RIB.25.148 Rapport Berenschot

Stuknummer: 25.0008235

RIB.25.148

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: Ryan Palmen

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 17/12/2025

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp Aanbieding integriteitsonderzoek Berenschot Aanleiding Op 26 november bood ik U met een RIB vertrouwelijk het eindrapport “Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus” van Berenschot aan. U kreeg vertrouwelijk inzage in het rapport omdat de fractievoorzitters hadden afgesproken in het presidium van 15 december een besluit te willen nemen over hoe het rapport behandeld zou moeten worden. Aangezien dat laatste inmiddels is gebeurd, bied ik u hierbij het eindrapport van Berenschot openbaar aan. Bij deze openbare aanbieding hebben wij rekening gehouden met de bepalingen uit de Woo die een aantal zaken uitzondert van openbaarheid. U ziet dan ook enkele zwartlakkeringen die zijn aangebracht, met name omdat de informatie er onder te herleiden is naar een specifiek persoon. Vervolg Het presidium heeft besloten om het rapport als agendapunt 6a te agenderen voor de raadsavond van 13 januari 2026. Daarmee krijgt het een zichtbare plek op de agenda en kan het behandeld worden zoals iedere andere RIB behandeld kan worden. Ik hecht eraan daarbij twee opmerkingen te plaatsen die ik ook in het presidium heb gedeeld. Ten eerste is dat de agendering: het rapport van Berenschot staat op de agenda.

Uiteraard staat het eenieder vrij om alle(rlei) vragen te stellen, bijvoorbeeld over dossiers die in het feitenrelaas benoemd worden, maar ik ga mij voor de behandeling van het agendapunt “rapport Berenschot” niet inhoudelijk verdiepen in al die dossiers. Ten tweede dat het een rapport van Berenschot betreft en dat zij alle veldwerk hebben gedaan om tot dat rapport te komen. Het kan zijn dat u vragen heeft die dus niet door de organisatie en/of mij beantwoord kunnen worden maar die we terug moeten leggen bij Berenschot. Ik heb uiteraard Berenschot verzocht om hier rekening mee te houden en ruimte voor te maken. Punt is simpel gezegd dat hoe eerder u de vragen stelt, hoe meer kans er bestaat dat ze van een antwoord voorzien worden als het vragen zijn die Berenschot zou moeten beantwoorden. Bijlagen: - Eindrapport Berenschot, Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

EIN DRAPPORT

I nteg rite itso nd erzoe k

naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus 75402 - Vertrouwelijk - 17 oktober 2025 en

GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

2/74

Inhoudsopgave 1.1 1.2 1.3

Aanleiding en opdrachtformulerin9............... Aanpak Leeswijzer

4 4 6

Beschrijving van de gebeu*enissen 2.1

7

In kaart brengen en oplossen strategische dossiers intensieve

veehouderijen.......,.....

2.2 2.3 2.4 2.5

..,............. 7 gaat gemeente De zich extra inspannen om de bouwcontingent€n te laten benutten ....,... De Americaanseweg 99 in Meter¡k.............. ................ 11 Afkopen van de resterende bouwconting€nt€n...... ..... 13 De voormal¡s koopt de bouwkavel aan de Americaanseweg van de ondernemer........,.. .............. 14

Analyse en beoordeling sleutelmomenten 3.1

3.2 3,3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

3.10

16

.. 16 Context van het handelen van de voormalig Sleutelmoment- 2O10-2O11: opstellen saneringsovereenkomst met de ........,...... L7 ondernemer........,...... Sleutelmoment 2O15: het realiseren van de bouwcont¡ngenten stagneert ... 18 19 Sleutelmoment 2O16: Aan- en doorverkoop perceel Hoebertweg Sleutelmoment juni 2O19: loskoppelen ì,voon-werk bouwcontingenten 20 aan de Boomsweg Sleutelmoment november 2O19: verkoop perceel De Steegh aan de ....... 21 ...........,. 22 Sleutelmoment 2O2O: principeverzoek Americaanseweg Sleutelmoment 2O21: conceptbestemmingsplan Americaanseweg............... 23 ..... 25 Sleutelmoment 2O23: afkopen resterende bouwcontingenten 26 Alles overziend handelwijze voormalig

Handelen van de gemeente 4.L 4.2

Handelen van de gemeente nadat de voormalig aanschaf van de bouwkavel van de ondernemer kenbaar maakte Handelen van de gemeente na signalen van mogelijke

belangenverstrengeling ..........,.,..

....... 28 de 28

30

.......38

5.1

Conclusies handelwijze voormalige

38

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenäar en afhandeling van de casus

5.2

3174

Conclusies handelen van de gemeente nadat eerste signalen

binnenkwamen ....... Bijlagen

39 4L

Bijlage 1. Feitenrelaas handelen voormalig Bijlage 2. Feitenrelaas handelen gemeente.............. Bijlage 3. Informatieprotocol

....................64

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

4/74

HOOFDSTUK 1

Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we de aanleiding en het doel van dit onderzoek, evenals de onderzoeksopdracht en aanpak. Het hoofdstuk sluiten we af met een leeswijzer.

1.1 Aanleiding en opdrachtformulering Begin 2025 beeindigt de gemeente Horst aan de Maas de dienstbetrekking van de Nadat de voormalig De aanleiding is dat hij in juni 2A22 een geldbedrag van I van een ondernemer, met wie hij vanuit zijn functie zakelijke betrekkingen had, heeft ontvangen voor de aankoop van een bouwkavel en de bouw van een woning aan de Americaanseweg van diezelfde

ondernemer. Het geldbedrag betreft volgens de voormalig een persoonlijke lening. De voormalig heeft het ontvangen geldbedrag van de ondernemer n¡et gemeld bij de gemeente. Het college van de gemeente Horst aan de Maas heeft Berenschot gevraagd hier onderzoek naar te doen, Met de opdracht wenst de opdrachtgever duidelijkheid te krijgen over het volgende: a

a

a

De feiten en omstandigheden wat betreft de handelwijze van de voormalig

voor zo ver deze mogelijk direct of indirect een relatie had met de ondernemer waarvan hij geld heeft ontvangen (in de vorm van een persoonlijke lening). poging ondernomen om deze In hoeverre heeft de voormalig ondernemer dan wel één van zijn ondernemingen enig voordeel te laten genieten. In hoeverre heeft de ondernemer dan wel één van zijn ondernemingen enig voordeel genoten dankzij de handelwijze van deze ambtenaar.

Hiernaast heeft de opdrachtgever ons verzocht om;

. ¡

-een

de feiten en omstandigheden in kaart te brengen hoe de gemeente in deze casus heeft gehandeld nadat de eerste signalen zijn binnengekomen; te reflecteren op de aanpak van de gemeente in deze en eventuele leerpunten te formuleren

t.2 Aanpak In dit onderzoek zijn verschillende activiteiten uitgevoerd om tot een gedegen analyse en beoordeling te komen. In de eerste plaats hebben wij een informatieprotocol opgesteld. In het informatieprotocol zijn afspraken vastgelegd hoe we omgaan met verzamelde informatie, de verslaglegging en de vernietiging van informatie. Dit protocol hebben we aan alle gesprekspartners voorgelegd, zodatzij weten hoe er wordt omgegaan met de door hen verstrekte informatie (zie bijlage 3).

In de tweede plaats hebben wij het toetsingskader opgesteld (bijlage 4). Het toetsingskader bevat een overzicht van (interne) regelgeving en procedures die in het kader van onderhavig onderzoek

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

5/74

(mogelijk) van toepassing zijn. Daarmee kan duiding worden gegeven aan de tijdens het onderzoek naar voren gekomen casuTstiek.

