centrum, een centrum van en voor alle inwoners. Met de vaststelling van de Gebiedsvisie Centrum, Molenzoom, Koppeling (CMK) in mei 2025 is er een duidelijk perspectief voor de komende jaren. De toekenning van middelen vanuit de Impulsaanpak Winkelgebieden (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) geeft daarbij letterlijk een stevige impuls. Het centrum moet groener worden en de winkelleegstand moet flink afnemen, bij voorkeur tot nihil, waarbij nieuwe woningen op vrijkomende plekken een belangrijke rol spelen. Een vitaal centrum is ook een levendig centrum. Daarom wordt ruimte gemaakt voor horeca, terrassen en evenementen. Samen met alle partners in de Vitale Coalitie Centrum Houten wordt gewerkt aan dit gezamenlijke doel. Om de samenwerking verder te versterken, wordt de inzet van centrummanagement verkend. Daarmee kan het gezamenlijke belang scherper worden neergezet en de uitvoering van acties beter worden gecoördineerd.
Ambitie A: Een vitaal en toekomstbestendig centrum Samen met de partners uit de Vitale Coalitie Centrum Houten wordt gewerkt aan een vitaal, toekomstbestendig, aantrekkelijk en levendig centrum met minder leegstand. Mede dankzij de bijdrage van het Rijk kunnen in de komende jaren concrete stappen worden gezet.
Wat gaan we ervoor doen? • Ondersteunen en faciliteren van eigenaren/verhuurders: Helpen bij de verhuur van winkelvastgoed door ondernemers en maatschappelijke organisaties (zoals het DoorGeefLuik en het Energiehuis) door te verwijzen en te zorgen dat de openbare ruimte in het centrum op orde blijft, zoals recent bij de vergroening van het Wed. • Beoordelen van transformatieplannen: Ontwikkelingen, zoals de plannen voor het noordelijke deel van Het Rond, worden beoordeeld aan de hand van de ambitie en kaders van de Gebiedsvisie CMK. • Samenwerkingsovereenkomst sluiten: Uiterlijk begin 2026 wordt met Altera Vastgoed en Woonin een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de centrumaanpak, mede met subsidie uit de Impulsaanpak Winkelgebieden (RVO). Daarnaast gaat een projectorganisatie aan de slag met de uitvoering van een aantal eerste deelprojecten volgens een op te stellen planning. • Pilot centrummanagement starten: Samen met partners onderzoeken hoe centrummanagement effectief en kostenefficiënt kan worden georganiseerd, zodat acties in het centrum beter gecoördineerd en uitgevoerd worden. • Evenementen stimuleren met het Evenementenfonds: Ondersteuning van passende evenementen in de centrumgebieden om vitaliteit en levendigheid te versterken.
Ambitie B: Een aantrekkelijk en divers horeca-aanbod Het doel is een uitgebreider en meer divers aanbod van horeca in Houten, in het bijzonder in het centrum. Daarmee wordt het centrum aantrekkelijker als verblijfsplek en krijgt het meer levendigheid en dynamiek.
Wat gaan we ervoor doen? • Ondersteunen van horecaondernemers: Nieuwe en bestaande horecaondernemers worden gefaciliteerd bij terrassen en evenementen, zodat zij een positieve bijdrage leveren aan de levendigheid van het centrum. Een concreet voorbeeld is de uitbreiding van terrassen, die we waar deze gewenst en haalbaar is, faciliteren. • Betrekken bij vergroening van Het Rond: Horecaondernemers met terrassen worden betrokken bij de vergroening van het plein (Impulsaanpak Winkelgebieden – RVO), zodat functies goed worden afgestemd en het centrum nog aantrekkelijker wordt.
