2410 Inwoner 24-0164754 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
70
. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
65
4
7. 2
8.
Het inhuren van arbeidsmigranten
.. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
71
.. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
71
7. 2. 1
Motief
7. 2. 2
Werven van arbeidsmigranten
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
71
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
72
7. 3
Huisvesting
7. 4
Integratie van arbeidsmigranten
.. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
73
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
73
7. 4. 1
Taal.
7. 4. 2
Administratie
.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .
74
Conclusies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
Bijlage 1. Vragenlijst enquête arbeidsmigranten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Bijlage 2. Vragenlijst enquête bedrijven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 Bijlage 3. Achtergronddata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
5
Managementsamenvatting In opdracht van de provincie Limburg in afstemming met de Stuurgroep Internationale Werknemers heeft Decisio onderzoek gedaan naar de doelgroep arbeidsmigranten die wonen en werken in de provincie. Het betreft een actualisatie van een eerder uitgevoerd onderzoek in 2020. Het doel van het geactualiseerde beeld is om hernieuwd inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de omvang van arbeidsmigranten per gemeente in Limburg en wat de verwachting is ten aanzien van de omvang en behoeften wat betreft de woon- en leefomgeving van deze groep in de nabije toekomst. Behalve een kwantitatief onderzoek op basis van het gebruik van CBS Microdata (zie kader) gaat het hier ook om een kwalitatief onderzoek waarbij arbeidsmigranten, werkgevers en gemeenten in Limburg zijn bevraagd middels vragenlijsten (in de vorm van enquêtes en interviews) over werken, wonen en samenleven in Limburg. Definitie arbeidsmigrant Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de databestanden op basis waarvan het CBS haar statistieken opstelt (de zogenaamde ‘CBS Microdata’).
Decisio heeft toegang tot CBS Microdata en gebruikt dit om de ‘Monitor internationale werknemers’ op te stellen op basis van diverse uitgangspunten, waaronder: ▪ De werknemer werkt in Nederland ▪ De werknemer heeft de buitenlandse nationaliteit (oftewel: geen Nederlandse nationaliteit) ▪ De werknemer verdient een inkomen uit ‘actieve arbeid’. Oftewel, internationale werknemers zijn niet in de monitor opgenomen wanneer zij bijvoorbeeld een uitkering ontvangen, of werkloos zijn. ▪ De groep internationale werknemers bestaat uit kenniswerkers en arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn internationale werknemers die niet aan de looneisen voor de kennismigrantenregeling voldoen (tabel 1. 1). In dit onderzoek wordt alleen naar de groep arbeidsmigranten gekeken. Nb. de monitor houdt geen rekening met het type dienstverband. ZZP’ers maken geen deel uit van dit onderzoek, net zomin als arbeidsmigranten die (tijdelijk) geen werk hebben. In dit onderzoek koppelt Decisio binnen CBS Microdata arbeidscontract-informatie aan diverse persoonsgegevens. Op gemeenteniveau geeft de monitor vervolgens onder meer inzicht in het aantal arbeidsmigranten dat in een gemeente woont en/of werkt, in welke sector zij werkzaam zijn, hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn en het land van herkomst.
De arbeidsmigranten die ingeschreven staan in het Registratie Niet-Ingeschrevenen komen wel terug in de data naar werkgemeente: ze werken namelijk in Nederland, betalen hier belasting en daarom is het bekend in welke gemeente ze werken. Een woonlocatie is van deze groep niet bekend, daarom komen arbeidsmigranten die in de RNI ingeschreven staan niet voor in de data naar woongemeente. In sommige gevallen is van grensarbeiders (arbeiders die in Limburg werken, maar in Duitsland of België wonen) hun woonlocatie wel bekend.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
I
Aantallen en ontwikkeling De populatie arbeidsmigranten werkend in Limburg groeit sterker dan gemiddeld in Nederland. Het aantal werkende arbeidsmigranten in Limburg verdubbelde van 39. 860 in 2017 naar 82. 895 in 2022. Dat komt neer op een gemiddelde jaarlijkse groei van 16 procent, terwijl de gemiddelde groei in deze periode landelijk 10 procent bedroeg. Op basis van WLO-2015 scenario’s en de trend tussen 2010 en 2022 zijn verschillende prognoses gemaakt. Daaruit komt naar voren dat de populatie naar verwachting zal blijven groeien in de komende jaren, naar verwachting werken in 2030 tussen de 96 duizend en 112 duizend arbeidsmigranten in Limburg. Robotisering en automatisering kan een dempend effect hebben op deze toename, maar op dit moment lijkt het inhuren van arbeidsmigranten financieel voordeliger dan investeren in robotisering en automatisering.
In 2022 werkten in Limburg 82. 895 arbeidsmigranten. Tussen 2017 en 2022 nam dit aantal jaarlijks toe met gemiddeld
16%
Ook het aantal arbeidsmigranten dat in de Basisregistratie Personen (BRP) geregistreerd stond nam sterk toe tussen 2017 en 2022. In 2017 stonden er 17. 775 arbeidsmigranten ingeschreven in de BRP in Limburg, in 2022 waren dit er 27. 845 (het gaat hier om arbeidsmigranten die in een Limburgse gemeente wonen). Op basis van WLO-2015 scenario’s en de trend tussen 2010 en 2022 zijn verschillende prognoses opgesteld. Daaruit komt naar voren dat de populatie zal blijven groeien, naar verwachting wonen er in 2030 tussen de 39,5 duizend en 58 duizend BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in Limburg.
In 2022 woonden in Limburg 27. 845 BRP-geregistreerde arbeidsmigranten. Tussen 2017 en 2022 nam dit aantal jaarlijks toe met gemiddeld
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
9%
II
Werksectoren Van het grootste deel (62 procent) van de arbeidsmigranten die in Limburg werken, is niet bekend in welke sector zij precies werken. Deze groep staat ingeschreven bij een uitzendbureau, waardoor de werksector niet bekend is. Het is aannemelijk dat een groot deel van de arbeidsmigranten seizoenswerk doet omdat 66 procent van de arbeidsmigranten in 2022 op dat moment korter dan een jaar in Limburg verbleef. In augustus 2022 was het aantal arbeidsmigranten op het hoogtepunt en werkten circa 50. 000 arbeidsmigranten in Limburg.
66%
de arbeidsmigranten werkend in Limburg werkte er in 2022 van
korter dan 1 jaar Dat het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten lager ligt dan het aantal werkende arbeidsmigranten in Limburg, betekent niet dat er in Limburg minder arbeidsmigranten wonen dan werken. Vaak ligt de BRP-registratie onder arbeidsmigranten significant lager dan dat er daadwerkelijk wonen, onder andere omdat inschrijving pas verplicht is na een verblijf in Nederland vanaf vier maanden, daarnaast is bekend dat een deel van de arbeidsmigranten die in Limburg werkt over de grens woonachtig is in België of Duitsland. Van de arbeidsmigranten die in Limburg werken, woont circa 73 procent in Limburg en 27 procent elders in Nederland of over de grens. Van de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten die in Limburg wonen, werkt circa 67 procent in Limburg en circa 33 procent elders in Nederland of over de grens.
73%
de werkende arbeidsmigranten in Limburg is ook woonachtig in Limburg.
33%
van
de arbeidsmigranten woonachtig in Limburg werkt buiten Limburg van
Woonbehoeften We hebben middels een breed verspreide enquête respons gekregen van 232 arbeidsmigranten die wonen en/of werken in de provincie Limburg. 98 van deze
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
III
ondervraagde arbeidsmigranten (42 procent) geven aan tevreden te zijn met hun huisvesting. 74 respondenten (32 procent) geven aan hier neutraal tegenaan te kijken en 55 respondenten (24 procent) zijn ontevreden. De knelpunten hebben vooral te maken met de huurlasten en een gebrek aan privacy in de woonruimte. Het vinden van woonruimte wordt door arbeidsmigranten over het algemeen als makkelijk ervaren. Dit komt mogelijk doordat een ruime meerderheid (84 procent) huisvesting vindt via de werkgever.