In de derde plaats hebben we de verstrekte documenten bestudeerd en geordend. Naar aanleiding van de verstrekte documentatie en enkele gesprekken is aanvullende documentatie opgevraagd bij gesprekspartners en de gemeente. Relevante informatie betreft (onderling) mailverkeer, notities, adviesnota's, formele correspondentie, overeenkomsten en verslagen. Bij het opvragen van het onderlinge mailverkeer heeft een betrokken HR-adviseur van de gemeente op ons verzoek uitsluitend relevante e-mails geselecteerd uit de mailbox waar de voormalig en de ondernemer bij betrokken waren. Deze werkwijze waarborgt dat de verzamelde informatie beperkt bleef tot hetgeen noodzakelijk was voor het onderzoek, in lijn met het proportionaliteitsbeginsel. Wij hebben ongeveer 80 documenten en 120 e-maíls bestudeerd. Op basis daarvan hebben wij een feitenrelaas opgesteld, zie hiervoor bijlage 1. De verstrekte informatie vormde het startpunt van de interviews. In totaal zijn tien interviews

afgenomen.WehebbenineersteinstantiegesprokenmetdevoormaligE¿¡* onze vooraf gedeelde vragen schriftelijk heeft beantwoord en overlegd, maar verder geen mondelinge toelichting wenste te geven. Wel heeft de voormalig tijdens het gesprek een verklaring afgelegd over de context, rol en onderzoeksopdracht en alsnog enkele inhoudelijke vragen beantwoord. Ook heeft hij een opname laten horen van een gesprek dat h¡j in maart 2025 heeft gehad met de gemeentesecretaris en een HR-adviseur van de gemeente over de kwestie. Vervolgens hebben wij ook gesproken met zes betrokken ambtenaren, waaronder de gemeentesecretaris, de wethouder Toekomstgericht bouwen, werken en ondernemen van de gemeente Horst aan de Maas en een externe juridisch adviseur ruimtelijke ordening. De ondernemer wenste uitsluitend mee te werken aan een interview met een vertegenwoordiger van de gemeente waarwij niet mee hebben ingestemd. Hij bood ons wel de gelegenheid schriftelijk vragen te stellen. Dit hebben wij gedaan maar wij hebben ondanks rapelleringen geen antwoord

ontvangen. Ook een voormalig ambtenaar wenste uitsluitend schriftelijk de vragen te beantwoorden hetgeen hij ook gedaan heeft. Aan het einde van de interviewronde hebben wij wederom schriftelijk vragen gesteld aan de voormalig die hij ook beantwoord heeft. Verder hebben wij, na overleg met de opdrachtgever, op verzoek van een andere ondernemer nog een aanvullend interview met deze ondernemer en zijn externe adviseurs afgenomen. Een verzoek van de andere ondernemer om nog een aanvullend gesprek te voeren met weer een andere ondernemer hebben wij na overleg met de opdrachtgever niet ingewilligd, omdat we binnen de kaders van de opdracht voldoende beeld hadden van het handelen van de voormalig n de omschreven casuTstiek. Drie interviews zijn via MS Teams afgenomen. Zeven interviews zijn fysiek afgenomen. Van alle gesprekken zijn verslagen gemaakt en ter wederhoor teruggelegd aan de respondenten/ waarna ze zijn vastgesteld. Alle gespreksverslagen zijn door de respondenten akkoord bevonden. Naar aanleiding van enkele gesprekken is door verschil lende geinterviewden aanvul lende informatie versterkt. Ten slotte hebben wij aan de hand van de documentstudie en interviews alle informatie geanalyseerd. Ontbrekende informatie hebben wij nog opgevraagd of geverifieerd bij enkele releva nte personen. Vervol gens is een concepteind rapport opgesteld.

Het eerste gedeelte van het conceptrapport over de handelwijze van de voormalig is voor wederhoor aan hem voorgelegd. Dit betrof het hoofdstuk 2, hoofdstuk 3 en de eerste paragraaf van hoofdstuk 5 en de bijlagen 1, 3 en 4. Hij heeft hierop gereageerd. Na voor zover relevant de verwerking van zijn react¡e is het integrale rapport voorgelegd aan de opdrachtgever en met hen besproken. Daarna is het definitieve rapport opgesteld.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

6/74

1.3 Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk twee beschrijven wij een samenvatting op hoofdlijnen van de feiten en omstandigheden die zich hebben afgespeeld in de periode van het

opstellen van een saneringsovereenkomst tussen de ondernemer en de gemeente Horst aan de Maas in 20IA/2011, tot het afkopen van koopafspraken en bouwcontingenten van de ondernemer door de gemeente in 2024. Hoofdstuk drie bevat een analyse en beoordeling van mogelijke positieve beinvloeding door de voormalig ten behoeve van de ondernemer rondom acht sleutelmomenten tussen 2010 en 2024 van intensief contact tussen de gemeente Horst aan de Maas en de ondernemer over de realisatie van de bouwcontingenten. In hoofdstuk vier beschrijven wij het tweede deel van de onderzoeksopdracht over het handelen van de gemeente nadat de voormalig de aanschaf van de kavel kenbaar maakte aan de gemeente én nadat signalen van mogelijke belangenverstrengeling bij de gemeente binnenkwamen. BU elk van deze periodes reflecteren wij op de aanpak van de gemeente en formuleren wij eventuele leerpunten op basis van de feiten en omstandigheden en het normenkader. In hoofdstuk 5 geven wij onze conclusies, Bijlage 1 bevat een uitgebreide en chronologische weergave van de feiten en omstandigheden inzake de contacten tussen de ondernemer en de voormalig dan wel andere gemeente Horst aan de Maas.

Bijlage 2 bevat een uitgebreide en betrokken ambtenaren van de chronologische weergave van de feiten en omstandigheden inzake het handelen van de gemeente en na het kenbaar maken van de aanschaf van de bouwkavel door de voormalig gemeente nadat de eerste signalen over mogelijke belangenverstrengeling bij de binnenkwamen Bijlage 3 bevat het informalieprotocol. Bijlage 4 bestaat uit het normenkader.

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

7/74

HOOFDSTUK 2

Beschrijving van de gebeurtenissen Dit hoofdstuk bevat een samenvatting op hoofdlijnen van de gebeurtenissen in de afgelopen jaren waarbij zowel de voormalig als de ondernemer een rol hebben gespeeld. De feiten en omstandigheden zijn grotendeels gebaseerd op bestudeerde documentatie. Een gedetailleerd chronologisch overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 1.

2.t In kaart brengen en oplossen strategische dossiers i

ntensieve veehouderijen

Gemeente Horst aan de Maas onderzoekt het saneren of verplaatsen van strategische

intensieve veehouderijen Vanaf 2010 werkt de gemeente Horst aan de Maas (hierna: de gemeente) aan een aantal strategische dossiers op het gebied van intensieve veehouderij (IV). Het doel hierbij is om deze strategische intensieve veehouderijen binnen de gemeente te verplaatsen, uit te breiden of te

saneren, om zo ruimtelijke kwaliteitswinst te boeken en kansen te bieden aan de ondernemers. In maart 2010 wordt een externe projectleider aangesteld om een inventarisatie te maken van IVondernemers met uitbreidings- of verplaatsingsplannen en een start te maken met een ruimtelijk beleidskader waarmee nieuwe uitbreidingsvragen van IV-ondernemers beoordeeld kunnen worden. Uit deze inventarisatie komt een vijftiental lV-ondernemers naar voren die in aanmerking komt voor het verplaatsen of uitbreiden van de activiteiten. In november 2010 maakt de gemeente een ruimtelijk beleidskaderlvisie over intensieve veehouderij en glastuinbouw in het buitengebied van Horst aan de Maas. Hierin wordt onder meer opgenomen in welke gebieden groei van intensieve veehouderij mogelijk is, waar bestaande bedrijven kunnen blijven zitten zonder uitbreidingsmogelijkheden en waar intensieve veehouderij op termijn moet verdwijnen, vanwege onder meer geurhinder. Van de vijftien strategische dossiers heeft het college in de periode maart tot juli 2010 een besluit genomen over uitbreiding of verplaatsing van de activiteiten van circa tien ondernemers. In de andere gevallen was een besluit nog niet nodig. Eind 2010 moet voor deze tien gevallen een besluit worden genomen over hoe deze financieel gedekt worden.

