RIB.24.038 Zienswijze Omnibuzz
Tekst van het document
Onder de beheerkosten is op basis van de historische ervaringscijfers een bedrag opgenomen voor de bonus malus. Het uiteindelijke bedrag is afhankelijk van de daadwerkelijk geleverde kwaliteit op de weg in termen van punctualiteit en aantal klachten. 8
Over Omnibuzz
Ontwikkelingen in het openbaar vervoer
Aanpassingen in de lijnvoering in Limburg leiden tot steeds meer gebieden waar de afstand tussen het OV en de voordeur toeneemt. Doordat ook het OV met personeelstekort en bijbehorende kwaliteitsverlies te kampen heeft, biedt het OV in afnemende mate een passend en/of aantrekkelijk alternatief voor mensen met een beperking. Deze ontwikkeling staat haaks op onze gezamenlijke ambitie om OVgebruik onder klanten juist te stimuleren en de instroom van nieuwe klanten te beperken. Wij spannen ons daarom optimaal in de integratie met het OV te bevorderen en het OV aantrekkelijk te maken voor onze klanten. De insteek van Omnibuzz is het minimaliseren van deze gevolgen voor Omnibuzz en het optimaliseren van het aanbod van openbare vervoersoplossingen, zodat deze ook voor (potentiële) klanten van Omnibuzz passend zijn. Groeiende zorgbehoefte bij klanten
De toename van dementie of verward gedrag bij de doelgroep heeft gevolgen voor de uitvoering van het vervoer en de dienstverlening via de telefoon. Het uitvoeren van ritten en het verwerken van rit- en informatieaanvragen kost hierdoor gemiddeld meer tijd. Dit is een ontwikkeling die wij concreet terugzien in de oplopende gemiddelde gesprekstijd. Een daling in het aantal telefonische contacten leidt hierdoor niet noodzakelijk tot minder bezetting aan de telefoon. Aangezien deze tendens voorlopig doorzet, zetten wij nog nadrukkelijker in op het gebruik van digitale kanalen, zoals MijnOmnibuzz, om de druk op de telefonische dienstverlening te beperken. Omnibuzz volgt hiermee de landelijke tendens, zoals onder andere blijkt uit de handreiking van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met betrekking tot de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer. Hierin staat onder andere: ‘Om een compacte, efficiënte overheid te realiseren met hoogwaardige dienstverlening, is digitalisering een vereiste en is het digitale kanaal het voorkeurskanaal. Het uitgangspunt is: digitaal waar het kan’. Uiteraard houden wij hierbij altijd rekening met de (on-)mogelijkheden van onze klanten.
Omnibuzz
Over Omnibuzz
Er zijn aanvullende vervoersspecificaties die zorgen voor passend vervoer voor deze klanten. De chauffeur krijgt bijvoorbeeld extra tijd voor deze ritten (indicatie extra zorg) of mag pas vertrekken als de klant door een ander persoon is opgevangen (indicatie persoonlijke overdracht). Een goede toepassing van deze indicaties gaat echter niet vanzelf. Hiervoor is afstemming nodig tussen gemeenten (consulenten), vervoerders en Omnibuzz. Vanwege de geringe omvang en beperkte ervaringscijfers zijn de kosten van deze toeslagen voorlopig niet begroot. Door de signalen die wij bij de uitvoering van ons vervoer krijgen te delen met de desbetreffende gemeente, ondersteunen wij gemeenten bovendien in de gemeentelijke taak van vroegsignalering van verward gedrag. Compliance en toename ‘kruimelfuncties’
Als lokale overheid is Omnibuzz aan een toenemend aantal wettelijke verplichtingen gehouden. Deze recente toename leidt tot uitdagingen in de uitvoeringsorganisatie en stijgende overheadkosten. Het betreft onder andere een wetswijziging in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr) per 1 juli 2022, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Archiefwet, het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, de Wet Elektronische publicaties (Wep), de implementatie van de Wet open overheid (Woo) per 1 mei 2022. Met ingang van 1 januari 2025 treedt naar verwachting de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (Wmebv) in werking, waarin eisen gesteld worden aan de digitale communicatie tussen overheden en burgers. De stapeling van ‘kruimelfuncties’ leidt tot groeiende uitdagingen in de uitvoeringsorganisatie en hebben veelal betrekking op de digitale processen, waar wij juist meer op willen inzetten. Wij benaderen deze taken dan ook niet als wettelijke verplichtingen en onderkennen het belang dit goed in te richten en te borgen in de processen als voorwaarde voor onze kernwaarden en ambities. Vanwege het structurele karakter pakken wij dit grotendeels intern op. Wij merken echter ook dat wij als uitvoeringsorganisatie over onvoldoende capaciteit en deskundigheid
beschikken om dit volledig zelfstandig te doen. Omdat bij de deelnemende gemeenten evenmin ondersteuning beschikbaar is, huren wij hiervoor deels extern advies in bij Daadkracht, een externe organisatie waar wij sinds 2021 de rollen van functionaris gegevensbescherming, privacy officer en security officer hebben ondergebracht. Bovendien ondersteunen zij bij het opvolgen van de aanbevelingen van de toezichthouder met betrekking tot het digitaal archief.
2.3
Pijler 1: Kantelen van vervoer en OV-gebruik stimuleren
Een belangrijke ambitie is het optimaliseren van het gebruik van het reguliere OV of andere voorliggende vervoersvoorzieningen. In voorgaand hoofdstuk is al beschreven dat een aantal ontwikkelingen de realisatie van deze ambitie in de weg zit. Toch blijft dit een centrale pijler in de visie van Omnibuzz, omdat alternatief vervoer de enige oplossing is om de maatschappelijke participatie van de (potentiële) klanten te behouden en bevorderen, zonder dat het vervoersvolume van Omnibuzz stijgt. Integratie OV en doelgroepenvervoer
Ondanks de tendens van terugtrekkend OV en verschraling van het aanbod zal de focus blijven liggen op het optimaliseren van het gebruik van OV en andere voorliggende voorzieningen. Dit is harder nodig dan ooit. Wij voeren intensief overleg met de Provincie Limburg en Arriva over het toewerken naar integrale mobiliteit. Alle geprioriteerde aanbevelingen uit ons gezamenlijk actieplan zetten wij om in daadwerkelijke acties en deelprojecten die de komende jaren gaan bijdragen aan een beter integraal mobiliteitsaanbod in Limburg. Gedurende 2023 is daar nog een nieuw traject bijgekomen, namelijk publieke mobiliteit, waarbij wij samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werken aan mogelijkheden voor publieke mobiliteit in Limburg (HUB’s, servicelijn, first-and-last mile, één vervoerskenmerk) met als doel de mobiliteitsmogelijkheden en integratie op provinciaal niveau te optimaliseren. De Voor Elkaar Pas (VEP) zien wij daarbij als een belangrijk 9
Omnibuzz
instrument. In de huidige samenwerking wordt gekeken naar mogelijkheden om dit product nog beter af te stemmen op onze doelgroep. Wij zoeken hierbij aansluiting bij innovaties in het OV. Dit doen wij door inzicht in de VEP als voorliggende voorziening te verkrijgen, beschikbare data ten aanzien van de VEP te analyseren en de voorwaarden van de VEP meer in lijn brengen met ambities van de GR Omnibuzz. In dit traject leggen wij tevens de verbinding met initiatieven zoals het project Kommee van Trendsportal. Hiermee kunnen wij actief sturen op het gebruik van alternatief vervoer in bredere zin en het vergroten van duurzaamheid door het organiseren van informatie-, mobiliteitsen praktijkdagen in pilotgemeenten in Noord-Limburg. In de komende jaren willen wij de opgedane ervaringen in Noord-Limburg gebruiken om deze in heel Limburg op structurele basis uit te rollen. Toeleiding naar ander vervoer en gebruik voorliggende voorzieningen
