RIB.25.148 Rapport Berenschot

Wij hebben op basis van de verzamelde feiten en omstandigheden niet vastgesteld dat de poging heeft ondernomen om een voordeel te verschaffen voor voormalig de ondernemer (of een van zijn ondernemingen) bij het aan- en doorverkopen van een landbouwperceel aan de Hoebertweg.

juni 2019: loskoppelen woon-werk 3.5 Sleutelmoment -een bouwcontingenten aan de Boomsweg

Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In juni 2019 blijkt het de ondernemer nog n¡et te zijn gelukt om kopers te vinden voor de drie bouwkavels aan de Boomsweg, waarbij naast een vrijstaande woning ook een bedrijfsruimte van 500m2 ontwikkeld mag worden. De ondernemer doet daarom een verzoek bij de gemeente om de woon-werkfunctie los te koppelen en enkel bedrijfsruimten toe te laten op de kavels aan de Boomsweg. De drie bouwcontingenten voor woningen wil de ondernemer ¡nzetten aan de Americaanseweg. waar hij drie percelen grond heeft aangekocht. Door het loskoppelen van de woon-werkkavels wordt de verdiencapaciteit van de ondernemer vergroot. Om te voorkomen dat

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaðr en afhandeling van de casus

2L/74

de gemeente de ondernemer fac¡liteert in verkoopcapaciteit wordt daarom de koopsom voor de drie kavels aan de Boomsweg verhoogd van €190.000 naar €250.000. Ook wordt de verkoopprijs van de kavels aan de Boomsweg gemaximeerd op 85€/m2. Dankzij de bereidheid van de gemeente om de woon-werkkavels los te koppelen wordt de ondernemer in staat gesteld om drie bouwcontingenten te benutten aan de Americaanseweg, Zonder deze opstelling van de gemeente was de saneringsovereenkomst volgens verschillende betrokkenen opnieuw in een impasse geraakt. Door de verhoging van de verkoopprijs van de kavels aan de Boomsweg heeft de ondernemer geen financieel voordeel gehad van de opstell¡ng van de gemeente.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig steller van de het met verzoek waaryan het college in te stemmen besluit adviesnota aan het college, op basis tkent dat hij inhoudelijk betrokken was bij van de ondernemer. De voormalig het opstellen van het advies. Hij zou enkel de adviesnota in het documentmanagementsysteem niet met het programma ovenrueg kon. hebben gezet omdat de Andere respondenten hebben dit niet bevestigd. De inhoud en de afhandeling van de transactie Volgens respondenten was de voormalíg werd behandeld door de van vanwege samenhang de casus met de de betrokken saneringsovereenkomst tussen de gemeente en de ondernemer en zijn kennis hierover. Hierbij zou er geen poging zijn gedaan om een voordeel te verschaffen voor de ondememer. Vast staat in betrokken was bij het indienen van de adviesnota ieder geval dat de voormalig in het documentmanagementsysteem. De voorma

was samen met de

Op basis van de feiten en omstandigheden hebben wíj niet vastgesteld dat de voormalig een poging heeft ondemomen om een voordeel te verschaffen voor de

ondernemer (of een van zijn ondernemingen) bij hetloskoppelen van de woon-werkfuncties van de percelen aan de Boomsweg.

3.6 Sleutelmornent november 2019: verkoop perceel De Steegh aan de ondernemer Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In navolging van het collegebesluit uit 2015 om zich extra ¡n te spannen om de ondernemer tegemoet te komen om de bouwcontingenten te verzilveren en in dat kader bouwcontingenten te laten landen op gemeentegronden, verkoopt de gemeente in november 2019 een landbouwperceel aan De Steegh in Lottum aan de ondernemer voor een bedrag van €42.330. Bij de verkoop worden de prijzen uit 2015 gehanteerd. Een taxateur van de gemeente heeft de prijs bepaald volgens de toentertijd gangbare prijzen voor landbouwgronden. Het verkopen van dit soort grote kavels landbouwgrond heeft lange tijd stilgelegen, waardoor het pas vier jaar na de mondelinge overeenkomst tot een uitvoer van het collegebesluit is gekomen. Uit de adviesnota uit 2019 blukt dat de gemeente in 2015 mondeling overeenstemming heeft bereikt over een koopsom van €61m2, wat het totaal op een bedrag van €42.330 bracht. Het is opmerkelijk dat de afspraak in 20L5 niet schriftelijk ¡s vastgelegd. Wij stellen vast dat het voor de ondernemer zonder de verkoop van de gemeente niet mogelijk zou zijn geweest om een bouwcontingent te benutten aan de Steegh ¡n Lottum.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

22/74

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig De adviesnota op basis waarvan het college in november 2019 besluit om het perceel aan De

Steegh in Lottum te verkopen aan de ondernemer werd opgesteld door een projectleider van team vastgoed en grondexploitaties. Op basis van de feiten en omstandigheden blijkt de voormalig niet betrokken te zijn geweest bij de verkoop van het perceel aan Ðe Steegh in Lottum aan de ondernemer. Zo bezien stellen wij op basis van de feiten en omstandigheden vast dat de voormalig Eeen poging heeft ondernomen een voordeel te verschaffen voor de ondernemer (of een van zijn ondernemingen) bij de verkoop van het perceel aan De Steegh in Lottum aan de ondernemer.

3.7 Sleutelmoment 202A: principeverzoek Americaanseweg Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In maart 2020 dient de ondernemer een principeverzoek in voor de bouw van een woning aan de Americaanseweg. Bij het bouw klaar maken van de grond worden voormalige kassen verwijderd. Volgens de ondernemer geeft het verwijderen van de kassen een ruimtelijke kwalíteitsimpuls aan de omgeving. In ruil voor de extra kosten die dit met zich meebrengt vraagt de ondernemer toestemming om 500m2 aan bijgebouwen te realiseren in plaats van de toegestane 150m2. In april 2020 geeft het college aan n¡et mee te werken aan de plannen van de ondernemer omdat deze niet in het geldende bestemmingsplan passen. In de besluitbrief geeft de gemeente aan dat de locatie in de toekomst mogelijk wel kansrijk wordt voor het ontwikkelen van woningen, vanwege een nieuwe visie op het glastu¡nbouwbied. In oktober 2020 wordt intern bekend dat de gemeente wel medewerking kan gaan verlenen aan de plannen van de ondernemer aan de Americaanseweg, vooruitlopend op de herbegrenzing van het glastuinbouwgebied vanwege de nieuwe visie. In december informeert de gemeente de ondernemer medewerking te verlenen aan het principeverzoek voor het slopen van de kassen en het realiseren van een burgenroning én een bedrijfsruimte van 500m2 in plaats van de maximaal toegestane 150m2 onder een aantal voorwaarden.

Door vooruitlopend op de nieuwe visie glastuinbouw te besluiten om alvast medewerking te verlenen aan het principeverzoek voor de Americaanseweg heeft de gemeente de ondernemer gefaciliteerd een bouwcontingent te verzilveren.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig De voormalig

is niet rechtstreeks betrokken bij het beoordelen van het

principevezoek. Dit wordt gedaan door de zaakmanager omgeving. Die vraagt de voormalig advies, vanwege zijn historische kennis over de bouwcontingenten en betrokkenheid bij de saneringsovereenkomst met de ondernemer. Uit mailcorrespondentie na de

indieningvanhetprincipeverzoekblijktdatdevoormal|ilpositiefstaat tegenover de plannen van de ondernemer, omdat dit bij zou dragen aan het oplossen van de saneringsopgave. In een mail schrijft de voormalig dat op basis van een inschatting ter plaatse en gegevens van NedBrowser (een platform voor ruimtelijke informatie) de -om gemeente volgens hem mee kan gaan in de plannen van de ondernemer indien de kosten van de sloop opwegen tegen de afdracht die hij zou moeten doen als hij meer dan 150m2 aan bijgebouwen wil realiseren. Daarbij moet er sprake zijn van een ruimtelijke verbetering als gevolg van de plannen van de ondernemer. In dezelfde mail geeft hij aan dat dit ter beoordeling is aan de deskundige planologen. Een reactie op de mail van de voormalig ntbreekt in het dossier.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

23/74

geen pogingen Volgens betrokken gesprekspartners heeft de voormalig ondernomen om een voordeel te verschaffen voor de ondernemer bij de behandeling van het principeverzoek voor de bouw van een woning aan de Americaanseweg. Los van de mailwisseling waarin de voormalig advies wordt gevraagd is niet gebleken dat de betrokken was bij de inhoudelijke behandeling van het voormaligEverder principeverzoek voor de Americaanseweg. Zo bezien hebben wij op basis van de feiten en

omstandighedennietvastgestelddatdeuoo'.-ligEenpogingheeft ondernomen om een voordeel te verschaffen voor de ondernemer bij de behandeling van het principeverzoek voor de bouw van een woning aan de Americaanseweg.

