Programmabegroting 2026
Tekst van het document
16
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Samenstelling en verantwoordelijkheden college van B&W Het college van burgemeester en wethouders (B&W) vormt
Wethouder: Eveline Herben
het dagelijks bestuur van de gemeente Houten. Het college
Persoonlijke speerpunten: Versnellen start bouw CMK-
is verantwoordelijk voor de uitvoering van het door de
gebied; optimaliseren participatie; versterken lokale
gemeenteraad vastgestelde beleid en het voorbereiden van
economie.
raadsbesluiten.
Portefeuille: Bouwprojecten Centrum, Molenzoom & Koppeling; transformatie centrum (leegstand, wonen,
De programmabegroting 2026 geeft inzicht in de samenstel-
vergroening); project De Koppeling; project De Grund & Oude
ling van het college en de verdeling van portefeuilles, zodat
Dorp; inwonersparticipatie; communicatie; economische
duidelijk is wie welke verantwoordelijkheden draagt en welke
zaken & toerisme.
beleidsprioriteiten er zijn.
Wethouder: Wouter van den Berg Burgemeester: Karen Heerschop
Persoonlijke speerpunten: Meer aandacht voor buitengebied;
Portefeuille: Openbare orde en veiligheid, integrale
een schone en groene openbare ruimte; Houtense historie
handhaving; bestuurlijke coördinatie; bedrijfsvoering,
beleefbaar maken.
personeel & organisatie; informatie/ICT; burgerzaken
Portefeuille: Ruimtelijke ordening; bouwprojecten
en dienstverlening; regionale samenwerking; ambtelijk-
buitengebied & kleine kernen; bouwprojecten binnenstedelijk
bestuurlijke samenwerking; evenementenvergunningen.
(excl. CMK & Oude Dorp); mobiliteit & bereikbaarheid; openbare ruimte, afval, groen & water, klimaatadaptatie,
Wethouder: Ria Frowijn
natuur & biodiversiteit; vergunningverlening (excl.
Persoonlijke speerpunten: Kansen in onderwijs voor alle
evenementen); cultureel erfgoed & recreatie; dierenwelzijn.
kinderen; ondernemerschap in kunst & cultuur; plezier in sport en gezondheidspreventie. Portefeuille: Onderwijs; jeugd: zorg en welzijn; sport, kunst en cultuur; welzijn; leerling- en jeugdwetvervoer.
Wethouder: Wil Kosterman Persoonlijke speerpunten: Doorontwikkeling Houten-Oost als groen en betaalbaar voorbeeld; energieneutraal Houten 2040; sociale koers versterken. Portefeuille: Houten Oost (visie & bouwprojecten incl. Kruisboog); duurzaamheid en energietransitie; ouderen; zorg & welzijn (incl. Wmo); sociale koers; zorg en gezondheid; regiovervoer; Omgevingsdienst (incl. fusie ODRU).
Wethouder: Daan Vermeulen Persoonlijke speerpunten: Efficiënt omgaan met gemeenschapsgeld; gelijke kansen voor iedereen; gezond en inclusief bouwen. Portefeuille: Financiën; maatschappelijk vastgoed & grondzaken; toekomst bedrijventerreinen; werk & inkomen, armoedebeleid; volkshuisvesting; asiel & integratie.
17
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1. Programmaplan
Het programmaplan vormt de kern van de begroting. Hierin staat beschreven welke maatschappelijke doelen de gemeente nastreeft, hoe deze doelen aansluiten bij de financiële kaders en welke beleidsopgaven centraal staan. De programmabegroting 2026 bestaat uit zes hoofdprogramma’s. Elk hoofdprogramma bevat de hoofdlijnen van beleid, inclusief de bijbehorende inkomsten en uitgaven, en is onderverdeeld in deelprogramma’s waarin de uitvoering en concrete resultaten verder worden uitgewerkt.1.1 Programma Voor en met Inwoners
18
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.1 Programma Voor en met Inwoners
19
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Onze inwoners spelen een steeds grotere rol in het vormgeven van hun leefomgeving. De afgelopen jaren hebben zij laten zien dat ze graag meedenken en meehelpen, bijvoorbeeld tijdens de Ronde van Houten. Ze nemen meer verantwoordelijkheid en dat willen we stimuleren en versterken. Het uitgangspunt hierbij is de lijn uit de perspectiefnota 2026: “de inwoners aan zet”. De gemeente geeft ruimte aan initiatieven van inwoners en richt zich daarbij op een faciliterende, ondersteunende en flexibele rol. Dat vraagt om heldere communicatie, duidelijke kaders en een organisatie die dichtbij en benaderbaar is. Daarom is bewonersparticipatie stevig verankerd in deze begroting. Elk programma laat zien hoe dit in de praktijk wordt gebracht, passend bij het beleid. Zo werken we samen aan een Houten waarin inwoners zich gehoord voelen en actief bijdragen aan de kwaliteit van hun leefomgeving.
Onze opgaves Binnen dit programma staan inwonersparticipatie en dienstverlening centraal. Deze twee pijlers vullen elkaar aan: inwoners die verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving hebben een betrouwbare, toegankelijke gemeente nodig die ondersteunt waar dat nodig is. En een gemeente die inzet op goede dienstverlening kan niet zonder inwoners die actief meedenken en meedoen. Om deze opgaven te realiseren, is het programma onderverdeeld in twee deelprogramma’s die nauw met elkaar verbonden zijn. • Inwonersparticipatie: versterken van betrokkenheid, eigenaarschap en samenwerking tussen inwoners, organisaties en gemeente. • Dienstverlening: betrouwbaar, transparant en toegankelijk, met ruimte voor maatwerk en oog voor de digitale én persoonlijke route.
Financiën Het onderstaande financieel overzicht geeft het door de raad vastgestelde kader per programma weer. Hierin zijn de transformatie- en bezuinigingsopgave uit de perspectiefnota 2026 verwerkt. Het overzicht maakt inzichtelijk hoeveel geld beschikbaar is om de doelen en activiteiten te realiseren. De cijfers geven een actueel beeld van de financiële inzet. Deze kunnen in de komende jaren nog wijzigen door nieuwe ontwikkelingen of bestuurlijke besluiten. Bij het programma Inwonersparticipatie is het totale budget circa € 3,2 miljoen, waarvan echter ongeveer € 150.000 direct is bestemd voor activiteiten op het gebied van inwonersparticipatie. Het budget heeft voornamelijk betrekking op brede bestuurlijke en ondersteuningsonderdelen zoals bestuurskosten, griffiekosten en uitgaven voor ondersteunende diensten. Bedragen x € 1.000 Begroting
2026
2027
2028
2029
Deelprogramma
Lasten
Baten
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Inwonersparticipatie
3.277
2
-3.275
-3.276
-3.258
-3.257
Dienstverlening
2.140
1.148
-992
-1.044
-932
-1.064
-21
0
21
21
21
21
5.397
1.150
-4.247
-4.300
-4.169
-4.300
Programmabrede kosten Totaal programma Voor en met Inwoners
Transformatie- en bezuinigingsopgave De transformatieopgave uit de perspectiefnota 2026 heeft voor dit programma geen directe financiële gevolgen. Alle programma’s leveren een bijdrage aan het vergroten van participatie. Om deze beweging te ondersteunen is in de verschillende programma’s extra capaciteit beschikbaar gesteld, onder andere via een opbouwmedewerker bij Van Houten & Co en een kwartiermaker gebiedsmanagement. Zij helpen zelfbeheer en bewonersinitiatieven te stimuleren.
20
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Tegelijkertijd is voor het programma ‘Voor en met inwoners’ een structurele bezuiniging van € 30.000 opgenomen. Deze wordt gerealiseerd door de telefonische bereikbaarheid van het informatiecentrum aan te passen: vanaf 2026 is dit tijdens schoolvakanties uitsluitend in de ochtend geopend. Zo wordt de beschikbare capaciteit doelmatig ingezet, zonder dat de kwaliteit in de drukste periodes achteruitgaat. De uitwerking van de bezuinigingsopgave wordt toegelicht in deelprogramma Dienstverlening, ambitie A, en de inzet van extra capaciteit in de andere overige programma’s. x € 1.000 Bezuinigingsopgave
2026
2027
2028
2029
Programma Voor en met Inwoners
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Dienstverlening
-30
-30
-30
-30
Totaal
-30
-30
-30
-30
Beleidskaders Toekomstvisie Houten 2025 Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie
Overzicht verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen voor dit programma.