56
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Bezuiniging Vanuit de perspectiefnota 2026 is het besluit genomen om scherper te sturen op de onderhoudsbudgetten (maatregel R2). Voor het deelprogramma Commerciële Voorzieningen is vanaf 2026 een structurele bezuiniging van €26.000 opgenomen. Deze besparing wordt bereikt door de kosten voor het gebruik van gemeentelijke materialen en voorzieningen zoals hekken, kliko’s en elektriciteit door te berekenen aan commerciële evenementenorganisatoren. Hiermee wordt het principe de gebruiker betaalt consequent toegepast en sluiten de onderhoudsbudgetten beter aan bij de feitelijke uitgaven. x € 1.000 Commerciële voorzieningen en horeca
2026
2027
2028
2029
R.2 Bijdrage dienstverlening en gebruik Openbare Ruimte
-26
-26
-26
-26
Totaal bezuinigingsopgave
-26
-26
-26
-26
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
25
26
27
28
29
15%
16%
18%
19%
18%
Outcome indicatoren Aantal horeca-vestigingen in het centrum (Het Rond) op 1 januari Leegstandspercentage Centrum (Het Rond)
Provinciaal Arbeidsplaatsen Register Koopstromenonderzoek Randstad (KSO)*
57
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.3.3 Deelprogramma Leefomgeving Een aantrekkelijke, veilige en toekomstbestendige openbare ruimte vormt de basis voor een leefbaar Houten. De inrichting en het beheer van groen, water, verharding en voorzieningen dragen bij aan een omgeving die uitnodigt tot ontmoeting, beweging en beleving, waarin de kwaliteit van het dagelijks leven behouden blijft. Tegelijkertijd werken we aan een openbare ruimte die bestand is tegen toekomstige uitdagingen, zoals klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en toenemende druk op voorzieningen. Bij al onze werkzaamheden staat het behoud van beeldkwaliteit en planmatig onderhoud centraal, gecombineerd met ruimte voor ontwikkeling en innovatie. Inwoners worden actief betrokken bij inrichting en beheer, zodat hun ideeën en betrokkenheid bijdragen aan een vitale en duurzame leefomgeving. Het werk in Houten wordt uitgevoerd binnen kaders en richtlijnen die door de raad zijn vastgesteld, waaronder het Beeldkwaliteitskader Openbare Ruimte (2013), de Visie Groen en Biodiversiteit (2020), het Water- en Rioleringsplan 2024– 2027, het Meerjaren Investeringsplan 2026–2030, het Klimaatadaptatieplan Houten 2022–2027, het Bomenbeleidsplan, het Bomenbeheerplan, en de Keur van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR).
Meer informatie over het onderhoud en de vervanging van de verschillende assets is terug te vinden in de paragraaf Kapitaalgoederen, waarin de planning, uitvoering en prioritering van onderhoud en vervangingsmaatregelen binnen de openbare ruimte nader wordt toegelicht.
Ambitie A: Schone en veilige leefomgeving door goed beheer van de buitenruimte We zorgen voor een openbare ruimte die schoon, veilig en functioneel is. Groen, wegen en water worden onderhouden volgens de afgesproken beeldkwaliteit. Tegelijkertijd maken we als gevolg van de bezuinigingen scherpere keuzes. We zetten in op doelmatig beheer, uitvoeren van gepland onderhoud en het verbeteren van veiligheid en gebruiksgemak voor inwoners.
Wat gaan we ervoor doen? • Beheren en onderhouden van groen, verharding en water: We voeren het reguliere beheer uit van groenvoorzieningen (inclusief begraafplaatsen), verharding en water volgens de afgesproken beeldkwaliteit. • Uitvoeren van gepland groot onderhoud: Groot onderhoud en vervanging van groen, verharding en straatmeubilair voeren we uit volgens het Meerjaren Investeringsplan (MJIP) 2026–2030. • Onkruidbeheer op verharding: Onkruid op verharding wordt verwijderd op beeldkwaliteitsniveau C, met een hoger niveau (B of A) op specifieke locaties zoals centrumgebieden en begraafplaatsen. • Uitvoeren van boomveiligheidsinspecties in eigen beheer: Door bezuinigingen nemen we deze taak over van externe partijen, met aandacht voor risico’s zoals claims of de schijn van partijdigheid. • Faciliteren van bewonersacties tegen zwerfvuil: We ondersteunen opschoonacties zoals die van Zwerfvuil Houten, landelijke opschoondagen en schoolprojecten. • Uitbreiden van educatieve pilots over zwerfvuil: De pilot bij basisschool de Bijenkorf is positief geëvalueerd; in 2026 breiden we uit naar andere scholen en inburgeringstrajecten. • Evalueren en opschalen van statiegeldringen: In 2024 zijn tien statiegeldringen geplaatst. Op basis van de evaluatie in 2025 beslissen we over uitbreiden, handhaven of verwijderen.
• Plaatsen van peukenbakken en samenwerking met ondernemers: In 2025 zijn peukenbakken geplaatst op overlastlocaties. In 2026 verkennen we uitbreiding en betrekken we winkels en bedrijven bij initiatieven. • Ontvangstruimte begraafplaats Oud-Wulven: We komen met een voorstel voor het realiseren en beheren van een ontvangstruimte op begraafplaatsen Oud-Wulven binnen de daarvoor beschikbaar gestelde middelen.
Ambitie B: Vergroenen en versterken van biodiversiteit in de openbare ruimte We zetten actief in op een groene, biodiverse en klimaatbestendige leefomgeving. Door ecologisch beheer, slimme keuzes in beplanting en herinrichting, en samenwerking met bewoners maken we de buitenruimte groener en toekomstbestendig. De bezuinigingen vragen om efficiëntere werkwijzen, zonder de ambities op het gebied van biodiversiteit los te laten.