3.8 Sleutelmoment 2021: conceptbestemm¡ngsplan Americaanseweg Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer Begin 2021 gaat een extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling in opdracht van de ondernemer aan de slag met het voorbereiden van een gecombineerd conceptbestemmingsplan voor de Americaanseweg en De Steegh. In mei wordt het conceptbestemmingsplan ingediend bij de gemeente, in juli 2021 meldt de extern juridisch adviseur dat de ondernemer naast de woning aan de Americaanseweg, ook bijgebouwen van 500m2 wll ontwikkelen. De ondernemer heeft in het principeverzoek al toestemming gekregen om in plaats van de maximaal toegestane 150m2, 500m2 aan bedrijfsruimte te realiseren. Met dit verzoek wil de ondernemer boven op de woning en het

bijgebouw van 150m2 nu ook een bedrijfsruimte van maximaal 500m2 bouwen. Hiervoor moet het conceptbestemmingsplan worden aangepast. De extern juridisch adviseur is kritisch op de plannen omdat dit de ontwikkelmogelijkheden van de directe omgeving zou beperken, waardoor de kans dat de gemeente akkoord zou gaan erg klein is. Desondanks wordt het verzoek bij de gemeente ingediend. Intern ontstaat er bij de gemeente een discussie over de bedrijfsruimte. De behandelend zaakmanager omgeving is kritisch omdat dit plan niet eerder is besproken of getoetst in het principeverzoek. Na een verzoek van de ondernemer een oplossing te vinden, organiseert de

uoo,'uligEbeginoktober2o2Leenrondetafelsessiemetverschillende inhoudelijke betrokken ambtenaren en de juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling van de ondernemer. De ondernemer zelf is niet aanwezig. In dit overleg wordt het gecombineerde conceptbestemmingsplan vlot getrokken. Hier komen de betrokken ambtenaren, waaronder de

voormaligEVereendatdeondernemeropdelocatieaanDeSteegh toestemming krijgt voor het ontwikkelen van een bedrijfsruimte naast de woning. Een week later wordt het nieuwe conceptbestemmingsplan opnieuw ingediend door de extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling. Nadat het aangepaste bestemmingsplan vervolgens zes weken ter inzage heeft gelegen wordt het zonder zienswijzen begin maart 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Verschillende betrokkenen benadrukken dat de ondernemer in de casus van het bestemmingsplan van de Americaanseweg niet de uitkomsten heeft verkregen waarop hij had gehoopt. Zij wijzen erop dat zijn verzoek om een woning, bijgebouw én bedrijfsgebouw Le realiseren aan Americaanseweg niet werd gehonoreerd. De gemeente heeft zich, ondanks de aanvankelijke bezwaren van betrokken ambtenaren en het ontbreken van een nieuw principeverzoek, toch flexibel opgesteld door actief mee te werken aan een alternatieve oplossing. Door deze opstelling kreeg de ondernemer toestemming om op de locatie aan De Steegh in Lottum de bedrijfsruimte van 500m2 te ontwikkelen naast de woning, in plaats van aãn de Americaanseweg. De rondetafelsessie in oktober 2021 leidde tot het doorbeken van een patstelling waarna de gewijzigde

Integrite¡tsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

24/74

plannen snel kunnen worden doorgevoerd. Zo heeft de gemeente de ondernemer gefaciliteerd een

bouwcontingent te verzilveren.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig De voormalig rd vanuit zijn rol en vanwege zijn kennis over bouwcontingenten en betrokkenheid bij de saneringsovereenkomst met de ondernemer betrokken bij en geinformeerd over de behandeling van het conceptbestemmingsplan. De inhoudelijke beoordeling van het conceptbestemmingsplan lag bij verschillende vakinhoudelijke disciplines, zoals planologie, natuur en landschap en verkeer en stedenbouw. De inhoudelijke afstemming met de betrokken vakdisciplines werd gecoördineerd door

een behandelend zaakmanager vergunningen. Hij onderhield ook het contact met de extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling die het conceptbestemmingsplan namens de

ondernemer indiende. De voorma werd in dit proces betrokken en geïnformeerd vanwege zijn functie maar was verder niet inhoudelijke betrokken bij de beoordeling of besluitvorming. Dit betekent dat de voormal aanwezig was bij gesprekken over het beoordelen van het bestemmingsplan, Volgens betrokkenen leverde hij geen inhoudelijke bijdragen en ondernam hij geen pogingen om een voordeel te verschaffen voor de ondernemer. is bij dit proces actief betrokken. In september 2021 neemt de ondernemer contact op met de voormalig het verzoek om het proces van het bestemmingsplan vlot te trekken. Kort daarna organlseert de voormali samen met de extern juridisch adviseur en zaakrnanager vergunningen de rondetafelsessie om een patstelling over het bestemmingsplan te doorbreken. Op basis van de mailcorrespondentie over het conceptbestemmingsplan en een betrokken gesprekspartner blijkt dat de gemeente in deze periode weinig respons geeft op de ingediende conceptstukken. Verschillende gesprekspartners geven aan De voormali

-met datdeuoo'.uligEekendstondalsiernanddiemoeizaamlopendeprocessenen

knelpunten bij de gemeente op praktische wijze weet op te lossen, door betrokken vakdisciplines bij elkaar te brengen en opzoek te gaan naar oplossingen. Volgens de beantwoording van vragen aan de Limburger door de gemeente en een

gesprekspartnervoerdedevoormaliIon9eveervanaftweedehelftVan2021 gesprekken met de ondernemer over de mogelijk aankoop van de kavel aan Zelf verklaart de voormalig h¡j in maart 2022 (dus na de formele vaststelling van het bestemmingsplan door de gemeenteraad) met de ondernemer in gesprek ging over de mogelijke aankoop. De ondernemer heeft niet gereageerd op onze vragen over de verkoop van het perceel aan de voormalig Het is onduidelijk wanneer deze gesprekken precies van start gingen. Indien de gesprekken over de aankoop van het perceel aan de persoonlijk belang bij het vlottrekken van het conceptbestemmrngsplan. Dan zou er sprake zUñ van belangenverstrengeling. Wij hebben echter niet kunnen vaststellen wanneer de gesprekken exact van start gingen, waardoor wij op basis van de feiten en omstandigheden niet kunnen vaststellen dat er sprake was van belangenverstrengeling bij het organiseren van en deelnemen aan de rondetafelbijeenkomst om een patstell¡ng over het conceptbestemmingsplan te doorbreken. -'ooroktobervanstartgingen,haddevoormaligE"n