Voor de toeleiding naar het OV zetten wij in op meer gebruik van de VEP door onze klanten, onder andere door promotieactiviteiten. Tegelijk werken wij aan een pilot, waarbij wij inzetten op een soortgelijk product met gratis OV met Arriva Limburg als voorloper op Wmo-vervoer. Dit zorgt voor een vangnet tegen mobiliteitsarmoede en maakt het OV toegankelijker voor burgers die net tussen wal en schip vallen. Deze pilot richt zich niet op onze klanten en heeft als doel de instroom te verminderen. Door het gebruik van OV te stimuleren, verwachten wij dat iedere burger langer zelfstandig kan blijven reizen en Omnibuzz minder snel nodig zal zijn. Deze pilot zal eerst uitgevoerd worden bij één landelijke en één stedelijke gemeente met als doel data op te halen en mogelijke besparingen voor alle deelnemende gemeenten inzichtelijk te krijgen. Naast het OV optimaliseren wij de informatieverstrekking over andere vervoersinitiatieven aan individuele gemeenten. Doel hiervan is dat deze informatie gemakkelijker beschikbaar is voor Wmo-consulenten en het gebruik van alternatief vervoer en lokale vervoersvoorzieningen toeneemt. 10
2.4
Over Omnibuzz
Pijler 2: Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer
Binnen het huidige Omnibuzz-vervoer streven wij op verschillende manier optimale efficiëntie na. Op het gebied van instroom van ander vervoer zijn er interessante ontwikkelingen. Efficiënt Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV)
Wij passen de overeenkomsten met vervoerders optimaal aan aan de nieuwe werkelijkheid. Dit is nodig om de continuïteit van het vervoer op de langere termijn te borgen. Met de verlenging van de huidige raamovereenkomsten, zoals besloten door het dagelijks bestuur op 10 mei 2023, willen wij bevorderen dat de opdrachtnemer duurzame arbeidsrelaties aangaat en dat er wordt geïnvesteerd in duurzame voertuigen. De verlenging zorgt ervoor dat vervoerders kunnen investeren in duurzaam vervoer en goed werkgeverschap. Bovendien geeft dit meer ruimte om te onderzoeken of bij de nieuwe aanbesteding (start 1 januari 2028) Zero Emissie Doelgroepenvervoer gerealiseerd kan worden. Verder is de verwachting dat opnieuw aanbesteden leidt een kostenstijging, omdat nieuwe prijsafspraken met vervoerders gemaakt worden. De huidige contracten voor het CVV-vervoer lopen tot 1 januari 2028. Onderliggend bestek is destijds door het Aanbesteding Instituut Mobiliteit (AIM) en Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) genoemd als een ‘bijna perfect bestek’. De aanbesteding is opgedeeld in 8 percelen die aan zes taxibedrijven is gegund. Twee bedrijven hebben twee percelen. De bedrijven die momenteel het Omnibuzz-vervoer uitvoeren zijn:
› Taxi Nelissen - regio Maastricht. › Taxi Van Loo - regio Heuvelland. › Taxi Hanneman - regio Parkstad, regio Westelijke Mijnstreek.
› Personenvervoer Midden-Limburg (PML) - regio Roermond.
› Taxi Van Driel - regio Weert, regio Venray/Noord Limburg.
› Taxi De Leeuw - regio Venlo/Peel en Maas.
Omnibuzz
Over Omnibuzz
Wij hanteren verschillende instrumenten die bijdragen aan de continuïteit, kwaliteit en efficiënte uitvoering van het vervoer, zodat (minimaal) aan de contractueel afgesproken kwaliteitseisen wordt voldaan. De efficiëntie van het vervoer is al verhoogd door de contante betalingen af te schaffen. Efficiënter plannen is een gezamenlijke opdracht voor de vervoerders en Omnibuzz, omdat de inzet van voertuigen daarmee wordt beperkt. Binnen de lopende contracten zijn wij volop bezig met het efficiënter maken van het vervoer. Belangrijke instrumenten voor efficiënt vervoer zijn vraagspreiding en actief sturen op groepsritten en vast werk. In 2023 is een module in de ritreserveringssoftware gerealiseerd om piekspreiding te effectueren. Hiermee geven wij sturing aan het gewenste vertrek- en ophaalmoment. Dit levert een efficiëntere planning en inzet van vervoer op en borgt tevens de kwaliteit van de uitvoering, omdat ritten worden verschoven van tijdstippen waar het knelt naar andere rustigere momenten. In november 2023 zijn wij gestart met 1 vervoerder. In 2024 zullen wij dit goed evalueren en de verwachting is wij dit vervolgens over alle percelen uitrollen. Tegelijk pakken wij nog steeds het chauffeurstekort aan door vervoerders te ondersteunen in het behouden en werven van nieuw personeel. In de advisering aan gemeenten blijven wij inzetten op bewustwording en signalering.
Het is complex om een goede balans te vinden tussen maatwerk, zodat vervoerspecificaties enerzijds passend zijn en anderzijds het vervoer beheersbaar blijft. Samen kijken wij kritisch naar de noodzaak van (individuele) vervoersspecificaties. Wij ondersteunen gemeenten bij het nemen van beheersmaatregelen via bewustzijn van de kosteneffecten van deze specificaties en het toekennen van een (gelimiteerd) budget. Tevens intensiveren wij het meldpunt beperkte zelfregie, waardoor de advisering zo goed mogelijk aansluit bij de behoeften van klant en vervoerder. De mogelijkheden tot het reserveren van ritten maken wij zo klantvriendelijk en efficiënt mogelijk via moderne taxipoints in de ziekenhuizen en de ontwikkeling van
MijnOmnibuzz. Het gebruik van MijnOmnibuzz gaan wij stimuleren door een uitgebreide promotiecampagne en het ondersteunen en vergroten van de digitale vaardigheden van gebruikers. Tenslotte hebben wij een data gedreven onderzoek uitgevoerd om de achterblijvende vervoersvraag te verklaren, aangevuld met een klantonderzoek naar het reisgedrag. De resultaten zijn omvangrijk en het vertalen naar concrete acties vraagt tijd. In 2024 gaan wij hierover met de gemeenten in gesprek, bouwen wij het onderzoek verder uit en bepalen samen de richting voor een passend vervolg. Instroom ander doelgroepenvervoer
De huidige contracten in het Omnibuzz-vervoer bieden mogelijkheden om ander vervoer uit te voeren, zonder dat altijd een aanbesteding nodig is. De invulling hiervan is flexibel en afhankelijk van de behoefte bij de desbetreffende gemeente. Deze taak is als zodanig niet ingerekend in de begrotingen, maar als er een concreet verzoek vanuit een gemeente komt, bekijken wij samen de mogelijkheden. Als resultaat hiervan voert Omnibuzz (op geringe schaal) sinds 2022 een deel van het jeugdwet-vervoer uit voor de gemeente Roermond en vanaf 2023 ook voor de gemeente Nederweert. Momenteel lopen gesprekken over nieuwe verzoeken. De instroom van het leerlingenvervoer van zes gemeenten in Midden-Limburg was te omvangrijk; daarvoor is een aparte aanbesteding gedaan. De gunning van dit vervoer zal in het voorjaar van 2024 zijn en de implementatie en inrichting van de organisatie voor de start in augustus 2024. Dit wordt in een apart hoofdstuk toegelicht. Kostenverdeling verschillende vervoersvormen
Voorlopig wordt voor deze instroom geen extra capaciteit ingezet op de overhead. De achterliggende gedachte is dat veel onderwerpen en thema’s overkoepelend relevant zijn en veel ondersteunende/facilitaire taken, zoals huisvesting en management niet wezenlijk toenemen door het leerlingenvervoer. Zaken als compliance met allerlei wetten (zie de paragraaf 11
Omnibuzz
Over Omnibuzz
over kruimelfuncties) of een wijziging van de GR hebben betrekking op de organisatie Omnibuzz als geheel, los van de vervoersvorm. De ontschotting van verschillende vervoersvormen en een integrale benadering van het vervoer is bovendien een belangrijk aspect in de visie van Omnibuzz.
klantenadministratie, klachtafhandeling, facturering etc. Bovendien is Omnibuzz ook een kennisorganisatie die op basis van inhoudelijke kennis nieuwe ideeën ontwikkelt en deelnemende gemeenten adviseert in de beleidsontwikkeling.
