01d Bijlage 2 BBV begroting 2025 inclusief Meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
29
•
• • •
•
• •
Voor de Wmo verlengen we de contracten met zorgaanbieders. Dat doen we samen met andere gemeenten in Noord-Limburg. Het nieuwe contract gaat in op 1 januari 2026. Voor Jeugdhulp gaan we deels een nieuw contract aan. Ook dit doen we samen met andere gemeenten. Het systeem van gesloten jeugdzorg (jeugdzorgplus) verandert in 2025. Het aantal jongeren dat gebruik kan maken van deze vorm van jeugdzorg neemt af, de groepen worden kleiner en vrijheidsbeperkende maatregelen zijn niet langer toegestaan. Hierdoor stijgen de kosten. Dit is opgenomen in de begroting. We zorgen ervoor dat alle huisartsenpraktijken een Specialist Ondersteuner Jeugd (SOJ) krijgen. Dit is meestal een GZ-psycholoog of Orthopedagoog. De SOJ kan jeugdigen helpen om psychische problemen snel te herkennen, kan zelf ondersteuning bieden en verwijst door. We zorgen ervoor dat kinderen de specialistische hulp krijgen die ze nodig hebben. We werken mee aan de realisatie van een Mik-Makhuis: drie woningen waar mensen korte tijd kunnen blijven om even op adem te komen. We vinden het belangrijk dat er een sterke verbinding ontstaat met de buurt: buurtbewoners kunnen binnenlopen en in het Mik-Makhuis activiteiten organiseren. We onderzoeken de mogelijkheden om dit initiatief ook de komende jaren mee te financieren.
In 2024 hebben we onze dienstverlening verbeterd voor mensen die te maken krijgen met huiselijk geweld of kindermishandeling. Daar gaan we in 2025 mee door. We werken beter en nauwer samen met partners zoals Politie en Veilig Thuis, wij zorgen voor één persoon die het aanspreekpunt is voor alle betrokkenen en we borgen de continuïteit. We voeren onze stabiliteitsaanpak uit. Deze zorgt ervoor dat inwoners die verschillende problemen hebben, weer grip en stabiliteit krijgen. We organiseren de samenwerking tussen verschillende werkvelden en organisaties; de behoefte van de inwoner is altijd leidend. We blijven de omgekeerde toets inzetten als hulpmiddel om inwoners díe hulp te geven die bijdraagt aan een duurzame oplossing.
Wat komt er nog op ons af? De afgelopen jaren zijn de kosten voor jeugdzorg toegenomen. Dit is een zorgelijke ontwikkeling: in de eerste plaats voor jongeren zelf, maar ook voor de gemeentelijke begroting. Vooralsnog zijn stijgende kosten opgenomen in de begroting. We houden in de gaten hoe deze trend zich ontwikkelt. Deze ontwikkeling kan ons dwingen om in de toekomst scherpere keuzes te maken. ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma Een sterke sociale basis Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Jongeren met jeugdreclassering
777,7
794,9
N.n.b.
N.n.b.
0,1%
0,2%
N.n.b.
N.n.b.
Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners Werkloze jongeren van 16 t/m 22 jaar
76,8
76,1
N.n.b.
N.n.b.
570
590
N.n.b.
N.n.b.
1
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter Kinderen tot 18 jaar in een uitkeringsgezin
0%
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
3
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
Netto arbeidsparticipatie
75,4%
76,2
N.n.b.
N.n.b.
Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp
131,7
129,5
N.n.b.
N.n.b.
14,3%
13,5%
N.n.b.
N.n.b.
Jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming
1,3%
1,3%
N.n.b.
N.n.b.
Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen
3,6
3,5
N.n.b.
N.n.b.
30
Relatief verzuim per 1.000 leerlingen
19
16
N.n.b.
N.n.b.
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers), % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
1,7%
2,2%
N.n.b.
N.n.b.