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

25/74

3.9 Sleutelmoment 2023: afkopen resterende bouwcontingenten Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In januari 2023 meldt een andere ondernemer zich bij de gemeente. Deze ondernemer wil een bedrijf vestigen op grond van de gemeente aan de Boomsweg. Deze grond is in eigendom van de gemeente, maar toegezegd aan de ondernemer als onderdeel van de afspraken uit 2015 om het realiseren van de bouwcontingenten te bespoedigen. Destijds is afgesproken dat de ondernemer het perceel in één geheel moet kopen, maar pas van de gemeente hoeft af te nemen als hij voor alle drie de kavels een koper heeft. Dit blijkt niet te lukken, waardoor opnieuw een impasse is ontstaan. Een nieuwe onderzoekt hoe de situatie aan de Boomsweg heeft kunnen ontstaan. In juni 2023 deelt hij in een discussienota stevige kritiek aan het college. Zo wordt er onder andere geconcludeerd dat de gemeente deze locatie nooit had moeten aanbieden met de gemaakte koopafspraken, de gemeente het ondernemersrisico heeft overgenomen, er geen uiterste datum van levering is afgesproken en er geen koopovereenkomst is opgesteld. In plaats daarvan is er direct een akte van levering gemaakt, waardoor er geen goede voorwaarden zijn afgesproken en het onttrekken van de woningbouwcontingenten aan de Boomsweg ten behoeve van de Americaanseweg n¡et correct is aangepast in het bestemmingsplan.

vervolgens in samenwerking met de voormalig In juli 2023 stelt de n na gezamenlijke overleggen met de ondernemer een discussienota voor het college op om de ontstane s¡tuatie te doorbreken. Hieruit blijkt dat de ondernemer openstaat om afstand te doen van de overeenkomst over de Boomsweg, mits de resterende bouwcontingenten worden afgekocht. Een realistische waarde hiervoor wordt door de berekend op €75.000 per contingent voor de bedrijfsruimten aan de Boomsweg en €70.000 voor de overige twee bedrijfscontingenten die de ondernemer nog over heeft. De ondernemer ontvangt bij afkoop van de resterende contingenten uiteindelijk een bedrag van €441.000 inclusief btw. Met het afkopen van de resterende bouwcontingenten en koopafspraken over de Boomsweg heeft de gemeente de ondernemer gefaciliteerd het moeizame proces inzake het verzilveren van de bouwcontingenten te beëindigen. Het lukte de ondernemer in 2023 immers al acht jaar lang niet om de bouwcontingenten voor de kavels aan de Boomsweg te verzilveren. Wij hebben begrepen dat er verschillende keren interesse is getoond in een van de kavels aan de Boomsweg.

Doordat de gemeente en de ondernemer ín 2015 echter hadden afgesproken dat de ondernemer het perceel in één geheel moest kopen, maar pas van de gemeente hoefde af te nemen als hij voor alle drie de kavels een koper had gevonden, en er geen termijn in de afspraken was opgenomen, bleek er in de praktijk geen prikkel om op interesse voor een kavel in te gaan. De ondernemer moest in dat geval immers de overige twee kavels uit eigen zak bekostigen. Daarom was het voor de ondernemer verleidelijk om op het aanbod van de gemeente in te gaan om de koopafspraken over de Boomsweg af te kopen. De ondernemerstelde zelf de voorwaarde om ook de resterende bouwcontingenten af te laten kopen indien hij afstand zou doen van de koopafspraken overde Boomsweg, De ondernemer ontving een substantiële vergoeding voor het afkopen van de resterende bouwcontingenten. Bovendien werd het ondernemersrislco dat de ondernemer in 2011 met de saneringsovereenkomst bewust was aangegaan door de gemeente overgenomen.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig bij het werd betrokken door de onderzoek naar de ontstane situatie aan de Boomsweg vanwege zijn inhoudelijke kennis over de saneringsovereenkomst en eerdere betrokkenheid bij de bouwcontingenten. De voormalig was betrokken bij het advies aan het college uit 2019 om de woningbouwcontingenten van de Boomsweg los te koppelen en te laten realiseren aan de De voormalig

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

26174

Americaanseweg.Devoormaligfverdin2023betrokkenbijhetopstellenvande discussienota en de gesprekken met de ondernemer over het afkopen van de resterende bouwcontingenten vanwege zijn kennis over de bouwcontingenten en de saneringsovereenkomst en vanuit zijn functie al Hij was niet betrokken bij de waardebepaling van de resterende bouwcontingenten. Dit werd berekend door de Volg ens een betrokken gesprekspaftner heeft de betrokkenheid van geen invloed gehad op de uiteindelijke afspraken in de de voormalig vaststellingsovereenkomst en heeft hij geen pogingen gedaan om de ondernemer een voordeel te verschaffen. Zo bezien hebben wij op basis van de feiten en omstandigheden niet vastgesteld dat de voormalig een poging heeft ondernomen om een voordeel te verschaffen voor de ondernemer bij de totstandkoming van de vaststellingsovereenkomst over het afkopen van de resterende bouwcontingenten en afspraken over de Boomsweg.

privé geld ontvangen van de ondernemer om de In 2022 had de voormalig aankoop van zijn woning te faciliteren. Zo bezien stellen wij op basis van de feiten en omstandigheden vast dat de voormali tijdens de voorbereiding van het ambtelijk advies aan het college en de gesprekken over het afkopen van de resterende bouwcontingenten en afspraken over de Boomsweg een privérelatie had met de ondememer en dat hij hierover niet transparant was naar de gemeente. D¡e was hler namelijk niet van op de hoogte. Er was sprake van belangenverstrengeling.

3.10 Alles overziend handelwijze voormal¡g Toetsingskader Bij het analyseren en beoordelen van het handelen van de voorma

toetsen

wij de feiten en omstandigheden aan de (interne) regelgeving. Hierbij staat de vraag centraal of de voorma een poging heeft ondernomen om een voordeel te verschaffen voor de ondernemer waarvan hij in 2022 een geldbedrag van Cf ontving. In de kern is de vraag

ofdevoormut¡gE'ietsheeftgedaanofnagelatenheeftietstedoenomvoorde ondernemer een voordeel te verschaffen voordat enlof nadat hij in 2O22 een geldbedrag ontving. Ook kunnen de feiten en omstandigheden van de handelwijze van de voormalig duiden op (een mogelijke schijn van) belangenverstrengeling. Dit is aan orde bij een verstrengeling tussen uitoefening van zijn functie en de privébelangen van degene die deze functie uitoefent. In de gedragscode staat dat deze schijn van belangenverstrengeling moet worden vermeden. Deze schijn wordt doorgaans gewekt door niet transparant te zijn.

Beoordeling Irr de saneringsovereenkomst tussen de gemeentc cn de ondcrnemer wordt opgenomen dat alle

kosten en risico's voor de procedures, planologie, het verwerven en realiseren van de bouwlocaties voor rekening van de ondernemer komen. Uit de analyse van de acht sleutelmomenten tussen 2010 en 2024 blijkt dat de gemeente zich consistent heeft ingezet om complex ontstane situaties rondom het realrseren van bouwcontingenten en saneringsvraagstukken te bespoedigen en op te Iossen. In meerdere gevallen heeft de gemeente de ondernemer hierbij actief gefaciliteerd, Bijvoorbeeld in het verzilveren van bouwcontingenten aan de Americaanseweg en De Steegh, het loskoppelen van de woon-werkfuncties van de bouwcontingenten aan de Boomsweg en het oplossen van juridische impasses met andere ondernemers door grond van een buurondernemer aan te kopen en in ruil voor vier bouwcontingenten aan de ondernemer door te verkopen. Het actief faciliteren van de ondernemer past zo hebben wij in de interviews vernomen in een gemeente brede servicegerichte cultuur om in de dienstverlening jegens inwoners en ondernemers

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

27/74

maatwerk te leveren. Deze cultuur kan een verklaring zijn waarom de gemeente zich consequent heeft ingespannen om de ondernemer te faciliteren in het realiseren en verzilveren van bouwcontingenten. onderhield binnen bovengenoemd kader in lijn met zijn functie Op basis van de interviews, hebben wij begrepen, deed hij dat met verve en ging hij oplossingsgericht te werk, zowel richting ondernemers als zijn collega's bij de gemeente. Als eerste aanspreekpunt voor de agrarische bedrijven is het logisch dat hij ook contacten onderhield met de bewuste ondernemer, een grote speler in de gemeente op dit gebied, reeds in 2010 betrokken bij de totstandkoming van de Verder was de voormalig (in onze ogen complexe) afspraken van de gemeente met de ondernemer in het kader van de saneringsovereenkomst. Daarna bleek hij de enige ambtelijk medewerker te zijn die inzicht had wat de afspraken precies in hielden. Hiervoor werd hij diverse malen door (vakinhoudelijke) collega's geraadpleegd. Vanuit zijn functie onderhield hij contact met de ondernemer over het verloop van de afspraken en schoof hij dikwijls ook aan bij gesprekken van zijn collega's met de ondernemer.