21
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.1.1 Deelprogramma Inwonersparticipatie Houten is een actieve gemeente waar inwoners zich inzetten voor elkaar. Toch horen we vaak dat initiatiefnemers het lastig vinden om hun idee echt van de grond te krijgen. Daarom willen we inwoners nog beter ondersteunen, zodat zij meer zelf kunnen regelen en oppakken. Zo stimuleren we deze betrokkenheid nog meer. Hiervoor is het nodig dat de gemeentelijke organisatie goed is uitgerust om met participatie en samenwerkingspel aan de slag te gaan. Met onze communicatie informeren we onze inwoners nog beter. In de perspectiefnota 2026 hebben we daarom aangekondigd om de inwonersparticipatie extra te versterken. Deze versterking komt met name terug in elk programma.
Ambitie A: Versterken van Inwonersparticipatie Vanuit de transformatieopgave wordt een stevige impuls gegeven aan het versterken van inwonersparticipatie. Binnen verschillende programma’s is hiervoor extra personele capaciteit ingezet. Deze formatie is ondergebracht binnen andere programma’s, maar levert nadrukkelijk een bijdrage aan het versterken van inwonersparticipatie. Door inwoners actief te betrekken bij beleidsontwikkeling en -uitvoering, geven zij mede vorm aan onze gemeente. Dit versterkt het gevoel van samenhang en vergroot het gevoel van samenhorigheid en verantwoordelijkheid voor hun eigen leefomgeving.
Wat gaan we ervoor doen? • Extra hulp bij het starten van initiatieven door een extra opbouwmedewerker bij ‘Van Houten & Co’.: Voor een deel van onze inwoners is het nog steeds lastig om hun weg te vinden binnen onze gemeentelijke organisatie. Ze weten niet bij wie ze moeten zijn, omdat er per onderwerp verschillende contactpersonen zijn. Dat geldt bijvoorbeeld bij woon(zorg)initiatieven. We zien het ook bij kleinere ideeën voor de buurt of voor sociale activiteiten die saamhorigheid versterken. Zie verder programma 1.2 Samen Leven, deelprogramma 1.2.1 Sterke sociale basis, ambitie B; ontmoeting en activiteiten voor jongeren. • Betere samenwerking binnen de gemeente door een kwartiermaker gebiedsmanagement: We willen binnen de gemeente de verschillende functies die met inwoners werken – zoals wijkcoördinator, gebiedsmanager en coördinator inwonersinitiatieven – beter laten samenwerken. Zie verder programma 1.3 duurzame leefomgeving, kop transformatie- en bezuinigingsopgave- samenwerking en inwonersinitiatieven. • Meer ondersteuning om zelfbeheer te stimuleren en bewonersinitiatieven te ondersteunen: Er zijn nu al mogelijkheden voor inwoners om zelf een deel van het (groen)onderhoud te doen of eigen ideeën te starten en uit te voeren. Dit kan bijvoorbeeld via het inwonersfonds (dat straks Fonds Houten Samen heet).
Op diverse plekken in Houten zijn inwoners nu al op deze manier actief. (Zie verder programma 1.3 duurzame leefomgeving, deelprogramma 1.3.3 Leefomgeving, ambitie F: meer participatie en zelf beheer in de openbare ruimte en programma 1.2 Samen Leven, transformatie- en bezuinigingsopgave; personele inzet bij transformatie).
Ambitie B: Versterken van participatie organisatie Wij willen dat onze organisatie voorbereid is op de toekomst en goed inspeelt op de behoeften van haar inwoners en organisaties. Daarvoor is een wendbare, weerbare en goed samenwerkende gemeentelijke organisatie nodig. Zowel intern als extern willen we zichtbaar en dienstbaar zijn. Daarom versterken wij de vaardigheden van onze organisatie op het gebied van participatie en samenspel.
Wat gaan we ervoor doen? • Doorontwikkeling en verdieping van de vaardigheid van de organisatie op participatie en samenspel: Begin 2026 ronden we de visie op participatie af. De visie is gebaseerd op de evaluaties en reflectie op de participatieprocessen. Het doel is om deze processen voor iedereen soepeler te laten verlopen. De rol van iedere actor en ieders bijdrage in een participatieproces is helderder. • In 2026 werken we aan een nieuwe verbrede inspraakverordening: Gemeenten moeten uiterlijk 1 januari 2027 beschikken over deze verordening, waarbij vooral de nadruk ligt op het wettelijk verankeren van het uitdaagrecht. Het is een kans om ons op het gebied van participatie weer verder te ontwikkelen door opgedane ervaringen om te zetten in wetgeving. De verordening zorgt voor heldere kaders voor inwoners en gemeenteraad. Daarbij houden we oog voor met een gezonde balans van wendbaarheid en vrijheid omdat iedere context een ander participatieproces op maat vraagt.
22
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Ambitie C: Versterken van de communicatie Communicatie wordt nog beter afgestemd op de behoefte van inwoners. Zo kunnen zij goed geïnformeerd en actief betrokken worden bij ontwikkelingen in Houten. Tegelijkertijd is de organisatie zichtbaar en aanspreekbaar in de samenleving. Voor een sterke externe communicatie is een goede interne communicatie onmisbaar. Met heldere en samenhangende interne communicatie ondersteunen we de verdere ontwikkeling van de organisatie. Dit maakt de organisatie sterker en robuuster, en vergroot het vermogen om integraal samen te werken.
Wat gaan we ervoor doen? • In 2026 onderzoeken we de communicatie van de gemeente Houten: In 2026 formuleren wij een nieuwe communicatievisie (interne en externe communicatie) en communicatie dienstverleningsvisie. De resultaten uit de onderzoeken naar de interne communicatie en externe communicatie, die deels al in 2025 zijn uitgevoerd, worden hierin meegenomen. Dit geldt ook voor het coalitieprogramma van het nieuwe college. De communicatievisie en communicatiedienstverleningsvisie vertalen wij door naar beleid, activiteiten en middelen.
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
x
39%
x
46%
50%
x
39%
x
48%
48%
x
6,5
x
7,0
7,0
Outcome indicatoren % Inwoners dat vindt dat burgers en organisaties
Monitor Sociale
voldoende ruimte krijgen om ideeën en
Kracht
initiatieven te realiseren Wordt in 2025 weer gemeten. % Inwoners dat vindt dat de gemeente hen
Monitor Sociale
voldoende betrekt bij haar plannen, activiteiten en
Kracht
voorzieningen Wordt in 2025 weer gemeten. Rapportcijfer voor de wijze waarop de gemeente
Monitor Sociale
inwoners betrekt en de samenwerking zoekt bij
Kracht
de totstandkoming en de uitvoering van beleid Wordt in 2025 weer gemeten.
23
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.1.2 Deelprogramma Dienstverlening In onze dienstverlening staan inwoners en ondernemers centraal. Iedereen moet zich welkom voelen, eenvoudig een antwoord kunnen krijgen en erop kunnen vertrouwen dat zaken goed geregeld worden. In de Visie op Dienstverlening (2021) zijn vijf pijlers vastgelegd die richting geven aan ons dagelijks werk: • We geven inwoners een welkom gevoel. • We zijn toegankelijk. • We communiceren en handelen duidelijk, helder en eenvoudig. • We zijn transparant en betrouwbaar. • We denken mee met inwoners, maar stellen ook duidelijke grenzen. Daarom wordt er continu gewerkt aan het verbeteren van processen, het begrijpelijk maken van informatie en het gebruik van slimme digitale hulpmiddelen. Tegelijkertijd blijft persoonlijk contact altijd mogelijk voor wie dat prettig vindt of nodig heeft. In 2026 ligt er een extra focus op duidelijke communicatie en laagdrempelige dienstverlening rond de gemeenteraadsverkiezingen. Daarnaast wordt gewerkt aan het verbeteren van de website, het vernieuwen van het klantcontactsysteem en het optimaliseren van het meldingenproces in de openbare ruimte, zodat iedereen de gemeente goed kan bereiken en snel geholpen wordt.