42%
van
de ondervraagde
arbeidsmigranten is tevreden over zijn/haar woonsituatie. Wel is er meer
behoefte aan
privacy
Huisvestingsopgave Gemeenten en werkgevers hebben geen concreet beeld van de huisvestingsopgave in 2030. Wel geven zowel de gemeenten als de werkgevers aan dat de opgave om verschillende redenen groot zal zijn. Zij geven aan een toename van arbeidsmigranten te verwachten, terwijl gemeenten een verschillende opstelling hebben qua welwillendheid om huisvesting te organiseren. Daarnaast spelen de stijgende kosten door toenemende druk op de woningmarkt, regelgeving en beleid rondom huisvesting (zowel lokaal als nationaal), en een mogelijke instroom van arbeidsmigranten werkend in Duitsland of Noord-Brabant ook een rol bij de grootte van de huisvestingsopgave. Richting 2030 zijn volgens onze prognose tussen de 5. 900 en 11. 900 extra woningen nodig voor arbeidsmigranten in Limburg. Dit is een inschatting op basis van het aantal arbeidsmigranten dat zowel in Limburg werkt als woont in 2022 en 2030. De arbeidsmigranten die in Limburg wonen maar niet in Limburg werken, zijn hierin niet meegenomen. Een overzicht van de verschillende prognoses (ook per regio) is opgenomen in Tabel S. 1.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
IV
Tabel S. 1 Overzicht prognose werkende en BRP-geregistreerde arbeidsmigranten
Prognose werkende arbeidsmigranten in Limburg
Prognose BRPgeregistreerde arbeidsmigranten in Limburg Prognose huisvestingsopgave
Regio
Huidig
Trend 2030
WLO-laag 2030
WLO-hoog 2030
Noord-Limburg
53. 360
75. 000
55. 000
60. 000
Midden-Limburg
12. 880
16. 000
15. 000
19. 000
Zuid-Limburg
16. 655
21. 000
26. 000
31. 000
Limburg (totaal)
82. 895
112. 000
96. 000
110. 000
Noord-Limburg
11. 425
17. 000
15. 000
21. 000
Midden-Limburg
5. 815
8. 000
8. 000
12. 000
Zuid-Limburg
10. 605
14. 500
20. 000
25. 000
Limburg (totaal)
27. 845
39. 500
43. 000
58. 000
Limburg (totaal)
-
-
5. 900
11. 900
Integratiebehoefte Hoewel de meeste arbeidsmigranten een toekomst voor zich zien in Nederland (65 procent) en Nederland zouden aanbevelen bij familie en vrienden (74 procent), voelt maar een klein deel (29 procent) zich onderdeel van de Nederlandse maatschappij. Dit komt doordat arbeidsmigranten in grote mate een taalbarrière ervaren en maar weinig met Nederlanders in aanraking komen. Aangegeven wordt dat dit ten eerste ontstaat door de opstelling van Nederlanders naar arbeidsmigranten. Sommige arbeidsmigranten geven in de enquête aan dat ze het idee hebben dat Nederlanders een negatief beeld hebben van arbeidsmigranten of dat ze Nederlanders over het algemeen niet vriendelijk vinden. Ten tweede liggen veel voorzieningen voor arbeidsmigranten niet nabij de voorzieningen voor Nederlanders. Daarnaast geven arbeidsmigranten aan weinig hulp te krijgen bij het integreren in de Nederlandse maatschappij. Ze weten niet waar relevante informatie te vinden is en ervaren te weinig vrije tijd om de Nederlandse taal en cultuur eigen te maken. Gemeenten geven op hun beurt aan het lastig te vinden om arbeidsmigranten te voorzien van relevante informatie. We constateren om bovenstaande redenen dat op dit punt nog enkele uitdagingen gelegen zijn.
65%
de ondervraagde arbeidsmigranten ziet een toekomst voor
van
zich in Nederland. onderdeel
van
29% voelt zich
de maatschappij
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
V
1.
Inleiding
1. 1
Aanleiding
In 2020 deed Decisio in opdracht van Provincie Limburg namens de Stuurgroep Internationale Werknemers 1 onderzoek naar internationale werknemers in alle gemeenten in Limburg. De opdracht die destijds voorlag was het verschaffen van inzicht in de ontwikkeling van de omvang van deze doelgroep en wat de verwachting is ten aanzien van de behoeften wat betreft de woon- en leefomgeving van deze groep in de nabije toekomst. Het periodiek monitoren van data over internationale werknemers werd als actielijn opgenomen in de Visie internationale werknemers van de Stuurgroep. In afstemming met de Stuurgroep Internationale Werknemers heeft Provincie Limburg Decisio gevraagd om in 2024 een actualisatie uit te voeren van het in 2020 uitgevoerde onderzoek. Het doel van het geactualiseerde beeld is om hernieuwd inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de omvang van arbeidsmigranten per gemeente in Limburg en wat de verwachting is ten aanzien van de omvang en behoeften wat betreft de woon- en leefomgeving van deze groep in de nabije toekomst. Behalve een kwantitatief onderzoek gaat het hier ook om een kwalitatief onderzoek waarbij arbeidsmigranten, werkgevers en gemeenten in Limburg zijn bevraagd middels vragenlijsten over werken, wonen en samenleven in Limburg.
De actualisatie van het onderzoek sluit aan op de door Provincie Limburg gewenste regisserende en regulerende rol ten aanzien van de huisvestiging van arbeidsmigranten, welke met de (beoogde) inwerkingtreding van de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting verder bekrachtigd zal worden. Provincie Limburg heeft reeds de ambitie vastgelegd om misstanden rondom arbeidsmigratie tegen te gaan, door hier vanuit een gecoördineerde aanpak vanuit drie beleidskaders op het vlak van samenleven, wonen en economie, integraal op in te zetten.2 Uitgangspunt hierbij is het rapport 'Geen Tweederangburgers; Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan' van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten. Het voorliggende onderzoek verschaft aan de Provincie, gemeenten, werkgevers en andere stakeholders gedetailleerder inzicht in de (omvang van de) 1 Provincie
Limburg, FNV, gemeenten uit de regio’s Noord-, Midden- en Zuid-Limburg, Limburgse Werkgeversvereniging (LWV), Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB) en MKBLimburg. 2 Tweede gewijzigde motie Berghorst cs. Grip op Arbeidsmigratie
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
1
maatschappelijke vraagstukken rondom arbeidsmigranten langs de lijnen van werken, wonen en samenleven en ten behoeve van beleidsontwikkeling gedurende de komende jaren. Met dit onderzoek wenst Provincie Limburg bij te dragen aan kennisdeling en samenwerking op het vlak van arbeidsmigratie en verschillende betrokken stakeholders te ondersteunen en verbinden.
1. 2
Vraagstelling
Om
een
geactualiseerd beeld te krijgen van de integratie- en huisvestingsbehoeften van arbeidsmigranten, worden in dit onderzoek de volgende onderwerpen uitgewerkt: 1. Omvang en kenmerken van arbeidsmigranten in de provincie Limburg, uitgesplitst naar regio’s en gemeenten: a. Ontwikkeling van de doelgroep van 2017 tot 2022 (hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3). b. Huidige situatie van de doelgroep (2022)3 (hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3). c. Verwachtte omvang van de doelgroep richting 2030, mede met het oog op robotisering en automatisering (hoofdstuk 4). 2.
Arbeidsmigranten op de arbeidsmarkt: a. Aanwezigheid en vraag naar arbeidsmigranten vanuit werkgevers uitgesplitst naar sector (met een focus op zorg en logistiek, mogelijk aangevuld met andere kraptesectoren in de provincie Limburg), nu en verwachtingen naar de toekomst (2030) (hoofdstuk 2. 4, 4. 2 en 7. 2). b. Pendelrelaties binnen de provincie en (inter-) regionaal, met aandacht voor grensoverschrijdende pendel (hoofdstuk 2. 8 en 3. 4). c. Duiding van de (gemiddelde) verblijfsduur van arbeidsmigranten op de arbeidsmarkt (en navenant ook op de woningmarkt) en de mogelijke relatie met de sectoren waarin arbeidsmigranten werkzaam zijn (hoofdstuk 2. 6).
3.
Knelpunten, dilemma’s en problemen bij de huisvesting van arbeidsmigranten: a. Woonbehoefte arbeidsmigranten en hoe deze wordt bepaald (hoofdstuk 5. 2). b. De verwachting van doorgroeimogelijkheden van arbeidsmigranten en het effect daarvan op de verblijfsduur (hoofdstuk 5. 2 en 7. 1. 3). c. Mate van concurrentie op de woningmarkt tussen verschillende doelgroepen (arbeidsmigranten, kenniswerkers, statushouders,
3 CBS
Microdata beschikbaarheid limiteert ons tot een analyse over 2022
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
2
d.
4.