Hiervoor zijn diverse middelen beschikbaar, zoals opbrengsten van te ontwikkelen woningen op de plek waar de bedrijfslocaties

gevestigd zijn, de verkoop van niet-strategische pachtgronden van de gemeente of inkomsten uit tijdelijke verhuur van de locaties. In enkele gevallen heeft de gemeente een extra belang bij het beëindigen of verplaatsen van de activiteiten in ruil voor (financiële) compensatie. Hierbij moet verder onderzocht worden of er tot een sluitende businesscases kan worden gekomen. Met twee IV-ondernemers (waaronder de ondernemer uit onderhavig onderzoek) moet de gemeente een

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

B/74

specifieke strategie ontwikkelen om een sluitende businesscase te ontwikkelen om hen te compenseren voor het saneren van hun bedrijfslocaties. In deze twee gevallen gaat het om grote tekorten van meerdere miljoenen. Met een aantal lV-ondernemers sluit de gemeente saneringsovereenkomsten af. Hierin worden alspraken opgenomen over de beëindiging of verplaatsing van de bedrijfsactiviteiten, dekkingsmiddelen en eventuele compensatie.

Saneringsovereenkomst met de ondernemer Op 15 juni 2011 wordt de saneringsovereenkomst afgesloten met de ondernemer. Hierin komen de gemeente en de ondernemer overeen dat de ondernemer aanwezige opstallen (inclusief fundering, verhardingen, hekwerken, installaties etc.) aan twee bedrijfslocat¡es aan de Blaktweg in Melderslo en de Saarweg in America voor l januari 2017 verwijdert. Ter compensatie voor de saneringskosten stelt de gemeente dertien bouwcontingenten voor vrijstaande woningen en vijf bouwcontingenten voor woningen met een bijbehorende bedrijfsruimte (bvo) van maximaal 500m2 beschikbaar. De ondernemer kan met een bouwcontingent een perceel (goedkopere) landbouwgrond omzetten naar (waardevollere) bouwgrond en dit vervolgens verkopen. De locaties waarop deze woningen ontwikkeld kunnen worden moeten nader worden bepaald. Alle kosten en risico's voor de procedures, planologie, het verwerven en realiseren van de bouwlocaties komen voor rekening van de ondernemer. De voormalig ondersteunt de externe projectleider bij het voorbereiden en opstellen van de saneringsovereenkomst. Ook voeren zij samen namens de gemeente de gesprekken met deze ondernemer.

2.2 De gemeente gaat zich extra inspannen om de bouwcontingenten te laten benutten In 2O15 stagneert het realiseren van de bouwcont¡ngenten door de ondernemer In juli 2015 blijkt dat het benutten van de bouwcontingenten moeizaam verloopt. De ondernemer heeft op dat moment vier bestemmingsplannen voor bouwlocaties gereed, waarmee dus vier bouwcontingenten ingevuld worden. Andere ondernemers die ter compensatie voor saneringen van hun bedrijven bouwcontingenten hebben verkregen, hebben deze nagenoeg benut. Dit komt met name doordat andere ondernemers aanzienlijk minder bouwcontingenten ter compensatie hebben ontvangen. Voor het verwijderen van de bedrijfsmiddelen van de voormalig veehouderijen aan de Blaktweg en de Saarweg heeft de ondernemer geld nodig. D¡t moet komen uit het verzilveren van de bouwcontingenten, wat in de praktijk juist lastig bl¡jkt te gaan. In een nota van juli 2015 adviseert de voormalig als opsteller van het document het college onder meer om de ondernemer aan te sporen om de bouwcontingenten meer marktconform aan te bieden, drie bouwcontingenten met bvo in te zetten nabíj het bedrijventerrein Melderslosche Weiden, vier bouwcontingenten op gemeentegronden en een bouwcontingent op de voormalige dienstwoning schrijft in de adviesnota dat er sprake is van aan de Blaktweg.

De voormalig een gezamenlijke saneringsopgave van de gemeente en de ondernemer, om zo de geuroverlast rondom de bedrijfslocaties van de ondernemer te verminderen. Om deze gezamenlijk saneringsopgave te laten slagen moet de gemeente in zijn ogen zich extra inspannen door de ondernemer tegemoet te komen om de bouwcontingenten te verzilveren.

Het college besluit zich verder in te spannen om de ondernemer te helpen de

bouwcontingenten te benutten Op 14 juli 2015 stemt het college in met het advies om zich verder in te spannen voor het verzilveren van de bouwcontingenten van de ondernemer. In een brief van de gemeente op 22 juli

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

9/74

2015, opgesteld door de voormalig doet de gemeente de ondernemer een dringende oproep om "de bouwcontingenten ook op een andere, flexibelere en meer marktconforme manier aan te bieden. Doel blijft namelijk om de saneringsopgave samen te doen slagen per 1 januari 20L7." In de brief deelt de gemeente het collegebesluit met de ondernemer om de stagnatie vlot te trekken door drie bouwcontingenten met bedrijfsruimten in te zetten op de Boomsweg (nabij het bedrijventerrein Melderslosche Weiden), vier bouwcontingenten op gemeentegronden en een bouwcont¡ngent op de voormalige dienstwoning aan de Blaktweg. Op t7 september deelt een besluit van het college met de ondernemer om het perceel aan de Boomsweg voor een koopsom van €190.000,- (k.k. excl, belastingen) te verkopen. De overige afspraken tussen de gemeente en de ondernemer om de sanering te bespoedigen worden op dat moment nog niet geconcretiseerd. Op 26 januari 2016 stemt het college in met het aangepaste bestemmingsplan voor de ontwikkeling van drie woningen met drie bedrijfsruimten van maximaal 500m2 op het perceel aan de Boomsweg. Het aangepaste bestemmingsplan wordt vervolgens ter inzage gelegd en daama vastgesteld.

De gemeente verkoopt een perceel aan de Hoebertweg door aan de ondernemer Het collegebesluit in juli 2015 om de Reindonker Kleiweg in America aan de openbaarheid te onttrekken leidde tot juridische procedures tussen de ondernemer en twee aangrenzende

agrarische ondernemers onderling, en met de gemeente. De aangrenzende agrarische ondernemers dienen diverse handhavingsverzoeken in bij de gemeente over het handelen van de ondernemer. Tevergeefs wordt gezocht naar een oplossing. Een mediation traject tussen de ondernemers leidt niet tot een oplossing. Een van de aangrenzende agrarische ondernemers wilde uiteindelijk van zijn perceel af. Vanwege de vertroebelde relatie weiged de buurman dit perceel (naar eigen zeggen samen aan de ondernemer te verkopen. Bij de voormalig perceel met collega's) ontstaat het idee het in te zetten om bouwcontingenten voor de ondernemer te realiseren. De voormalig rijft in april 2016 in een adviesnota aan het college dat een oplossing hiervoor kan worden bereikt als de gemeente het perceel van de buurman aankoopt voor een bedrag van €450.000,- en door te leveren aan de ondernemer en te verrekenen met vier bouwcontingenten. De kosten voor de aanschaf van het perceel komen ten laste van de voorziening Gemeentelijk Kwaliteits Menu (GKM), Met de aankoop en doorlevering moet een win-wín situatie ontstaan, door de juridische procedures op te lossen en tegelijkertijd de ondernemer in staat te stellen om vier bouwcontingenten te benutten. De waarde van een bouwcontingent is namelijk bepaald op €125.000,-.

Verder is er volgens het advies een kleine kans op een precedentwerking, omdat andere ondernemers die ter compensatie voor saneringen bouwcontingenten kregen deze inmiddels allemaal hebben benut.