De uitvoering van leerlingenvervoer kan hierin een belangrijke stap zijn, waarbij wij in de bedrijfsvoering geen harde splitsing tussen de vervoersvormen hanteren. Daarom is gekozen om een deel van de overheadkosten voor leerlingenvervoer intern door te belasten vanuit de Wmo. De kosten worden dus verrekend met de overhead van alle 30 deelnemende gemeenten op de Wmo. Op die manier leidt het onderbrengen van het leerlingenvervoer tot een voordeel voor alle deelnemende gemeenten op het Wmovervoer. Zodra andere gemeenten besluiten het leerlingenvervoer aan Omnibuzz op te dragen, zullen de kosten opnieuw verdeeld worden over de deelnemende gemeenten, waarbij naar verwachting schaalvoordelen optreden in de uitvoeringsorganisatie. Hiervan hebben alle gemeenten voordelen. Hetzelfde geldt voor de aanbesteding.
Als inhoudsdeskundig adviseur voor gemeenten voert Omnibuzz veel werk binnen de andere twee pijlers (grotendeels) zelfstandig uit. Een belangrijke taak voor Omnibuzz is nu het verkrijgen van inzicht in de gevolgen van de pandemie voor de langere termijn en de wijze waarop het vervoer zich verder zal ontwikkelen. Dit is van groot belang voor goede contractuele afspraken met vervoerders, de eigen bedrijfsvoering en de vertaling daarvan naar de komende begrotingen. Met betrekking tot de beperkte zelfregie implementeren wij onze kennis op het gebied van gedragsverandering binnen Omnibuzz, zodat wij via meer begrip in gedrag en persoonseigenschappen van klanten beter kunnen aansluiten op hun behoeften en het effect van interventies toeneemt.
Invulling andere vervoersbehoeften
Vanuit het sterke partnership met vervoerders kan Omnibuzz flexibel worden ingezet bij maatschappelijke behoeften aan vervoer. Dit is afgelopen jaren ingezet voor vervoer van en naar ‘besmette’ huisartsenpraktijken, corona-hotels, vaccinatielocaties, vervoer van vluchtelingen en evacuaties gedurende de wateroverlast. Op deze wijze kan het beschikbare vervoersysteem worden ingezet ten behoeve van (urgente) maatschappelijke doelen en/of als acute noodoplossing. Dit vervoer wordt niet begroot en kan in opdracht van de gemeenten snel opgepakt worden, mits dit mogelijk is binnen het systeem.
2.5
Pijler 3: Omnibuzz als slimme organisatie
Omnibuzz als kennisorganisatie
Omnibuzz is op de eerste plaats een uitvoeringsorganisatie met reguliere werkzaamheden als ritaanname, 12
Om de ondersteuning van de werkzaamheden en advisering voor gemeenten op niveau te houden, is Omnibuzz voortdurend bezig zijn informatie- en kennismanagement, kwaliteitsbeheer en rapportage-instrumenten. In de volgende paragrafen worden enkele belangrijke facetten genoemd die ons faciliteren om deze werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. Kwaliteitsbeleid
Wij borgen het kwaliteitsbeheer onder andere via interne audits en het in kaart brengen van de bedrijfsprocessen en bijbehorende risico’s. Dit doen wij onder andere met een open verbetercultuur en interne audits. Zo is bijvoorbeeld de budgetbewaking geoptimaliseerd. Naast een interne focus richten wij ons ook op onze externe contacten. Zo verzorgen wij intern een training om de schrijfvaardigheid van medewerkers in het klantcontact te verhogen en voeren een tevredenheidsonderzoek uit onder alle partners van Omnibuzz om de dienstverlening optimaal op hun behoeften af te stemmen.
Omnibuzz
Over Omnibuzz
Interne organisatie
De nieuwe realiteit van hybride werken heeft gevolgen voor zaken als de interne organisatie, de invulling van werkgeverschap, doelmatig werken en de huisvestigingssituatie. Onze medewerkers hebben alle benodigde faciliteiten om (deels) vanuit thuis te werken. Ook het hybride vergaderingen vanaf kantoor is gefaciliteerd. Het dienstverleningsniveau richting klanten en gemeenten is op hetzelfde hoge niveau gebleven. Er is dus geen enkele reden om hier wijzigingen in aan te brengen. Wel onderzoeken wij de mogelijkheden van verschillende huisvestigingssituaties om deze kosten structureel te beperken. Wij zorgen voor een integraal en duidelijk personeelsbeleid, uitbreiding van het vitaliteitsbeleid door onder andere de introductie van de leasefiets en werken structureel aan integriteitsbeleid. Door het hybride werken verandert de aard van integriteitskwesties. Omdat wij dit een belangrijk aandachtspunt vinden, werken wij structureel aan integriteitsbeleid via onder andere workshops rond relevante thema’s. Via het integriteitsbeleid borgen wij goed werkgeverschap, maar ook het vertrouwen van de burger in Omnibuzz als onderdeel van de overheid. Naast de interne integriteit hechten wij ook veel waarde aan de kwaliteit van onze dienstverlening en hoe deze door onze partners wordt ervaren. Contractbeheer
Wij passen de overeenkomsten met vervoerders optimaal aan aan de nieuwe werkelijkheid zodat de continuïteit voor de lange termijn geborgd is. In deze onzekere tijden vraagt dit het nodige innovatief vermogen. Hierdoor is de organisatie gegroeid in flexibiliteit en beter voorbereid op schommelingen in het vervoersvolume, afwijkende uitvoeringsregels of nieuwe (acute) mobiliteitsbehoeften. Aanpassing verdeelsystematiek
De afrekensystematiek voor gemeenten is met ingang van 2023 aangepast. Nu dit is aangepast, gaan wij samen met de gemeenten aan de slag met de toekomstige
afrekensystematiek voor de klanten. Afrekening op basis van kilometers voor de klant maakt een duidelijke afstemming met het OV-tarief mogelijk. Dit is een belangrijk uitgangspunt voor veel gemeenten. Het omzetten van het klanttarief naar kilometers heeft echter verregaande consequenties voor een aantal systeemvoorwaarden die momenteel in zones zijn gedefinieerd. Dit betreft onder andere het opstaptarief, de maximale reisafstand en de jaarbudgetten. Het in kaart brengen van de gevolgen van een dergelijke aanpassing vraagt veel voorbereiding en expertise van Omnibuzz. Vanwege de gevoeligheden en de gevolgen op klantniveau vraagt dit verder intensief overleg met gemeenten en vertegenwoordigers van de gebruikers, zoals het cliëntenpanel. Dit is een traject dat wij de komende jaren gezamenlijk met hen zullen oppakken. De insteek hierbij is de systematiek voor klanten te wijzingen per 1 januari 2028, omdat dan ook de nieuwe vervoerscontracten in kilometers zullen worden uitgevraagd. Relatiebeheer gemeenten
Via overleg, bijeenkomsten, bestuursinformatiebrieven en periodieke rapportages informeren wij bestuurders, ambtenaren en ook raadsleden over belangrijke onderwerpen en betrekken hen vroegtijdig bij belangrijke keuzes. Dit leidt tot gedragen voorstellen die wij met zorg uitwerken ter besluitvorming. Op deze wijze proberen wij de samenwerking zo goed en transparant mogelijk vorm te geven. Wij investeren in de relatie met individuele gemeenten, door bijvoorbeeld nieuwe bestuurders en contactambtenaren uit te nodigen voor een kennismakingsgesprek, zodat de continuïteit bij de gemeente geborgd is en de lijnen met Omnibuzz kort blijven. Mede hierdoor merken wij dat Omnibuzz steeds vaker en sneller door gemeenten wordt benaderd met vragen, verzoeken of suggesties. Dit bevordert de uitwisseling van ideeën en de onderlinge verbondenheid en zorgt er tevens voor dat gemeenten de meerwaarde van Omnibuzz in toenemende mate kunnen benutten. 13
Omnibuzz
Digitalisering en compliance
In 2021 is een wijziging van de GR Omnibuzz voorbereid naar aanleiding van een wetswijziging in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (wijziging Wgr per 1 juli 2022). In deze wijziging is ook een uittredingsregeling uitgewerkt. Bijbehorend conceptwijzigingsvoorstel is in een gezamenlijk traject met andere Gemeenschappelijke Regelingen in Limburg voorgelegd ter besluitvorming. Eind 2023 is de zienswijze procedure afgerond en in de eerste helft van 2024 zullen de deelnemende gemeenten naar verwachting allemaal de benodigde toestemmingsprocedure volgen, zodat de wijziging tijdig (dat wil zeggen uiterlijk 1 juli 2024) kan worden gepubliceerd. De Nota reserves, voorzieningen en risicomanagement is in 2023 in overeenstemming met de wettelijke bepalingen uit het BBV geactualiseerd. De Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz (GR) wordt in 2024 aangepast aan de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Met betrekking tot het digitaal archief is in 2023 een stappenplan uitgewerkt voor het inrichten van processen voor het bewaren, anonimiseren en vernietigen van de digitale rit- en klantgegevens op totaal- en klantniveau. Dit stappenplan is direct geïmplementeerd en zal naar verwachting in 2024 afgerond worden. In 2022 is tevens het toegankelijkheidsbeleid vastgesteld, waarin de implementatie van de digitalisering en openbaarheid stapsgewijs is uitgewerkt.