1. 3
vluchtelingen uit Oekraïne, mensen met een zorgbehoefte, etc. ) (hoofdstuk 5. 2, 6. 2. 4 en 7. 3). De verwachte huisvestingsopgave in relatie tot het huisvestingsaanbod (tijdelijk en/of flexibel, in ontwikkeling) nu en in de toekomst (2030) (hoofdstuk 4, 6. 2. 2 en 7. 3).
Integratiebehoefte van arbeidsmigranten: a. Integratie ervaring van arbeidsmigranten (knelpunten in het integreren in de Limburgse maatschappij) (hoofdstuk 5. 2) b. Ervaringen met de toegang tot maatschappelijke voorzieningen? (hoofdstuk 5. 2) c. In hoeverre zijn voorzieningen door de doelgroep te vinden en wat zijn hun ervaringen daarmee? (hoofdstuk 5. 2)
Regioafbakening
Cijfers worden vergeleken op landelijk en provinciaal niveau, waarbij de provincie wordt opgesplitst in de volgende drie regio’s: ▪ Noord-Limburg, waar de volgende gemeenten onder vallen: Beesel, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Peel en Maas, Venlo, Venray, Mook en Middelaar. ▪ Midden-Limburg, waar de volgende gemeenten onder vallen: Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond, Weert. ▪ Zuid-Limburg, waar de volgende gemeenten onder vallen: Beek, Beekdaelen, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul, Voerendaal.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
3
Figuur 1. 1 Regioafbakening, Noord-Limburg (links), Midden-Limburg (rechts) en Zuid-Limburg (onder)
1. 4
Onderzoeksverantwoording
1. 4. 1
Decisio Monitor internationale werknemers
Voor het in kaart brengen van de omvang en kenmerken van arbeidsmigranten in Limburg is gebruik gemaakt van een door Decisio ontwikkelde database met gegevens die via CBS-Microdata zijn ontsloten. De belangrijkste bron voor deze analyses zijn gegevens die de Belastingdienst via CBS Microdata beschikbaar stelt voor analyse. Daarnaast zijn prognoses opgesteld voor de toekomstige omvang van deze groep, op basis van een drietal scenario’s. Hiermee ontstaat inzicht in de toekomstige vraag naar huisvesting vanuit verschillende subgroepen internationale werknemers.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
4
Definitie internationale werknemer Internationale werknemers zijn mensen met een niet-Nederlandse nationaliteit, die een inkomen verdienen door economische activiteit in Nederland. Deze groep is in loondienst en dus in Nederland belastingplichtig. ZZP’ers maken geen deel uit van deze groep en dus ook niet van onze analyse. Cijfers internationale werknemers op basis van CBS Microdata Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de databestanden op basis waarvan het CBS haar statistieken opstelt (de zogenaamde ‘CBS Microdata’). Decisio heeft toegang tot CBS Microdata en gebruikt dit om de ‘Monitor internationale werknemers’ op te stellen op basis van diverse uitgangspunten, waaronder: De werknemer werkt in Nederland ▪ De werknemer heeft de buitenlandse nationaliteit (oftewel: geen Nederlandse ▪ nationaliteit) De werknemer verdient een inkomen uit ‘actieve arbeid’. Oftewel, internationale ▪ werknemers zijn niet in de monitor opgenomen wanneer zij bijvoorbeeld een uitkering ontvangen, of werkloos zijn. De groep internationale werknemers bestaat uit kenniswerkers en arbeidsmigranten. ▪ Arbeidsmigranten zijn internationale werknemers die niet aan de looneisen voor de kennismigrantenregeling voldoen (tabel 1. 1). In dit onderzoek wordt alleen naar de groep arbeidsmigranten gekeken. Nb. de monitor houdt geen rekening met het type dienstverband.
ZZP’ers maken geen deel uit van dit onderzoek, net zomin als arbeidsmigranten die (tijdelijk) geen werk hebben. In dit onderzoek koppelt Decisio binnen CBS Microdata arbeidscontract-informatie aan diverse persoonsgegevens. Op gemeenteniveau geeft de monitor vervolgens onder meer inzicht in het aantal arbeidsmigranten dat in een gemeente woont en/of werkt, in welke sector zij werkzaam zijn, hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn en het land van herkomst. De arbeidsmigranten die ingeschreven staan in het Registratie Niet-Ingeschrevenen komen wel terug in de data naar werkgemeente: ze werken namelijk in Nederland, betalen hier belasting en daarom is het bekend in welke gemeente ze werken. Een woonlocatie is van deze groep niet bekend, daarom komen arbeidsmigranten die in de RNI ingeschreven staan niet voor in de data naar woongemeente. In sommige gevallen is van grensarbeiders (arbeiders die in Limburg werken, maar in Duitsland of België wonen) hun woonlocatie wel bekend.
Definitie arbeidsmigrant De groep internationale werknemers bevat zowel arbeidsmigranten als kenniswerkers. In voorliggend onderzoek gaan we alleen in op arbeidsmigranten: internationale werknemers met een inkomen dat onder de inkomenseis voor de kennismigrantenregeling in Nederland ligt. De maximale looneisen per leeftijdsgroep zijn:
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
5
Tabel 1. 1 Inkomenseisen voor de kennismigrantenregeling voor de verschillende leeftijden, 2018 - 2022 Leeftijd < 30 jaar
2018
2019
2020
2021
2022
€ 29. 293
€ 29. 929
€ 30. 672
€ 31. 607
€ 32. 197
€ 39. 953
€ 40. 824
€ 41. 840
€ 43. 110
€ 43. 908
≥ 30 jaar Bron: Belastingdienst
1. 4. 2
Verdieping: behoeften woningmarkt en integratie
Om de woon- en integratiebehoeften van arbeidsmigranten in beeld te brengen is gebruik gemaakt van vragenlijsten onder de doelgroep. Daarnaast zijn er vragenlijsten uitgezet onder bedrijven die arbeidsmigranten inhuren. De vragenlijsten zijn te vinden in bijlage 1 en 2. De vragenlijst onder werkgevers is ook bedoeld om een beeld te kunnen scheppen van de verwachte vraag naar arbeidsmigranten in de toekomst en de invloed van robotisering en automatisering. In aanvulling op de vragenlijst hebben we interviews gehouden met verschillende organisatie die als stakeholder betrokken zijn bij het onderwerp: ▪ De Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) ▪ Limburgse Werkgevers Vereniging (LWV) ▪ Federatie Nederlandse Vakbeweging Limburg (FNV Limburg) ▪ MKB-Limburg ▪ Gemeente Roermond ▪ Gemeente Horst aan de Maas ▪ Gemeente Sittard-Geleen ▪ Gemeente Beesel ▪ Gemeente Peel en Maas ▪ Gemeente Gennep ▪ Gemeente Venray ▪ Gemeente Weert ▪ Gemeente Bergen ▪ Gemeente Venlo
1. 5
Leeswijzer rapportage
In Hoofdstuk 2 van dit rapport brengen we de omvang, ontwikkeling en eigenschappen van arbeidsmigranten in kaart die werkend zijn in provincie Limburg. In hoofdstuk 3 brengen we omvang, ontwikkeling en eigenschappen in kaart van arbeidsmigranten die BRP-geregistreerd zijn in Limburg. In hoofdstuk 4 is een
doorkijk gemaakt naar de toekomst. Aan de hand van verschillende scenario’s
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
6
zijn prognoses opgesteld om te verkennen hoe de groep arbeidsmigranten zich richting 2030 zou kunnen ontwikkelen. In hoofdstuk 5 gaan we dieper in op integratie- en woonbehoeften van arbeidsmigranten op basis van een enquête onder de doelgroep. In hoofdstuk 6 bespreken we de behoeften vanuit gemeenten en in hoofdstuk 7 belichten we het perspectief van werkgevers op arbeidsmigranten. Hoofdstuk 8 bevat enkele conclusies aan de hand van de onderzoeksvragen.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
7
2.
Werkende arbeidsmigranten in provincie Limburg
In dit hoofdstuk gaan we in op de verschillende kenmerken, omvang en ontwikkeling van arbeidsmigranten die werken in de provincie Limburg. We kijken naar de aantallen arbeidsmigranten tussen 2017 en 2022. Daarnaast presenteren we kenmerken als nationaliteit, verblijfsduur, werkzame sector, seizoenspieken en pendelstromen. Dit hoofdstuk is opgedeeld in acht paragrafen: 1. Aantal en ontwikkeling 2. Geografische spreiding 3. Land van herkomst 4. Werksector 5. 6. 7. 8.