In de adviesnota aan het college schrijft de voormalig verder dat door het perceel aan- en door te verkopen aan de ondernemer het realiseren van de saneringsopgave bespoedigd wordt. Bovendien is de ondernemer zijn verplichtingen uit de saner¡ngsovereenkomst nagekomen. De voormalig bedrijfslocatie aan de Saarweg is inmiddels in z'n geheel gesaneerd en de varkensstallen aan de Blaktweg zijn niet meer in gebruik. Bedrijfsmiddelen en materialen zijn afgevoerd en onderhandelingen over de sloop van de bedrijfslocatie lopen. Om de opleverdatum van 1 januari 20L7 te halen heeft de ondernemer volgens de nota meer middelen nodig, die verdiend moeten worden met de verkoop van bouwkavels en -contingenten. Op 12 april besluit het college het perceel van de buurman te kopen voor €450.000,- en het perceel in te zetten in het kader van de saneringsovereenkomst met de ondernemer door ter compensatie vier bouwcont¡ngenten weg te strepen ter waarde van €500.000,-.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

lO/74

Loskoppelen woon-werkbouwconti ngenten Boomsweg In juni 2019 blijkt dat het de ondernemer niet lukt om geschikte kopers te vinden voor de kavels aan de Boomsweg, waar de ondernemer drie bouwcontingenten woningen met bedrijfsruimten mag ontwikkelen. De ondernemer doet daarom een verzoek bij de gemeente om de koppeling wonen en werken los te laten en enkel contingenten voor bedrijfsruimten toe te laten op de Boomsweg. De

contingenten voor de woningen wil de ondernemer elders inzetten, namelijk aan de Americaanseweg in Meterik, nabij Horst aan de Maas. Daar heeft de ondernemer drie percelen grond met bestemming landbouw aangekocht. In een adviesnota aan het college geven de n een voormal een aantal argumenten om mee te werken aan het verzoek van de ondernemer. Met het loskoppelen van wonen en werken aan de Boomsweg wordt volgens hen tegemoet gekomen aan de vraag van de markt en kunnen bedrijven worden gefaciliteerd. Bovendien heeft de ondernemer inmiddels de sanering van de varkenshouderijen voltooid. Door mee te werken aan het loskoppelen van de woon-werkkavels aan de Boomsweg komt volgens hen de totale realisatie van de bouwcontingenten als compensatie voor de saneringsopgave in beeld, Naast de contingenten aan de Boomsweg en de Americaanseweg/ wordt er een bouwcontingent gerealiseerd aan De Steegh, ¡n Lottum. De ondememer houdt dan nog drie bouwcontingenten over, waarvan twee inclusief een bvo van maximaal 500m2. Door het loskoppelen van de woon-werkkavels wordt de verdiencapac¡teit van de ondernemer vergroot. De ondernemer kan zo immers twee keer geld verdienen aan de verkoop van de kavels. Eén keer bij de verkoop van de woonkavels aan de Americaanseweg en één keer bij de verkoop van de bedrijfskavels aan de Boomsweg.

Om te voorkomen dat de gemeente de ondernemer faciliteert in de verkoopcapaciteit, wordt de koopsom van de kavels aan de Boomsweg aangepast. De koopsom van de drie woon-werkkavels aan de Boomsweg wordt daarom verhoogd van €190.000,- naar €250.000,- en de verkoopprijs van de kavels aan de Boomsweg gemaximeerd op en de voormalig een bedrag van €85/m2. Verder schrijven de dat het wegstrepen van de drie woningbouwcontingenten aan de Boomsweg en de bestemmingsplanprocedure voor de bouw van drie woningen aan de Americaanseweg gefaciliteerd wordt door de gemeente in één bestemmingsplan.

De gemeente verkoopt een perceel landbouwgrond aan De Steegh, in Lottum, aan de ondernemer

In navolging van de toezegging uit 2015 om gemeentegronden aan de ondernemer te verkopen voor het realiseren van bouwcontingenten, besluit het college in november 2019 om een landbouwperceel aan de Steegh in Lottum aan de ondernemer te verkopen voor een bedrag van €42.33A,-. Volgens de adviesnota werd in 2015 al overeenstemming bereikt met de ondernemer over de verkoop van het perceel tegen een koopsom van €6lm2. Bij de verkoop worden de prijzen uit 2015 gehanteerd. Een taxateur van de gemeente heeft destijds de prijs bepaald volgens de toentertijd gangbare prijzen voor landbouwgronden, Het verkopen van dergelUke grote kavels landbouwgrond is lange tijd gestagneerd, waardoor het pas vier jaar na de toezegging tot een uitvoer van het collegebesluit uit 2015 is gekomen. Met de aankoop van de grond aan De Steegh in Lottum kan de ondernemer een bouwcontingent real¡seren. De koopsom komt ten goede aan de reserye strategische aan- en verkopen van de gemeente. een zaakmanager omgeving en Uit interne mailwisseling tussen de voormalig een beleidsadviseur omgeving uit juli 2020 bl¡jkt dat de ondernemer naast het ontwikkelen van een woning aan De Steegh ook een bedrijfsruimte van 500m2 op het voormalig landbouwperceel wil realiseren.

Uit de mailwisseling blijkt verder dat de beleidsadviseur omgeving kritisch was op het plan van de ondernemer om ook een bedrijfsruimte aan De Steegh te ontwikkelen. De bouwhoogte van bedrijfsgebouwen zou n¡et passen bij de omgeving van De Steegh. Wel zou het volgens haar

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

LLl74

wordt hierbij een optie zijn om exLra m2 bijgebouwen te plaatsen. De voormalig gesprek gevoerd. gevraagd, met de ondernemer heeft De expliciet naar zijn advies omdat hij het informeert zijn collega's vervolgens per mail dat hij geen afspraken voormalig met de ondernemer heeft gemaakt over het realiseren van bijgebouwen aan De Steegh in Lottum Als de ondernemer dit zou doen, zou er volgens de voormal nog een bouwcont¡ngent met een bedrijfsruimte overblijven.

2.3 De Americaanseweg 99 in Meterik De ondernemer dient een principeverzoek in voor het ontwikkelen van een won¡ng aan

de Americaänseweg Nadat in juni 2019 de Americaanseweg voor het eerst in beeld is gekomen om bouwcontingenten te realiseren, dient de ondernemer op 24 maart 2020 een principeverzoek in b'rj het college voor het bouwen van één woning aan de Americaanseweg 99, in Meterik. Op de locatie wil de ondernemer voormalige kassen van een glastuinbouwbedrijf verwijderen en de kavel bouw klaar maken voor het ontwikkelen van een woning. De ondernemer bepleit dat het verwijderen van de kassen een kwaliteitsimpuls geeft aan de omgeving. Daarom verzoekt de ondernemer de gemeente om in plaats van de maximaal toegestane 150m2 aan bijgebouwen in het buítengebied van Horst aan de Maas, een bijgebouw van 500m2 te ontwikkelen, zonder hiervoor extra aan de gemeente te betalen.

In april 2020 wordt het principeverzoek in behandeling genomen door een zaakmanager omgeving van de gemeente. Uit de adviesnota van 10 april blijkt dat de zaakmanager omgeving het college adviseert om geen medewerking te verlenen aan het opstarten van een procedure voor het bouwen van een n¡euwe woning aan de Americaanseweg door de ondernemer. Het verzoek van de ondernemer om aan de Americaanseweg 99 een nieuwe burgerwoning te bouwen is in strijd met het bestemmingsplan, omdat nieuwbouw burgerwoningen vanuit ruimtelijk oogpunt niet passend zijn binnen het glastuinbouwgebied waar de locatie in ligt. De zaakmanager omgeving geeft in zijn advies wel aan dat dit in de toekomst mogel¡jk kan veranderen. De gemeente werkt op dat moment namelijk aan een nieuwe visie op glastuinbouw. Deze visie kan leiden tot een herbegrenzing van het glastuinbouwgebied, waardoor de locatie in de toekomst hier mogelijk buiten kan komen te liggen en dan wel kansrijk wordt voor de nieuwbouw van een burgerwoning, Op 17 april wordt het besluit van hel college om geen medewerking te verlenen aan het plan op de Americaanseweg 99 in Meterik om oude opstallen te slopen en een nieuwe burgerwoning te realiseren met de ondernemer gedeeld.