Digitalisering is van groot belang vanuit klantperspectief, kostenoogpunt en duurzaamheid. Het dagelijks bestuur wordt periodiek geïnformeerd over de (financiële) voortgang. In het kader van de implementatie van de Wet Open Overheid (Woo) heeft Omnibuzz een aansluiting op de Woo-index gerealiseerd. Wij implementeren deze wet conform een stappenplan op advies van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Om de documenten die onder deze verplichting vallen ook digitaal toegankelijk te maken, zijn in 2023 interne processen ingericht om via sjablonen toegankelijke documenten te genereren voor publicatie via deze Woo-index. Het uitgangspunt is dat alle vergaderstukken 14
Over Omnibuzz
vanaf 2024 aan deze wetgeving voldoen. Naast compliance aan diverse relevante wetgeving leidt dit tot verbetering van de vindbaarheid, leesbaarheid en bruikbaarheid van aangeboden digitale informatie en optimaal gebruikersgemak. In oktober 2023 is onderzocht of MijnOmnibuzz digitoegankelijk is voor iedereen. De inspectie leverde een aantal verbeterpunten op die wij hebben opgepakt. Bij de herinspectie in februari 2024 hebben wij voor MijnOmnibuzz het keurmerk drempelvrij ontvangen, hetgeen betekent dat MijnOmnibuzz volledig voldoen aan de eisen voor digitale toegankelijkheid. Vanwege de geldigheid van 3 jaar, zal in oktober 2024 een nieuwe inspectie van onze website plaatsvinden. De digitale dienstverlening wordt tevens in lijn gebracht met de eisen uit de Wmebv die per 1 januari 2025 in werking zal treden. Momenteel inventariseren wij de impact. Omnibuzz werkt voortdurend aan al deze verplichtingen, maar voldoet nog niet op alle vlakken volledig. Dit blijft structureel inspanning vragen. Wij organiseren dit in eerste instantie zoveel mogelijk intern, maar vanwege de benodigde specifieke expertise op deze uiteenlopende dossiers, maken wij hierbij tevens gebruik van externe adviseurs. Wij informeren ons bestuur periodiek over de voortgang. Het is moeilijk om verder vooruit te kijken, omdat wetswijzigingen en de implicaties ervan nog niet op voorhand bekend zijn.
Wij merken wel dat wettelijke voorschriften regelmatig wijzigen of aangescherpt worden, waardoor wij rekening houden met een structurele taakverzwaring op het gebied van compliance. Tegelijk beogen wij met de digitalisering ook kostenbesparing door het minimaliseren van postverzending en het verlagen van de capaciteit voor telefonisch klantcontact. Het applicatielandschap als basis
Vanwege het toenemend belang van digitalisering is het van groot belang ons applicatielandschap goed te onderhouden en toekomstbestendig in te richten. Het opzetten en implementeren van een Information Security Management System (ISMS) zorgt voor professionalisering en verdere borging van de informatiebeveiliging. Wij verwachten dit in 2024 af te
Omnibuzz
Over Omnibuzz
ronden. Ons applicatielandschap vormt daarmee een stevig fundament voor functionele uitbreiding, zoals de verdere ontwikkeling van MijnOmnibuzz. Wij gaan MijnOmnibuzz de komende jaren verder doorontwikkelen met het oog op meer gebruikersgemak voor de klant en het mogelijk maken van onze digitaliseringambities. Ook starten wij een uitgebreide promotiecampagne voor MijnOmnibuzz. Hiermee vergroten wij de zelfredzaamheid bij klanten en kunnen wij druk van de telefonie bij de klantenservice en ritreservering beperken. De website van Omnibuzz is technisch ook toe aan vernieuwing. Het content managementsysteem (CMS) van de huidige website van Omnibuzz is inmiddels 7 jaar oud. Dit heeft in de nabije toekomst gevolgen voor updates en veiligheid van onze website. Halverwege 2024 verwachten wij onze nieuwe website te presenteren die volledig voldoet aan de moderne technische standaarden en ook de informatie over de uitvoering van het leerlingenvervoer bevat. Bovendien fungeert de website als platform voor de publicaties in het kader van de Woo en toegang tot MijnOmnibuzz. Uiteraard streven wij ook voor de nieuwe website naar het keurmerk drempelvrij voor digitale toegankelijkheid.
2.6
Uitvoering leerlingenvervoer Midden-Limburgse gemeenten
Uitbreiding taken Omnibuzz
Omnibuzz is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en vanaf 1 augustus 2024 ook verantwoordelijk voor de uitvoering van het leerlingenvervoer in de Midden-Limburgse gemeenten Echt-Susteren, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond en Weert. Voor de gemeente Roermond gaan wij vanaf diezelfde datum ook het gym- en zwemvervoer regelen. Het algemeen bestuur heeft op 27 september 2023 ingestemd met de uitgangspunten van de DVO die met deze 6 gemeenten apart voor dit vervoer wordt afgesloten. Op hoofdpunten is de DVO voor alle vervoersvormen gelijk. Wel zijn er specificaties die afhankelijk zijn van de vervoersvorm, zoals de definitie van het vervoer of de ingangsdatum. De taakverdeling tussen gemeente en Omnibuzz zijn in
praktijk ook nagenoeg gelijk. Omnibuzz is verantwoordelijk voor de aanbesteding van het vervoer. Voor dit vervoer is de aanbesteding voorbereid en gepubliceerd eind 2023. In het voorjaar van 2024 verwachten wij de definitieve gunning bekend te maken. De indicering en aanmelding van de leerlingen wordt door de gemeente gedaan. Omnibuzz neemt vervolgens de administratie over, zorgt voor een goede uitvoering van het vervoer en voert hier contracten kwaliteitsbeheer op uit. Wij zorgen voor de ritaanname en controle op de routeplanning, factuurcontrole, klachtafhandeling, informatievoorziening, communicatie en rapportage. Tevens organiseren en faciliteren wij het bestuurlijk gremium, zodat besluitvorming over het leerlingenvervoer zorgvuldig kan plaatsvinden. Tenslotte stellen wij jaarlijks de begroting en jaarrekening op voor de verantwoording per gemeente, inclusief de accountantscontrole. Ongeveer 900 leerlingen gaan van dit vervoer gebruikmaken en ongeveer 100 leerlingen gaan gebruikmaken van het gymen zwemvervoer. Dit vervoer betreft geregeld vervoer met vaste routes en vraagt derhalve een totaal andere aansturing. Er zijn hiervoor investeringen nodig met betrekking tot ritbeheersoftware, klantsysteem, rapportagetools, boekhouding en MijnOmnibuzz. Deze investeringen worden op basis van inwoneraantal doorberekend aan de betreffende gemeenten.