Inkomen Verblijfsduur Seizoenspieken Woon-werkrelaties
2. 1
Aantal en ontwikkeling
In 2022 werkten 82. 895 arbeidsmigranten in provincie Limburg. Sinds 2017 is dit aantal ruim verdubbeld. Van de 82. 895 arbeidsmigranten werken er 53. 360 in Noord-Limburg, 16. 655 in Zuid-Limburg en 12. 880 in Midden-Limburg. Circa 11 procent
van
alle arbeidsmigranten in Nederland werkt in Limburg.
In 2022 werkten in Limburg 82. 895 arbeidsmigranten. Tussen 2017 en 2022 nam dit aantal jaarlijks toe met gemiddeld
16% Het aantal werkende arbeidsmigranten in de provincie Limburg steeg tussen 2017 en 2022 harder ten opzichte van Nederland in zijn geheel. De jaarlijkse stijging in de provincie was 16 procent, terwijl dit landelijk 10 procent was. De groei van 2021 op 2022 was vergelijkbaar in Limburg (11 procent) en Nederland als geheel (10
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
8
procent). Binnen de provincie is de populatie het hardst gestegen in Noord-Limburg met 18 procent per jaar. Daarop volgt Midden-Limburg met 16 procent per jaar. De populatie is het minst hard gestegen in Zuid-Limburg, namelijk 9 procent per jaar. Tabel 2. 1 Aantal werkende arbeidsmigranten, 2017 - 2022 2017
2018
2019
2020
2021
2022
Gemiddelde jaarlijkse groei
Groei 2021 op
2022
Midden-Limburg
6. 160
11. 615
11. 095
8. 850
12. 540
12. 880
16%
3%
Noord-Limburg
23. 075
35. 515
34. 450
30. 755
48. 045
53. 360
18%
11%
Zuid-Limburg
10. 625
12. 610
12. 615
11. 890
14. 205
16. 655
9%
17%
Provincie Limburg
39. 860
59. 740
58. 160
51. 495
74. 790
82. 895
16%
11%
Nederland
467. 960
620. 235
630. 285
559. 540
691. 910
758. 905
10%
10%
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
In provincie Limburg als geheel, en voornamelijk in de regio’s Noord-Limburg en Midden-Limburg is het aantal arbeidsmigranten ten opzichte van 2017 ruim verdubbeld. In Noord-Limburg is de populatie met 131 procent gegroeid, in MiddenLimburg 109 procent en in de provincie Limburg 108 procent. In Zuid-Limburg en Nederland als geheel was de groei ten opzichte van 2017 minder sterk: 62 procent in Nederland en 57 procent in Zuid-Limburg. De groei ten opzichte van basisjaar 2017 is te zien in Figuur 2. 1. Het verloop is redelijk vergelijkbaar voor alle gebieden. In alle gebieden steeg de populatie tussen 2017 en 2018, met de sterkste stijging in Midden-Limburg. Vervolgens nam de populatie licht af tussen 2018 en 2019. In alle gebieden is een dip te zien tijdens de coronapandemie in 2020. In 2021 steeg overal het aantal werkende arbeidsmigranten weer en in alle gebieden liggen de aantallen arbeidsmigranten inmiddels weer boven het niveau van voor de coronacrisis. Al met al laat de ontwikkeling in Midden-Limburg onregelmatigste verloop zien. In Noord-Limburg is de populatie sinds de coronacrisis het hardst gestegen.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
9
Figuur 2. 1 Index aantal werkende arbeidsmigranten, 2017-2022 (basisjaar 2017 = 100) 255
231
235
)0
01 215
209
7 195 1 02 r 175
208
=
a
162
s a
157
jias 155 (b 135 ex dn 115 I
95
100 2017
2018
2019
Midden-Limburg
Noord-Limburg
Provincie Limburg
Nederland
2020
2021
2022
Zuid-Limburg
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
2. 2
Geografische spreiding
naar
werkgemeente
In de CBS Microdata is het adres van de werkgever de werklocatie van werknemers zoals arbeidsmigranten. Doordat veel arbeidsmigranten via een uitzendbureau werken, is de locatie van het uitzendbureau volgens de data de werklocatie en is de werkelijke werklocatie vaak niet bekend. Dit kan een onder- of overschatting opleveren van het aantal werkende arbeidsmigranten per gemeente. Vestiging van uitzendbureau en werklocatie In de CBS Microdata is de werklocatie van werknemers (zoals arbeidsmigranten) geregistreerd als het adres van de werkgever. Voor arbeidsmigranten, die vaak via een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres van arbeidsmigranten elders is gelegen aangezien zij door het uitzendbureau tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Echter, dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Dit kan een licht vertekend beeld (onderschatting of overschatting) opleveren van het aantal arbeidsmigranten per werkgemeente.
In Venray is bijvoorbeeld een groot uitzendbureau gevestigd. Van de ruim 15. 800 arbeidsmigranten die via dat uitzendbureau werkzaam zijn, werkt circa een vijfde in de provincie Limburg. Het uitzendbureau in Venray heeft voor dit onderzoek informatie heeft gedeeld over het aantal werknemers dat in 2022 per regiogemeente werkzaam was. Daarmee hebben we een correctie uit kunnen voeren. Dat betekent bijvoorbeeld dat arbeidsmigranten die via deze uitzender in
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
10
Peel en Maas werken, van het aantal van Venray af zijn gehaald, en opgeteld bij het aantal in Peel en Maas. In Venray zijn mogelijk nog meer uitzendbureaus gevestigd die arbeidsmigranten uitzenden, om die reden weten we niet hoe accuraat het cijfer precies is en in welke mate nog steeds een vertekend beeld is weergegeven. Na correctie blijkt dat in totaal de meeste arbeidsmigranten in Venlo en Venray werken en de minste arbeidsmigranten in Voerendaal en Simpelveld. Dat de meeste arbeidsmigranten in Venlo en Venray werken, betekent niet dat daar ook de gemiddelde jaarlijkse groei het sterkst was. De jaarlijkse groei was het sterkst in Meerssen (+30 procent), gevolgd door gemeenten Mook en Middelaar met 28 procent. In Beek, Brunssum en Vaals kromp het aantal werkende arbeidsmigranten met drie à vier procent per jaar.
40%
de werkende arbeidsmigranten in Limburg werkt in van
Venlo
en
Venray
Als aandeel van het totaal aantal werknemers is het aandeel werkende arbeidsmigranten in Venray het grootst met 51 procent. Daarop volgen Horst aan de Maas (28 procent), Peel en Maas (22 procent) en Venlo (20 procent). Het aandeel is het kleinst in Simpelveld (2 procent), Brunssum (3 procent) en EijsdenMargraten (3 procent). Het betreffende uitzendbureau heeft alleen gegevens gedeeld over 2022. De aantallen arbeidsmigranten na correctie voor locatie van het uitzendbureau (zie bovenstaande toelichting) zijn zichtbaar in Tabel 2. 2. Door het ontbreken van gegevens over eerdere jaren is het niet mogelijk deze correctie verder door te voeren.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
11
Figuur 2. 2 Aantal werkende arbeidsmigranten per gemeente na correctie voor uitzendbureau, 2022
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
12
Tabel 2. 2 Aantal werkende arbeidsmigranten uitzendbureau, 2022 4
per gemeente na
correctie voor
Aantal in 2022 na correctie
Gemiddelde groei tussen 2017 en 2022
Aandeel arbeidsmigranten op totaal aantal werknemers
Venlo
13. 915
11%
20%
Aandeel op het totaal aantal werkende arbeidsmigranten in Limburg 20%
Venray
13. 635
23%
51%
20%
Horst aan de Maas
6. 495
24%
28%
9%
Roermond
6. 430
17%
17%
9%
Maastricht
4. 185
7%
5%
6%
Peel en Maas
4. 050
13%
22%
6%
Heerlen
3. 380
15%
6%
5%
Sittard-Geleen
3. 090
11%
6%
4%
Kerkrade
2. 910
7%
18%
4%
Weert
2. 185
14%
9%
3%
Echt-Susteren
1. 965
14%
16%
3%
Leudal
1. 600
21%
13%
2%
Gennep
705
4%
7%
1%
Stein (L. )
650
19%
8%
1%
Beekdaelen
570
15%
6%
1%
Landgraaf
425
6%
4%
1%
Beek (L. )
420
-4%
4%
1%
Maasgouw
410
21%
5%
1%
Bergen (L. )
385
18%
10%
1%
Nederweert
380
8%
6%
1%
Valkenburg aan de Geul
370
19%
7%
1%
Meerssen
275
30%
7%
0%
Roerdalen
258
9%
6%
0%
Eijsden-Margraten
195
8%
3%
0%
Brunssum
175
-3%
3%
0%
Vaals
170
-3%
9%
0%
Beesel
140
21%
4%
0%
Gulpen-Wittem
140
13%
4%
0%
Mook en Middelaar
140
28%
8%
0%
Voerendaal
55
22%
3%
0%
Simpelveld
35
7%
2%
0%
69. 738
16%
13%
100%
Totaal
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024).