Ambitie A: Toegankelijke en transparante dienstverlening De komende jaren staan in het teken van verder verbeteren van de dienstverlening. Met oog voor bereikbaarheid, klantvriendelijkheid en efficiënt gebruik van middelen. Dit betekent dat we inwoners tijdig informeren over situaties die extra drukte veroorzaken, zoals de verwachte piek bij het aanvragen van paspoorten. Zo kunnen zij hierop anticiperen. De balie blijft, naast een vaste avondopenstelling, vijf dagen per week open voor persoonlijk contact. Tegelijk passen we onze telefonische bereikbaarheid aan: vanaf 2026 is het telefonisch informatiecentrum tijdens schoolvakanties uitsluitend in de ochtend geopend. Dit zorgt ervoor dat we beschikbare capaciteit zo inzetten dat inwoners in de drukste perioden goed geholpen worden, zonder in te leveren op kwaliteit van het contact. Met deze keuzes zorgen we voor een goede balans tussen brede toegankelijkheid, doelmatige inzet van middelen en betrouwbare, transparante service aan iedereen die een beroep doet op de gemeente. Tegelijk investeren we verder in een bereikbare en toegankelijke overheid. Digitale middelen maken het mogelijk om sneller, slimmer en gebruiksvriendelijker te werken. Moderne systemen en toegankelijke online diensten maken het regelen van zaken eenvoudiger. Voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn, blijft persoonlijk contact beschikbaar.
Medewerkers van het informatiecentrum gebruiken een dynamisch kennisplatform, zodat altijd actuele en juiste informatie gegeven kan worden.
Wat gaan we ervoor doen? • Invoering van een nieuw klantcontactsysteem: Biedt betere ondersteuning bij (online) dienstverlening, geeft inzicht in contactmomenten en maakt de status van aanvragen beter zichtbaar. • Verbeterd meldingenproces openbare ruimte: We optimaliseren en vereenvoudigen het proces van meldingen openbare ruimte (MOR). Meldingen worden sneller, overzichtelijker en efficiënter verwerkt en afgehandeld. • Toegankelijkheid website controleren: Zorgen dat de website voldoet aan de toegankelijkheidsnormen en door iedereen te gebruiken is. • Verkenning van verbeteringen voor laaggeletterden: Gericht op begrijpelijke taal, overzichtelijke navigatie en visuele ondersteuning. • Uitvoering van het verbeterplan ‘Voor Elkaar!’: Continu verbeteren van onze dienstverlening door actief in gesprek te gaan met inwoners, weten wat er speelt en te leren van feedback.
24
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Ambitie B: Toegankelijke gemeenteraadsverkiezingen In 2026 organiseren we gemeenteraadsverkiezingen. Dit is een belangrijk moment waarop inwoners kunnen meebeslissen over de toekomst van Houten. Iedereen die wil stemmen, moet dat ook kunnen doen. Daarom zetten we in op toegankelijke en betrouwbare informatie, begrijpelijke communicatie en het wegnemen van drempels om te stemmen. Het gesprek met inwoners wordt niet alleen rond de verkiezingen gevoerd, maar het hele jaar door. Luisteren, duidelijk communiceren en actief de wijk in gaan, zorgen we ervoor dat inwoners zich gezien en gehoord voelen.
Wat gaan we ervoor doen? • Organiseren van toegankelijke verkiezingen: Voldoende stemlocaties, ook op plekken die goed bereikbaar en toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. • Gerichte communicatiecampagne: Heldere en tijdige informatie over stemprocedures via online en fysieke kanalen. • Informatie delen tijdens bestaande contactmomenten: Informatie over de verkiezingen beschikbaar te stellen via het telefonisch informatiecentrum, de balie en wijkgerichte activiteiten door de lokale politieke partijen.
Bezuiniging Onder de programmabrede kosten is een bezuinigingsopgave van € 30.000 opgenomen. Deze wordt gerealiseerd door de telefonische bereikbaarheid aan te passen: vanaf 2026 is het telefonisch informatiecentrum tijdens schoolvakanties uitsluitend in de ochtend geopend.
Dienstverlening
2026
2027
2028
2029
B.6 Telefonische bereikbaarheid van het informatiecentrum halveren
-30
-30
-30
-30
Totaal bezuinigingsopgave
-30
-30
-30
-30
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
Toegankelijk
89%
89%
x
Label A
Label A
online
(label B)
(label B)
Monitor Sociale
x
7,3
x
7,4
7,4
Output indicatoren Toegankelijkheid website Houten.nl, percentage van criteria waaraan wordt voldaan Wordt 1 keer per 3 jaar gemeten. Outcome indicatoren Rapportcijfer digitale dienstverlening
Kracht
Wordt weer in 2025 gemeten.
25
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.2 Programma Samen Leven
26
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Omschrijving Rapportcijfer directe dienstverlening
Bron Monitor Sociale
Realisatie x
7,1
Raming x
7,2
7,2
Kracht
Wordt weer in 2025 gemeten.
Houten is een gemeente waar inwoners naar elkaar omzien, actief bijdragen aan hun leefomgeving en zich kunnen ontwikkelen op een manier die bij hen past. Het sociale fundament in Houten is sterk, met actieve inwoners, betrokken maatschappelijke organisaties en partners die samen werken aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen en zich thuis kan voelen. De gemeente Houten speelt daarin een verbindende en ondersteunende rol, met een sterke inzet op preventie, inclusie, ontmoeting en het versterken van de sociale basis. Met de visie Sociale Koers 2026–2029 is een nieuwe richting bepaald voor het sociaal beleid. Deze koers richt zich op drie kernopgaven en geeft de ambitie weer om gerichter, meer integraal en gebiedsgerichter te werken aan maatschappelijke effecten. De koers vormt het inhoudelijk kompas voor de komende jaren. De vertaling van deze visie naar uitvoering vindt plaats in het uitvoeringsprogramma 2026–2029, dat in samenspraak met partners wordt ontwikkeld. Dit uitvoeringsprogramma bevat concrete doelstellingen, acties en indicatoren. De programmabegroting 2026 markeert de eerste fase van deze beweging. De programmatische indeling in de begroting is aangepast, zodat deze beter aansluit op de drie kernopgaven. Daarmee geven we richting gegeven aan de uitvoering, maar nog niet alles is op dit moment uitgewerkt.
Ten tijde van het opstellen van de begroting is het uitvoeringsprogramma nog in ontwikkeling. Gelijktijdig schrijven we de kaderbrief Sociale Koers, met de onderdelen van het uitvoeringsprogramma die voor de raad zijn bestemd. De formele vaststelling door de raad van de kaderbrief vindt naar verwachting plaats in januari 2026. Dit betekent dat het volledige uitvoeringskader, inclusief nieuwe indicatoren, pas vanaf de programmabegroting 2027 kan worden verwerkt. Deze gefaseerde aanpak kent daarmee twee bestuurlijke momenten: • Januari 2026: vaststelling van het kader voor het uitvoeringsprogramma door de raad, inclusief indicatoren; • Voorjaar 2026: eerste inhoudelijke doorvertaling naar activiteiten, monitoring en verantwoording in de P&C-cyclus vanaf de programmabegroting 2027. Tot die tijd geldt de huidige set beleidsindicatoren. In de programmabegroting 2026 zijn geen nieuwe indicatoren toegevoegd. In 2026 gaan we aan de slag met het herijken van de indicatoren. Dat doen we op basis van het uitvoeringsprogramma. Het doel is om de indicatoren deze beter te laten aansluiten bij de doelstellingen en maatschappelijke impact die we nastreven. De nieuwe set wordt na vaststelling door de raad opgenomen in de programmabegroting2027. Waar nodig wordt bij de bestaande indicatoren een aanvullende toelichting opgenomen.
Zo maken we duidelijker wat de cijfers betekenen en welk verhaal erachter zit. Met deze aanpak ontstaat ruimte voor een zorgvuldige afweging met de raad en de maatschappelijke partners. Ook biedt het de raad de ruimte om richtinggevende keuzes te maken, de uitvoeringsprioriteiten te wegen en sturing te geven aan
27
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
de gewenste maatschappelijke effecten. De programmabegroting 2026 biedt zo een herkenbaar, realistisch startpunt. Tijl tegelijkertijd werken we verder aan het verdiepen en concreter maken van de inhoud. Dat is nodig voor structurele sturing en verantwoording.