De doelen, kernwaarden en missie van Omnibuzz zijn niet doelgroep gebonden en gelden voor alle vervoersvormen waarvan de gemeenten de uitvoering opdragen aan Omnibuzz. Hiervoor verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘Over Omnibuzz’. Voor een aantal ontwikkelingen, zoals het personeelstekort en de duurzaamheidseisen zien wij mogelijkheden deze risico’s te mitigeren omdat onze expertise en ervaring beter benut kunnen worden als wij meerdere vervoersvormen gezamenlijk vanuit Omnibuzz kunnen aansturen. Bovendien vergroten wij door deze bundeling de kansen op realisatie van deze duurzaamheidsambities. Het jaar 2024 staat in het teken van de aanbesteding en de voorbereiding op de implementatie van het leerlingenvervoer. In augustus 2024 starten wij met de daadwerkelijke 15
Omnibuzz
uitvoering van dit vervoer. Dit vraagt voor deze periode dus relatief veel van onze organisatie. Structureel vraagt leerlingenvervoer juist relatief weinig beleidsmatige advisering. Hiermee houden wij rekening in de verdeling van de kosten. Binnen twee jaar zullen wij deze verhoudingen samen evalueren. Het is denkbaar dat tijdens de looptijd van de contracten de behoefte aan advisering of beleidsontwikkeling op het leerlingenvervoer toeneemt. Voorlopig zijn de uitgangspunten voor onze advisering en beleidsondersteuning nog voornamelijk gericht op het vraagafhankelijk vervoer. Bedrijfsvoering en verdeelsystematiek kosten
De basis voor de begrotingen van het leerlingenvervoer is de business case die aan de besluitvorming tot instroom ten grondslag ligt. Het kalenderjaar loopt niet gelijk met schooljaar, maar wij houden het boekjaar gelijk aan het kalenderjaar. Zo kunnen wij alle vervoersvormen in financiële stukken over dezelfde periode verantwoorden. De kern is dat de aanbesteding leerlingenvervoer en gym- en zwemvervoer (voor Roermond) gezamenlijk plaatsvindt en dat dit vervoer ook gezamenlijk verantwoord wordt. Nieuwe instroom van jeugdvervoer en dagbestedingsvervoer van deelnemende gemeenten blijft tussentijds mogelijk. Dit wordt dan separaat verantwoord. De opstartkosten worden gefinancierd door de zes gemeenten die vanaf de start deelnemen. Bij eventuele instroom van nieuwe gemeenten worden de opstartkosten herverdeeld over alle deelnemende gemeenten. De (deels variabele) structurele kosten worden over dezelfde zes gemeenten verdeeld. Voor het leerlingenvervoer is geen klantbijdrage van toepassing; gemeenten financieren dit vervoer volledig zelf. Voor de interne bedrijfsvoering is het uitgangspunt dat de uitvoering van het leerlingenvervoer geen negatief effect heeft op de bestaande dienstverlening voor de 30 deelnemende Wmo-gemeenten. De uitvoerende taken voor Wmo- en leerlingenvervoer zijn daarom apart van elkaar ingericht.
Opstartkosten, zoals investeringen in automatisering, worden direct aan de gemeenten met leerlingenvervoer doorgerekend. De overhead, die ongeveer 10% van de totale begroting bedraagt, is hierop een uitzondering. Deze kosten worden voor het Wmo- en leerlingenvervoer opgeteld en 16
Over Omnibuzz
vervolgens via de vaste verdeelsleutel verdeeld. Dat betekent dat er geen extra capaciteit wordt ingezet op de overhead. De achterliggende gedachte hiervoor is dat, zoals hierboven benoemd, veel onderwerpen en thema’s overkoepelend relevant zijn en veel ondersteunende/facilitaire taken, zoals huisvesting en management niet wezenlijk toenemen door het leerlingenvervoer. Zaken als compliance met allerlei wetten (zie de paragraaf over kruimelfuncties) of een wijziging van de GR hebben betrekking op de organisatie Omnibuzz als geheel, los van de vervoersvorm. De ontschotting van verschillende vervoersvormen en een integrale benadering van het vervoer is bovendien een belangrijk aspect in de visie van Omnibuzz. De uitvoering van leerlingenvervoer kan hierin een belangrijke stap zijn, waarbij wij in de bedrijfsvoering geen harde splitsing tussen de vervoersvormen hanteren. Daarom is gekozen om een deel van de overheadkosten voor leerlingenvervoer intern door te belasten vanuit de Wmo. De kosten worden dus verrekend met de overhead van alle 30 deelnemende Wmo-gemeenten. Op die manier leidt het onderbrengen van het leerlingevervoer tot een voordeel voor alle deelnemende gemeenten op het Wmo-vervoer.
Zodra andere gemeenten besluiten het leerlingenvervoer aan Omnibuzz op te dragen, zullen de kosten opnieuw verdeeld worden over de deelnemende gemeenten, waarbij naar verwachting schaalvoordelen optreden in de uitvoeringsorganisatie. Hier hebben alle gemeenten voordelen van. Hetzelfde geldt voor de aanbesteding. Vervoerskosten
De vervoerkosten worden op basis van daadwerkelijk gebruik, middels een gewogen gemiddelde tarief vervoerders oftewel één gemeentelijk tarief, afgerekend met de gemeenten. Alle perceeltarieven samen leiden tot een gewogen gemiddeld tarief (prijs) voor de gemeenten waarbij per gemeente op basis van realisatie en toeslagen (hoeveelheid) wordt afgerekend. De gunning verwachten wij halverwege februari af te ronden. Na definitieve gunning kan dit tarief berekend worden.
3
De beleidsbegroting
17
Omnibuzz
De beleidsbegroting
3. De beleidsbegroting 3.1
Programma Omnibuzz-vervoer
Wat willen wij bereiken?
Omnibuzz heeft haar missie vertaald in enkele concrete doelstellingen. De doelstellingen zijn:
› Iedere doelgroep passend en tijdig vervoer bieden. › Continu werken aan kwaliteitsverbetering. › Het bevorderen van de zelfredzaamheid van de burger
en het zo veel als mogelijk gebruikmaken van algemeen toegankelijke (voorliggende) voorzieningen. › Vervoersuitgaven beheersbaar houden en vervoer blijven uitvoeren binnen de gemeentelijke begrotingen. › Grip op de interne organisatie, ondanks de toenemende (wettelijke) verplichtingen. Wat gaan wij hiervoor doen in het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer?