In de brief deelt de zaakmanager het besluit van het college om geen medewerking te verlenen omdat het plan van de ondernemer niet past binnen het bestemm¡ngsplan, maar mogelijk in de toekomst wel kansrijk wordt omdat de gemeente werkt aan een nieuwe visie en herbegrenzing van het glastuinbouwgebied. Vooruitlopend op de herbegrenzing van het glastuinbouwgebied in de nieuwe visie op glastuinbouw wordt in oktober 2020 duidelijk dat de gemeente medewerking kan verlenen aan het initiatief van de ondernemer om aan de Americaanseweg een woning te ontwikkelen, als ook voldaan wordt aan enkele voorwaarden. Uit interne mailwisseling tussen de zaakmanager omgeving en de voormalig blijkt dat de planologen hier positief over zijn. De ondernemer wil echter naast de woning ook 500m2 aan bijgebouwen realiseren. Uit een mailwisseling in november bl¡jkt dat er intern bij de gemeente een discussie loopt over deze plannen. Planologen zouden twijfels hebben over of de 500m2 aan bijgebouwen wel past aan de Americaanseweg. De behandelend wat er in de zaakmanager vraagt per mail aan de voormalig saneringsovereenkomst is afgesproken over de locatie aan de Americaanseweg. Die reageert per

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

12/74

mail dat de ondernemer in vijf gevallen bijgebouwen (zoals een loods) van maximaal 500m2 aan bijgebouwen mag realiseren en dat dit goed moet worden vastgelegd in het bestemmingsplan. Op 15 december 2020 informeert de zaakmanager omgeving, namens de gemeente, de ondernemer dat zij vooruitlopend op de herbegrenzing van het glastuinbouwgebied in principe medewerking verlenen aan het verzoek voor het slopen van kassen aan de Americaanseweg en het bouwen van een burgerwoning onder een aantal voorwaarden. Zo moet de nieuwe bouwkavel qua aard en omvang passen bij de reeds aanwezige bouwkavels op de Americaanseweg, de woning moet aangesloten worden op de structuur en bouwmassa van de omgeving en parkeervoorzieningen moeten op eigen terrein voorzien worden. Uit de brief blijkt verder dat de ondernemer toestemming krijgt om naast de woning ook 500m2 aan bedrijfsruimte mag realiseren omdat het slopen van de kassen gezien wordt als een kwaliteit verbeterende maatregel. Om de plannen te realiseren moet de ondernemer aan de slag met het opstellen van een conceptbestemmingsplan. Hiervoor schakelt de ondernemer hulp in van een extern juridisch adviseur ruimtelijke ordening die vaker opdrachten uitvoert voor de ondernemer. De externe juridisch adviseur gaat aan de slag met het coördineren en opstellen van een gecombineerd

conceptbestemmingsplan voor het ontwikkelen van een woning op het perceel aan de Americaanseweg en de Steegh.

Vaststellen gecombineerd (concept)bestemmingsplan Americaanseweg en De Steegh Op 3 mei 2021 deelt de extern juridisch adviseur ruimtelijke ordening het gecombineerde conceptbestemmingsplan voor de Americaanseweg in Meterik en De Steegh in Lottum met de gemeente. In het conceptbestemmingsplan zijn verschillende ondezoeken, zoals bodemonderzoek, akoestisch, ecologisch en archeologisch onderzoek gebundeld en ingediend bij een zaakmanager omgeving van de gemeente. Na indiening bij de gemeente beoordelen de vakinhoudelijke beleidsmedewerkers de verschillende onderdelen van het conceptbestemmingsplan. De zaakmanager omgeving van de gemeente coördineert dit proces en fungeert als eerste aanspreekpunt voor de indiener. De voormalig werd in dit proces geïnformeerd

vanuit zijn rol als maar was niet inhoudelijk betrokken bij de beoordeling en besluitvorming, zo hebben wij van een respondent begrepen. Naar aanleiding van de reacties op de verschillende onderdelen van het conceptbestemmingsplan worden in de lente en zomer van 2021 vervolggesprekken tussen de extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling, de zaakmanager omgeving en voormalig van de gemeente ingepland. In juli 2021 laat de extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling de gemeente weten dat de ondernemer een wijziging wil aanbrengen in de plannen van de ontwikkeling van de Amerlcaanseweg, De ondernemer wil bij de woning aan de Americaanseweg ookgraag een separate bedrijfsruimte van 500m2ontwikkelen, boven op de toegestane 150m2aan bijgebouwen. Hiervoor moet het conceptbestemmingsplan gewijzigd worden. De extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling is zelf kritisch op de haalbaarheid van de plannen van de ondernemer en wil dus graag akkoord van de gemeente voordat ze aan de slag gaat. Binnen de gemeente ontstaat er in juli van dat jaar een discussie over het al dan niet toestaan van het ontwikkelen van een separate bedrijfsruimte van 500m2 naast de woning met een bijgebouw van 150m2 aan de Americaanseweg.

De behandelende zaakmanager vergunn¡ngen is kritisch op dit plan van de ondernemer, omdat dit niet eerder zou zijn besproken of getoetst bij het beoordelen van het principeverzoek. Hiervoor moet volgens de zaakmanager vergunningen opnieuw een gemotiveerd principeverzoek aan het college worden voorgelegd. De zaakmanager vergunningen stelt dat een dergelijke solitaire bedrijfsvestiging ruimtelijk onwenselijk is en medewerking hoogstwaarschijnlijk geweigerd zal worden. Ðe voormalig wijst de zaakmanager vergunningen op de afspraak uit de saneringsovereenkomst dat de ondernemer bij een woning een

-

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

13/74

bedrijfsruimte van maximaal 500m2 mag realiseren. Uit de interne mailwisseling hierover blijkt dat overeenkomen dat de de zaakmanager vergunningen en de voormali perceel kan het de bedrijfsruimte ontwikkelen. aangrenzend ondernemer op Uit mailwisseling tussen de extern juridisch adviseur ruimtelijke ordening en de gemeente blijkt dat de ondernemer eind september 2021 contact opneemt met de voormalig om met alle betrokkenen te overleggen. In oktober 2021 mailt de voormalig behandelend zaakmanager omgeving en de extern juridisch adviseur met het verzoek om bij elkaar te komen om "de huidige situatie te doorbreken" rondom het gecombineerde conceptbestemmingsplan en "een knoop door te hakken" over de ontwikkeling van 500m2 aan bedrijfsruimte. Bij de rondetafelsessie zijn vakinhoudelijke ambtenaren van grondzaken nwezig. Hier wordt afgesproken om de en vergunningen en de voormalig mogelijkheid voor het ontwikkelen van een aparte bedrijfsruimte van 500m2 toe te kennen aan De Steegh en niet aan de Americaanseweg. Een aantal dagen na de rondetafelsessie dient de extern juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling

het aangepaste gecombineerde conceptbestemmingsplan voor de Americaanseweg en De Steegh in

bij de gemeente. Uit de adviesnota aan het college van 29 novemberblijkt dat het conceptbestemmingsplan zes weken ter inzage heeft gelegen en dat er geen zienswijzen zijn ontvangen. Hierdoor kan het bestemmingsplan ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In januari 2A22 wordt de adviesnota opnieuw voorgelegd aan het college met enkele kleine aanpassingen, waarna het college op 24 januari instemt met het voorstel. Op 8 maart 2022 wordt het bestemmingsplan vervolgens voorgelegd aan de gemeenteraad, waarna het gecombineerde bestemmingsplan wordt vastgesteld.