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-49.817
-55.150
-57.139
-55.749
-56.126
-55.788
Totaal Baten
11.976
13.324
13.893
13.433
12.817
12.846
Saldo van baten en lasten
-37.841
-41.826
-43.246
-42.315
-43.309
-42.941
Storting in de reserves
-4.399
-274
-213
-138
-138
-138
Aanwending van de reserves
3.615
1.543
249
240
317
91
-38.625
-40.556
-43.210
-42.214
-43.131
-42.989
Resultaat
31
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x €1.000 Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027 Raadsbesluiten t/m 9 juli Lasten Actuele begroting
-53.517
-54.110
-53.829
-53.847
699
1.055
888
668
-52.818
-53.056
-52.941
-53.179
Gemeentefonds
-991
-70
-81
190
Loon- en prijscompensatie
-762
-757
-769
-780
Rente, afschrijving en financiering
264
891
313
322
Onontkoombaar knelpunt
-320
-270
-70
-70
Autonome ontwikkelingen
-989
-1.312
-1.460
-1.517
Diverse kleine mutaties < € 50.000
-194
-155
-164
-183
Nieuw beleid
-376
-376
-376
-376
Ombuigingen
382
765
1.147
1.530
Overige technische mutaties
-1.547
-1.547
-1.863
-1.863
Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
-57.352
-55.887
-56.264
-55.926
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
12.498
12.046
11.430
11.430
Raadsbesluiten t/m 9 juli
848
908
935
780
Baten Actuele begroting
13.346
12.954
12.365
12.209
Autonome ontwikkelingen
700
635
685
644
Diverse kleine mutaties < € 50.000
96
84
84
84
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
14.142
13.673
13.133
12.937
Een sterke sociale basis
-43.210
-42.214
-43.131
-42.989
Baten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Gemeentefonds Doorbetaling bijdrage WSW aan de NLW
2025
2026
2027
2028
Lasten
-91
-70
-81
190
Baten
0
0
0
0
De rijksmiddelen die we ontvangen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds betalen we door aan de NLW. We passen de budgetten in programma 2 Een sterke sociale basis meerjarig aan conform de bedragen zoals opgenomen in de meicirculaire 2024. Voor 2025 naar € 3.853.000, 2026 naar € 3.704.000, 2027 naar € 3.642.000 en 2028 € 3.371.000. In 2028 is voor reservering van de stelpost vanuit de meicirculaire 2024
32
uitgegaan van het basisbedrag van 2027 in plaats van 2028. Daarbij is abusievelijk (in programma 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie) in plaats van een voordeel voor de jaarschijf 2028 een nadeel opgenomen van € 109.000. Terwijl feitelijk sprake is van een voordeel van € 190.000. Vervallen extra besparing van het Rijk voor jeugdzorg
2025
2026
2027
2028
Lasten
-900
0
0
0
Baten
0
0
0
0
In de meicirculaire 2024 is opgenomen dat de geraamde extra besparing van het Rijk van € 500 miljoen voor 2025 komt te vervallen, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Hoewel het uitgangspunt is dat het vervallen van de extra korting geen budgettair effect heeft is het dat niet. De vervallen extra korting vanuit de algemene uitkering uit het gemeentefonds in programma 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie bedraagt € 1.123.000. Terwijl voor ons de te realiseren besparing ad € 900.000 (in programma 2 Een sterke sociale basis) komt te vervallen. . Onontkoombaar knelpunt Jeugdzorgplus
2025
2026
2027
2028
Lasten
-70
-70
-70
-70
Baten
0
0
0
0
Het tarief voor de gesloten jeugdzorg zal stijgen. Daarom nemen we met ingang van 2025 een hoger bedrag in onze begroting op. De aanbieders van jeugdzorgplus (ViaJeugd en Pactum) hebben aangegeven dat het huidige tarief dat zij voor de jeugdzorgplus ontvangen niet toereikend is. Gemeenten hebben tariefonderzoek uitgevoerd met medewerking van de aanbieders waarin dit wordt bevestigd. Daar komt bij dat aanbieders met ingang van 2024 in principe geen vrijheidsbeperkende maatregelen in de JZ+ meer mogen toepassen en dat de huidige grotere groepen met ingang van 2025 opgebouwd moeten zijn naar kleinschalige groepen. Beide aspecten zorgen voor hogere kosten per client (meer personeel nodig). Winkel openhouden WIZ tijdens systeemvervanging naar integrale klantbenadering
2025
2026
2027
2028
Lasten
-250
-200
0
0
Baten
0
0
0
0