Voor de deelnemende gemeenten staat het bieden van passend en tijdig vervoer voorop. Dat vervoer moet voor gemeenten en klanten betaalbaar blijven. Door samenwerking binnen Omnibuzz wordt efficiënt met de middelen omgegaan en ontwikkelen wij samen vernieuwingen op het gebied van beheersbaarheid. Door deze manier van (samen-)werken gaat financiële beheersbaarheid samen met kwaliteitsverbeteringen voor de klant. Samengevat zal Omnibuzz in 2024 de volgende taken uitvoeren of ontwikkelen:
› Continue sturing op kwaliteitsafspraken middels con-
tractbeheer en periodiek overleg met vervoerders. › Uitvoeren van concrete onderzoeken op basis van de verschillende aspecten uit het onderzoeksrapport over de integratie tussen OV- en doelgroepenvervoer. › Doorontwikkelen van de VEP om het gebruik van OV te optimaliseren. › Doorontwikkelen mogelijkheden voor maatwerk naar 18
aanleiding van de groeiende zorgbehoefte, met oog voor kwaliteit en binnen de beheersbaarheid en de realiteit in de vervoerssector (chauffeurstekorten). › (Data gedreven) onderzoek naar klant- en vervoersontwikkeling en eventuele prognoses. › Doorontwikkelen van concepten om een efficiënte planning en uitvoering te bevorderen, met specifieke aandacht voor piekspreiding. › Doorontwikkeling MijnOmnibuzz dat het reizen gemakkelijker maakt en de efficiëntie van de bedrijfsvoering bevordert. › Ontwikkeling van een nieuwe eigentijdse website. › Het organiseren en faciliteren van instroom van ander vervoer, indien wenselijk. › Advisering en uitwerking voorstellen voor omzetting vervoerssysteem voor klanten en vervoerders van zones naar kilometers. › Advisering en uitwerking van beheersmaatregelen op gemeenteniveau, indien wenselijk/noodzakelijk. › Doorontwikkelen van informatie- en kennismanagement binnen de organisatie en uitwisseling hiervan met deelnemende gemeenten en andere externe partijen. › Compliant zijn met geldende wet- en regelgeving, met speciale aandacht voor privacy en informatiebeveiliging, digitaal archief, digitale toegankelijkheid en openbaarheid. › Structureel toetsen en controleren van de administratieve organisatie, bijsturing van resultaten en processen via grondige informatievoorziening, rapportages en risicomanagement binnen de planning & control cyclus.
Wat gaan wij hiervoor doen in het leerlingenvervoer?
Voor de deelnemende gemeenten staat het bieden van passend en tijdig vervoer voorop. Dat vervoer moet voor gemeenten en klanten betaalbaar blijven. Door samenwerking binnen Omnibuzz wordt efficiënt met de middelen omgegaan en ontwikkelen wij samen vernieuwingen op het gebied van beheersbaarheid. Door deze manier van (samen-)werken gaat financiële beheersbaarheid samen met kwaliteitsverbeteringen voor de klant. Samengevat zal
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Omnibuzz in 2024 de volgende taken uitvoeren of ontwikkelen:
› Afronding aanbesteding en gunning vervoer. › Implementatie van het vervoer en de eigen organisatie gereed hebben om deze nieuwe taak uit te kunnen voeren. › Continue sturing op kwaliteitsafspraken middels contractbeheer en periodiek overleg met vervoerders. › Advisering en uitwerking van beheersmaatregelen op gemeenteniveau, indien wenselijk/noodzakelijk. › Doorontwikkelen van informatie- en kennismanagement binnen de organisatie en uitwisseling hiervan met deelnemende gemeenten en andere externe partijen.
› Compliant zijn met geldende wet- en regelgeving, met speciale aandacht voor privacy en informatiebeveiliging, digitaal archief, digitale toegankelijkheid en openbaarheid.
› Structureel toetsen en controleren van de administratieve organisatie, bijsturing van resultaten en processen via grondige informatievoorziening, rapportages en risicomanagement binnen de planning & control cyclus.
Wat zijn de daarmee gepaard gaande programmakosten?
De programma-indeling voor Omnibuzz is weergegeven in ‘Tabel Begroting 2024-1’. Tabel Begroting 2024-1 Programma Wmo-vervoer
Baten
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
€
- €
Lasten
2.173.876 €
Saldo 2.173.876
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
€
- €
24.439.484 €
24.439.484
6.72c Jeugdhulp dagbesteding (GGZ)
€
- €
174.799 €
174.799
Algemene dekkingsmiddelen 0.5 Treasury
€
75.000 €
18.000 €
-57.000
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
€
2.173.876 €
- €
-2.173.876
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
€
24.432.484 €
- €
-24.432.484
6.72c Jeugdhulp dagbesteding (GGZ)
€
174.799 €
- €
-174.799
0.4 Overhead Wmo
€
2.874.675 €
2.874.675 €
-
0.4 Overhead GGZ
€
6.122 €
6.122 €
-
0.4 Overhead LLV
€
118.314 €
118.314 €
-
Overhead
Onvoorzien 0.8 Overige baten en lasten
€
- €
50.000 €
50.000
Structureel saldo van baten en lasten
€
29.855.270 €
29.855.270 €
-
Toevoegingen aan de reserves
€
- €
- €
-
Onttrekkingen aan de reserves
€
- €
- €
-
Algemene reserve
€
- €
- €
-
Bestemmingsreserve ICT
€
10.744 €
- €
-10.744
Incidenteel saldo van baten en lasten
€
10.744 €
- €
-10.744
Structureel en reëel evenwicht
€
29.866.014 €
29.855.270 €
-10.744 19
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Voor de verdeling van baten en lasten naar taakvelden is aansluiting gezocht bij hetgeen het BBV hieromtrent voorschrijft (IV3). Uitgangspunt is dat baten en lasten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan taken/activiteiten/producten die gericht zijn op de externe klant, moeten in de betreffende taakvelden worden geregistreerd. Omnibuzz kent slechts een beperkt aantal taakvelden. Onder het taakveld ‘Overhead’ zijn, conform de ‘notitie Overhead’ in het kader van het BBV, alle kosten opgenomen die betrekking hebben op sturing en ondersteuning van het primaire proces. Tot de kosten van overhead worden in ieder geval de volgende zaken gerekend:
› Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. › Personeel en organisatie. › Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). › In- en externe communicatie met uitzondering van klantcommunicatie. › Juridische zaken. › Bestuurszaken en -ondersteuning. › Informatievoorziening en automatisering. › Facilitaire zaken en huisvesting. › Documentaire informatievoorziening. › Managementondersteuning van het primaire proces. › Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). Onder 0.5 ‘Treasury’ zijn de rente- en bankkosten opgenomen. Voor de begroting 2024-1 bestaat dit bedrag uit bankkosten en te ontvangen rente. Op basis van het gestegen rentetarief verwachten wij renteopbrengsten van € 75.000,- voor 2024. Met kosten van eventuele externe financiering is geen rekening gehouden. De kosten die direct toe te rekenen zijn aan het Wmo-doelgroepenvervoer zijn opgenomen onder het taakveld 6.6 ‘Maatwerkvoorzieningen (Wmo)’. Dit zijn de vervoerslasten en de lasten van de afdeling uitvoering (ritreservering), exclusief de lasten van de manager uitvoering, die conform definitie overhead toegerekend wordt aan de overhead. Ook zijn hierin de lasten meegenomen van de afdeling klantenservice en de lasten gekoppeld aan klachtenmanagement, klanttevredenheid, de bonus/malus regeling en dergelijke. De hieronder opgenomen lasten bestaan wederom uit loonen beheerkosten.