58
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen van een meerjarenplan ‘Groenblauwe verbindingen’: Samen met de klankbordgroep biodiversiteit werken we aan dit plan, dat in 2026 wordt gepresenteerd en waarin we de bezuinigingen 2026–2029 in meenemen. • Vervangen van lijnhagen door biodiversere alternatieven: Op bedrijventerreinen en langs fietspaden onderzoeken we de mogelijkheden voor soorten die minder onderhoud vergen en meer biodiversiteit bieden. • Omvormen van gazon naar kruidenrijk gras: We zetten deze lijn voort en communiceren over het nut en de meerwaarde. Vanaf 2027 maaien we minder vaak in verband met bezuinigingen. • Vergroenen van nieuwe ontsteningslocaties: Nieuwe locaties worden ingezaaid met gras of laagblijvende kruidenmengsels. Bij zelfbeheer bepalen bewoners de beplanting. • Verlagen van het budget voor water geven en versnipperen: Vanwege onderbenutting wordt dit budget verlaagd. Bij extreme droogte bestaat het risico op overschrijding. • Aanpassen van oevertalud aan de Krommesloot t.b.v. flora en fauna: Door de oevers flauw af te laten lopen, hoogteverschillen in de bodem aan te brengen en nieuwe vegetatie te planten, ontstaan meer mogelijkheden voor flora en fauna. Hierdoor zal de ecoscanscore verbeteren en wordt de beleving voor bewoners aangenamer. De aanpassing wordt uitgevoerd met subsidie van HDSR.
• Bestrijden van ongewenste waterplanten: Samen met HDSR gaan we door met de bestrijding van onder andere vederkruid, dat een aandachtspunt blijft.
Ambitie C: Doelmatig beheer van water, riolering en grondwater voor een gezonde en klimaatrobuuste leefomgeving Een toekomstbestendig en efficiënt systeem van waterbeheer en riolering is essentieel om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. Goed onderhoud en beheer van het rioleringsstelsel en het oppervlaktewater dragen bij aan het beperken van wateroverlast en het behouden van een goede waterkwaliteit. Samenwerking met partners en inwoners is daarbij cruciaal om de aanpak voortdurend te verbeteren en te verduurzamen. Inwoners en organisaties worden actief gestimuleerd om maatregelen te treffen die bijdragen aan het vasthouden van regenwater, het vergroenen van de leefomgeving en het vergroten van de klimaatbestendigheid. Zo wordt de leefomgeving niet alleen aangenamer, maar ook weerbaarder tegen extreme weersomstandigheden zoals hevige neerslag en hitte.
Wat gaan we ervoor doen? • Regulier onderhoud riolering en waterbeheer: Uitvoering van onderhoud, reiniging, inspectie en investeringen conform het Water- en Rioleringsplan 2024–2027, gericht op een goed functionerend rioleringsstelsel. • Aanpak van risicolocaties: Maatregelen op locaties met verhoogd risico op wateroverlast bij extreme buien. • Afkoppelen en ontstenen: In 2026 koppelen we 7.500 m² verharding af van de riolering, verwijderen we 1.250 m² verhard oppervlak en leggen we 50 waterpasserende parkeervakken aan. • Samenwerking en monitoring: Intensieve samenwerking met partners zoals het netwerk Water en Klimaat en het HDSR) voor duurzaam afvalwaterbeheer. Daarnaast monitoring van de waterkwaliteit op ecoscanlocaties in samenwerking met inwoners via Citizen Science. • Stimuleren van klimaatmaatregelen: Inzet van subsidies om klimaatadaptieve maatregelen te bevorderen, zoals het afkoppelen van regenwater, aanleg van groene daken en het planten van bomen voor koelteplekken en schaduw langs langzaamverkeerroutes. • Stimuleren van klimaatmaatregelen: Informatiecampagnes over klimaatverandering en handelingsperspectieven voor inwoners, zoals het project “Water en klimaat in je straat” voor basisscholen, inzet van de interactieve wateroverlasttafel en deelname aan acties zoals het NK Tegelwippen en de tegeltaxi.
Ambitie D: Energiezuinige openbare verlichting voor verkeers- en sociale veiligheid Een energiezuinig, betrouwbaar en veilig systeem van openbare verlichting draagt bij aan verkeersveiligheid én aan het gevoel van veiligheid op straat. Tegelijkertijd wordt het energieverbruik verlaagd en dalen de structurele kosten. Door het vervangen en onderhouden van de verlichting op een efficiënte manier ontstaat een toekomstbestendig systeem dat past bij de ambities op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid.
59
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Wat gaan we ervoor doen? • Onderhoud en vervanging van openbare verlichting: Uitvoering volgens het per 1 juli 2022 gestarte meerjarige vervangingsen onderhoudscontract en de vastgestelde Beleidsuitgangspunten en sfeerbeelden Openbare Verlichting (OVL) gemeente Houten (2021). • Volledige overstap naar ledverlichting in 2026: Voortzetting van de vervangingsopgave met als doel dat eind 2026 alle openbare verlichting in de gemeente energiezuinige ledverlichting is.