Vakinhoudelijk, zoals planologisch, juridisch (overeenkomsten) en financieel (grondprijs) lag de verantwoordelijkheid n¡et bij hem, De besluitvorm¡ng overde afspraken met de Kortom de voorma ondernemer lag niet bij de voormalig heeft op de onderzochte sleutelmomenten in 2010/20L1, 2015, 2016,2019,2020, 202t en 2023 frequent contact gehad met en over de ondernemer zowel over het proces als over de inhoud. Alles overziend hebben wij op basis van de feiten en omstandigheden bij de sleutelmomenten niet vastgesteld dat de voormali een poging heeft ondemomen om de ondernemer een voordeel te verschaffen De voormalig

De volgende vraag is of de feiten en omstandigheden van de handelwijze van de voormalig iden op belangenverstrengeling. Dit is op twee sleutelmomenten mogelijk aan de orde. Eind 2021 is de voormat¡S bij het vlottrekken van de discussie tussen de gemeente en de ondernemer over het bestemmingsplan aangaande de gronden die later door de ondernemer aan hem worden verkocht. Volgens de beantwoording van vragen aan de Limburger door de gemeente en de verklaring van één gesprekspartner waren deze gesprekken al in eind pas in maaft 2A22, na vaststelling 2021 gaande, volgens de voormalig geval lopen op dat moment het privé belang en gemeentelijk bestemmingsplan. In het eerste belang door elkaar. Wij hebben -ctiefniet kunnen vaststellen wanneer de gesprekken exact van start gingen, waardoor w'rJ op basis van de feiten en omstandigheden niet kunnen vaststellen of er sprake was van belangenverstrengeling bij het organiseren van en deelnemen aan de rondetafelbijeenkomst om een patstelling over het conceptbestemmingsplan te doorbreken.

DevoormaliÚerdin2023dooreennieuwecollegavangrondzakenbetrokken bij het afkopen van de resterende bouwconlingenten van de ondernemer, inclusief het voeren van enkele gesprekken hierover met de ondernemer. Dit vanwege zijn inhoudelijke kennis over de saneringsovereenkomst en eerdere betrokkenheid bij de bouwcontingenten. ln 2O22 had de privé geld ontvangen van de ondernemer om de aankoop van zijn voormalig gemeente wist op dat moment hier niets van. Omdat hij privé een woning te faciliteren. De financiële relatie had met de ondernemer en omdat de voormalig-betrokken was bij beslissingen van de gemeente die de ondernemer raken is er sprake van belangenverstrengeling. Hierdoor kan zijn onafhankelijk en onpartijdig handelen in twijfel worden getrokken, De voormalig had niet betrokken moeten zijn bij het afkopen van de resterende bouwcontingenten van de ondernemer. Dit staat los van de constatering dat wij niet pogingen heeft ondernomen om de hebben vastgesteld dat de voormalig ondernemer voordeel te verschaffen.

Integr¡teltsonderzoek naar handelw¡jze ambtenaar en afhandel¡ng van de casus

28174

HOOFDSTUK 4

Handelen van de gemeente In dit hoofdstuk gaan wij in op het handelen van de gemeente nadat de voormalig e aanschaf van de kavel kenbaar maakte aan de gemeente én nadat de eerste signalen van mogelijke belangenverstrengeling bij de gemeente binnenkwamen, Een gedetailleerd overzicht van het handelen van de gemeente is opgenomen in bijlage 2. Bij elk van deze periodes reflecteren wij vervolgens op de aanpak van de gemeente en formuleren wij leerpunten op basis van de analyse van de feiten en omstandigheden.

4.t 4.L.t

Handelen van de emeente nadat de voormalig de aanschaf van de bouwkavel van de ondernemer kenbaar maakte Feiten en omstandigheden

In juni 2021 verkoopt de voormalig zijn woning, waarna hij en zijn partner zich op een volgende stap in de woningmarkt beraden. Binnen een maand nadat het gecombineerde bestemmingsplan voor de Americaanseweg en De Steegh op 8 maart 2022 door de gemeenteraad wordt vastgesteld, koopt de voormali bouwkavel aan de Americaanseweg van 4 informeert voormalig n afdelingshoofd de ondernemer. Op april de f en clustermanager over de aankoop en plannen om een woning te gaan bouwen op deze locatie. Zij adviseren de aankoop kenbaar te maken bij de gemeentesecretaris, om zo te voorkomen dat het beeld zou ontstaan dat de kavel met voorkennis vanuit zijn functie blj de gemeente zou zijn vervolgens de aangekocht. Begin april 2O22 informeert de voormalig (toenmalig) gemeentesecretaris over de aanschaf van de bouwkavel aan van de ondernemer. De gemeentesecretaris vraagt hierop twee HR-adviseurs om een conceptreactie voor te bereiden en te onderzoeken of er mogelijk sprake is geweest van handelen met voorkennis en daar een advies over uit te brengen. Dit Om dit te onderzoeken gaan de HR-adviseurs in gesprek met de voormali gesprek richtte zich vooral op de vraag of de voormal al dan niet zou hebben gehandeld op basis van voorkennis vanuit zijn functie bij de gemeente. Tijdens het gesprek vertelt de voormali dat de kavel twee jaar in de vrije verkoop is geweest op een website voor grondstroken.

Derhalve waren alle geinteresseerden in de gelegenheid om de grond aan te kopen. Op basis hiervan concluderen de HR-adviseurs dat er geen sprake was van handelen met voorkennis door de voormalig ndom de aankoop. Wij hebben begrepen in het gesprek heeft aangegeven sinds 2015 geen inhoudelijke dat de voormalig bemoeienis heeft gehad met het dossier van de ondernemer. Zij vonden de voormalig

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

29/74

usdanig betrouwbaar overkomen dat zij geen verdere aanleiding zagen om

zijn relatie met de ondernemer verder te onderzoeken. Op 19 mei reageert de gemeentesecretaris op de aankoop van de bouwkavel aan de In een brief schrijft de gemeentesecretaris Americaanseweg door de voormal dat er geen sprake is geweest van belangenverstrengeling tussen de aankoop van de bouwkavel en de functie van de voormal bij de gemeente. In de tussentijd gaat de

voormaligEoormethetaanvragenvandebenodigdevergunningenvoorde woning en de daadwerkelijke bouw.

4.L.2 Analyse en reflectie op4april2022informeeftdevoormaligfzijnleidinggevendenoyerdeaanschaf van het perceel van de ondernemer. Doordat de voormalig zijn functie betrokken was bij de saneringsovereenkomst met deze ondernemer informeeft hii de gemeente proactief en wil hij laten zien dat hij open en transparant is over de aankoop richting zijn werkgever. Twee HR-adviseurs gaan op verzoek van de gemeentesecretaris met de voormalig de aankoop in gesprek. Dit gesprek richt zich op de vraag of de voormalig handelde met voorkennis, hetgeen een integriteitschending zou zijn geweest. -vanuit Het valt ons op dat tijdens het gesprek niet specifiek is doorgevraagd naar de relatie tussen de voormalig en de ondernemer. Ook zijn de voormalige activiteiten en in relatíe tot de ondernemer op dit moment werkzaamheden van de voorma niet verder onder¿ocht. De voormaligE<wam dusdanig betrouwbaar over dat de -over met HR-adviseurs geen aanleiding zagen om de werkrelatie van de voormal de ondernemer verder te onderzoeken. Na het gesprek controleerden de HR-adviseurs of de kavel twee jaar in de vrije verkoop had gestaan via een website voor grondstroken. Toen dit bleek te niet had gehandeld kloppen concludeerden de HR-adviseurs dat de voorrnal met voorkennis en dat er dus geen sprake was geweest van belangenverstrengeling.