Daarnaast nemen wij het GGZ-vervoer weer op in onze begroting. Dit doen wij onder taakveld ‘6.72c Jeugdhulp dagbesteding (GGZ)’. Hiermee zijn wij gedurende 2022 gestart voor de gemeente Roermond. Inmiddels verzorgen wij dit vervoer ook voor de gemeente Nederweert. Tevens nemen wij vanaf dit jaar voor het eerst het leerlingenvervoer (LLV) op in onze begroting. Dit doen wij onder taakveld 4.3 ‘Onderwijs en leerlingenzaken’. Hiermee zullen wij vanaf augustus 2024 starten voor de gemeenten Echt-Susteren, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond en Weert. Wij maken daarom ook wederom een splitsing in de overheadkosten tussen het Wmo-vervoer, het GGZ-vervoer en het LLV. Dit is terug te vinden in de tabel onder 0.4 ‘Overhead Wmo’, 0.4 ‘Overhead GGZ’ en 0.4 ‘Overhead LLV’. Er vindt ook een interne doorbelasting plaats van indirecte kosten en overheadskosten van het Wmo-vervoer naar het GGZ-vervoer en een interne doorbelasting van de overheadkosten van het Wmo-vervoer naar het LLV. 20
Omnibuzz
De beleidsbegroting
De baten voor taakveld 0.4 bestaan volledig uit gemeentelijke bijdragen. De baten voor taakvelden 4.3, 6.6 en 6.72c bestaan eveneens uit gemeentelijke bijdragen. De financiële uitgangspunten voor deze begroting staan vermeld in paragraaf 4.1 ‘Financiële kaders’ op pagina 34. Beleidsindicatoren
Met de invoering van het vernieuwde ‘Besluit begroting en verantwoording’ dienen decentrale overheden de voor hun van toepassing zijnde beleidsindicatoren op te nemen. Met deze beleidsindicatoren worden de effecten van het beleid toegelicht. In de tabel zijn de voor Omnibuzz van toepassing zijnde beleidsindicatoren opgenomen. Indicator
2024-1
Eenheid
Bron
Formatie
0,053
fte per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
Bezetting
0,052
fte per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
Apparaatskosten
€ 2,72
kosten per inwoner
Eigen begroting
Externe inhuur
1,9%
kosten als % van totale loonsom
Eigen begroting
Overhead
10,0%
% van totale lasten
Eigen begroting
Op basis van de onder ‘Overhead’ opgenomen lasten bedraagt de overhead 10% van de totale lasten. Omnibuzz streeft ernaar om deze factor in de komende jaren van groei van activiteiten zo stabiel mogelijk te houden. Paragrafen
In het kader van artikel 9 van het ‘Besluit begroting en verantwoording’ zijn de volgende paragrafen opgenomen:
› Weerstandsvermogen en risicomanagement. › Financiering. › Bedrijfsvoering. Weerstandsvermogen en risicomanagement
Het weerstandsvermogen kan gedefinieerd worden als het vermogen dat nodig is om incidentele niet voorziene tegenvallers te kunnen opvangen. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties schrijft in artikel 11 van het nieuwe ‘Besluit begroting en verantwoording’ het volgende voor: Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
› De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de Gemeenschappelijke Regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.
21
Omnibuzz
De beleidsbegroting
› Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
De weerstandsratio is een verhoudingsgetal tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en het op basis van de risicoanalyse bepaalde benodigde weerstandsvermogen. Onderstaand wordt de weerstandsratio aangegeven als de verhouding tussen de algemene reserve (het weerstandsvermogen) en de benodigde weerstandscapaciteit gebaseerd op de totale risico’s. Als onverhoopt veel risico’s optreden, kan dit betekenen dat de deelnemende gemeenten rekening moeten houden met aanvullende bijdragen om tekorten en risico’s te dekken. Algemene reserve
Benodigde weerstandscapaciteit totaal risico
Weerstandsratio
€ 900.000
€ 760.000
1,18
De minimale omvang van de algemene reserve is op 20 december 2023 vastgesteld op € 550.000,-. Met dit minimum wordt met name het risico dat een van de vervoerders (taxibedrijven) failliet gaat afgedekt, alsmede de risico’s van digitale dreigingen. Daarnaast biedt dit minimum voldoende dekking voor de financiering van eventuele investeringen. Risicomanagement
Het beleid van Omnibuzz is zodanig ingericht dat minimaal één keer per 5 jaar de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ geactualiseerd dient te worden. Medio 2023 is de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ geactualiseerd en op 20 december 2023 is deze vastgesteld door het algemeen bestuur. Bij deze actualisatie is ook de inventarisatie van de belangrijkste risico’s waarmee Omnibuzz kan worden geconfronteerd geactualiseerd. Op basis van deze risico-inventarisatie en de bijbehorende beheersmaatregelen is een inschatting gemaakt van de financiële impact en de kans dat de risico’s zich voordoen. Dit vormt de basis voor het bepalen van het weerstandvermogen. De belangrijkste geïdentificeerde risico’s zijn: Risico’s Economische kwetsbaarheid taxibedrijven Gebrek aan kennis omtrent nieuw doelgroepenvervoer
Politiek
Strategisch
Proces
Personeel
ICT
Financieel
Kwaliteit
Afhankelijkheid leveranciers ICT Digitale dreigingen
Continuiteit risico tgv serverbeheer
Rekening houdende met de beheersmaatregelen die beschikbaar zijn om deze risico’s te mitigeren en de mate waarin de risico’s reeds in de eerdere begroting zijn doorgerekend, wordt de maximale impact geschat op € 760.000,-.
22
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Risicomanagement is een belangrijk onderdeel van de planning & control cyclus binnen Omnibuzz. In dit kader wordt regelmatig getoetst of de aanwezige weerstandscapaciteit afdoende is om de risico’s waarmee Omnibuzz geconfronteerd wordt af te dekken. Een overzicht van de kernrisico’s is opgenomen in de bijlagen vanaf pagina 54. De vaststelling is geldend totdat de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ opnieuw zal worden geactualiseerd. In de vergadering van het algemeen bestuur d.d. 7 juli 2021 is, naar aanleiding van de bestemming van het resultaat over 2020, besloten om € 368.000,- toe te voegen aan de algemene reserve. Hiermee is de algemene reserve ultimo 2021 uitgekomen op € 900.000,-. Het saldo biedt ruimte om tot aan het minimum actief gelden in te zetten voor afdekking van benoemde scenario’s, dekking van eventuele tekorten en financiering van investeringen.
23
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Geprognosticeerde balans 2024-1 Activa
31-dec-2023 €
31-dec-2024 €
Passiva
Vaste activa
Vaste passiva
Materiële vaste activa:
Algemene reserve
Investeringen met een economisch nut
340.206
283.668
Egalisatiereserve Bestemmingsreserve
Financiële vaste activa
-
-
Resultaat voor bestemming Wmo Resultaat voor bestemming GGZ
Totaal vaste activa
340.206
283.668 Totaal vaste passiva
Vlottende activa
Vlottende passiva
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar:
Netto-vlottende schulden:
Uitzettingen in Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
5.948.359
5.349.686
Overige schulden
31-dec-2023 €
900.000
31-dec-2024 €
900.000
-
-
35.244
24.500
2.095.839
-
-25.984
-
3.005.099
924.500
2.232.070
1.538.791
506.730
347.308
1.751.267
3.689.198
Overlopende passiva: Overige vorderingen
408.568
316.921
Te betalen verplichtingen
Liquide middelen
568.157
353.562
Voorschotbedragen:
Overlopende activa
229.876
195.962
Overige Nederlandse overheidslichamen
Totaal vlottende activa
7.154.959
6.216.131 Totaal vlottende passiva
4.490.067
5.575.298
Totaal generaal
7.495.166
6.499.798 Totaal generaal
7.495.166
6.499.798
De vergelijkende cijfers per 31 december 2023 zijn overgenomen uit de concept jaarrekening 2023. De balansposten vlottende activa en vlottende passiva zijn voor 2024 begroot door het gewogen gemiddelde van de afgelopen drie jaren te nemen (incidentele posten buiten beschouwing gelaten), of waar mogelijk een zo accuraat mogelijke inschatting van de balanspost te maken. Voor de gewijzigde begroting 2024-1 is het positieve resultaat 2023 € 2.069.855,- als incidenteel gezien en uit het gewogen gemiddelde van de afgelopen drie jaar gehaald. Het positieve resultaat vloeit via het resultaatvoorstel terug naar de gemeenten of wordt toegevoegd aan de algemene reserve of bestemmingsreserves. Het voorstel resultaatbestemming 2023 wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het algemeen bestuur op 3 juli 2024 en zal in de gewijzigde begroting 2025 worden verwerkt. Het eigen vermogen is begroot door een zo goed mogelijke inschatting te geven van de reserves en voorzieningen op basis van de nu bekende risico’s. Hierbij is rekening gehouden met de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ die is vastgesteld door het algemeen bestuur en met de huidige weerstandscapaciteit. 24
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Kengetallen
In het kader van artikel 11 van het ‘Besluit begroting en verantwoording’ zijn de volgende kengetallen opgenomen:
› Netto schuldquote. › Solvabiliteitsratio. › Structurele exploitatieruimte. › Grondexploitatie. › Belastingcapaciteit. Kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie. Onderstaand volgt een korte toelichting op de voorgeschreven kengetallen:
› De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. › De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin aan de financiële verplichtingen kan worden voldaan. › De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte er is om de eigen lasten te kunnen dragen of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is.