Onze opgaven: bouwen aan een zorgzame en krachtige samenleving In het programma Samen Leven staan drie strategische opgaven centraal. Deze opgaven geven richting aan ons dagelijks handelen en vormen samen de kern van de Sociale Koers 2026–2029. De opgaven vormen de drie deelprogramma’s. Deze thema’s komen terug bij de deelprogramma’s. 1. Versterken van de sociale basis Een veerkrachtige samenleving begint bij sterke sociale verbanden. We investeren in de kracht van inwoners en buurten door ondersteuning van mantelzorgers, vrijwilligers, inwonersinitiatieven en organisaties die bijdragen aan ontmoeting, ontwikkeling, verbondenheid en zorgzame buurten. We sturen op betere, integrale samenwerking en meer afstemming. 2. Passende ondersteuning voor wie dat nodig heeft We zetten in op tijdige, toegankelijke en effectieve hulp voor inwoners met ondersteuningsvragen. We zullen duidelijker afbakenen wat valt onder jeugdhulp en Wmo, wat onder eigen verantwoordelijkheid en wat onder algemene voorzieningen. We houden de ondersteuning beschikbaar en betaalbaar door het versterken van de sociale basis, meer collectieve voorzieningen en focus om de complexe vragen beter op te pakken. 3. Iedereen doet mee op eigen niveau We streven naar gelijke kansen voor iedereen – in onderwijs, werk, zorg en samenleving. Inclusie is ons uitgangspunt.
We nemen actief drempels weg en bestrijden discriminatie en uitsluiting, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. Twee opgaven die overal doorheen lopen Sommige opgaven zijn zo fundamenteel, dat ze dwars door alle thema’s heen lopen. Deze vormen dan ook een rode draad in alles wat we doen: • Kansrijk opgroeien: we investeren in preventie, ondersteuning van ouders en opvoeders, en een sterke ontwikkellijn voor jeugd van 0 tot 27 jaar. • Vitaal ouder worden: we bevorderen een gezonde leefstijl, passende woonvormen en sociale netwerken voor ouderen, zodat zij zelfstandig en betrokken kunnen blijven leven.
Financiën Het programma Samen Leven richt zich op het creëren van een samenleving waarin iedereen mee kan doen, zich veilig en gesteund voelt, en toegang heeft tot de ondersteuning die nodig is om volwaardig deel te nemen. Dit betekent dat we enerzijds investeren in de sterke sociale basis, het stimuleren van participatie en het bieden van passende ondersteuning, en anderzijds zorgvuldig omgaan met de beschikbare financiële middelen. Het onderstaande financieel overzicht geeft het door de raad vastgestelde kader per programma weer. Hierin zijn de transformatie- en bezuinigingsopgave uit de perspectiefnota 2026 verwerkt. De keuzes die in de perspectiefnota 2026 zijn gemaakt, hebben geleid tot een forse transformatie- en bezuinigingsopgave voor het programma. De verhouding tussen de transformatie- en bezuinigingsopgave is daarbij cruciaal. Structurele bezuinigingen zorgen ervoor dat de uitgaven op langere termijn beheersbaar blijven. Ze sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen en lokale prioriteiten. Tegelijkertijd gebruiken we tijdelijke middelen via het transformatiebudget om noodzakelijke veranderingen door te voeren: het verbeteren van processen, het professionaliseren van de dienstverlening en het implementeren van nieuwe werkwijzen.
Zo kunnen op korte termijn noodzakelijke aanpassingen plaatsvinden, zonder dat dit direct ten koste gaat van de kwaliteit van de ondersteuning aan inwoners. Op middellange termijn zorgt deze combinatie ervoor dat de structurele bezuinigingen geleidelijk effect krijgen, terwijl de transformatiemiddelen bijdragen aan het realiseren van blijvende verbeteringen.
28
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Op lange termijn ontstaat een stabiel financieel beeld waarin het programma zowel duurzaam als toekomstbestendig is ingericht. De transformatieopgave is een investering in de organisatie en de uitvoering van beleid. Hierdoor zorgen we ervoor dat, zodat de structurele besparingen niet leiden tot knelpunten in de dienstverlening of de leefbaarheid van Houten. x € 1.000 Begroting
2026
2027
2028
2029
Deelprogramma
Lasten
Baten
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Sterke sociale basis
14.758
2.934
-11.824
-11.374
-11.218
-11.159
Iedereen doet mee
26.051
12.615
-13.436
-13.139
-13.189
-13.421
Passende ondersteuning
36.258
706
-35.552
-35.261
-34.719
-34.506
Programmabrede kosten
0
692
692
672
446
29
77.068
16.948
-60.120
-59.102
-58.680
-59.057
Totaal programma Samen Leven
Transformatieopgave De transformatieopgave biedt tijdelijke financiële ruimte voor noodzakelijke veranderingen. Met deze middelen kunnen processen worden verbeterd, nieuwe werkwijzen worden ingevoerd en extra capaciteit worden ingezet om de veranderingen goed te begeleiden. x € 1.000 Transformatieopgave
2026
2027
2028
2029
Programma Samen Leven
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Maatschappelijke dialoog
90
90
90
-
Versterken Sociale Basis
80
60
60
-
Versterken gemeenschap -Budgetverhoging initiatieven
37,5
37,5
-
Versterken gemeenschap -Opbouwmedewerker VH&C
80
80
-
Tijdelijke capaciteit:
Jeugdhulp
100
100
40
-
Leerlingenvervoer
50
50
-
-
Versterking Sociaal team -implementatie inzet Samenleving
150
150
150
-
Totaal
587,5
567,5
340
0
29
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Maatschappelijke dialoog De gemeente gaat in gesprek met de Houtense samenleving om een cultuurverandering te bevorderen. Dit doen we via een breed palet aan activiteiten, zoals buurtbijeenkomsten (‘karavaan’), thematische werkbijeenkomsten met professionals, trainingen en intervisie, en een gerichte communicatiecampagne. Doel is om inwoners actief te betrekken en samen richting te geven aan de transformatieopgave.
Versterken van de sociale basis Een sterke en zorgzame samenleving vraagt om betrokkenheid van alle inwoners. Zij zijn actief binnen verschillende groepen, zoals hun huishouden, de buurt of verenigingen, en maken gebruik van organisaties voor contact en ondersteuning. Dit geheel van netwerken en voorzieningen vormt de sociale basis. Om inwoners beter te kunnen ondersteunen, toetsen we samen met onze partners of de huidige sociale basis volledig en goed bereikbaar is. Op basis daarvan bepalen we waar aanbod moet worden ontwikkeld, waar het dubbel is, of waar het nog ontbreekt.
Implementatie en inzet samenleving De gemeente stimuleert inwonersinitiatieven door tijdelijke extra middelen en begeleiding beschikbaar te stellen. Zo wordt bij ‘Van Houten&co’ voor twee jaar een opbouwmedewerker ingezet om inwoners te helpen hun ideeën verder te ontwikkelen en te verbinden met de juiste gemeentelijke afdelingen. Daarnaast wordt via het Fonds Houten Samen tijdelijk extra budget beschikbaar gesteld voor bijeenkomsten, materialen en promotie van initiatieven. Deze aanpak vergroot de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving en versterkt de samenwerking tussen inwoners en gemeente. De stimulering van inwonersinitiatieven vindt plaats binnen de programma’s Samen Leven en Duurzame Leefomgeving.
Personele inzet bij transformatie Voor de verdere uitwerking van bezuinigingsmaatregelen is inzet van de organisatie nodig, vooral bij Jeugdhulp en leerlingenvervoer. Voor specifieke onderdelen is extra personele capaciteit gedurende de eerste twee jaar nodig. Daarna volstaat beperkte inzet voor borging van de aanpak. Voor andere thema’s, zoals Wmo en Werk en Inkomen, kunnen de noodzakelijke veranderingen binnen de reguliere werkzaamheden worden opgevangen.