Ambitie E: Voldoende ruimte voor sport, spelen en bewegen in de openbare ruimte Speel- en sportvoorzieningen in de wijk dragen bij aan een gezonde, actieve leefstijl voor jong en oud. Toegankelijke, veilige en uitdagende plekken stimuleren ontmoeting, beweging en plezier in de openbare ruimte. Door gericht beheer en inspraak van bewoners blijven deze plekken aantrekkelijk en goed benut. Tegelijkertijd is er in 2026 sprake van een noodzakelijke bezuiniging op het onderhoudsbudget, waardoor keuzes gemaakt moeten worden over het behouden of verwijderen van speeltoestellen. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar speelwaarde en spreiding in de wijk.
Wat gaan we ervoor doen? • Verwijderen van 50 speeltoestellen in 2026: Toestellen met een lage speelwaarde of in gebieden met overcapaciteit worden weggehaald. • Inspecties en onderhoud van speel- en sportlocaties: Jaarlijkse uitvoering van drie inspectierondes en regulier onderhoud en vervanging van toestellen conform het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 2024–2028. • Afstemming met bewoners bij vervanging: Inwoners worden betrokken bij keuzes over het behoud, de inrichting of vervanging van speelplekken, zodat voorzieningen aansluiten op lokale behoeften. • Ondersteunen van maatschappelijke initiatieven: Initiatieven voor bijzondere of vernieuwende sport- en speelvoorzieningen uit de samenleving worden gestimuleerd en waar mogelijk gefaciliteerd.
60
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Ambitie F: Meer participatie en zelfbeheer in de openbare ruimte Actieve betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving versterkt het eigenaarschap, de verbondenheid en de sociale kwaliteit van buurten en wijken. Door ruimte te bieden aan initiatieven en ondersteuning te organiseren bij zelfbeheer, worden inwoners gestimuleerd om een directe bijdrage te leveren aan de inrichting en het onderhoud van hun woonomgeving. In 2026 en 2027 komt extra budget beschikbaar voor het stimuleren van bewonersinitiatieven, waardoor ook grotere plannen (boven de € 5.000) kunnen worden ondersteund. Dit vergroot de kans dat meer inwoners een stuk openbaar groen in zelfbeheer nemen.
Wat gaan we ervoor doen? • Ondersteunen van bewonersinitiatieven: Inwoners worden geholpen bij het opzetten van initiatieven voor zelfbeheer of herinrichting van de openbare ruimte. • Zichtbaar maken en delen van inspirerende voorbeelden: Succesvolle projecten zoals de ontmoetingsplek met pluktuin aan het Duinmeer, de omvorming van gazon naar kruidenrijk gras en struweel aan de Torenmuur en het ontstenen en vergroenen van de Prins Willem Alexanderweg worden actief gedeeld om nieuwe ideeën te stimuleren.
Bezuiniging Leefomgeving
2026
2027
2028
2029
S.8 Diverse kleine budgetten
-10
-10
-10
-10
R.1 Scherper begroten onderhoudsbudgetten
-25
-25
-25
-25
R.2 Bijdrage dienstverlening en gebruik openbare ruimte
-33
-33
-33
-33
-
-40
-40
-40
R.8 Verlagen kwaliteitsniveau straatreiniging
-20
-20
-140
-140
R.9 Versoberen onderhoud gras en bermen
-
-200
-200
-200
R.11 Anders organiseren boomveiligheid
-10
-20
-20
-20
R.12 Alleen hoognodig onderhoud straatmeubilair
-
-25
-25
-25
R.13 Versoberen onderhoud kunstobjecten
-
-20
-20
-20
R.14 Onderhoud bomen met bijzondere waarde
-
-17
-17
-17
R.15 Anders omgaan met plaagdierbestrijding
-
-25
-25
-25
-98
-415
-535
-535
R.7 Grasmaaien in eigen beheer
Totaal bezuinigingsopgave
61
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Maatregel
Korte toelichting
Wat nog nodig is
S.8 Diverse kleine budgetten
Dit is een verzameling van kleinere posten die geraamd zijn, zonder
Geen verdere actie nodig
gevolgen voor de inwoners. R.1 Scherper begroten
We halen de laatste ‘lucht’ uit diverse onderhoudsbudgetten door nog
onderhoudsbudgetten
scherper te begroten.
Geen verdere actie nodig
R.2 Bijdrage dienstverlening en
Sinds 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor de speeltoestellen
Uitwerken scenario en
gebruik Openbare Ruimte
op schoolpleinen. Dat is gedaan zodat het plein na sluitingstijd van
communicatie richting
de school openbaar blijft en de toestellen door buurtkinderen kunnen
scholen
worden gebruikt. In gesprek met schoolbesturen willen we aangeven dat deze situatie door de nieuwe financiële situatie niet meer haalbaar is. Voor extra inkomsten kunnen de scholen een gebruikersvergoeding krijgen. Voor graafwerkzaamheden, zoals het aanleggen van kabels, vragen wij een kostendekkende degeneratievergoeding.