4 Op
deze aantallen heeft een correctie plaats gevonden om het effect van uitzendbureaus te minimaliseren. Hoewel we meerdere uitzendbureaus in Limburg benaderd hebben, hebben we uiteindelijk gegevens ontvangen van één uitzendbureau
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
13
DECISIO Figuur 2.3 per
Aandeel
gemeente
in
werkende
Limburg
arbeidsmigranten correctie
na
voor
op totaal werknemers
uitzend
bureau,
in procenten
2022
(geanonimise rd) Aandeel arbeidsmigranten op totaal werknemers in % in 2022 0-5 5-10 10-15
EE 15-20 EE 20-30 EE 30-40 EN 40-51
2.3
Land
Gekeken
naar
van de
herkomst
hele
provincie,
arbeidsmigranten afkomstig nationaal
gemiddelde
Roemenië
met 13
gemiddelde
van
van
dan
Dit is
de helft
significant
bevat
met de top drie nationaliteiten
groep ongeveer
ACTUALISATIE ONDERZOEK
meer
Daarop volgt de groep Bulgaren
is deze
tabel
de werkende ten
opzichte
van
het
groep is vergelijkbaar met het landelijk
Landelijk gezien een
van
procent. De tweede grootste groep is afkomstig uit
Deze
14 procent.
meer
uit Polen.
37
procent.
is
even
groot, namelijk
ARBEIDSMIGRANTEN
per
met 9 procent. 8 procent.
Tabel 2.3
gemeente.
PROVINCIE
LIMBURG
14
Figuur 2. 4 Top-10 herkomstlanden
naar
werklocatie, 2022 37%
Pools
51%
14% 13%
Roemeens 8% 9%
Bulgaars Duits
3%
Slowaaks
2% 3% 2% 3% 3% 2% 2% 1% 3% 1% 2% 1%
Belgisch Hongaars Lets Italiaans Litouws 0%
6%
10%
20% Nederland
30%
40%
50%
Provincie Limburg
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
Kijkend naar de spreiding van herkomstlanden in de verschillende subregio’s (Tabel 2. 3) is te zien dat in alle drie de subregio’s de groep afkomstig uit Polen het grootst is. In Noord-Limburg werken 32. 000 arbeidsmigranten afkomstig uit Polen. In Midden-Limburg zijn 5. 665 werkende arbeidsmigranten afkomstig uit Polen, in ZuidLimburg gaat het om 3. 385 arbeidsmigranten.
51%
de werkende arbeidsmigranten in Limburg is van
afkomstig uit Polen
Na de groep uit Polen is in Midden-Limburg de grootste groep afkomstig uit Roemenië: 2. 410 arbeidsmigranten komen uit Roemenië. In Noord-Limburg werken 6. 545 arbeidsmigranten afkomstig uit Roemenië en in Zuid-Limburg 1. 420. De groep Bulgaren is in Midden- en Noord-Limburg de derde grootste groep, met respectievelijk 1. 325 en 5. 135 arbeidsmigranten afkomstig uit Bulgarije.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
15
60%
Tabel 2. 3 Top-10 herkomstlanden spreiding over de subregio’s naar werklocatie, 2022 Noord-Limburg
Zuid-Limburg
Pools
Midden-Limburg 5. 665
32. 000
3. 385
Roemeens
2. 410
6. 545
1. 420
Bulgaars
1. 325
5. 135
620
Duits
495
2. 035
2. 190
Slowaaks
95
1. 720
310
Belgisch
370
100
1. 630
Hongaars
175
675
560
Lets
195
755
230
Italiaans
115
180
830
Litouws
560
410
140
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
2. 4
Werksector
Het gegeven dat veel arbeidsmigranten via uitzendbureaus werken, maakt het lastig om hun werklocatie en dus ook de werksector vast te stellen. 62 procent van de arbeidsmigranten in Limburg werkt via een uitzendbureau of detachering. Dit is meer dan het landelijk gemiddelde van 53 procent. In Noord-Limburg werkt zelfs 72 procent via een uitzendbureau. In Midden- en Zuid-Limburg ligt dit percentage lager, met respectievelijk 56 en 34 procent.5
62%
van
de arbeidsmigranten in
Limburg werkt via een
uitzendbureau waardoor de werksector onbekend is Van de arbeidsmigranten waarvan de werksector wel bekend is, werken de meeste arbeidsmigranten in de landbouw en visserij (9 procent) en zakelijke dienstverlening (6 procent). De landbouw en visserij is vooral groot in Midden5 Aan
de Algemene Bond van Uitzendbureaus (ABU) is gevraagd of zij meer informatie hebben over in welke sectoren arbeidsmigranten werkzaam zijn. Zij geven aan recent een landelijk onderzoek te hebben uitgevoerd, maar geen informatie op regionale schaal te hebben.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
16
Limburg, namelijk 16 procent. In Noord-Limburg werkt 9 procent in landbouw en visserij, in Zuid-Limburg 2 procent. De zakelijke dienstverlening is met 16 procent vooral groot in Zuid-Limburg. In Noord- en Midden-Limburg werken relatief weinig arbeidsmigranten in de zakelijke dienstverlening met 4 en 2 procent respectievelijk. De drie sectoren die daarop volgen zijn groothandel, transport en logistiek en horeca. In alle drie sectoren ligt het aantal arbeidsmigranten op 4 procent provinciaal gezien. De spreiding over de subregio’s is redelijk vergelijkbaar, behalve in de horeca: 13 procent van de arbeidsmigranten in Zuid-Limburg werkt in de horeca ten opzichte van 3 procent in Midden-Limburg en 1 procent in NoordLimburg. Figuur 2. 5 Sectoren waarin arbeidsmigranten werkzaam zijn (percentage is provincie Limburg) 62%
Uitzendbureaus en detachering Landbouw en Visserij
9%
Zakelijke dienstverlening, excl. uitzendbureaus en…
6%
Groothandel
4%
Transport en logistiek
4%
Horeca
4%
Detailhandel
2%
Industrie: metalelektro
2%
Onderwijs
2%
Gezondheidszorg
1% 0%
Nederland
Provincie Limburg
10%
Zuid-Limburg
20%
30%
40%
Noord-Limburg
50%
60%
Midden-Limburg
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
2. 5
Inkomen
80 procent van de arbeidsmigranten in Limburg verdiende minder dan 30 duizend euro in 2022. Dit is minder dan het landelijk gemiddelde van 76 procent: de gemiddelde arbeidsmigrant in Limburg verdient dan ook minder dan de gemiddelde arbeidsmigrant in Nederland. 17 procent van de Limburgse arbeidsmigranten verdient tussen de 30 en 40 duizend, 3 procent verdient tussen de 40 en 50 duizend per jaar.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
70%
17
80%
75%
van
de arbeidsmigranten in
20 tot 30
Limburg verdient
duizend euro Binnen Limburg verdienen arbeidsmigranten het meest in Zuid-Limburg. 61 procent verdient tot 30 duizend euro, 39 procent verdient tussen de 30 en 50 duizend euro. In Noord-Limburg verdient 86 procent 30 duizend euro of minder, in MiddenLimburg ligt dit percentage op 81 procent. Eerder was al te zien dat qua sectoren Zuid-Limburg het meest afwijkt van de drie subregio’s. Mogelijk verklaart dat ook het grote verschil in inkomen. Figuur 2. 6 Inkomensklassen
van
arbeidsmigranten per regio, 2022
Nederland
3%
Provincie Limburg
4%
Zuid-Limburg
2%
Noord-Limburg
4%
81%
Midden-Limburg
6%
75%
0% 0 tot 10 duizend
69%
22%
75%
17%
58%
10%
20%
30%
10 tot 20 duizend
32%
40%
13%
50%
20 tot 30 duizend
60%
70%
80%
30 tot 40 duizend
1%
16%
3%
90%
100%
40 tot 50 duizend
Verblijfsduur
66 procent van de arbeidsmigranten die in 2022 in de provincie Limburg werkte, werkte er op dat moment korter dan een jaar. 18 procent werkte er een tot twee jaar, 6 procent twee tot drie jaar, 7 procent drie tot vijf jaar en twee procent langer dan vijf jaar. De grafiek is een momentopname en geeft geen beeld van de doorstroomsnelheid van arbeidsmigranten. Omdat het aantal arbeidsmigranten
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
3% 7%
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
2. 6
4%
18
toenam in de laatste jaren, is het logisch dat de groep met een korte verblijfsduur groot is.