De resultaten van het gesprek en het onder¿oek zijn verwoord in een brief op 19 mei. Hierin gaf de gemeentesecretaris een positieve reactie van de op de aanschaf van de kavel aan de voormalig De gemeente ging voortvarend te werk en ondernam direct actie nadat de voormalig

de aankoop van de bouwkavel kenbaar maakte. Deze actieve houding speelde zowel op het niveau van het afdelingshoofd en clustermanager, die de voormalig de aankoop schriftelijk hogerop te melden, als op het niveau van de gemeentesecretðr¡s, die HR opdracht gaf te onderzoeken of de voormalig kavel mogelijk met voorkennis aangekocht. De HR-adviseurs gingen snel in gesprek met de voormalig over de aanschaf van de bouwkavel en de gemeente heeft relatief

snel de resultaten van het onderzoek gedeeld met de voormalig Zeker achteraf bezien vinden wij het uitslultend inzoomen op handelen met voorkennis door de -dviseerde voormalig onvoldoende. De conclusie was te kort door de bocht. De voormalig had, gezien zijn intensieve betrokkenheid bij de ondernemer in de saneringsovereenkomst en de daaruit voortvloeiende bouwcontingenten, verder bevraagd moeten worden naar zijn relatie met de ondernemer. Dit aspect bleef in het gesprek met HR volledig onderbelicht. Voor zover w¡j weten is de voormal¡sook niet bevraagd naar zijn betrokkenheid bij de ambtelijke advisering over de bouwcontingenten die zijn ingezet bij het perceel aan de Americaanseweg. Hierdoor is ook de mogelijke belangenverstrengeling die de aanschaf van de bouwkavel kon hebben niet ter tafel gekomen. Daarnaast is de financiering van de

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

3O/74

kavel ook niet besproken. Hierdoor kwamen mogelijke afspraken over de financiering of andere financiële afhankel'rjkheden tussen de ondernemer en de voormali niet aan de geen gedaan verder onderzoek naar bijvoorbeeld e-mailcorrespondentie tussen de orde. Er wordt voormal n de ondernemer en collega's om na te gaan of hij na 2015 wel of geen inhoudelijke bemoeienis heeft gehad met het dossíer van de ondernemer. Verder zijn er geen afspraken gemaakt met de voormal over hoe hij in zijn toekomstige werkzaamheden met de ondernemer moest omgaan

4.I.3

Leerpunten

Hieronder beschrijven wij op basis van onze analyse en reflectie vooftvloeiend uit de feiten en omstandigheden kort een aantal leerpunten voor de gemeente om in toekomstige situaties zorgvuldig om te kunnen gaan met dergelijke signalen. a

o

a

Onderzoek in soortgelijke situaties niet alleen mogelijk handelen met voorkennis, maar bekijk de casus vanuit een breder perspectief. Besteed hierbij ook aandacht aan zaken zoals de onderlinge relatie in het verleden en eerdere betrokkenheid bij ambtelijke advisering en

besluitvorming. Besteed in soortgelijke situaties ook aandacht aan (het voorkomen van) de schijn van belangenverstrengeling. Het kan helpen om daarbij ook aandacht te besteden aan hoe de eventuele schijn van belangenverstrengeling vermeden of weggenomen wordt. Dit moet bijdragen aan het voorkomen van integriteitskwesties en het vertrouwen van inwoners en externe organisaties in de gemeente. Maak in toekomst,ge soortgelijke situaties duidelijke afspraken met betrokken medewerkers die zowel privé als vanuit hun functle betrekkingen onderhouden met een ondernemer uit de gemeente over hoe zij in het vervolg vanu¡t hun functie met deze personen dienen om te gaan. In het algemeen adviseren wij elke schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan en elk contact met en bemoeienis over de ondernemer te vermijden. Dit dient te worden overgedragen aan een collega.

4.2 Handelen van de gemeente na signalen van mogel¡jke bela ngenverstreng el i n g

4.2.t

Feiten en omstandigheden

Eerste signalen van mogelijke belangenverstrengeling in oktober 2O24 Eind oktober 2024 nemen journalisten van dagblad De Limburger contact op met de gemeentesecretaris. De journalist stelt vragen over de aanschaf van de kavel aan de

AmericaanseWegVandeondernemerdoordevoorma|iIDevragengaanonder meer over de handelwijze van de voormalig omtrent de aankoop van het perceel van de ondernemer en het beleid van de gemeente over het voorkomen van de schijn van belangenverstrengeling. Enkele vragen gaan ook specifiek over de transactie van de bouwkavel en in relatie tot de ondernemer. de rol van de voormal De gemeentesecretar¡s besluit dat de gemeente zich waar mogelijk open en transparant opstelt richting De Limburger, De gemeentesecretar¡s vraagt een HR-adviseur en een adviseur interne controle om te assisteren in de beantwoording van de vragen. De HR-adviseur verklaart aan de

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

3L/74

gemeentesecretaris dat dit in 2A22 is uitgezocht en dat geen aanwijzingen naar voren zijn gekomen dat er sprake was van handelen met voorkennis. Ook vertelt hijin2022 van de voormalig hebben vernomen dat hij sinds 2015 geen inhoudelijke bemoeienis heeft gehad met het dossier van de ondernemer, De voormal¡s handelde destijds conform de geldende procedures, had de aankoop kenbaar gemaakt aan zijn leidinggevenden en van de toenmalig gemeentesecretaris schriftelijk toestemming gekregen voor de aankoop. Nader onderzoek van de HR-adviseur en adviseur interne controle brachten geen nieuwe feiten aan het in over de licht. De gemeentesecretaris en HR-adviseur lichten de voormalig vragen van De Limburger maar betrekken hem aanvankelijk niet bij de beantwoording.

-

In november en december 2O24 biedt de gemeente De Limburger inzage in diverse documenten over de casus en lichten de gemeentesecretaris en HR-adviseur in twee gesprekken antwoorden op vervolgvragen toe. Vervolgens stelt de Limburger weer vervolgvragen en verzoeken zij om een gesprek met de met de voormal Deze vragen richten zich onder meer op het zijn relatie handelen en de persoonlijke levenssfeer van de voormalig-zoals met de ondernemer en de aankoop van de bouwkavel. In samenspraak met de voormallg wordt besloten niet ¡n te gaan een gesprek met de pers maar wel om de vragen van De Limburger schriftelijk te beantwoorden. Vanaf dit moment betrekken de gemeentesecretaris bij de beantwoording van de vragen. De en HR-adviseur de voormalig voormalig voormalig betrekt een bij de beantwoording zich dit persoonlijk aan en meldt zich vanaf eind februari De voormalig-trekt ziek. In deze periode worden diverse documenten bestudeerd om nader zícht te krijgen op het procesverloop en mogelijke onrechtmatigheden zoals grondverkoop van de gemeente aan de ondernemer tegen onrealistische prijzen. (e-mail) Contacten tussen de voormalig de ondernemer zijn n¡et verder onderzocht omdat daar toen geen aanleiding was in ogen van de gemeentesecretaris en HR-adviseur.

toe de Op 25 februar¡ stuuft de gemeentesecretaris vervolgens een brief naar De Limburger waarin aan wordt gegeven dat de gemeente nog een laatste keer vragen beantwoordt en dan de casus afsluit. De gemeentesecretaris schrijft de krant dat "hef recht op eerbiediging van de persoonl$ke levenssfeer en het belang van de bescherming daarvan geweld wordt aangedaan en het recht op de vrijheid van meningsuiting, waar petsvrijheid een afgeleide van is, zijn grens heeft bereikt." Ðe gemeentesecretaris schrijft verder dat het integriteitsbeleid door de voormalig inzake de aanschaf van de bouwkavel uitstekend is gevolgd.