R.7 Grasmaaien in eigen beheer
Maaien van gras is uitbesteed aan een marktpartij. Door dit in eigen
Uitvoering in werkproces
werkprocessen op te nemen, kan het goedkoper georganiseerd
organiseren
worden. R.8 Verlagen kwaliteitsniveau
In 2028 en 2029 zal de onkruidbestrijding op verharding zich beperken
Afstemmen uitvoering en
straatreiniging
tot het veilig houden van de hoofdwegen, het netjes houden van de
monitoring
begraafplaatsen en de belangrijkste delen van de drie centrumgebieden en het oppakken van extreme overlastsituaties. R.9 Versoberen onderhoud gras
Ruw gras langs buitenwegen wordt minder vaak gemaaid: Rondweg
Uitvoering afstemmen
en bermen
1x per 2 jaar (nu: elk jaar), overige buitenwegen 1x per jaar (nu: 2x per
op planning en
jaar). Dit bespaart €100.000. Zichthoeken blijven we voorlopig 4x per
verkeersveiligheid
jaar maaien voor de verkeersveiligheid. R.11 Anders organiseren
Boomveiligheid wordt volledig door externe partijen verzorgd. Door
Nog te bepalen hoe eigen
boomveiligheid
werk anders te organiseren, kan de eigen buitendienst boomveiligheid
buitendienst wordt ingericht
oppakken. Hiermee worden kosten bespaard. R.12 Alleen hoognodig
Onderhoud aan bankjes en prullenbakken alleen bij gevaarlijke
Operationeel plan opstellen;
onderhoud straatmeubilair
situaties. Budget is alleen voor calamiteiten.
hoe uitvoeren?
R.13 Versoberen onderhoud
Alleen het hoogstnoodzakelijke onderhoud wordt uitgevoerd met oog op
Geen verder actie nodig
kunstobjecten
veiligheid. Kunstobjecten worden niet vanzelfsprekend vervangen.
R.14 Onderhoud bomen met
Stoppen met financiële ondersteuning van beheer van bomen met
Communicatie richting
bijzondere waarde
bijzondere waarde op particulier terrein, ook als terrein openbaar
betrokkenen nodig
toegankelijk is. R.15 Anders omgaan met
Curatieve bestrijding eikenprocessierups en preventieve inzet van
Communicatie en instructie
plaagdierbestrijding
lieveheersbeestjes wordt gestopt. Bij veel overlast eiken vervangen
richting inwoners
door andere soorten. Inwoners kunnen zelf maatregelen nemen, bijvoorbeeld mezenkastjes ophangen.
62
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
87,5%
87,5%
Geen
87,5%
Wordt
Outcome indicatoren Beeldkwaliteit openbare ruimte conform de norm
Twee jaarlijkse meting door extern
meting
niet uitge-
bureau.
uitge-
voerd
voerd Dit is een samengestelde indicator. Op basis van metingen per gebiedstype (centrum, groenzone, bedrijventerrein en wonen) en per onderwerp (graslengte, kale plekken in plantsoenen, snoeibeeld, drijfvuil, onkruid op verharding en zwerfafval) wordt bepaald in hoeverre het onderhoud voldoet aan de beeldkwaliteitsnorm. Volgens afspraak vindt er vanaf 2023 alleen in de oneven jaren een meting plaats.
63
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.3.4 Deelprogramma Gebiedsontwikkeling Houten staat aan de vooravond van een nieuwe fase in haar ruimtelijke ontwikkeling. Na decennia van groei, waaronder de Vinex-periode, verschuift het accent van de gemeentelijke focus van uitbreiding naar vernieuwing, verdichting en zorgvuldig ruimtegebruik. Tegelijkertijd ligt er tot 2040 een forse woningbouwopgave van 4.750 woningen, in een tijd waarin maatschappelijke uitdagingen als klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit, leefbaarheid en gezondheid steeds nadrukkelijker van invloed zijn op ruimtelijke keuzes. Met de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is niet alleen het wettelijk kader veranderd, maar ook de manier waarop de gemeente samenwerkt, belangen afweegt en besluiten neemt over de fysieke leefomgeving. Dit vraagt om een integrale benadering waarin beleidsvelden samenkomen en ruimtelijke keuzes bijdragen aan brede maatschappelijke meerwaarde. De Omgevingsvisie wordt hierin het strategisch kompas. Gebiedsontwikkeling is daarbij steeds vaker een gezamenlijke opgave van gemeente, marktpartijen, inwoners en andere overheden, waarbij de gemeentelijke rol varieert van faciliterend tot sturend. In 2024 is de Agenda Buitengebied vastgesteld, waarin wensen en ontwikkelrichtingen van inwoners zijn verzameld en die richting geeft aan de vitaliteit en integraliteit van het landelijk gebied.