66%
de arbeidsmigranten werkend in Limburg werkte er in 2022 van
korter dan 1 jaar
In Zuid-Limburg was de verblijfsduur langer dan in de andere twee regio’s: 55 procent werkte er een jaar of minder. In Noord-Limburg was dit 70 procent, in Midden-Limburg 68 procent. De verblijfsduur van arbeidsmigranten hangt sterk samen met de sectoren waarin ze werken. Zo maakt de tuinbouwsector meer gebruik van seizoensgebonden arbeid dan bijvoorbeeld de zorg. Omdat 62 procent van de arbeidsmigranten in Limburg via een uitzendbureau werkt en daardoor de sector onbekend is, is de verblijfsduur niet goed te linken aan en duiden vanuit de werksector. Figuur 2. 7 Verblijfsduur van arbeidsmigranten die in 2022 in Limburg werken, 2022 Provincie Limburg
29%
Zuid-Limburg
21%
22%
Noord-Limburg
17%
29%
Midden-Limburg
16%
23%
36% 0%
10%
17%
30%
40%
20%
17%
17%
20%
18%
15% 50%
60%
0 tot 4 maanden
4 tot 8 maanden
8 tot 12 maanden
2 tot 3 jaar
3 tot 5 jaar
Langer dan 5 jaar
6%
7%
12%
18%
5%
17% 70%
6% 80%
1 tot 2 jaar
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
7%
19
90%
6%
7% 100%
2. 7
Seizoenspieken
In 2022 lag het aantal arbeidsmigranten werkzaam in Limburg tussen de 34. 265 en 49. 810 per maand. Januari was relatief rustig. De seizoenspiek lag in augustus. Over de jaren heen is dit beeld redelijk vergelijkbaar. In 2018 tot en met 2022 was januari de rustigste maand en augustus de drukste maand qua aantal werkzame arbeidsmigranten. Alleen in 2017 was de drukste maand december.
In Augustus zijn de meeste arbeidsmigranten werkzaam in Limburg
In Midden-Limburg was augustus de drukste maand in 2022. Toen werkten er 7. 495 arbeidsmigranten in Midden-Limburg. In Noord-Limburg was de drukste maand ook augustus met 31. 330 arbeidsmigranten. In Zuid-Limburg was de drukste maand november met 11. 230 arbeidsmigranten. Figuur 2. 8 Aantal arbeidsmigranten per maand, 2017 - 2022 55000 50000 42. 940
45000 40000
37. 515
45. 440
46. 660
48. 425
49. 810
48. 510
47. 410
40. 080
34. 265
35000 30000 25000 20000 15000
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
20
44. 920
42. 785
2. 8
Woon-werkrelaties
Van de arbeidsmigranten die in Limburg werken, woont circa 73 procent in Limburg en 27 procent elders in Nederland of over de grens. Het grootste deel van de arbeidsmigranten werkzaam in Noord-Limburg woont ook in Noord-Limburg. De top vier gemeenten zijn allemaal Noord-Limburgse gemeenten en zijn samen goed voor de huisvesting van 51 procent van de arbeidsmigranten die in Noord-Limburg werken. De zes gemeenten die daarop volgen liggen allemaal buiten Limburg en zijn goed voor 14 procent.
73%
van
de werkende
arbeidsmigranten in Limburg is ook
woonachtig in Limburg In Midden-Limburg is een vergelijkbaar beeld te zien. De top drie gemeenten zijn allemaal Midden-Limburgse gemeenten. Verder staan Echt-Susteren, Maasgouw, Roerdalen en Nederweert in de top 10. Samen zijn deze gemeenten goed voor de huisvesting van 68 procent van de Midden-Limburgse arbeidsmigranten. Verder volgen er nog twee Noord-Limburgse gemeenten: Peel en Maas en Venlo, samen goed voor 13 procent. Er staat één niet-Limburgse gemeente in de top 10: Eindhoven met 3 procent. Dat houdt in dat drie procent van alle arbeidsmigranten werkend in Midden-Limburg woonachtig is in Eindhoven. In de top-10 woongemeenten van arbeidsmigranten die in Zuid-Limburg werken, staan 7 gemeenten uit Zuid-Limburg. Dit zijn Maastricht, Heerlen, Sittard-Geleen, Kerkrade, Landgraaf, Beekdaelen en Brunssum. Samen zijn zij goed voor de huisvesting van 77 procent van de Zuid-Limburgse arbeidsmigranten. Verder wordt 2 procent gehuisvest in de Midden-Limburgse gemeente Weert. Er staan twee nietLimburgse gemeenten in de top-10: Amsterdam en Eindhoven, samen goed voor 4 procent.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
21
Tabel 2. 4 Top-10 woongemeenten arbeidsmigranten werkzaam per regio, 2022 Noord-Limburg
Aandeel
Midden-Limburg
Aandeel
Zuid-Limburg
Aandeel
Venlo
23%
Roermond
23%
Maastricht
47%
Horst aan de Maas
12%
Weert
18%
Heerlen
10%
Venray
9%
Leudal
10%
Sittard-Geleen
8%
Peel en Maas
7%
Peel en Maas
7%
Kerkrade
6%
Eindhoven
3%
Echt-Susteren
7%
Landgraaf
2%
Gouda
3%
Venlo
4%
Amsterdam
2%
Rotterdam
2%
Maasgouw
4%
Weert
2%
Waalwijk
2%
Roerdalen
4%
Eindhoven
2%
Zaanstad
2%
Nederweert
3%
Beekdaelen
2%
Tilburg
2%
Eindhoven
3%
Brunssum
2%
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
Naast de woon-werkrelaties tussen Nederlandse gemeenten onderling heeft Limburg ook te maken met grenspendel: arbeidsmigranten die in België of Duitsland wonen, maar in Limburg werken. In totaal ging het in 2022 om 5. 240 grensarbeiders: 3. 105 woonachtig in Duitsland en 2. 135 woonachtig in België. Voornamelijk Zuid-Limburg heeft met grensarbeiders te maken: van de 5. 240 grensarbeiders werken er 2. 430 in Zuid-Limburg, 2. 225 in Noord-Limburg en 585 in Midden-Limburg. Tabel 2. 5 Grenspendel, arbeidsmigranten woonachtig in Duitsland en België en werkzaam in Limburg, 2022 Werkregio
Woonachtig in België
Woonachtig in Duitsland
Totaal
Midden-Limburg
360
225
585
Noord-Limburg
95
2. 130
2. 225
Zuid-Limburg
1. 680
750
2. 430
Totaal
2. 135
3. 105
5. 240
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
22
3.
BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in Limburg
In dit hoofdstuk gaan we in op de verschillende kenmerken, omvang en ontwikkeling van de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten die wonen in de provincie Limburg. We kijken naar de aantallen en de ontwikkelingen tussen 2017 en 2022. Daarnaast presenteren we kenmerken als geografische spreiding en huishoudsamenstelling. Dit hoofdstuk is opgedeeld in vier paragrafen: ▪ Aantal en ontwikkeling ▪ Geografische spreiding ▪ Huishoudsamenstelling ▪ Woon-werkrelaties
3. 1
Aantal en ontwikkeling
In 2022 woonden 27. 845 BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in provincie Limburg. Daarvan wonen er 11. 425 in Noord-Limburg, 10. 605 in Zuid-Limburg en 5. 815 in Midden-Limburg. Circa 4 procent van alle BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in Nederland woont in Limburg. Het aantal arbeidsmigranten in Noord-Limburg en Zuid-Limburg is vergelijkbaar. Dit terwijl de grootschalige huisvestingslocaties voornamelijk in Noord-Limburg liggen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de registratiegraad in Noord-Limburg lager ligt, bijvoorbeeld doordat in Noord-Limburg meer seizoensarbeid plaatsvindt. BRP-registratie is pas verplicht vanaf vier maanden.