› De grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten (niet van toepassing voor Omnibuzz).
› De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde (niet van toepassing voor Omnibuzz).
De uitkomsten van deze vijf kengetallen worden voor het begrotingsjaar 2024 (t) weergegeven in de volgende tabel. Begroting jaar
Verloop van de kengetallen
Kengetallen:
2022
2023
2024-1
Netto schuldquote
-16%
-9%
2%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-16%
-9%
2%
Solvabiliteitsratio
69%
40%
14%
Structurele exploitatieruimte
12%
7%
-0,04%
Grondexploitatie
nvt
nvt
nvt
Belastingcapaciteit
nvt
nvt
nvt
Voor 2024 (t) is de geprognosticeerde balans 2024 of een gemiddelde van de afgelopen 3 jaren als basis gebruikt om de kengetallen te berekenen. Voor 2022 (t-2) zijn de gerealiseerde cijfers uit de vastgestelde jaarrekening gebruikt. Voor 2023 zijn de cijfers uit de concept jaarrekening overgenomen. Omdat in 2023 de resultaatbestemming nog opgenomen is, ontstaat er een vertekend beeld, waardoor het verschil tussen de 25
Omnibuzz
De beleidsbegroting
solvabiliteitsratio’s van 2023 en 2024-1 groter lijkt dan het daadwerkelijk is. De solvabiliteitsratio voor 2024-1 is 14%. Dit betekent dat voor 2024 (t) 14% van het totale vermogen uit eigen vermogen bestaat. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. De uitkomst van de netto schuldquote is 2%. Dit komt omdat Omnibuzz relatief weinig vreemd vermogen heeft. De structurele exploitatieruimte bedraagt voor 2024 (t) –0,04%. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn voor Omnibuzz niet van toepassing. Financiering
Treasury De financiering van Omnibuzz bestaat uit bijdragen van de deelnemende gemeenten. Omnibuzz maakt op dit moment geen gebruik van een kortlopende kasgeldlening. Indien er in de toekomst gebruik wordt gemaakt van een kortlopende kasgeldlening zullen de hieraan eventueel verbonden kosten in de jaarrekening opgenomen worden als kapitaallasten. Vanuit de in 2018 gevormde bestemmingsreserve ‘ICT’ valt elke jaar het afschrijvingsdeel voor de in het jaar 2018 en 2019 geïnvesteerde activa vrij ter financiering van de afschrijvingslasten. In de gewijzigde begroting 2024-1 bedraagt dit afschrijvingsdeel € 6.125,-. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan tot welk bedrag korte financiering mogelijk is. Onder korte financiering wordt in de Wet FIDO verstaan leningen met een rente typische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet wordt bepaald als een percentage van het begrotingstotaal. Bij ministeriële regeling is dit percentage voor Omnibuzz vastgesteld op 8,2%. Concreet betekent dit dat de netto vlottende schuld per kwartaal de kasgeldlimiet niet mag overschrijden. Omnibuzz zal naar verwachting binnen de kasgeldlimiet blijven. (1) Vlottende schuld
(2) Vlottende middelen
(3) Netto vlottende schuld
Kwartaal 1
€
1.362.404
€
5.824.743
€
-4.462.340
Kwartaal 2
€
1.369.219
€
6.033.805
€
-4.664.586
Kwartaal 3
€
1.225.962
€
3.395.699
€
-2.169.737
Kwartaal 4
€
4.490.067
€
7.154.959
€
-2.664.892
5.602.302 €
-3.490.389
(4) Gemiddelde van kwartalen €
2.111.913 €
(6) Ruimte onder kasgeldlimiet
3.490.389
€
(5) Berekening kasgeldlimiet (7) Omvang begroting per 1 januari 2023
€
29.855.270
(5) = (7) x (8) Kasgeldlimiet:
€
2.448.132
Ruimte (+) / overschrijding (-) (6) + (5)
€
5.938.521
(8) in procenten van de grondslag
26
8,2%
Omnibuzz
De beleidsbegroting
De (verwachte) netto vlottende schuld per kwartaal voor de kasgeldlimiet 2024 is berekend door uit te gaan van de realisatie Q1 t/m Q4 2023. Renterisiconorm De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico en heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat overtollige publieke middelen worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Decentrale overheden zullen op de deposito’s een rente vergoed krijgen die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt bij leningen die ze op de markt aangaat. Voor decentrale overheden is het gevolg hiervan dat uitstaande beleggingen bij het vrijvallen niet kunnen worden herbelegd maar naar de rekening courant gaan. Daar kunnen ze hoogstens als deposito worden weggezet tegen de dan geldende rente op Nederlandse staatsobligaties. Er is sprake van een drempelbedrag dat Omnibuzz buiten de schatkist mag aanhouden. Voor Omnibuzz is het drempelbedrag vastgesteld op maximaal € 1.000.000,-. Het feitelijke bedrag is voor Omnibuzz rond de € 500.000,-.
Dit saldo wordt daarmee niet als overtollig beschouwd. De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) De Europese eisen en afspraken over reductie van het begrotingstekort en de staatsschuld vormen de basis van de Wet Hof. De middellange termijndoelstelling is het op termijn verkrijgen van begrotingsevenwicht in stappen van 0,5% bbp per jaar. Omdat ook gemeenten, provincies, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen bijdragen aan het begrotingstekort van de collectieve sector, bepaalt het wetsvoorstel dat niet alleen het Rijk maar ook de decentrale overheden zich moeten houden aan de doelstellingen uit het aangescherpte Stabiliteits- en Groeipact.
27
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Het EMU-saldo volgt uit de tabel:
Omschrijving
2023 2024-1 Jaarrekening Begroting x € 1.000 x € 1.000 Vorig verslagjaar
2025 Begroting x € 1.000
Huidig Volgend begrotings- begrotingsjaar jaar
1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
1.979
0
0
2
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
46
50
50
3
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie
0
0
0
4
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
44
0
0
5
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
0
0
0
6
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord
0
0
0
7
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)
0
0
0
8
Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord
0
0
0
9
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen
0
0
0
10
Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten
0
0
0
11
Verkoop van effecten
a
Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)
Nee
Nee
Nee
b
Zo ja, wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie
0
0
0
1.981
50
50
Berekend EMU-saldo
Het EMU-saldo wordt berekend door op het exploitatiesaldo de afschrijvingen, investeringen en mutaties van reserves te corrigeren. Omdat Omnibuzz kostenneutraal begroot, leiden eventuele investeringen in 2024 in materiële vaste activa tot een mutatie in het EMU-saldo. Tevens drukken de afschrijvingen op de exploitatie, die conform de financiële uitgangspunten niet gedekt worden door de algemene reserve. Per saldo wordt hierdoor voor 2024 een EMU-saldo ad € 50.000,- begroot. Economische vooruitzichten
De inflatie daalt van 4,1% in 2023 naar 2,9% in 2024. De economische groei is met 0,1% in 2023 laag, maar stijgt iets in 2024, naar 0,3%. Dat blijkt uit de Najaarsraming van december 2023. 28
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Na een recordhoogte van 11,6% in 2022, is de inflatie in 2023 gedaald naar 4,1%. Wij verwachten dat deze in 2024 verder daalt naar 2,9%, en in 2025 met 2,2% dichterbij de beoogde 2% komt. De lagere energieprijzen en de renteverhogingen van de centrale banken zijn hier de belangrijkste oorzaken van.
Kwaliteit en klantgerichtheid