In 2025 volgden de gebiedsvisies voor CMK (Centrum– Molenzoom–Koppeling) en Houten Oost. Deze vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie richting 2040 en markeren het begin van een reeks complexe, meerjarige gebiedsontwikkelingen. Deze ontwikkelingen vragen om bestuurlijke regie, financiële borging en een professionele uitvoeringsorganisatie.
Transformatieopgave Bouwen voor Houten Tegen deze achtergrond wil Houten ook in de toekomst regie houden op ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan een leefbare, duurzame en inclusieve gemeente. Dat vraagt om een gemeentelijke organisatie die professioneel, wendbaar en toekomstbestendig is ingericht. De rol van de gemeente verandert van actief grondeigenaar naar meer toetsend en faciliterend. Daarom versterken we onze projectmatige aanpak. In 2026 zetten we hiervoor extra expertise in, zoals een ontwikkelmanager, financieel strateeg en procesbegeleider, om onze projectmatige aanpak te verbeteren en meer grip te krijgen op tijd, geld, capaciteit en participatie. Met deze inzet bereiden we ons voor op de complexe gebiedsontwikkelingen die op ons afkomen en borgen we dat kwaliteit, integraliteit en draagvlak centraal blijven staan.
Ambitie A: Van visie naar uitvoering: samen werken aan de Omgevingsvisie van Houten De invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 vraagt om een integrale, toekomstgerichte benadering van de fysieke leefomgeving, waarin gezondheid, duurzaamheid, inclusie en veiligheid leidende principes zijn. Tegelijkertijd blijft Houten bouwen aan zijn eigen, herkenbare identiteit, het Houtens DNA, met aandacht voor de menselijke maat, samenhangende groene structuren en sterke gemeenschappen. De Omgevingsvisie is het strategisch kompas voor deze opgave: een koersdocument waarin maatschappelijke doelen worden verbonden met ruimtelijke keuzes. Met deze visie geven we richting aan de toekomst van onze gemeente, tegen de achtergrond van grote uitdagingen zoals woningnood, klimaatverandering, vergrijzing en energietransitie. Tegelijkertijd stelt de wet nieuwe eisen aan de uitvoering en organisatie. Het vraagt om nauwere samenwerking binnen en buiten de gemeente, het herzien van processen en het investeren in digitale systemen. Dit alles terwijl structurele Rijksfinanciering voor de uitvoering achterblijft bij de omvang van de taak. De gemeente Houten heeft in 2025 belangrijke stappen gezet met de vaststelling van twee integrale gebiedsvisies voor: Centrum-Molenzoom-Koppeling (CMK) en Houten Oost.
Deze visies vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie én de verstedelijkingsstrategie richting 2040. Ze laten zien hoe we binnen én buiten de stad ruimte creëren voor nieuwe woningen, natuur, economie en voorzieningen. In 2026 worden vervolgstappen gezet om deze visies concreet te vertalen naar uitvoerbare plannen, onder meer door het opstellen van ontwikkelstrategieën, het aangaan van samenwerkingsverbanden en het actualiseren van onze instrumenten. Het implementeren van de Omgevingswet is een meerjarig proces dat minimaal doorloopt tot 2032. Voor 2026 zijn budgetten beschikbaar voor voortgang, maar de inzet op lange termijn vereist nadere keuzes. Zeker nu de projectcapaciteit is afgenomen
64
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
door personeelsverloop, is het voor de reguliere organisatie van belang hiervoor een oplossing te zoeken. In 2026 onderzoeken we bovendien hoe toekomstige structurele lasten, zoals softwarelicenties, beheer en toezicht gedekt kunnen worden binnen het financiële kader.
Wat gaan we ervoor doen? • Vaststellen van de Omgevingsvisie: De concept-Omgevingsvisie wordt in het laatste kwartaal van 2026 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Deze visie beschrijft hoe we als gemeente omgaan met woningbouw, mobiliteit, duurzaamheid, economie, groen en leefbaarheid. De visie bouwt voort op gebiedsvisies zoals Houten Oost en CMK, en komt tot met inbreng van inwoners, partners en experts. Voor dit traject is in 2026 nog beperkt budget beschikbaar. In 2026 moet onderzocht worden of dit budget toereikend is tot aan de vaststelling van de visie. • Opstellen van een gebiedsdekkend Omgevingsplan (2025–2031): Het bestaande bestemmingsplan en de verschillende beleidsinstrumenten worden samengebracht in één Omgevingsplan dat gebiedsdekkend en themagericht is. In 2026 wordt gewerkt aan de aanpassing van woongebieden, het verwerken van themagerichte activiteiten en het uitvoeren van beleidsarme conversies waar mogelijk. Daarnaast wordt in kaart gebracht hoe bestaande verordeningen, lokaal beleid en de zogenoemde bruidsschat kunnen worden vertaald naar het Omgevingsplan. Ook wordt alvast voorbereid hoe toekomstige inhoudelijke herzieningen kunnen worden doorgevoerd, zodat het plan flexibel aansluit bij nieuwe beleidsinzichten en ontwikkelingen.