In 2022 woonden in Limburg 27. 845 BRP-geregistreerde arbeidsmigranten. Tussen 2017 en 2022 nam dit aantal jaarlijks toe met gemiddeld
9%
Het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in de provincie Limburg steeg iets minder hard vergeleken de nationale groei. De jaarlijkse stijging in de provincie was 9 procent, terwijl dit landelijk 10 procent was. Binnen de provincie is de populatie
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
23
het hardst gestegen in Noord-Limburg met 11 procent per jaar. Daarop volgt Midden-Limburg met 10 procent per jaar. De populatie is het minst hard gestegen in Zuid-Limburg, namelijk 7 procent per jaar. Tabel 3. 1 Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten, 2017 - 2022 2017
2018
2019
2020
2021
2022
Gemiddelde jaarlijkse groei
Groei 2021 op 2022
Midden-Limburg
3. 565
4. 060
4. 835
4. 825
5. 305
5. 815
10%
10%
Noord-Limburg
6. 815
7. 445
8. 295
9. 130
10. 185
11. 425
11%
12%
Zuid-Limburg
7. 395
8. 075
8. 895
8. 885
9. 300
10. 605
7%
14%
Provincie Limburg
17. 775
19. 580
22. 025
22. 840
24. 790
27. 845
9%
12%
Nederland
467. 940
620. 265
630. 305
559. 600
691. 940
758. 960
10%
10%
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
Opvallend in de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten is dat in Limburg nagenoeg geen dip te zien was in het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten tijdens de corona-periode, terwijl dit bij de werkenden wel duidelijk zichtbaar was. Waarschijnlijk had de dip in het aantal werkenden vooral betrekking op kort verblijvende arbeidsmigranten (seizoensarbeiders), die mogelijk niet BRPgeregistreerd stonden in de provincie.
De ontwikkeling van het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten ten opzichte van basisjaar 2017 is te zien in Figuur 3. 1. Het verloop is redelijk vergelijkbaar voor alle gebieden. Wel wijkt het verloop af ten opzichte van de Nederlandse ontwikkeling. Waar voor Nederland als geheel een duidelijke dip te zien is tijdens de coronapandemie in 2020, steeg het aantal in Limburg licht door. Wel vlakte de groei iets af. Met name Noord-Limburg lijkt het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten weinig impact te hebben ervaren van de coronacrisis. De stijging vanaf 2020 was nagenoeg hetzelfde als tussen 2017 en 2020. Het verloop voor Nederland als geheel is onregelmatiger dan het provinciale verloop.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
24
Figuur 3. 1 Index aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten, 2017-2022 (basisjaar 2017 = 100) 168 165
163 162
155
157
0 1 = 145 7 1 0 135 2
143
)0
r
a
ji as 125 s a
(bx 115 e dn I
105
100
95 2017
2018
2019
Midden-Limburg
Noord-Limburg
Provincie Limburg
Nederland
2020
2021
2022
Zuid-Limburg
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
Woonadres arbeidsmigrant vaak onbekend: registratiegraad Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Dat kan meerdere redenen hebben. Bijvoorbeeld doordat de arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de BRP inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Het kan ook voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de angst voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten dat in de provincie Limburg woont. Dit beeld wordt bevestigd door verschillende uitzendbureaus. Ook geven zij aan dat uitschrijving van arbeidsmigranten niet altijd consequent gebeurd. Arbeidsmigranten die werken in Nederland maar zich niet bij de gemeente inschrijven staan doorgaans ingeschreven bij de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI). Van deze arbeidsmigranten is wel de werklocatie bekend, maar niet de woonlocatie. Hoeveel arbeidsmigranten er in het RNI ingeschreven staan is niet bekend.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
25
3. 2
Geografische spreiding
naar
woongemeente
In 2022 woonden de meeste BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in de gemeente Venlo (5. 145), Maastricht (3. 785) en Horst aan de Maas (1. 905). Van de totale populatie gaat dat om respectievelijk 18, 14 en 7 procent. 39 procent van de BRPgeregistreerde arbeidsmigranten woont dus in de top drie gemeenten. Dit zijn twee gemeenten in Noord-Limburg en één gemeente in Zuid-Limburg. In Midden-Limburg wonen de meeste arbeidsmigranten in Roermond, dat zijn er 1. 790.
39%
de in Limburg BRPgeregistreerde arbeidsmigranten woont in Venlo,
van
Maastricht aan
en
Horst
de Maas
Gekeken naar het aandeel van BRP-geregistreerde arbeidsmigranten op de totale bevolking in de gemeente, is het aandeel het grootst in Venlo met 5 procent. Daarop volgen Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas, allen met een aandeel van circa 4 procent. Het aandeel BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in de provincie als geheel is circa 2 procent.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
26
Figuur 3. 2 Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten per gemeente, 2022
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
27
Tabel 3. 2 Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten
per gemeente,
2022
Gemeente
2022
Gemiddelde groei tussen 2017 en 2022
Venlo
5. 145
10%
5%
18%
Maastricht
3. 785
7%
3%
14%
Horst aan de Maas
1. 905
8%
4%
7%
Venray
1. 865
10%
4%
7%
Heerlen
1. 855
10%
2%
7%
Roermond
1. 790
7%
3%
6%
Peel en Maas
1. 785
17%
4%
6%
Weert
1. 700
17%
3%
6%
Sittard-Geleen
1. 430
8%
2%
5%
Kerkrade
1. 105
8%
2%
4%
Leudal
805
11%
2%
3%
Echt-Susteren
480
7%
2%
2%
Landgraaf
400
7%
1%
1%
Brunssum
370
9%
1%
1%
Nederweert
365
8%
2%
1%
Roerdalen
355
3%
2%
1%
Maasgouw
320
12%
1%
1%
Beekdaelen
305
6%
1%
1%
Vaals
265
6%
3%
1%
Gennep
250
16%
1%
1%
Beesel
210
9%
2%
1%
Bergen (L. )
210
13%
2%
1%
Valkenburg aan de Geul
210
6%
1%
1%
Eijsden-Margraten
160
4%
1%
1%
Stein (L. )
155
7%
1%
1%
Meerssen
140
5%
1%
1%
Beek (L. )
135
6%
1%
0%
Gulpen-Wittem
135
8%
1%
0%
Simpelveld
95
6%
1%
0%
Voerendaal
60
8%
0%
0%
Mook en Middelaar
55
7%
1%
0%
27. 845
9%
2%
100%
Totaal
Aandeel arbeidsmigranten op totaal inwoners
Aandeel op het totaal wonende arbeidsmigranten
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
28
Figuur 3. 3 Aandeel BRP-geregistreerde arbeidsmigranten procenten per gemeente in Limburg, 2022
3. 3
op totaal inwoners
in
Huishoudenssamenstelling
Het grootste deel van de huishoudens onder arbeidsmigranten in de provincie Limburg betreft eenpersoonshuishoudens, namelijk 35 procent. Daarop volgen de stellen zonder kinderen met 27 procent, daarna de stellen met kinderen met 23 procent. In slechts 4 procent van de gevallen gaat het om eenouderhuishouden. De
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
29
huishoudens met kinderen (dus stellen met kinderen en eenouderhuishoudens) wonen voornamelijk in Venlo (21 procent), Maastricht (9 procent), Roermond (8 procent), Heerlen (8 procent) en Venray (7 procent). Het beeld voor de drie subregio’s is vergelijkbaar met het beeld van de provincie. In alle gevallen wijken de percentages niet meer dan 2 procent af.
35%
van
de in Limburg BRP-
geregistreerde arbeidsmigranten betreft een
eenpersoonshuishouden Figuur 3. 4 Huishoudsamenstelling, 2022 Provincie Limburg
4%
35%
11%
23%
27%
Zuid-Limburg
4%
35%
11%
23%
27%
Noord-Limburg
4%
35%
12%
22%
27%
Midden-Limburg
5%
33%
25%
26%
0%
10%
20%
11% 30%
40%
50%
Eenouderhuishouden
Eenpersoonshuishouden
Paar met kinderen
Paar zonder kinderen
60%
70%
80%
Overig/onbekend
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
3. 4
Woon-werkrelaties
Van de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten die in Limburg wonen werkt circa 67 procent in Limburg en circa 33 procent elders in Nederland of over de grens. Het grootste deel van de arbeidsmigranten wonend in Noord-Limburg werkt ook in Noord-Limburg. De top drie gemeenten zijn allemaal Noord-Limburgse gemeenten. In de top tien zitten in totaal vier Noord-Limburgse gemeenten en één MiddenLimburgse gemeente. De overige gemeenten liggen allemaal buiten Limburg.