2.4 Afkopen van de resterende bouwcont¡ngenten In januari 2023 krijgt de gemeente een verzoek van een andere ondernemer binnen over de locatie aan de Boomsweg. Deze ondernemer wil graag een bedrijf vestigen op een van de kavels aan de Boomsweg. De locatie aan de Boomsweg bestaat uit drie percelen. De grond is in eigendom van de gemeente, maar toegezegd aan de ondememer als onderdeel van de afspraken uit 2015 om de stagnatie van het realiseren van de bouwcontingenten te bespoedigen, Deze ondernemer moet het perceel in één keer kopen van de gemeente, maar hoeft pas van de gemeente af te nemen als hij voor alle drie de percelen een koper heeft, Hierdoor heeft de ondernemer geen prikkel gevoeld om een van de percelen aan andere geïnteresseerde ondernemers te verkopen. Naar aanleiding van het ver¿oek van een ondernemer om een bedrijf te vestigen aan de Boomsweg vraagt een behandelend ambtenaar van economie en gebiedsontwikkeling een standpunt aan het college inzake de bestemming en verkoopbaarheid van de bouwkavels aan de Boomsweg. TegelijkertiJd melden verschillende andere geTnteresseerde ondernemers zich bij een nieuwe voor een kavel aan de Boomsweg.

De uit zich te verdiepen in de totstandkoming van de situatie rondom de Boomsweg een h oofdlijnennotitie voor het college op In juni 2023 stelt de In de nota schetst de beleidsmedeweker over de afspraken tussen de gemeente en de grondzaken een chronologisch overzicht van de besluiten, afspraken en relevante ontwikkelingen tussen de gemeente en de ondernemer over de saneringsovereenkomst en de daaruit concludeert onder meer dat voortvloeiende bouwcontingenten. D met deze koopafspraken, gemeente moeten aanbieden locatie Boomsweg nooit had aan de de de dat de gemeente het ondernemersrisico heeft overgenomen, er geen koopovereenkomst is opgesteld maar in plaats daarvan direct ¡s overgegaan tot een akte van levering waardoor er geen

Integr¡te¡tsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandel¡ng van de casus

t4/74

goede voorwaarden zijn afgesproken, en het onttrekken van de woningbouwcontingenten aan de Boomsweg ten behoeve van de Americaanseweg niet correct is aangepast in het bestemmingsplan, waardoor de publiekrechtelijke mogelijkheid blijft bestaan om naast bedrijfsruimte ook woningen te ontwikkelen aan de Boomsweg. Naar aanleiding van de notitie vraagt het college de om te onderzoeken hoe de ontstane situatie kan worden opgelost

In juli 2023 legt de

vervolgens in samenspraak met de voormalig na overleg met de ondernemer, een discussienota voor

aan het college. Uit gesprekken met de ondernemer blijkt die open te staan om afstand te doen van de overeenkomst over de Boomsweg, mits de resterende bouwcontingenten en

ontwikkelrechten worden afgekocht door de gemeente. De dat een realistische waarde €75.000,- per contingent is.

berekent

Vervolgens krügt de de opdracht van het college om, samen met de voormalig verder in gesprek te gaan met de ondernemer om de situatie op te lossen. In september 2O23 voeren zij gesprekken met de ondernemer over het afkopen van de resterende bouwcontingenten en de afspraken over de Boomsweg. Hlerna besluit het college om een vaststellingsovereenkomst met de ondernemer af te sluiten, om zo afstand te doen van eerdere afspraken over de Boomsweg en de resterende bouwcontingenten van de ondernemer af te kopen. Begin 2024 wordt de vaststellingovereenkomst tussen de gemeente en de ondertekend. Hierin wordt afgesproken dat de ondernemer een bedrag van €441.000,- ontvangt. Dit bedrag bestaat uit €225.000 voor de drie bedrijfscontingenten aan de Boomsweg en €140.000,voor de twee resterende bedrijfscontingenten van de ondernemer inclusief 2\o/o btw.

2.5 De voormal¡g

koopt de bouwkavel aan de Americaanseweg van de ondernemer

NadeverkoopVanzijnwoninginjuni2021or¡ënteertdevoormul¡gEzichsamen met zijn partner op een nieuwe stap in de woningmarkt. Op 8 maart 2022 stelt de gemeenteraad het gecombineerde bestemmingsplan voor de Americaanseweg en De Steegh vast. In maart 2022 gesprekken met de ondernemer over de aankoop van de start de voormal kavel. De ondernemer biedt aan om een deel van de kosten mee te financieren. Na overweging besluiten de voormaligen zijn partner hier geen gebruik van te maken, omdat zij de kosten zelf kunnen dragen met eigen middelen en een hypothecaire lening. Binnen een maand na de vaststelling van het gecombineerde conceptbestemmingsplan voor de Americaanseweg en De Steegh koopt de voormalig-de bouwkavel aan de Americaanseweg 99 van de ondernemer. Eind maart 2022 informeert hij het afdelingshoofd en de clustermanager over de aankoop en zijn plannen om daar een woning te bouwen. Zij adviseren hem om de aankoop te melden bij de gemeentesecretaris, om mogelijke beeldvorming over

voorkennis te voorkomen. Begin april 2022 brengt de voormalig e gemeentesecretaris op de hoogte van de aankoop. De gemeentesecretaris laat onderzoeken of sprake is geweest van handelen met voorkennis. In het daaropvolgende gesprek licht de voormalig zrJn betrokkenheid bij de ondernemer toe en geeft aan dat de kavel twee jaar openbaar te koop heeft gestaan v¡a een website voor grondstroken. Volgens hem hadden geïnteresseerden daarmee gelijke kansen om het perceel aan te kopen. De conclusie op basis van het gesprek was dat er geen sprake is geweest van handelen met voorkennis.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

l5/74

Op 19 mei 2022 reageert de gemeentesecretar¡s schriftelijk op de aankoop van de bouwkavel. In de brief stelt hij dat er geen sprake is geweest van belangenverstrengel¡ng tussen de aankoop en de functie van de voormal bij de gemeente. In de tussentijd zet de voormalig het traject voort door vergunningen aan te vragen en de bouwwerkzaamheden op te starten. In juni 2022 stort de ondernemer een bedrag van Iop de rekening van de voormalig Het geldbedrag zou zijn bedoeld als startkapitaal voor de bouw en fiscaal gunstig zou zijn voor de ondernemer. De voormalig verklaart dat er geen tegenprestatie voor het geldbedrag werd verwacht en dat dit later ook is opgenomen in de voorwaarden van de geformaliseerde persoonlijke lening. De voormalig houdt het geld en stort het bedrag niet terug, maar gebruikt het voor de start van de meldt dit niet bij zijn teidinggevende bouwwerkzaamheden. De voormalig omdat het volgens hem een privé aangelegenheíd betrof Medio 2023 constateert de boekhouder van de ondernemer bij het opstellen van de jaarrekening dat het geldbedrag dat de voormalig ontving moet worden geformaliseerd in een'schriftelijke persoonl'rjke lening. In een gesprek tussen de voormalig gemeentesecretaris en HR-adviseur verklaart de eerstgenoemde dat de boekhouder bij het controleren van de jaarstukken van de ondernemer op het overgemaakte geldbedrag stuitte en dat

dit alleen mogelijk was indien er ook een rentevergoeding tegenover zou staan. Op advies van de boekhouder wordt het bedrag vervolgens op 23 april 2024 met terugwerkende kracht geformaliseerd als een persoonlijke lening met marktconforme voorwaarden. De voormalig verklaart ons hierover dat het vanaf het begin duidelijk was dat het om een persoonlijke lening met marktconforme voorwaarden zou gaan, en niet om een schenking die pas later is omgezet in een lening. Dit zou in2O22 mondeling zijn afgesproken. Wel heeft het een kleine twee jaar geduurd voordat het in een overeenkomst geformaliseerd was. De leningsovereenkomst is door ons niet ingezien. Wel hebben wij een verklaring ontvangen van Fiers adviseurs en accountants afgelegd aan de ondernemer dat de afspraken in de overeenkomst zakelijk zijn zonder aanvullende verplichtingen of prestaties. Tevens is er een terugbetalingsverplichting met een rentevergoeding met als einddatum 31 december 2034.