De uitvoering van dit traject wordt afgestemd op de uitkomsten van de Omgevingsvisie, zodat beide instrumenten elkaar versterken en een consistente basis vormen voor de ruimtelijke ontwikkeling van Houten. • Opstellen van een milieueffectrapportage: Om de milieueffecten van onder andere de geplande woningbouw (4.750 woningen tot 2040) in beeld te brengen, werken we in 2026 aan een Milieueffectrapportage (MER) of een Omgevingseffectrapportage (OER). In de effectrapportage worden de effecten in beeld gebracht van de ontwikkelingen en ambities die in de Omgevingsvisie en/of -plan zijn beschreven. • Actualiseren van programma’s: In 2026 werken we aan zowel verplichte als niet-verplichte programma’s. Dit betreft onder meer het Warmteprogramma en het Programma Volkshuisvesting. Daarnaast worden gebiedsspecifieke programma’s voorbereid voor CMK en Houten Oost. Deze programma’s zijn een uitwerking van de Omgevingsvisie, gericht op specifieke onderdelen, thema’s of gebieden en bevatten concrete maatregelen en acties om de doelen uit de Omgevingsvisie te realiseren.
Ambitie B: Een vernieuwd, levendig en bereikbaar centrumgebied (Gebiedsvisie Centrum-Molenzoom-Koppeling-CMK) Het centrum van Houten vervult een sleutelrol als ontmoetingsplek, voorzieningenhart en schakel in het stedelijk netwerk. Met de gebiedsvisie CMK zetten we in op een stapsgewijze vernieuwing van het gebied rondom het centrum, de Molenzoom en de Koppeling. Deze gebiedsvisie, die onderdeel uitmaakt van de Omgevingsvisie, voorziet in meer woningen, een aantrekkelijkere openbare ruimte, betere routes voor langzaam verkeer en het versterken van functies zoals detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en horeca. De gebiedsvisie laat ruimte voor maatwerk per locatie. CMK draagt daarmee bij aan de woningbouwopgave én aan het versterken van het hart van Houten. De uitvoering vindt plaats in een complex stedelijk gebied met versnipperd eigendom, een beperkte gemeentelijke regierol en een substantiële publieke investeringsopgave. Dit vraagt om slimme fasering, heldere afspraken met ontwikkelaars en goede afstemming met belanghebbenden. Ook vraagt het verloop van initiatieven om een heldere fasering, duidelijke spelregels en grip op de uitvoering. Gelijktijdig benutten we beschikbare subsidies (zoals uit de Impulsaanpak Winkelgebieden) om gericht te investeren in de kwaliteit van het centrumgebied.
Wat gaan we ervoor doen? • Begeleiden van initiatieven op basis van de gebiedsvisie: We begeleiden en toetsen concrete ontwikkelinitiatieven van marktpartijen aan de uitgangspunten van de gebiedsvisie. Daarbij zorgen we voor samenhang, kwaliteit en een goede inpassing in het bestaande centrumgebied. • Afsluiten van intentie- en anterieure overeenkomsten: We sluiten nieuwe intentieovereenkomsten af met initiatiefnemers en ontwikkelaars. In deze overeenkomsten stellen we het kader vast en faciliteren we het proces terwijl de initiatiefnemer of ontwikkelaar verantwoordelijk is voor de uitwerking van het plan en de financiële uitvoering. Later in het (initiatieven)proces wordt een anterieure overeenkomst afgesloten waarin afspraken worden vastgelegd over publieke bijdragen, kostenverhaal en kwaliteitsborging.
65
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
• Kostenverhaal toepassen via intentie en anterieure overeenkomsten: We passen actief kostenverhaal toe om gemeentelijke kosten voor onder meer inrichting en beheer openbare ruimte, groenstructuren en mobiliteitsmaatregelen te dekken. De opbrengsten worden geoormerkt voor investeringen binnen het gebied. • Afstemming over fasering en integraliteit: We stemmen af met ontwikkelaars, bewoners, ondernemers en interne beleidsvelden over de fasering van projecten, de bereikbaarheid van het gebied en ambities op het gebied van duurzaamheid, energie en circulariteit.