Melding van een vermeende integriteitsschending en vervolggesprekken naar aanleiding van de mêld¡ng Op 10 maart 2025 wordt een wethouder telefonisch benaderd door een voormalig directeur van ondernemers. een adviesbureau dat ondersteuning biedt bij innovatieve technieken aan agrarische In dit telefoongesprek vertelde de voormalig directeur over een vermeende integriteitsschending door een medewerker van de gemeente. De voormalig directeur zou zijn benaderd door een journalist van De Limburger met vragen over de aanschaf van een bouwkavel door de voormalig Gealarmeerd door het telefoontje van de journalist belde de voormalig directeur de wethouder. In dit gesprek gaf de voormalig directeur aan te weten dat de voormalig aanvankelijk een geldbedrag had onwangen van de ondernemer voor de financiering van de bouwkavel aan de Americaanseweg. Dit zou later op advies van de boekhouder van de ondernemer zijn omgezet in een lening. De voormalig directeur baseerde zich hierbij op informatie die naar eigen zeggen afkomstig was van de betreffende boekhouder, Hij was ervan overtuigd dat het aanvankelijke geldbedrag een gift betrof, dat later onder gunstige, niet-

Integr¡te¡tsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

32/74

marktconforme voorwaarden werd omgezet ín een lening. De wethouder gaf tijdens dít gesprek aan dat hij gezien de aard niet anders kon dan dit te behandelen als een melding van een vermeende integriteitsschending door een medeweker van de gemeente. Na dit telefoongesprek neemt de wethouder direct contact op met de gemeentesecretaris om de

informatie te delen. Op 11 maart deelt de gemeentesecretaris de nieuwe informatie vervolgens met de HR-adviseur en de burgemeester en een dag later wordt de voormalig uitgenodigd voor een gesprek om toelichting te geven op de financiering van de bouwkavel Op woensdagochtend 12 maart 2025 ontkent de voormali in een gesprek de aantijging dat hij een geldbedragzou hebben ontvangen van de ondernemer. De voormalig verklaart dat de financiering van de bouwkavel legitiem was verlopen. De kavel en de bouw van de woning zouden met een hypotheek, aangevuld met spaargeld en de opbrengst van de verkoop van het vorige huis zijn gefìnancierd. Ðe gemeentesecretaris vraagt vervolgens of dit kan worden aangetoond met bewijsstukken. In de middag van 12 maart voeren de gemeentesecretaris en HR-adviseur een tweede gesprek met de voormalig Tijdens dit gesprek vraagt de gemeentesecretaris nogmaals nadrukkelijk of er door de ondernemer grond of een geldbedrag aan de voormali is geschonken. De voornalig ontkent opnieuw en overlegt ter onderbouwing de hypotheekofferte van Aegon en een daarbij toegevoegde (eigen) begroting voor de financiering van de kavel en bouw van een nieuwe woning. Uit deze informatie blijkt dat ongeveer de helft van de kosten voor de aanschaf van het perceel en de bouw van de woning uit spaargeld is gefinancierd.

Als de gemeentesecretaris vervolgens vraagt om extra financiële bewijsstukken over de herkomst van het spaargeld weigert de voormalig inzicht te geven vanwege inbreuk op de persoonlijke levenssfeer Hierna belt de gemeentesecretaris met De Limburger over de uitleg en onderbouwing van de voormalig en verklaart vertrouwen te hebben in zijn handelen. Ðe gemeentesecretaris vraagt vervolgens aan de journalist of De Limburger over aanvullende informatie beschikt over de kwestie. De journallst wil hier vanwege bronbescherming geen

uitspraken over doen. Op donderdagochtend 13 maart belt de voormalig de HR-adviseur met het verzoek voor een aanvullend gesprek. Ijdens dit gesprek geeft de voormalig aan dat hij de dag ervoor niet volledig open is geweest. De voormalig vertelt vervolgens dat hij en zijn partner in maart 2Q22 gesprekken voerden met de ondernemer over de aanschaf van de bouwkavel. De ondernemer bood toen aan om een deel van de kosten mee te financieren. Na dit te hebben overwogen besloten de voormalig zijn partner hier van af te zien, omdat zij de kosten zelf konden financieren met eigen middelen en een hypothecaire lening. In juni 2022 stortte de ondernemer vervolgens zonder te overleggen een bedrag van de rekening van de voormalig Volgens de voormalig er geen tegenprestatie voor het geldbedrag worden verwacht. De voormalig stortte het geld niet terug, maar ging het vervolgens gebruiken voor de start van de bouwwerkzaamheden

In gesprekken met de gemeentesecretaris en de HR adviseur geeft de voormalig aan dat de boekhouder medio 2023 constateerde dat de ondernemer een geldbedrag had overgemaakt naar de voormalig zonder rente te vragen. Dit zou niet kunnen volgens financiële en fiscale wetgeving. Daarom moest dit worden omgezet in een persoonlijke lening met bijbehorende marktconforme rente, Op 23 april 2O24 werd de persoonlijke lening vervolgens met terugwerkende kracht geformaliseerd in een lening. In het gesprek met ons,

geeftdevoormaligfaandatdezeinterpretat¡eVandegesprekkennietjuistisen dat er altijd sprake is geweest van een persoonlijke, marktconforme regeling maar dat deze pas later geformaliseerd is. Noch wij noch de gemeente hebben de overeenkomst overlegd gekregen.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

33174

Wel hebben wij een verklaring ontvangen van Fiers adviseurs en accountants afgelegd aan de ondernemer dat de afspraken in de overeenkomst zakelijk zijn zonder aanvullende verplichtingen of prestaties. Tevens is er een terugbetalingsverplichting met een rentevergoeding met als einddatum 31 december 7034. Hieruit kan niet worden afgeleid of er sprake is geweest van een

van een persoonlijke, marktconforme regeling die later geformaliseerd is of dat er eerste sprake is geweest van een schenking. Het verschil van inzicht onder meer hierover tussen de gemeentesecretaris en de HR adviseur en de voormalig leidt ertoe dat een later gesprek feitenoverzicht niet door de van 17 maart met een compleet opgesteld verslag van het geaccordeerd wordt voormalig Nadat de voormalig op 13 maart heeft aangegeven geld te hebben ontvangen van de ondernemer zegt de gemeentesecretaris dit gezien zijn positie bij de gemeente zeer ernstig en onwenselijk te vinden. Deze nieuwe informatie laat een ander licht op de zaak schijnen, dat de gemeentesecretaris op zich moet laten inwerken. Tot slot geeft de gemeentesecretaris ook aan dat later over het vervolgproces hij juridisch advies wil inwinnen en de voormalig zal informeren. Een dag later, na telefonisch overleg met Capra Advocaten, wordt de voormal

tijdelijk geschorst. De gemeentesecretaris verzoekt om een aanvullend gesprek om beter zicht te krijgen op de aanschaf en financiering van het perceel en de woning, zodat er beoordeeld kan worden of er al dan niet sprake was van (de schijn van) belangenverstrengeling. Op 17 maart2O25 vindt er wederom een gesprek plaats tussen de gemeentesecretaris, HR-adviseur, voormalig zijn partner. Tijdens dit gesprek verklaart de voormallg geldbedrag het ontvangen als een privékwestie te beschouwen. Verder zegt hij geen inhoudelÌjke bemoeienis met het dossier van de ondernemer meer te hebben gehad sinds eind 2015. De gemeentesecretaris kondigt tijdens dit gesprek aan dat er passende maatregelen getroffen worden Na dit laatste gesprek onderzoeken de gemeentesecretaris en HR-adviseur de stelling van de