In het kader van de noodzakelijke systeemvervanging gaan we 40 processen tegen het licht houden. Dit is nodig om de integrale 'klantbenadering' (samenwerking tussen jeugd, WMO en meedoen en geldzaken) effectief en efficiënt in te richten. Gezien de grote omvang van deze 'transformatie' wordt er in 2025 en 2026 een groot beroep gedaan op meerdere disciplines binnen team WIZ. Om de primaire dienstverlening niet al te veel te hinderen worden er incidentele middelen gevraagd deze ontwikkeling te faciliteren. Het systeemvervanging (technisch) valt niet onder de gevraagde middelen. Deze zijn in de begroting 2024 vrijgegeven. . Autonome ontwikkelingen Bijdrage Volwassenenfonds
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
-25
-75
-75
Baten
0
5
55
14
In 2024 zijn wij aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Dit is een laagdrempelige financiële voorziening voor inwoners met een laag inkomen. We verwachten dat door de laagdrempelige toegang tot deze voorziening meer inwoners, voor wie deelname aan sportieve en culturele activiteiten niet zo vanzelfsprekend is, hieraan gaan deelnemen.
33
Buitengebruikstelling schoolgebouw De Ezelsbrug te Sevenum
2025
2026
2027
2028
Lasten
-85
0
0
0
Baten
0
0
0
0
De onderbouw van basisschool De Ezelsbrug in Sevenum gaat verhuizen naar de locatie Den Eigen. Daar gaan zij gezamenlijk verder met de bovenbouw. Door de verhuizing van de onderbouw staat het gebouw aan het Raadhuisplein 1a in Sevenum tijdelijk leeg en komt het terug in eigendom bij de gemeente. Tevens komen de onderhoudskosten voor rekening van de gemeente. Voor 2025 zijn nog geen onderhouds- of beheerkosten begroot. In 2024 worden de gebouwen geschouwd. Op basis daarvan worden de onderhoudskosten meegenomen in het nieuwe beheerplan 2026-2029. Extra budget voor toekomstbestendigheid GGD
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
-369
-369
-369
Baten
0
0
0
0
Er wordt vanaf 2026 een stelpost toekomstbestendigheid GGD opgenomen in de meerjarenbegroting van € 369.000. Door de GGD is het signaal afgegeven dat zij niet op alle vlakken in staat is om haar wettelijke- en kerntaken op verantwoorde wijze uit te voeren. Dit stevige signaal en de gevoelde urgentie om hier actie op te ondernemen is onderwerp van gesprek geweest in de bestuurscommissies GGD. Een bestuurlijke opdracht voor de versterking van de GGD is in een bestuursconferentie toegelicht. De noodzaak tot versterking is bij de deelnemende partijen duidelijk. Er is nog geen definitieve besluitvorming maar rekening houdende met deze realistische kosten zijn ze op een stelpost gezet. Gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio
2025
2026
2027
2028
Lasten
-149
-155
-152
-152
Baten
0
0
0
0
De basis voor deze raming is de Begroting 2025 van de Veiligheidsregio die door het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio is aangenomen. In de begroting is de loon- en prijsindex bijgesteld op de actuele CEP cijfers. In de raadsvergadering van 28 mei 2024 is de Raad hierover via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025-2029
2025
2026
2027
2028
Lasten
-100
-178
-279
-336
Baten
0
0
0
0
Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) is geactualiseerd tot 2024. Het nieuwe uitvoeringsprogramma kent een looptijd van 2025-2029. In dit programma hebben we wederom een aantal scholen opgenomen waar investeringen nodig zijn (uitbreiding, renovatie of nieuwbouw). We zien daarbij een meerwaarde in het combineren van verschillende functies (onderwijs, cultuur, zorg, sport) en leggen daarom nadrukkelijk de verbinding met het gemeentelijk accommodatiebeleid. De kapitaallasten zijn gebaseerd op de stichtingskosten, rekening houdend met bijkomende kosten voor netcongestie. Locatiespecifieke kosten, zoals aankoopkosten grond, sloopkosten en dergelijke zijn nog niet opgenomen. Deze kunnen worden bepaald nadat de nodige haalbaarheidsonderzoeken zijn uitgevoerd. Inwonerinitiatieven ondersteuning en zorg
2025
2026
2027
2028
Lasten
-140
-140
-140
-140
Baten
0
0
0
0
We verhogen het budget met € 140.000. Deze zetten we in voor ontwikkelingen in het kader van inwonerinitiatieven voor ondersteuning en zorg. € 80.000 zetten we in voor professionele ondersteuning of coaching bij initiatieven vanuit inwoners en € 60.000 voor meer inzet van dorpsondersteuners en -verbinders.