Bezuinigingsopgave Door landelijke kortingen en stijgende kosten in de zorg en ondersteuning zijn structurele besparingen nodig. Vanuit de perspectiefnota 2026 is daarom besloten een besparing te realiseren van circa € 1,1 miljoen in 2026, oplopend tot € 2,6 miljoen structureel vanaf 2029. Een deel van deze bezuinigingen is al concreet ingevuld, bijvoorbeeld door een efficiëntere inzet van middelen, herziening van contracten en procesoptimalisatie. Voor het resterende deel worden aanvullende maatregelen in de komende periode verder uitgewerkt. In de volgende paragrafen wordt per deelprogramma toegelicht hoe we de besparingen denken te realiseren. We laten ook zien welke rol de transformatie-inzet daarbij speelt. x € 1.000 Bezuinigingsopgave
2026
2027
2028
2029
Programma Samen Leven
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Sterke sociale basis
-572
-607
-607
-607
Passende ondersteuning
-781
-1.335
-1.715
-1.864
Iedereen doet mee
-451
-693
-816
-803
Totaal
-1.804
-2.635
-3.139
-3.275
30
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Wijziging indeling deelprogramma’s De deelprogramma-indeling uit de programmabegroting2025 sluit niet meer aan op de inhoudelijke koers en opgaven van de visie Sociale Koers 2026–2029. Om recht te doen aan de integrale aanpak is binnen het programmaplan Samen Leven gekozen voor een herinrichting van vier naar drie deelprogramma’s. Deze nieuwe indeling maakt sturing op de kernopgaven mogelijk en sluit aan bij de opdracht van de raad en motie 68 “Sturen op maatschappelijke resultaten”. Voor een goede duiding van de financiële verschuivingen is onderstaand overzicht opgenomen waarin het oorspronkelijke kader wordt weergegeven per deelprogramma. x € 1.000 Begroting voorgaande inrichting
2026
2027
2028
2029
Gezondheid
5.980
2.095
-3.884
-3.865
-3.828
-3.908
Saamhorigheid
8.345
839
-7.356
-7.076
-6.957
-6.819
Leren en werken
26.051
12.615
-13.436
-13.139
-13.189
-13.421
Thuis
36.691
706
-35.985
-35.694
-35.152
-34.939
0
692
692
672
446
29
77.068
16.948
-59.970
-59.102
-58.680
-59.057
Programmabrede kosten Totaal
Beleidskaders Sociale Koers 2026-2029 Lekstroom Werkt 2020 (Lekstroom werkt 2020 is zo oud, die is online niet meer terug te vinden) Meerjarenplan Gezond Actief Leven Houten 2024-2026 Cultuurvisie Cultuur moet je doen! Sportvisie en Sportakkoord Regiovisie Jeugdhulp Lekstroom vanaf 2021 Regiovisie Wmo Woonvisie 2021-2030 Woonzorgvisie 2025-2030 (supplement Woonvisie) Visie op mantelzorgondersteuning 2024 Samenkracht Onderwijs & Zorg 2024 – 2028 Regioplan U16 – Beschermd Wonen, Kaders voor samenwerking in 2023-2028 Voor een veilig thuis, Regiovisie Geweld hoort nergens thuis – regio Utrecht 2020’ Uitvoeringsplan Lekstroom: huiselijk geweld en kindermishandeling Uitvoeringsprogramma Beschermd Thuis Houten
Overzicht verbonden partijen Gemeentelijke gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) Werk en Inkomen Lekstroom (WIL)
31
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.2.1 Deelprogramma Sterke sociale basis Een krachtige samenleving begint bij een sterke sociale basis. Een stevig netwerk helpt inwoners de persoonlijke veerkracht te versterken en de uitdagingen van het gewone leven samen aan te gaan. Veel Houtenaren zetten zich vrijwillig in voor hun buurt, vereniging, vrijwilligersorganisatie en de mensen om zich heen. We kunnen vrijwilligers, inwonersinitiatieven en mantelzorgers doelgericht ondersteunen en stimuleren om zo de gemeenschappelijke sociale basis te versterken. We ondersteunen mantelzorgers via het Mantelzorgsteunpunt, bieden respijtzorg en organiseren waarderingsactiviteiten. Ook kan ontmoeting, talentontwikkeling en kennisuitwisseling tussen inwoners een belangrijke bijdrage leveren aan het omgaan met het gewone leven zonder dat daar individuele ondersteuning voor nodig is. In de Monitor Sociale Kracht van 2023 komt goed naar voren dat inwoners het leven in Houten positief beoordelen. In Houten zijn veel vrijwilligers actief, doen we veel aan sport en cultuur en hebben we veel organisaties die een actieve bijdrage leveren aan de sociale basis. De verschillende basisvoorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg, wonen, welzijn, cultuur, sport en kinderopvang vormen de noodzakelijke randvoorwaarden om als samenleving te kunnen ontwikkelen en om als individuele inwoners goed te kunnen functioneren.
Bezuinigingen op diverse terreinen betekent ook heroverweging van bepaalde activiteiten op sport, cultuur en zorg. Met eventuele bezuinigingen op het ondernemersfonds kunnen bijvoorbeeld ook activiteiten op het gebied van zorg, cultuur en sport onder druk komen te staan.
Ambitie A: Versterken van de persoonlijke sociale basis Iedere inwoner beschikt over eigen hulpbronnen om zelfstandig en veerkrachtig te functioneren. Denk aan je familie, sociale relaties, gezondheid, financiële stabiliteit en toegang tot ondersteuning. Als de balans tussen draagkracht en draaglast onder druk komt te staan, moet er tijdig passende ondersteuning beschikbaar zijn, bij voorkeur in de directe sociale omgeving.
Wat gaan we ervoor doen? • Versterken van het gewone leven: De gemeente gaat aan de slag met het ontwikkelen van een visie op het versterken van het gewone leven. Inwoners, professionals en maatschappelijke organisaties betrekken we bij een reeks gesprekken rondom concrete thema’s zoals de reikwijdte eigen verantwoordelijkheid, belastbaarheid en draaglast, inzet van professionals en schaarse middelen. Dit om de maatschappelijke dialoog op te starten en onze visie te toetsen. • Kansrijke Start: We werken verder aan het versterken van de gezonde ontwikkeling van kinderen vanaf de zwangerschap. Er komt meer nadruk op het ondersteunen van (aanstaande) ouders in kwetsbare posities, vroegsignalering ervan en het versterken van de samenwerking tussen zorg en welzijn. Ouders worden met elkaar in contact gebracht, zodat zij kennis en ervaring kunnen delen. De aanpak sluit aan bij het landelijke programma Kansrijke Start. • Sport- en cultuurdeelname van mensen in een kwetsbare positie: We stimuleren deelname aan sport en cultuur van mensen in een kwetsbare positie, met als doel het vergroten van hun veerkracht. Daarbij wordt het huidige aanbod geëvalueerd en gericht aangepast. • Sport en bezuinigingen: Met sportverenigingen maken we inzichtelijk wie welke kosten betaalt.
We dagen sportverenigingen uit om met creatieve voorstellen te komen en om de kosten te verminderen, in lijn met de opdracht uit de perspectiefnota 2026. • Gezondheidsbeleid (Healthy Houten): We breiden de scope van Healthy Houten uit naar integraal gezondheidsbeleid met aandacht voor preventie, gezondheidspromotie en samenhang binnen het sociaal domein. • Herijking GALA: De huidige afspraken binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord lopen eind 2026 af. Vooruitlopend daarop wordt een vervolg verkend op thema’s als valpreventie, middelenpreventie en het terugdringen van overgewicht. • Aanpak Eenzaamheid: Ontwikkeling van een lokale aanpak tegen eenzaamheid, met aandacht voor ontmoeting, sociale netwerken en onderlinge betrokkenheid. • Suïcidepreventie: samen met ketenpartners versterken we de signalering, doorverwijzing en samenwerking. We werken aan een integrale aanpak voor suïcidepreventie.
32
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Ambitie B: Versterken gemeenschappelijke sociale basis Houten beschikt over een groot aantal verenigingen, inwonersinitiatieven en (buurt)activiteiten waarin ontmoeting, talentontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid samenkomen. Het biedt een zinvolle en prettige invulling van het leven. Deze gemeenschapskracht verdient blijvende ondersteuning, zodat inwoners zich verbonden voelen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving.
Wat gaan we ervoor doen? • Gemeenschapskracht: Inwonersinitiatieven worden gestimuleerd en ondersteund. We stimuleren uitwisseling tussen inwoners en ontmoeting met inzet van het transformatiebudget voor extra opbouwwerk. De aanpak welkome wijk wordt doorontwikkeld. In het Centrum werken we aan het versterken van sociale netwerken en een goede integrale ondersteuning van mensen in een kwetsbare positie. Op basis van onderzoek naar de huidige situatie in het Centrum wordt samen met partners en inwoners een meerjarige aanpak opgesteld. • Ontmoeting en activiteiten voor jongeren: Het aanbod aan ontmoetingsmogelijkheden en activiteiten voor en door jongeren georganiseerd wordt versterkt en afgestemd op de leefwereld van jongeren, onder meer met Platform NEXT (een samenwerking tussen Stichting Shine, Van Houten & Co, Sportpunt Houten, Theater Aan de Slinger). In 2026 vindt de verbouwing van jongerencentrum Enter plaats, waarin KNA ook een plek zal krijgen. • Platform vrijwillige inzet: Ontwikkeling van een centraal digitaal platform waar inwoners en organisaties terecht kunnen voor informatie, matching, scholing en ondersteuning met betrekking tot vrijwillige inzet. • Informele zorg en voorliggende voorzieningen: Versterking van het aanbod en bereik van informele zorg.
Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre dit aanbod een alternatief kan vormen voor maatwerkvoorzieningen, met oog op betaalbaarheid en duurzaamheid. • Verbinding door sport: We verkennen hoe sportverenigingen een grotere rol kunnen spelen in versterken van sociale netwerken en signaleren van eenzaamheid of andere problematiek. • Uitwerking Cultuurvisie “Cultuur moet je doen”2025-2028: Verdere uitwerking vindt plaats in het uitvoeringsprogramma van de Sociale Koers 2026-2028. De inzet is het bereik en cultuurdeelname te vergroten, met extra aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarnaast is de inzet om de gemeenschapskracht te versterken en hiervoor de samenwerking tussen partners in cultuur, welzijn en sport te vergroten.
Ambitie C: Versterken van de institutionele basis De maatschappelijke organisaties in Houten, waaronder aanbieders van welzijn, zorg, sport, cultuur en onderwijs, bieden ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Door de zichtbaarheid en toegankelijkheid van deze voorzieningen te versterken en het aanbod beter op elkaar af te stemmen versterken we ons aanbod. Daarnaast onderzoeken we welk collectief aanbod ontwikkeld kan worden als alternatief en als ondersteuningsaanbod bij afschaling voor maatwerkvoorzieningen.
Wat gaan we ervoor doen? • Zichtbaarheid bestaande voorzieningen: We willen dat inwoners en professionals het bestaande aanbod aan voorzieningen in Houten beter kennen en makkelijker kunnen vinden. Dat doen we met gerichte communicatie en (digitale) informatie ontsluiting, aansluitend bij plekken waar doelgroepen zoeken • Samenhang in aanbod sociaal domein: Afstemming van het aanbod op het gebied van cultuur, sport en welzijn. Zo ontstaat een meer integraal aanbod voor inwoners, met minder versnippering in toegang en financiering. Ook versterken we de afstemming en kennisuitwisseling tussen ketenpartners zodat we tot een meer gedeelde werkwijze komen. • Doorontwikkeling Sociaal Plein: Voortzetting van de ontwikkeling van het Sociaal Plein als herkenbare en Foto bron: zorginhouten.nl/duursaam-houten
33
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
laagdrempelige toegang tot ondersteuning. Intensivering van de samenwerking tussen Van Houten&Co, het Sociaal Team, WIL, de Houtense Werktafel en ketenpartners. • Onderzoek naar vrij toegankelijk ondersteuningsaanbod: We onderzoeken welke nieuwe collectieve en preventieve voorzieningen mogelijk zijn waarvoor geen indicatie nodig is. Deze kunnen helpen bij afschaling en als alternatief voor maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Vervolgens kijken we aan de hand van een businesscase welk aanbod nog ontwikkeld kan worden.
Bezuinigingsopgave x € 1.000 Sterke sociale basis
2026
2027
2028
2029
-8
-8
-8
-8
-550
-550
-550
-550
-
-35
-35
-35
R.3 Taakstelling op binnen- en buitensportfaciliteiten
PM
PM
PM
PM
R.4 OZB opslag niet-woningen gemeentelijke panden
-14
-14
-14
-14
Totaal bezuinigingsopgave
-572
-607
-607
-607
S.5 Invoeren dalurentarief binnensportaccommodaties S.21 Actualiseren subsidieregelingen S.23 Wijzigen inhoud mantelzorgverlening
Maatregel
Korte toelichting
Wat nog nodig is
S.5 Binnensportaccommodaties
Lagere tarieven in daluren verhogen bezetting en
Tariefvoorstel uitwerken; afstemmen met
– dalurentarief
opbrengst.
verenigingen/uitbaters; communicatie en evaluatie na 1 seizoen.
S.21 Actualiseren
Regelingen moderniseren, fondsen bundelen
Nieuwe regelingen van kracht in 2026,
subsidieregelingen en fondsen
en lichte korting op vaste partners voor
tussenevaluatie van effectiviteit in 2026.
doelmatigheid. S.23 Mantelzorgwaardering –
Vorm aanpassen zodat waardering behouden
Uitvoering geven aan nieuwe vorm en tijdige
aanpassen inhoud
blijft en betaalbaar is (€35 bij 1.500
communicatie; verwerken in uitvoering en
aanmeldingen).
registratie.
R3 Taakstelling op binnen- en
Amendement 037-2025 Eerst in gesprek met
Eind 2025 en in de loop van 2026 worden
buitensportfaciliteiten.
sportverenigingen
gesprekken gevoerd met de sportverenigingen over haalbaarheid en wijze van uitvoering.
R.4 OZB opslag niet-woningen
De OZB-opslag voor gemeentelijke panden kan
Bij het opstellen van de nieuwe tarieven in
gemeentelijke panden
komen te vervallen
november 2025 worden de gemeentelijke panden bij BHGU expliciet buiten beschouwing gelaten.
34
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
26
38
55
55
X*
44
93
157
110
110
22%
X
Output indicatoren Aantal toegekende aanvragen
Gemeente
Ons Fonds
Houten
Vanaf 2026 is dit nieuwe fonds ‘fonds Houten Samen’ Aantal verwijzingen van EMC
VanHouten&Co
(eerstelijns medisch centrum) naar welzijnsconsulent Dit is het totaal van verwijzingen vanuit EMC’s. Een uitsplitsing is te vinden in paragraaf gezondheid. Outcome indicatoren % Zwaar tot overbelaste mantelzorgers
Monitor Sociale
19%
X
Kracht
De monitor sociale kracht verschijnt eens per twee jaar in de oneven jaren. Over 2024 zijn geen gegevens beschikbaar. % jongvolwassenenen dat
Jongeren-
aangeeft dat ze (zeer) tevre-
peilingen GGD
den zijn met hun leven.
(even jaren)
79%
x
85%
x
85%
Over ‘23 en ‘25 zijn geen cijfers (geen dataverzameling). 85% is relatief hoog, we zetten in om op dit niveau te blijven. Sociale-kracht: samengesteld
Monitor Sociale
effectcijfer uit de sociale
Kracht (oneven
kracht monitor
x
7,7
X
8
X
9%
X
8%
X
jaren)
De monitor sociale kracht verschijnt eens per 2 jaar (oneven jaren) BBV indicatoren Niet-sporters in %
CBS, RIVM
X
Gegevens gebruikt uit de Monitor Sociale kracht. Deze verschijnt eens per 2 jaar (oneven jaren).
35
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.2.2 Deelprogramma Passende ondersteuning In Houten streven we naar een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt, ook wanneer het leven (tijdelijk) minder vanzelfsprekend verloopt. De meeste inwoners redden zich goed, vaak met hulp van familie, buren of andere betrokkenen. Maar voor wie dat niet (meer) lukt, staan we klaar met passende ondersteuning. Binnen dit deelprogramma bieden we ondersteuning op basis van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De komende jaren staan we als gemeente voor een stevige opgave. De kosten voor zorg en ondersteuning nemen toe, terwijl de inkomsten uit het Rijk – met name voor jeugdhulp – dalen. Dit in combinatie met personeelstekorten in de zorg en wachtlijstproblematiek. Tegelijkertijd blijft onze ambitie overeind: inwoners die echt hulp nodig hebben, moeten die ondersteuning kunnen blijven krijgen. Zeker voor jongeren en kwetsbare groepen is het essentieel dat zij op tijd passende zorg ontvangen. De gemeente blijft verantwoordelijkheid nemen waar informele hulp niet voldoende is. Maar als ondersteuning op een andere, lichtere of collectieve manier kan worden georganiseerd, dan kiezen we daarvoor. We zetten in op toegankelijke en effectieve hulp, dicht bij de inwoner, en afgestemd op wat iemand echt nodig heeft.
Samen met partners als Woonin en zorgaanbieders, het Sociaal Team en Van Houten&Co en andere ketenpartners zorgen we voor ondersteuning die werkt, waarbij we goed samenwerken en waar we zo veel mogelijk voorkomen dat zwaardere zorg nodig is
Ambitie A: Duidelijke afspraken over passende ondersteuning Om ondersteuning effectief en betaalbaar te houden, is het van belang duidelijkheid te bieden over de grenzen van gemeentelijke ondersteuning. Daarbij maken we onderscheid tussen wat bij het gewone leven hoort en wanneer professionele hulp nodig is. Door duidelijke kaders en afspraken te formuleren met inwoners, het onderwijs, verwijzers en andere professionals, wordt de inzet van Jeugdhulp en Wmo beter afgewogen. Dat draagt bij aan een transparante en uitlegbare uitvoering van het beleid.