voorma dat hij sinds 2015 geen inhoudelijke bemoeienis meer zou hebben gehad met het dossier van de ondernemer door de projecten waar hij sinds 2015 bij betrokken was na te lopen. Daarbij constateren zij op dat moment geen onregelmatigheden. Hierbij worden documenten uit het interne archiveringssysteem onderzocht. Op 19 maart 2025 bericht de gemeentesecretaris dat de voormalig De gemeente vindt de gang van zaken rondom het ontvangen geldbedrag heeft geen melding gemaakt van het volstrekt onaanvaardbaar. De voormal ontvangen bedrag en daardoor zichzelf volgens de gemeentesecretaris schuldig gemaakt aan belangenverstrengeling. Er ís meerdere keren geen openheid van zaken gegeven terwijl daar wel expliciet orn werd gevraagd. De

fnformatievoorziening burgemeester, college en gemeenteraad Gedurende het proces vanaf het eerste moment dat De Limburger contact opneemt met de gemeentesecretaris worden de burgemeester, het college en de gemeenteraad verschillende keren geïnformeerd over de voortgang van de casus. De burgemeester wordt direct op de hoogte gebracht van de eerste signalen nadat de eerste vragen van De Limburger bij de gemeentesecretaris binnenkomen. In het vervolg wordt de burgmeester vanuit zijn rol als portefeuillehouder personeel en organisatie regelmatíg bijgepraat over ontwikkelingen in de casus.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

34174

Het college wordt verschillende keren bijgepraat over relevante ontwikkelingen tijdens collegevergaderingen. Tot de melding van een vermeende integriteitsschending op 10 maart 2025 informeert de gemeentesecretaris het college over de beantwoording van de vragen van de Limburger en deelt hij mede dat er geen onregelmatigheden zijn gevonden rondom de aanschaf van de bouwkavel door de voormalig Vanaf 10 maart informeeñ de gemeentesecretaris het college tijdens collegevergaderingen over de melding van de vermeende integriteitsschending die via een wethouder is binnengekomen en relevante ontwikkelingen. Dit gaat met name over de arbeidsrechtelijke consequenties. De gemeenteraad is verschillende keren vertrouwelijk op de hoogte gebracht over de voortgang

van de kwestie. De casus is tweemaal besproken in het presidium. Hierbij zijn geen namen genoemd, zo hebben wij begrepen. Tijdens een bijeenkomst op 15 april is de gemeenteraad vervolgens vertrouwelijk bijgepraat over het ontbinden van de arbeidsovereenkomst met de voormalig en het aangekondigde onderzoek over de afwikkeling en rnogelijke positieve beïnvloeding door de voorma ten gunste van de ondernemer.

4.2.2 Analyse en reflect¡e De beantwoording van de vragen van de Limburger Nadat de eerste signalen van De Limburger in 2O24 binnenkomen stelt de gemeentesecretaris z¡ch in onze ogen terecht transparant, bereidwillig en proact¡ef op. Hij geeft De Limburger waar mogelijk inzage in relevante besluitvorming en ambtelijke advisering over de saneringsovereenkomst en bouwcontingenten, De gemeentesecretaris doet navraag bij de destijds betrokken HR-adviseur over de bevindingen van het onderzoek naar mogelijke belangenverstrengeling bij de aanschaf van de bouwkavel in 2O22. Die deelt de bevindingen uit 7A22 dat er geen aanwijzingen waren gevonden dat er sprake was van handelen met voorkennis door de voormalig en de conclusie dat hij volgens de geldende procedures de aanschaf had gemeld en schriftelijk toestemming had verkregen van de (toenmalig) gemeentesecretaris. Ðe gemeentesecretaris had geen reden om deze bevindingen in twijfel te trekken. Verschillende gesprekspartners geven aan dat de eerste reactie naar aanleiding van de vragen van De Limburger zich richten op een beter beeld krijgen rondom de besluitvorming over de saneringsovereenkomst met de ondernemer. Nader onderzoek levert geen nieuwe feiten op.

Wij hebben begrepen dat vooral is gekeken naar het procesverloop van de saneringsovereenkomst met de ondernemer en mogelijke onregelmatigheden, zoals grondverkoop van de gemeente aan de ondernemertegen onrealistische prijzen. Later worden de vragen steeds persoonlijker over de voormalig Vanaf eind december wordt daarom de voormalig ondersteund door een E rgron n bij de beantwoorcling van de vragen van De Limburger. Wij vinden het een omissie dat in deze fase niet verder is uitgezocht hoe de contacten zijn verlopen tussen de voormalig n deze rol en de ondernemer. Voor zover wij hebben begrepen is de voormalig dit punt niet diepgaand bevraagd. Zijn mailverkeer met de ondernemer en collega's wordt niet onderzocht. Zodoende wordt op dat moment niet duidelijk hoe

deeventueleinhoudelìjkebemoeienisvandevoormaligfmethetdossiervande ondernemer er sinds 2015 er daadwerkelijk uit heeft gezien.

In deze fase vat de gemeente aanvankelijk de signalen van De Limburger op als een vermeende integriteitskwestie, maar later als een ambtenaar die door de krant in een kwaad daglicht wordt gesteld. De voormalig wordt gevraagd naar zijn kant van het verhaal en op de achtergrond intensief betrokken bij de beantwoording van de vragen van de krant. Tevens is een

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

35/74

collega betrokken bij de beantwoording. Dit maakt het proces van beantwoording in onze ogen kwetsbaar voor oneigenlijke beinvloeding door de voormalig J De van voormalig gemeente had terughoudender moeten zijn bij het betrekken de JJ in het beantwoorden van de vragen van De Limburger.

E

De behandeling van de integriteitsmelding en wat volgde Op 10 maart pakt een wethouder een bericht van een voormalig directeur van een adviesbureau op als een melding van een vermeende integriteitsschending. over de voormalig waarin staat omschreven hoe om te gaan met signalen of Wij constateren dat een þrotocol meldingen van vermeende integriteitsschendingen door ambtenaren ontbreekt bij de gemeente Horst aan de Maas. Een dergelijk protocol biedt houvast om gestructureerd met dergel¡jke signalen of meldingen om te gaan, Na de melding van-de wethouder bij de gemeentesecretaris wordt de melding volgen ons snel en direct te ontbieden voor een gesprek. Kern serieus opgepakt door de voormal kan aantonen hoe de financiering er uit ziet. van dit gesprek is of de voormalig geld er in heeft gestoken. De herkomst hij eigen Hij overlegt een eigen begroting waaruit blijkt dat hiervan blijft echter onduidelijk. De gemeentesecretaris gaat niet zo ver om de volledige bancaire

situatie van de afgelopen jaren op te eisen. Wij hebben begrip dat het toen als dispropottioneel werd beschouwd de volledige bancaire situatie van de afgelopen jaren op te vragen; achteraf bezien was het beter geweest d¡t wel te doen. Het aanvankelijk vertrouwen op zijn verklaringen was onvoldoende om tot een volledig beeld te komen. Ons valt op dat in het eerste gesprek de zakelijke betrekkingen tussen de voormalig en de ondernemer beperkt aan de orde komt. Als een dag later de voormalig vertelt geld te hebben onwangen van de ondernemer komt dit wel aan de orde Hij geeft aan dat hij sinds 2015 geen zakeliJke betrekkingen meer zou hebben gehad met de

ondernemer. Dit wordt verder uitgezocht in het interne archiveringssysteem en er worden geen onregelmatigheden geconstateerd. Er wordt geen verder onderzoek gedaan naar e-

mailcorrespondentietussendevoormaligEndeondernemer.Ditvindenwijeen omissie. Hieruit had, zoals nu blijK uit ons onderzoek, naar voren kunnen komen dat er tot 2023 sprake is geweest van diverse zakelijke contacten. Een tweede onderwerp van gesprek is de marktconforme leenovereenkomst met terugwerkende

krachttussendevoormali[endeondernemer.Dezehebbenzowe|de gemeente als Berenschot ondanks verzoeken nooit in kunnen zien, waardoor het onduidelijk blijft kloppen. Snel daarna volgt de schorsing en of de beweringen van de voormalig het ontslag met als gevolg dat de gemeente hier niet meer achter aan gaat. Gedurende het proces Juridisch advies ingewonnen bij Capra advocaten, Het betrekken van deze juridische expertise, toont aan dat de gemeente zorgvuldig te werk wilde gaan bij het beoordelen van de casus en het nemen van arbeidsrechtelijke maatregelen, zoals