Integr¡teitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

L6/74

HOOFDSTUK 3

Analyse en beoordeling sleutelmomenten Dit hoofdstuk bevat de analyse en beoordeling of de voormalig e ondernemer enig voordeel heeft laten genieten, Wij hebben gekozen acht sleutelmomenten tussen 2010 en 2024 nader te analyseren. Dit zijn momenten van intensief contact tussen de gemeente en de ondernemer over de realisatie van de bouwcontingenten rnet wellicht betrokkenheid van de voormalig Per sleutelmoment komen wij tot een beoordeling van de handelwijze van de voormalig In de laatste paragraaf komen wij tot een beoordeling van mogelijke positieve beinvloeding en gunste belangenverstrengeling door de voormulig van de ondernemer,

3.1 Context van het handelen van de voormalig -ten

Om een zorgvuldige analyse van de feiten en omstandigheden te kunnen maken en te kunnen

beoordeleninhoeverredevoormal¡ileenpogingheeftondernomenomde ondernemer dan wel één van zijn ondememingen enig voordeel te laten genieten, beschrijven wij eerst de rol en het handelen van de voormali in de context binnen de gemeente en ten opzichte van andere betrokkenen. Verschillende gesprekspartners beschrijven de cultuur van de gemeente als seruicegericht voor zowel ondernemers als inwoners. Volgens hen proberen ambtenaren in de dienstverlening altijd

maatwerk te leveren met oog voor de belangen van ondernemers én de leefbaarheid binnen de gemeente.

Rol van de voormal¡tr

en andere betrokkenen

Vanuit de gemeente zijn verschillende onderdelen betrokken bij het realiseren van bouwcontingenten. Zo is de afdeling grondzaken onder meer verantwoordelijk voor het voeren van onderhandelingen en het berekenen van prijzen van grondposities, Planologie en ruimtelijke ordening is onder meer verantwoordelijk voor het beoordelen en ruimtel¡jke toetsen van plannen. Vergunningverlening is onder meer verantwoordelijk voor bij het beoordelen van principeverzoeken en vergunningsaanvragen. De afdeling economie en gebiedsontwikkeling is onder meer verantwoordelijk voor het onderhouden van het contact met ondernemers met bouwcontingenten.

Integriteitsonderzoek naar handelwuze ambtenaar en afhandeling van de casus

t7/74

van de afdeling De voormalig economie en gebiedsontwikkeling fungeerde als Hij had een schakelfunct¡e tussen verschillende vakinhoudelijke disciplines bij de I. gemeente, coördineerde het opstellen van nota's over de (realisatie van) de saneringsovereenkomsten met inhoudelijke input van verschillende vakdisciplines, adviseerde het college hierover en werd geconsulteerd over de inhoud van de saneringsovereenkomst en de inzet van bouwcontingenten, zonder deze inhoudelijk te beoordelen. Volgens vrijwel alle gesprekspartners was de voormalig in het werk en genoot hii vertrouwen van zowel ondernemers als collega's bij de gemeente. Volgens verschillende ver inhoudelijke kennis van de agrarische betrokkenen beschikte de voormalig sector en had hij zicht op de basisprincipes van ruimtelijke ordeningsprocessen. Uit interne mailwisseling blijkt dat verschillende betrokken ambtenaren regelmatig bij elkaar van de bouwcontingenten van de ondernemer. Vrijwel altijd informeerden naar actueel overzichten -bekwaam was de voormali hierbij betrokken, dan wel direct als vraagbaak, dan wel indirect in de mailwísseling ter kennisgeving.

Kennis over de voortgang en het realiseren van de bouwcontingenten uit de saneringsovereenkomst met de ondernemer was daarmee sterk geconcentreerd bij de voormalig Een centraal toegankelijk overzicht van de realisatie en voortgang van de bouwcontingenten van de ondernemer hebben wij niet aangetroffen. Hierdoor lijkt de gemeente in grote mate afhankelijk te zijn geweest van de kennis van de over de stand van zaken rondom het verzilveren van de voormalig bouwcontingenten door de ondernemer. De voormalig-¡,as door de jaren heen intensief betrokken bij de projecten van de ondernemer rondom het benutten van de bouwcontingenten. Hij stelde (in samenspraak met collega's van vakinhoudelijke disciplines) adviesnota's voor het college op, mailde collega's over de voortgang, werd gevraagd naar de stand van zaken met betrekking tot de bouwcontingenten en organiseerde overleggen om vastgelopen processen glad te strijken.

De ondernemer onderhoudt in de gehele periode van onderhavig onderzoek intensief contact met de gemeente. De contacten tussen de ondernemer en de gemeente zijn breder dan enkel het

realiseren van de bouwcontingenten.

In het vervolg zoomen we in op acht sleutelmomenten tussen 2010 en 2O24 waarbij sprake was van intensief contact tussen de gemeente en de ondernemer inzake de realisatie van de bouwcontingenten. In de analyse bekijken we eerst wat de gemeente heeft gedaan om de ondernemer de bouwcontingenten te laten realiseren. Vervolgens analyseren we de rol en of hij een poging heeft ondernomen om de betrokkenheid van de voormaligJn hierbij te verschaffen. ondernemer een voordeel

3.2 Sleutelmoment 2010-201 1 : opstellen saneringsovereenkomst met de ondernemer Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In 2010 start de gemeente met het in kaart brengen van strateg¡sche dossiers van intensieve veehouderijen die vanwege nieuw beleid rondom milieutechnische knelpunten en geurbelasting hun bedrijven moeten saneren of verplaatsen. In dit kader worden gesprekken gevoerd met agrarische ondernemers, wat resulteert in een lijst van vijftien strategische milieudossiers. In twee complexe gevallen is een specifieke strategie noodzakelijk. Eén van deze gevallen leidt in juni 2011 tot een saneringsovereenkomst tussen de gemeente en de ondernemer. Hierin wordt afgesproken dat de

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

tB/74

ondernemer aanwezige opstallen (inclusief fundering, verhardíngen, hekwerken, installaties etc.) aan twee bedrijfslocaties aan de Blaktweg in Melderslo en de Saarweg in America voor 1 januari 2017 verwijdert. Ter compensatie ontvangt hij achttien bouwcontingenten, waarvan vijf met de mogelijkheid voor een bedrijfsruimte. In de saneringsovereenkomst wordt opgenomen dat alle kosten en risico's voor de procedures, planologie, het verwerven en het realiseren van de bouwlocaties voor rekening van de ondernemer komen. Verdere procesmatige afspraken over het realiseren van de bouwcontingenten, zoals het tijdsbestek waarbinnen dit moet gebeuren, geschikte locaties of wie welke verantwoordelijkheid heeft in de totstandkoming van de contingenten worden niet gemaakt. Het aantal bouwcontingenten dat de ondernemer ter compensatie krijgt ligt aanzienlijk hoger dan bij andere saneringstrajecten. Volgens een enkele gesprekspartner valt het grote aantal bouwcontingenten op, terwijl anderen dit passend achten gezien de omvang van de sanering. De gemeente ziet in dat compensatie via bouwcontingenten zowel voor de ondernemer als voor de

omgeving meerwaarde kan hebben. De ondernemer krijgt de mogelijkheid om goedkopere landbouwgrond om te zetten naar duurdere bouwgrond, wat bij verkoop een financieel voordeel oplevert. Tegelijkertijd biedt deze aanpak kansen om een kwaliteitsimpuls aan het buitengebied te geven door opstallen te saneren, oude landbouwgrond te herontwikkelen en nieuwe woningen te realiseren.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig De voormal

is in 2010 betrokken bij het in kaart brengen van strategische

dossiers van intensieve veehouderijen die vanwege nieuw beleid rondom milieutechnische

knelpunten en geurbelasting hun bedrijven moeten saneren of verplaatsen. Hij is niet leidend in dit proces. Deze rol ligt bij een externe projectleider. Wel ondersteunt hij deze projectleider en voeren zij namens de gemeente gesprekken met agrarische ondernemers. Dit leidt tot een lijst van vijftien strategische milieudossiers en in juni 201"1 tot een saneringsovereenkomst met de ondernemer. Binnen de organisatie staat de voormalig bekend als een voorstander van het gebruik van bouwcontingenten als compensatiemiddel. Vanuit zijn rol is hij verantwoordelijk voor de ondersteuning en voorbereiding van afspraken uit saneringsovereenkomsten en fungeert hij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers bij de gemeente. Hij ¡s echter n¡et verantwoordelijk voor de inhoudelijke afspraken of de uitvoering ervan. Beleidsambtenaren van vakinhoudelijke afdelingen, zoals grondzaken of financiën, stellen deze afspraken op. Volgens meerdere gesprekspartners heeft de voormalig een invloed op de keuze met welke ondernemers een saneringsovereenkomst wordt aangegaan. Wij hebben op basis van de feiten en omstandigheden niet kunnen vaststellen dat de voormalig ij het opstellen van de saneringsovereenkomst met de ondernemer een poglng heeft ondernomen om een voordeel voor de ondernemer te verschaffen.