Ambitie C: Een groene, gezonde en betaalbare Gebiedsvisie Houten Oost De gebiedsvisie Houten Oost, vastgesteld in 2025, biedt het perspectief op een nieuwe wijk aan de oostzijde van Houten met circa 2.750 woningen. Dit gebeurt in samenhang met een landschappelijk raamwerk met een belangrijke rol voor natuur, recreatie, water en ecologie. We willen een stadsuitbreiding realiseren die recht doet aan de Houtense traditie van groen, fiets en gemeenschap – én die toekomstbestendig is voor nieuwe generaties. De ontwikkeling van Houten Oost is omvangrijk en kent een langdurige uitvoeringsperiode. De gemeente beschikt over een deel van de gronden. De wijze waarop deze gronden in de ontwikkeling worden ingebracht wordt als onderdeel van de ontwikkelstrategie onderzocht. Actieve sturing biedt kansen om publieke waarden goed te borgen, maar brengt ook financiële risico’s met zich mee. Daarom zetten we in op een gefaseerde ontwikkeling, waarbij elke stap onderbouwd wordt met realistische financiële en ruimtelijke kaders. De samenwerking met marktpartijen krijgt vorm via een ontwikkelstrategie, waarin afspraken worden gemaakt over kostenverdeling, risicobeheersing en ruimtelijke kwaliteit. De visie behelst een tijdsspanne van circa 15 jaar waardoor binnen de kaders flexibiliteit nodig is; niet alles wat in de visie staat zal exact zo gerealiseerd kunnen worden.
Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen van een stedenbouwkundige schets voor de eerste fasen: Zodra de raad instemt met de startnotitie starten we met het nader onderzoeken van de financiële haalbaarheid. Hiertoe is het wenselijk de visie verder uit te werken richting stedenbouwkundige schets. Daarbij worden onder meer de grootte van de bouwvelden, mobiliteit, groen- en landschapszones woningtypologieën en organisatie van collectieve voorzieningen uitgewerkt, als basis voor verdere planvorming. Financiële en technische haalbaarheidsonderzoeken worden hiervoor uitgevoerd. • Opstellen van een ontwikkelstrategie met marktpartijen: Zodra de raad instemt met de startnotitie starten we samen met het marktconsortium en publieke partners aan deze ontwikkelstrategie. Hierin worden afspraken vastgelegd over samenwerking, kostenverdeling, fasering en risicobeheersing. • Voorbereiden van de gemeentelijke grondexploitatie (GREX): Zodra de raad instemt met de startnotitie brengen we de verwachte kosten en opbrengsten in kaart, met het oog op het opstellen van een gemeentelijke grondexploitatie. Deze GREX is nodig om opbrengsten en investeringen in de begroting op te nemen. • Het uitvoeren van een gebiedsonderzoek: Voor de gebiedsontwikkeling Houten Oost is nog niet duidelijk of de provincie Utrecht instemt met de voorgestelde plannen.
In haar ambtelijke beoordeling van februari 2024 heeft de provincie aangegeven dat aanvullend gebiedsonderzoek in de Kromme Rijn noodzakelijk is en in samenwerking met de regio en buurtgemeenten moet worden opgesteld. Het plan van aanpak voor dit onderzoek wordt naar verwachting eind 2025 bestuurlijk vastgesteld. De gemeenteraad kan ervan uitgaan dat de vastgestelde gebiedsvisie als belangrijke input wordt gebruikt bij dit gebiedsonderzoek. • Benutten van Rijks- en provinciale subsidies: We zetten de beschikbare subsidies (zoals BO-MIRT en de Impulsaanpak Winkelgebieden) gericht in om noodzakelijke publieke investeringen te realiseren, zoals infrastructuur, groenvoorzieningen en klimaatadaptieve maatregelen. We gaan onderzoeken op welke middelen vanuit het Rijk wij eventueel aanspraak kunnen maken. Daarmee leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van de regio Utrecht en zoeken we actief verbinding met de buurgemeenten. Samenwerking met de regio, provincie en Rijk zijn essentieel voor het realiseren van onze ruimtelijke opgaven en het verkrijgen van de noodzakelijke subsidies.
Ambitie D: Een vitaal en toekomstgericht buitengebied Het buitengebied van Houten is van grote waarde. Het biedt ruimte voor landbouw, natuur en recreatie, draagt bij aan de identiteit van Houten en herbergt ook mogelijkheden voor wonen en werken. Tegelijkertijd staan we voor grote maatschappelijke opgaven, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, versterking van biodiversiteit en de woningbouwopgave
66
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
in de dorpen. Om deze kwaliteiten te behouden en verder te ontwikkelen, werken we aan een integrale en toekomstgerichte Agenda Buitengebied. Deze agenda vormt een belangrijke basis voor de Omgevingsvisie en voor een gebiedsgerichte aanpak. Ze biedt houvast bij keuzes over functies, ruimtegebruik en samenwerking met partners zoals de provincie. Daarnaast versterkt de agenda onze rol als gesprekspartner richting initiatiefnemers, zodat ontwikkelingen zorgvuldig en in samenhang plaatsvinden.