Wat gaan we ervoor doen? • Verordening Jeugd en Wmo actualiseren: De verordening wordt geactualiseerd, zodat deze beter aansluit op de nieuwe koers en de beoogde besparingen. Dit geeft meer grip op toegang en uitgaven. • Afspraken met verwijzers vernieuwen: De werkwijze en rol van verwijzers, zoals huisartsen en medisch specialisten, worden opnieuw vastgelegd en afgestemd op de gewenste koers. • Toewijzing Jeugd GGZ en begeleiding aanscherpen: De inzet van jeugdhulp wordt beperkt door scherper te kijken naar de noodzaak en het type ondersteuning, door toewijzing Jeugd GGZ en Begeleiding Jeugd aan te scherpen. • Indicatiestelling Wmo herzien: Bij huishoudelijke ondersteuning wordt het indicatieproces herzien om beter aan te sluiten bij de zelfredzaamheid van inwoners. • Opdracht Adviesraad Sociaal Domein herijken: De opdracht van de adviesraad wordt herzien en via een nieuwe verordening in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.
Ambitie B: Meer focus op collectieve in plaats van individuele hulp In de huidige praktijk wordt nog te vaak direct voor individueel maatwerk gekozen, terwijl collectieve voorzieningen een passende en vaak effectieve(re) oplossing kunnen bieden. Door sterker in te zetten op groepsgericht aanbod, vergroten we de impact, ontlasten we het systeem en voorkomen we verdere escalatie. De ontwikkeling van deze voorzieningen wordt onderbouwd met businesscases, samen met de ketenpartners, om de doelmatigheid en besparing ten opzichte van maatwerk inzichtelijk te maken.
Wat gaan we ervoor doen? • Scootmobielpool realiseren: In plaats van individuele scootmobielen wordt een algemene voorziening opgezet die gedeeld gebruik mogelijk maakt. We starten met wooncomplexen waar meerdere scootmobielgebruikers wonen. • Recreatieve dagbesteding opzetten: Groepsgerichte activiteiten worden ontwikkeld als alternatief voor bestaande vormen van dagbesteding binnen de Wmo (en mogelijk Jeugdwet).
36
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
• Groepswerk voor gezinnen uitbreiden: Trainingen en ondersteunende activiteiten via het Sociaal Team en initiatieven als Buurtgezinnen worden verder uitgebouwd. • Start project Samen Oplopen: Gezinnen met ondersteuningsbehoefte worden gekoppeld aan een gezinsmaatje voor laagdrempelige hulp in het dagelijks leven. • Businesscases collectieve voorzieningen opstellen: Voor nieuwe collectieve voorzieningen wordt de noodzaak en (financiële) onderbouwing uitgewerkt, gericht op preventie en het verminderen van dure maatwerkvoorzieningen.
Ambitie C: Betere aanpak voor inwoners met complexe ondersteuningsvragen Voor inwoners met meerdere en langdurige problemen zetten we in op een integrale gezinsgerichte benadering. Complexe scheidingen en thuiszitters vallen hier ook onder, omdat er een sterk verband is met het gebruik van jeugdhulp. Daarbij bouwen we voort op bestaande initiatieven zoals de Top-3 aanpak en Op Koers. Voorbeelden van complexe ondersteuningsvragen zijn veiligheidsvraagstukken in gezinnen, zware GGZ-problematiek en stapeling van problemen rondom wonen, financiën en zorg.
Wat gaan we ervoor doen? • Gefaseerde aanpak complexe casuïstiek ontwikkelen: Voor multiproblematiek ontwikkelen we een aanpak in duidelijke stappen. Daarbij werken de verwijzers en (zorg)aanbieders meer over de domeinen heen (denk aan Wmo, Jeugd, Participatie, ZvW). Het doel is minder naar elkaar doorverwijzen en meer gedeelde verantwoordelijkheid. • Overgang 18-/18+ verbeteren: De begeleiding van jongeren na hun 18e wordt beter afgestemd om uitval in ondersteuning te voorkomen. We gaan bewuster en eerder voorsorteren middels het regionale toekomstperspectiefplan. Ook zorgen we voor geleidelijke uitstroom uit verblijf in instellingen, zowel lokaal als regionaal. • Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming implementeren: De landelijke koers wordt lokaal vertaald en uitgevoerd in samenwerking met partners. Het gaat om betere bescherming van kinderen en gezinnen bij bijvoorbeeld huiselijk geweld, verwaarlozing, psychische problemen of ernstige conflicten. Het gaat hier niet alleen om een hervorming van jeugdbescherming, maar om een bredere transformatie die raakt aan hoe gemeenten, professionals en organisaties samenwerken rond veiligheid, zorg en ondersteuning. Sociaal team Houten heeft hierin een belangrijke rol en wordt verstevigd met de focus op gezinsgericht werken, het signaleren van onveiligheid en het samenwerken met andere professionals.
• Complexe scheidingen voorkomen: We versterken de bestaande aanpak om zware jeugdhulp te verminderen. De relatie- en scheidingsdesk wordt definitief geborgd en wordt wat uitgebreid gelet op de vraag. In 2026 doen we effectmetingen om te bepalen wat werkt en waar we kunnen bijsturen • Thuiszitters voorkomen en verminderen: Het samen formuleren van een uniforme visie op een effectieve aanpak van thuiszitters en tegelijkertijd op een integrale en intensieve samenwerking met alle partners zoals onderwijs, leerplicht, GGD en Sociaal Team.
Ambitie D: welkome wijk versterken Een sterke sociale omgeving draagt bij aan het welzijn van inwoners en voorkomt zorgbehoefte. In de welkome wijk staat de vraag centraal hoe inwoners elkaar kunnen ontmoeten, ondersteunen en zich thuis kunnen voelen. We richten ons op het versterken van deze lokale netwerken, in combinatie met laagdrempelige ondersteuning dicht bij huis. Door de wijkgerichte aanpak te koppelen aan fysieke opgaven (zoals wonen en toegankelijkheid) ontstaat een leefomgeving die uitnodigt tot deelname en betrokkenheid – voor jong en oud, sterk en kwetsbaar. Deze kansen willen we benutten en dient realistisch te zijn passend bij de huidige woningmarkt.
Wat gaan we ervoor doen? • Gebiedsgerichte aanpak implementeren: In kwetsbare wijken wordt een aanpak ontwikkeld gericht op sociale samenhang, preventie en laagdrempelige ondersteuning, ondersteund vanuit het IZA. Zie ook versterken sociale basis. • Zorggeschikte of geclusterde woonvormen: onderzocht wordt welke locaties geschikt zijn voor zorggeschikte of geclusterde woonvormen voor ouderen. • Ontwikkeling woonconcept WonenPlus: Bestaande wooncomplexen worden beoordeeld op geschiktheid voor dit concept, met loopafstanden tot voorzieningen als een belangrijke randvoorwaarde. • Dementievriendelijke gemeente versterken: Lopende initiatieven worden voortgezet en verder uitgebreid in samenspraak met partners.
37
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
• Inzet wooncoaches continueren: Vrijwillige wooncoaches adviseren inwoners over levensloopbestendig en comfortabel wonen. • Start woonvorm jongeren (dragers-vragers): Een nieuwe woonvorm wordt gestart waarin jongeren elkaar ondersteunen in zelfstandig wonen en maatschappelijke participatie. • Eén wijk, eén zorgarrangement: we streven, rekening houdend met de keuzevrijheid van cliënten, naar één zorgaanbieder per wijk zodat inwoners terecht kunnen bij één partij en de zorg en ondersteuning doelmatig geleverd kan worden. De coalitie met de Wakkere Akker dient hiervoor als inspiratie. • Beschermd thuis: We breiden het aanbod aan activiteiten en ondersteuning uit zodat kwetsbare inwoners thuis kunnen blijven wonen. Er komen meer activiteiten die zich richten op persoonlijke ontwikkeling van deze doelgroep, waaronder sport en cultuur. Ook wordt ingezet op meerjarige financiering van enkele activiteiten zodat partners de personele inzet kunnen blijven garanderen.