Hierbij merken wij op dat we geen getuigen uit de tijd van het opstellen van de saneringsovereenkomsten hebben gesproken.

3.3 Sleutelmoment 2Ot5: het realiseren van de bouwconti n genten stag neert Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In juli 2015 heeft de ondernemer vier van de in totaal achttien bouwcontingent voor woningen gerealiseerd. Hij heeft er op dat moment nog veertien over, waarvan vijf met bedrijfsruimte van maximaal 500m2. Voor het verder saneren van de twee varkenshouderijen heeft de ondernemer extra middelen nodig. Deze middelen moeten komen uit het verzilveren van de bouwcontingenten,

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandeling van de casus

19/74

wat in de praktijk juist lastig blijkt te gaan. De gemeente heeft extra belang b'rj het saneren van de voormalig varkensstallen van de ondernemer in Melderslo, vanwege een gewenste uitbreiding van museum de Locht die bemoeilijkt wordt door geuroverlast van de varkensstallen én woningbouw die met de sanering in het gebied wordt mogelijk gemaakt. Daarom besluit de gemeente zich extra in te spannen om de ondernemer tegemoet te komen om de bouwcontingenten te verzilveren. Het college besluit onder meer om drie contingenten met bvo in te zetten op gemeentelijke grond op de Boomsweg, nabij het bedrijventerrein Melderslosche Weiden en vier stuks op gemeentegronden. Andere ondernemers die ter compensatie voor het saneren van bedrijfslocaties contingenten hebben verkregen van de gemeente hebben deze op dat moment nagenoeg benut. Dit komt met name doordat het in deze gevallen om aanzienlijk minder contingenten gaat. Het college besluit om het perceel met drie kavels aan de Boomsweg voor een prijs van €190.000 aan de ondernemer te verkopen. De verdere invulling van de afspraken uit 2015 wordt in een later stadium geconcretiseerd. Alles overziend stellen wij vast dat de gemeente zich extra inspant om de ondernemer zijn bouwcont¡ngenten te laten verzilveren, terwijl dit primair een verantwoordelijkheid is van de ondernemer.

Analyse en beoordeling handelwijze voormalig De voormalig-was

de steller van de adviesnota aan het college om zich extra in

te spannen zodat de ondernemer bouwcontingenten kon benutten. De brief waarin het collegebesluit werd gedeeld met de ondernemer werd door

""n opgesteld.WijhebbenbegrepenVaneenrespondentdatdevoormalÍgfniet betrokken was bij de prijsbepaling van de percelen aan de Boomsweg, die de ondernemer voor €190.000 kocht van de gemeente. De onderhandelingen en prijsbepaling werden afgehandeld door de Wij hebben tevens van deze respondent begrepen dat de voormalig enkel betrokken was vanwege de samenhang met de saneringsovereenkomst. Volgens betrokkenen heeft hij geen poging ondernomen om de ondernemer een voordeel te verschaffen.

Wij hebben op basis van de feiten en omstandigheden niet vastgesteld dat de voormalig (dan wel een van zijn een poging heeft ondernomen om de ondernemer ondernemingen) een voordeel te verschaffen toen het realíseren van de bouwcontingenten stagneerde en de gemeente besloot om zích extra in te spannen om de ondernemer tegemoet te komen.

3.4 Sleutelmornent 20t6: Aan- en doorverkoop perceel Hoebertweg Analyse rolinvulling gemeente jegens ondernemer In maart 2016 blijkt dat er naar aanleiding van een collegebesluit uit 2015 over de onttrekking van de Reindonker Kleiweg aan de openbaarheid juridische procedures zijn ontstaan tussen de ondernemer en enkele buurondernemers onderlingf en met de gemeente. Ðe gemeente besluit als tussenpersoon te fungeren. Het landbouwperceel wordt voor een bedrag van €450.000 van de buurondernemers aangekocht en in ruil voor vier bouwcontingenten ter waarde van €500.000 aan de ondernemer doorgeleverd. De kosten voor de aanschaf van het perceel worden ten laste gelegd aan de voorziening Gemeentelijk Kwaliteits Menu (GKM). Met deze opstelling wil de gemeente in een klap de juridische procedures tussen en met de ondernemers oplossen, de ondernemer in staat stellen om een bouwcontingent te benutten op het landbouwperceel en in één keer vier bouwcontingenten weg te strepen.

Integriteitsonderzoek naar handelwijze ambtenaar en afhandel¡ng van de casus

20/74

Zonder deze opstelling van de gemeente lijkt het niet aannemelijk dat de ondernemer het perceel aan de Hoebertweg rechtstreeks van de buurondernemer had kunnen aankopen. Door het besluit van de gemeente faciliteert de gemeente de ondernemer actief om vier bouwcontingenten ter waarde van €125.000 per stuk weg te strepen. Hiermee wordt tevens een probleemsituatie tussen ondernemers onderling en met de gemeente in het kader van de onttrekking van de Reindonker Kleiweg deels opgelost.

Analyse en beoordeling handelwijze voormal had het idee om de gemeente als tussenpersoon op te laten treden en het perceel aan de Hoebertweg aan te kopen van de buurondernemer en in ruil voor het wegstrepen van vier bouwcontingenten door te verkopen aan de ondernemer. Hij stelt hiervoor een advies op voor het college. Hierin draagt hij onder meer aan dat de saneringsopgave van de ondernemer bespoedigd zou worden met de aan- en doorverkoop van het perceel, de ondernemer zijn verplichtingen uit de saneringsovereenkomst tot dan toe was nagekomen maar meer middelen nodig had voor het verder saneren van de bedrijfslocaties en er een geringe kans was op een precedentwerking, Bij het niet halen van de saneringsopgave zouden er bovendien ook risico's ontstaan. 7o zou de ondernemer de gemeente aan kunnen spreken op een inspanningsverplichting voor het invullen van de bouwcontingenten. De voormalis-schrljft verder in de adviesnota dat dit weliswaar genuanceerd ligt, maar dat er desondanks juridische procedures uit voort kunnen komen die tot imagoschade kunnen leiden en de gemeente geld kosten.

De voormalig verklaart hierover dat het idee om de gemeente als tussenpersoon op te laten treden in de aan- en doorverkoop van het perceel aan de Hoebertweg samen met collega's van grondzaken en juridische zaken werd bedacht in opdracht van het college om een passende oplossing te vinden voor de ontstane situatie. De voormalig

Uit het collegebeslu¡t blijkt dat de clustermanager ruimte conform het advies werd gemandateerd om de transacties verder uit te werken en vast te leggen in afspraken. De voormalig heeft voor zover wij kunnen overzien geen rol gespeeld bij de uitvoering van het besluit om het perceel aan de Hoebertweg aån te kopen en vervolgens door te verkopen aan de ondernemer. Volgens de voormalig-hebben collega's van grondzaken en juridlsche zaken de overeenkomst met de ondernemer gesloten en was een onafhankelijk taxateur betrokken voor het waarderen van de landbouwgrond. Eén van de respondenten bevestigt dit,