De communicatie naar interne belanghebbenden, zoals de burgemeester, het college en de gemeenteraad verliep goed.7il werden regelmatig (vertrouwelijk) geïnformeerd over de voortgang van de zaak, eventuele juridische stappen en arbeidsrechtelijke consequenties.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

36174

4.2.3 Leerpunten Hieronder beschrijven wij op basis van onze analyse en reflectie voortvloeiend uit de feiten en omstandigheden kort een aantal leerpunten voor de gemeente om in toekomstige situaties zorgvuldig om te kunnen gaan met signalen van mogelijke belangenverstrengeling.

¡

.

r

.

.

Als er signalen binnen komen over vermeende integriteitsschendingen toets deze aan de hand

van de volgende criteria: - Bevoegdheid gemeente om op te pakken; - De aard van het vermoeden; - De ernst van het vermoeden; - De concreetheid van het vermoeden; - Normen en regels die in het geding zijn; - De onderzoekbaarheid van de vermeende schending; - Aanwijzingen of er mogelijk strafbare feiten in het geding zijn. Zorg voor een gedegen en helder protocol voor het omgaan met vermoedens van ¡ntegriteitsschendingen door ambtenaren. In een dergelijk protocol wordt stapsgewijs het proces beschreven hoe de gemeente omgaat met de registratle van signalen en meldingen van vermeende integrlteitsschendingen, een evenlueel (voor)onderzoek, de communicatie en het waarborgen van privacy. Een onderzoeksprotocol kan onder meer de volgende onderwerpen bevatten: - hoe een eventueel vooronderzoek naar een vermeende integriteitsschending eruit ziet; - welke uitgangspunten bij het onderzoek gehanteerd worden; - wie opdrachtgever is; - hoe betrokkenen worden geïnformeerd tijdens het proces; - wie er over het onderzoek geïnformeerd worden - de rol de onderzoekers (zowel intern als extern); - de onderzoeksmethoden; - hoe omgegaan wordt met de resultaten van het onderzoek (denk hierbij aan wederhoor, de rapportage, of de communicatie aan betrokkenen); - en hoe persoonsgegevens van betrokkenen beschermd worden.

Wees terughoudend in het betrekken van de betrokkene bij de reactie op externe siqnalen van vermeende integriteitsschendingen. Betrokkenen moeten bij signalen van vermeende integriteitsschendingen inhoudelijk worden gehoord en de gelegenheid krijgen om hun kant van het verhaal te vertellen, maar zij dienen niet te sterk te worden betrokken in de beantwoording op vragen over signalen. Dit vergroot namelijk het risico op onwenselijke beïnvloeding van de melding of het eventuele onderzoeksproces. Om risico's en kwetsbaarheiden in werkprocessen te identificeren kan het nuttig zijn om deze per afdeling door middel van risicnanalyses gestruclureerd in kaart te brengen. Het team planning en control zou regíe kunnen voeren op dergelijke risicoanalyses. ln een risicoanalyse identificeren leidinggevenden en teammanagers van afdelingen met elkaar kwetsbaarheden met het oog op integriteit voor hun afdelingen. Per geïdentificeerde kwetsbaarheid kan vervolgens gekeken worden welke maatregelen er nodig zijn om onderkende risico's te beheersen. De verschillende risicoanalyses kunnen in de toekomst een beter beeld geven bij mogelijke kwetsbaarheden in de werkprocessen. Dit kan helpen bij een eerste inschatting of beoordeling van signalen van mogelijke integriteitsschendingen.

Verscherp het beleid rondom het melden van externe financiële bijdraqen, schenkingen, gunsten of persooniijke leningen van personen waar gemeenteambtenaren vanuit hr-ln funclie bij betrokken zijn. Maak hierin duidelijk dat medewerkers ten alle tijden verplicht zijn om een financiële bijdrage, schenking, gunst of persoonlijke lening van een persoon waarmee zij vanuit

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

a

37/74

hun functie betrokkenheid mee hebben direct schriftelijk te melden aan hun leidinggevenden, ongeacht de intentie van de transactie. Besteed in interne onderzoeken naar s¡gnalen over vermeende integriteitsschendingen aandacht aan de bredere omstandigheden. Hierbij valt de denken aan diepgaander onderzoek naar de relatie van betrokkene met derden op basis van (e-mail) correspondentie.

Integrite¡tsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

38/74

HOOFDSTUK 5

Conclusies In dit hoofdstuk beschrijven wij onze conclusies. Dit doen we aan de hand van de voorgaande hoofdstukken.

In juni 2022heeft van de gemeente Horst aan de Maas een geldbedrag van van een ondernemer voor de aankoop van een bouwkavel aan de Americaanseweg van diezelfde ondernemer. Vanuit ziJn functie had de ook zakelijke betrekkingen met de ondernemer. Het college van de gemeente Horst aan de Maas heeft Berenschot gevraagd hier onderzoek naar te doen. Met de opdracht wenst de opdrachtgever (de burgemeester) duidelíjkheid te krijgen over het volgende:

ilontvangen

a

a

a

De feiten en omstandigheden wat betreft de handelwijze van de voormalig

voor zo ver deze mogelijk direct of indirect een relatie had met de ondernemer waarvan hij geld heeft ontvangen (in de vorm van een persoonlijke lening). In hoeverre heeft de voormalig een poging ondernomen om deze ondernemer dan wel één van zijn ondernemingen enig voordeel te laten genieten. In hoeverre heeft de ondernemer dan wel één van zijn ondernemingen enig voordeel genoten dankzij de handelwijze van deze ambtenaar.

Hiernaast heeft de opdrachtgever ons verzocht om: a

de feiten en omstandigheden in kaarL te brengen hoe de gemeente ín deze casus heeft gehandeld nadat de eerste signalen zijn binnengekomen;

a

te reflecteren op de aanpak van de gemeente in deze en eventuele leerpunten te formuleren

5.1 Conclusies handelwijze voormalige Het handelen van de voormali is gebaseerd op een nader onderzoek van acht sleutelmomenten tussen 2010 en 2024. Dit zijn momenten van intensief contact tussen de gemeenle en de ondernemer over de realisatie van bouwcontingenten met (enige) betrokkenheid van de voormalig Op basis hiervan concluderen wij het volgende: a

Wij hebben op basis van de feiten en omstandigheden vastgesteld dat de gemeente zich tussen 2010 en 2024 consistent heeft ingezet om complexe ontstane situaties rondom de bouwcontingenten en het saneringsvraagstuk van de ondernemer te bespoedigen en op te lossen. Hoewel in de saneringsovereenkomst tussen de gemeente en de ondernemer is opgenomen dat alle kosten en risico's voor de procedures, planologie, het verwerven en realiseren van de bouwlocaties voor rekening van de ondernemer komen, heeft de gemeente in meerdere gevallen de ondernemer hierbij actief gefaciliteerd. Het actief faciliteren van de ondernemer past in de gemeente brede servicegerichte cultuur om in de dienstverlening jegens inwoners en ondernemers maatwerk te leveren. Het handelen van de voormalig ent binnen dit kader te worden geplaatst