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
30
90%
100%
67%
de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten wonend in Limburg is ook
van
werkzaam in Limburg
In Midden-Limburg is een vergelijkbaar beeld te zien. De top twee gemeenten zijn Midden-Limburgse gemeenten. In de top 10 staan vijf Midden-Limburgse gemeenten, één Noord-Limburgse gemeente en één Zuid-Limburgse gemeenten. Drie gemeenten liggen niet in Limburg. In de top-10 werkgemeenten van arbeidsmigranten die in Zuid-Limburg wonen, staan 6 gemeenten uit Zuid-Limburg. De overige gemeenten liggen buiten Limburg. Er is geen data beschikbaar over de arbeidsmigranten die in Nederland wonen, maar in Duitsland of België werken. Deze groep is dus geen onderdeel van de resultaten van dit onderzoek en zijn daarmee ook niet zichtbaar in Tabel 3. 3 waarin we de top-10 werkgemeenten van BRP-geregistreerde arbeidsmigranten hebben weergegeven. Tabel 3. 3 Top-10 werkgemeenten van BRP-geregistreerde arbeidsmigranten wonend in regio Noord-, Midden- of Zuid-Limburg, 2022 Noord-Limburg
Aandeel
Midden-Limburg
Aandeel
Zuid-Limburg
Aandeel
Venlo
24%
Roermond
17%
Maastricht
29%
Venray Horst aan de Maas
16%
Weert
9%
Heerlen
12%
Diemen
6%
Peel en Maas
5%
Roermond
4%
Eindhoven
4%
Apeldoorn
3%
Amsterdam
3%
Zaltbommel
3%
12%
Eindhoven
7%
Sittard-Geleen
10%
Diemen
6%
Kerkrade
7%
Leudal
6%
Diemen
7%
Amsterdam
5%
Amsterdam
5%
Heerlen
5%
Landgraaf
3%
Echt-Susteren
5%
Zaltbommel
2%
Nederweert
4%
Beekdaelen
1%
Venlo
4%
Eindhoven
1%
Bron: CBS Microdata, bewerking Decisio (2024)
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
31
4.
Prognose: verwachte ontwikkeling tot 2030
In dit hoofdstuk zijn op basis van verschillende scenario’s prognoses uitgewerkt voor de mogelijke ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Limburg (en per deelregio) richting de toekomst (2030). We gaan eerst in op de achtergrond en methodiek van de prognoses en werken vervolgens de prognoses per regio uit naar werkgemeente (paragraaf 4. 2) en dan naar woongemeente (paragraaf 4. 3).
4. 1
Achtergrond en methodiek prognoses
4. 1. 1
Relatie tussen aantal banen
en
aantal arbeidsmigranten
Decisio heeft de laatste jaren veel en diverse onderzoeken gedaan naar de historische ontwikkeling van verschillende doelgroepen internationals (monitoring) én naar de mogelijke ontwikkeling van deze doelgroepen naar de toekomst toe.6 We hebben daarbij gebruik gemaakt van diverse statistische onderzoeksmethodieken (zoals regressieanalyse) om te achterhalen welke variabelen van invloed zijn op de ontwikkeling van de doelgroep. De belangrijkste rode draad die volgt uit deze analyses is dat er een statistisch significant positief verband bestaat tussen het aantal banen en het aantal internationale werknemers (kenniswerkers én arbeidsmigranten) in Nederland. Hierbij is gecontroleerd voor bevolkingsgroei, bbp, buitenlandse zeggenschap in bedrijven en internationale handel en diensten op COROP-niveau. Het geconstateerde verband lijkt ook logisch als we ervan uit gaan dat internationale werknemers hoofdzakelijk voor arbeid naar Nederland komen. Eerder geïdentificeerde concrete relaties tussen het aantal banen en arbeidsmigranten Op basis van onderzoeken en analyses over de periode 2010-2019 zien we het verband tussen de banengroei en het aantal internationale werknemers als volgt: als het aantal banen met 1 procent groeit dan neemt het aantal internationale werknemers (dat is kenniswerkers én arbeidsmigranten) toe met 1,8 procent.
Als we specifiek naar de arbeidsmigranten kijken dan zien we dat als het aantal banen met 1 procent groeit, het aantal arbeidsmigranten toeneemt met 3,7 procent.
6 Zo
hebben we in opdracht van het ministerie van Economische Zaken een prognosemodel ontwikkeld om de doelgroep ‘kinderen van internationale kenniswerkers’ op regionale schaal te prognosticeren en hebben we voor diverse andere provincies onderzoek gedaan naar de toekomstige ontwikkeling van arbeidsmigranten (onder andere in de provincie Overijssel, zie hier voor dit voorbeeld: Onderzoek huisvesting arbeidsmigranten (decisio. nl))
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
32
Op basis van dit type statistische regressieanalyses zijn dus ‘voorspellende waardes’ te identificeren om de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten te prognosticeren. De laatste jaren zien we echter dat, naast economische groei en groei van het aantal banen, ook een andere relevante ontwikkeling aan belang wint. Meer en meer komen we tot het inzicht dat de beroepsbevolking ‘zonder migratieachtergrond’ een relevante factor is om rekening mee te houden. Om die reden hebben we onze prognosemethodiek de laatste jaren iets aangepast en ook vereenvoudigd.
4. 1. 2
Vereenvoudigde prognosemethodiek
We blijven in onze prognoses rekening houden met voorspellingen die er zijn over het aantal banen (werkzame personen). Voor gegevens daarover blijven we zo dicht mogelijk bij bestaande prognoses van gerenommeerde economische en demografische instituten. We gebruiken de ‘Welvaart- en leefomgevingsscenario’s’ (WLO, 2015) van het CPB en PBL om het aantal werkzame personen in de toekomst te benaderen, aangevuld met eigen analyses van economische trends in de provincie Limburg (gebaseerd op de ontwikkeling van het aantal banen in de provincie in de afgelopen jaren). Voor voorspellingen over de ‘beroepsbevolking zonder migratieachtergrond’ maken we gebruik van demografische prognoses van het CBS. Onze werkwijze bestaat vervolgens uit het ‘matchen’ van de beide prognoses. Zo ontstaat inzicht in het verschil tussen het aantal werkzame personen in 2030 en het aantal personen (zonder migratieachtergrond) dat daarvoor beschikbaar is. Het verschil tussen het aantal werkzame personen en de beroepsbevolking zonder migratieachtergrond geeft een indicatie van de potentiële krapte op de arbeidsmarkt. Het vormt daarmee een indicatie van de behoefte aan internationale werknemers en daarmee de potentiële omvang van het aantal internationale werknemers dat nodig is om aan de toekomstige vraag naar arbeid te voldoen.
We beseffen ons daarbij dat het gat niet volledig zal worden gevuld door arbeidsmigranten en kenniswerkers, maar dat mogelijk door omscholing en bijscholing ook gebruik kan worden gemaakt van mensen die momenteel niet participeren op de arbeidsmarkt. Het prognosemodel houdt in ieder geval ook rekening met het bestaan van ‘tweede generatie allochtonen’ op COROP-niveau (beschikbaar via het CBS).
ACTUALISATIE ONDERZOEK ARBEIDSMIGRANTEN PROVINCIE LIMBURG
33
4. 1. 3
Concrete uitwerking van drie scenario’s
Om prognoses uit te werken voor de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Limburg hebben we volgens de bovengeschetste methodiek dus informatie nodig over de ontwikkeling van het aantal banen en de beroepsbevolking. Zoals aangegeven werken we daarvoor in ieder geval met de WLO-scenario’s die ook rekening houden met demografische factoren als vergrijzing, maar ook van verstedelijkingstrends, economische ontwikkeling en technologische ontwikkeling. Het CPB en PBL hebben op het schaalniveau van COROP-regio’s (die precies matchen met onze regio indeling van Noord-, Midden- en Zuid-Limburg) een Laag en Hoog scenario uitgewerkt, wat voor ons input is voor het uitwerken van een behoudend en een optimistisch scenario. Aanvullend op deze twee scenario’s zijn door ons nog drie scenario’s verkend en doorgerekend om in voorliggende rapportage ook nog een derde ‘trendscenario’ uit te lichten, het gaat om: ▪ Het doortrekken van de gemiddelde relatieve jaar-op-jaargroei van de groep arbeidsmigranten: wat als de relatieve groei in de afgelopen periode (20102022) zich ook naar de toekomst toe zou doorzetten? Voor de hele provincie Limburg zou het gaan om een jaarlijkse toename van 6,5 procent. Uiteindelijk zou de groei in de periode 2023-2030 uitkomen op circa 55. 000 extra werkende arbeidsmigranten, in onze ogen een zeer hoog en mogelijk iets te extreem scenario.