Bezuinigingsopgave x € 1.000 Passende ondersteuning
2026
2027
2028
2029
S.1 Anders begroten budget individuele begeleiding
-150
-150
-150
-150
S.2 Afbouwen subsidie Samen Veilig
-100
-100
-100
-100
S.8 Diverse kleine budgetten
-68
-88
-88
-88
S.9 Anders omgaan met Huishoudelijke Ondersteuning
-219
-475
-650
-650
S.10 Scootmobielpool als algemene voorziening
-16
-32
-49
-49
S.11 Recreatieve activering als algemene voorziening
-30
-45
-63
-63
S.12 Verlaging maatwerk GGD*
-70
-70
-70
-70
S.13 Aanpak rond complexe scheidingen
-28
-55
-83
-115
S.14 Aanpak thuiszitters (schooluitval)
-
-75
-113
-150
S.15 Inperken reikwijdte Jeugdhulp: via verordening en beleid
-
-45
-90
-135
S.16 Passende inzet – Jeugd GGZ
-30
-60
-90
-120
S.17 Passende inzet – Begeleiding Jeugd
-30
-60
-90
-95
S.22 Intensiveren buurtgezinnen
-40
-80
-80
-80
Totaal bezuinigingsopgave
-781
-1.335
-1.715
-1.864
38
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Maatregel
Korte toelichting
Wat nog nodig is
S1 Verschuiving budget van
Eventuele stijging van inzet individuele bege-
Er zijn verder geen acties nodig doordat deze post
Wmo naar Beschermd Wonen
leiding door preventie op beschermd wonen
wordt begroot binnen het bestedingsplan UVP
is gedekt binnen de begroting UVP ‘Naar een
‘Naar een beschermd thuis’
beschermd thuis’ (preventie Beschermd wonen). S2 Veilig Thuis (afbouw ‘drang’)
‘Drang’ niet meer apart inkopen; inzet en regie
Vanuit de transformatieopgave wordt ingezet op
bij het Lokale Team, passend bij hulp dichtbij en
extra capaciteit voor bij het Lokale team om dit te
eigen kracht.
ondersteunen.
S.9 Huishoudelijke ondersteuning
Standaard naar 150 minuten per 2 weken; eerst
Heldere communicatie aan inwoners/aanbieders;
(Wmo)
voor nieuwe cliënten, later bij verlenging.
criteria voor maatwerk vastleggen; toezicht op kwaliteit en effecten.
S.10 Scootmobielpool als
Delen i.p.v. individueel verstrekken voorkomt
Organisatie van beheer en planning; afspraken
algemene voorziening
stallings-/veiligheidsproblemen en benut
met corporaties/zorgvastgoed; communicatie en
middelen beter; uitzonderingen bij intensief/
begeleiding gebruikers; privacy/veiligheid borgen.
gespecialiseerd gebruik. S.11 Recreatieve activering als
Deel dagbesteding verschuift naar
Programma met aanbieders/vrijwilligers opstellen;
algemene voorziening
laagdrempelig aanbod in de wijk; toegankelijker
locaties en daginvulling organiseren; toegangsrou-
én goedkoper.
te (zonder indicatie) helder maken; effectmeting.
Afbouw van enkele maatwerkproducten.
Afspraken vastleggen met GGD over resterende
S.12 Verlaging maatwerk GGD
taken; monitoring volksgezondheidseffecten. S.13 Aanpak jeugdhulp bij
Meer preventie en eenduidige werkwijze; doel:
Versterken samenwerking (KIES, Villa Pinedo,
complexe scheidingen
na 4 jaar -25 kinderen minder in ambulante
Ouders voor Elkaar, Stiefacademie); routing en
jeugdhulp.
criteria vastleggen; uitkomstindicatoren meten.
Vroegsignalering, strikte toepassing Onderwijs-
Convenanten met scholen/SWV; duidelijke
Zorgmatrix en begrenzen individuele
taken en escalatielijnen; inzet vervoertrainingen;
begeleiding; druk op jeugdhulp omlaag.
structurele datadeling en monitoring.
S.15 Actualiseren verordening
Scherper afbakenen wat wel/niet jeugdhulp is;
Juridische aanpassing verordening/beleidsregels;
Jeugd
zorgvuldiger indiceren.
consultatie aanbieders en communicatie inwoners;
S.14 Aanpak thuiszitters
implementatie en toezicht. S.16 Afschalen inzet Jeugd-GGZ
Samen met huisartsen vaker basiszorg/lichte
Werkafspraken met huisartsen (verwijscriteria/
hulp i.p.v. direct S-GGZ.
terugkoppeling); wachttijdmanagement; effect- en drukmonitoring.
S.17 Afschalen jeugdhulp
Lichtere vormen via sociaal team/eigen
Afschalingsroutes vastleggen;
begeleiding
omgeving; zware hulp vrij voor wie het echt
contractmanagement aanscherpen; casusregie
nodig heeft.
borgen; outcome meten.
39
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
Maatregel
Korte toelichting
Wat nog nodig is
S.22 Intensiveren Buurtgezinnen
Uitbreiding effectieve vrijwillige opvang/
Structurele subsidie en prestatieafspraken;
ontlasting; netto besparing (lage kosten, hoge
werving/ matching gastgezinnen; resultaatsturing
vermeden jeugdhulp).
en evaluatie.
Indicatoren Omschrijving
Bron
Realisatie
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
1%
1%
x
1%
1%
13,5%
10,6%
11,3%
12,5%
12%
CBS
0,9%
0,8%
0,8%
0,7%
0,7%
GMSD
370
360
330
395
380
BBV indicatoren Jongeren met een delict voor
Verwey Jonker
de rechter in % van inwoners
Instituut
tussen 12 t/m 21 jaar Laatste cijfers komen uit 2023 Outcome indicatoren Jongeren met jeugdhulp in %
CBS
van alle jongeren tot 18 jaar % is gebaseerd op eerste half jaar 2024 Jongeren met jeugdbescherming in % van alle jongeren tot 18 jaar Aantal clienten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
40
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
41
Gemeente Houten Programmabegroting 2026
1.2.3 Deelprogramma Iedereen doet mee Kern van de strategische opgave is dat iedere inwoner van Houten de ruimte krijgt om zich te ontplooien en volwaardig deel te nemen aan de samenleving. We streven naar een inclusieve gemeenschap waarin we actief belemmeringen signaleren, bespreekbaar maken en aanpakken. Voor inwoners voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is, bieden we ondersteuning. Daarbij werken we volgens de uitgangspunten van de sociale koers: we zetten ondersteuning in als oplossingen niet mogelijk zijn binnen de sociale basis, of wanneer deze basis versterkt moet worden, individueel of collectief.
Ambitie A: Iedere inwoner van Houten doet mee en krijgt de kans zich naar eigen vermogen te ontwikkelen We creëren gelijke kansen voor iedereen, met extra aandacht voor inwoners voor wie participatie niet vanzelfsprekend is. Door barrières te verminderen en ondersteuning op maat te bieden, bevorderen we meedoen in onderwijs, werk, sociale verbanden en de samenleving als geheel. Zo bouwen we aan een Houten waarin niemand wordt buitengesloten en iedereen naar vermogen kan bijdragen.
Wat gaan we ervoor doen? • Integratie en participatie: We bevorderen de actieve deelname van statushouders en Oekraïners aan de samenleving. Specifieke aandacht is er voor het tegengaan van eenzaamheid en het versterken van participatie als werk niet mogelijk is. Als er ook asielzoekers komen willen we hen ook zoveel mogelijk laten integreren in onze Houtense samenleving. In 2026 stellen we een nieuwkomersperspectief op. De gemeente Houten ziet nieuwkomers als volwaardige leden van onze samenleving. Wij zetten in op een inclusieve benadering waarbij participatie, veiligheid en menselijke waardigheid centraal staan. • Toeleiding naar werk: Inwoners met ontwikkelpotentieel die kwetsbaar zijn op de arbeidsmarkt ondersteunen we richting werk. We bouwen de ontwikkelinfrastructuur in 2026 verder uit en werken samen met bedrijven om werk dichter bij mensen te brengen. • Ondersteuning bij langdurige afhankelijkheid: Inwoners die langdurig afhankelijk zijn van inkomensondersteuning ontvangen gerichte ondersteuning op het gebied van gezondheid en participatie, in nauwe samenwerking met het Sociaal Plein. • Versterken financiële bestaanszekerheid: Voor meer uniformiteit, eenvoud en prioritering op basis van noodzaak werken we aan een herontwerp van de minimaregelingen. Daarnaast voeren teren we landelijke wijzigingen binnen de schuldhulpverlening door.