34
Meedoen en geldzaken - Op weg naar stabiliteit en bestaanszekerheid
2025
2026
2027
2028
Lasten
332
332
332
332
Baten
0
0
0
0
De jaarlijkse bruto lasten worden ingeschat op € 972.000. Daarvan maakt € 80.000 onderdeel uit van programma 1 Vitale kernen, € 50.000 in programma 2 Een sterke sociale basis en € 842.000 van programma 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie. Hiervan kan € 382.000 bekostigd worden uit al in de begroting opgenomen budgetten (binnen programma 2 Een sterke sociale basis). In 2024 zijn we een traject gestart om onze dienstverlening te optimaliseren, zodat we inwoners met uitdagingen op het gebied van bestaanszekerheid zo passend mogelijk kunnen ondersteunen. Om deze werkwijze in 2025 en volgende jaren voort te zetten zijn aanvullende middelen nodig. Participatiewet (PW) BUIG budget (baten)
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
0
0
Baten
630
560
560
560
Voor de prognose van het BUIG-budget gaan we uit van 100% dekking van onze lasten. Dit op basis van de verwachting dat we door het rijk volledig gecompenseerd worden voor de te maken uitgaven. Participatiewet (PW) en Loonkostensubsidies LKS (lasten)
2025
2026
2027
2028
Lasten
-630
-560
-560
-560
Baten
0
0
0
0
De bijstelling bedraagt in totaliteit € 630.000 hogere lasten in 2025 en met ingang van 2026 € 560.000. € 100.000 heeft betrekking op een bijstelling voor het budget loonkostensubsidies (LKS) en € 530.000 c.q. € 460.000 op de bijstelling van het budget Wet werk en bijstand (WWB). De budgetten stellen we bij op basis van de realisatie tot 1 augustus 2024 en het prijspeil per 1 juli 2024 met een doorkijk naar 2025. Door hoge instroom per juni 2024 door statushouders gekoppeld aan onze gemeente vanuit de doorstroomvoorziening zien we de aantallen WWB stijgen van 1 januari 2024 358 naar 442 per 1 augustus 2024. Door onder ander Meedoen en geldzaken zullen de gestegen aantallen naar verwachting ook weer geleidelijk afnemen. In de prognose gaan we uit van 430 uitkeringen WWB per medio 2025. Specialistisch Ondersteuner Jeugd (SOJ) - uitbreiding aantal uren
2025
2026
2027
2028
Lasten
-217
-217
-217
-217
Baten
70
70
70
70
We verhogen het bestaande budget van € 83.000 structureel met € 217.000 naar € 300.000. De bijdrage van Provico bedraagt € 70.000. We zetten in diverse huisartsenpraktijken een Specialist Ondersteuning Jeugd om te zorgen dat, indien gedacht worden aan de inzet van jeugdhulp, in de praktijk zelf brede vraagverheldering wordt uitgevoerd. Doel is te zorgen dat de jeugdige en het gezin zo snel mogelijk passende ondersteuning krijgen. We zien dat huisartsen tevreden zijn over deze inzet en dat het animo voor een SOJ toeneemt (meer uren per praktijk en meer praktijken). We breiden daarom het aantal uren van de SOJ's uit. . Nieuw beleid Nieuwe werkwijze aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties
2025
2026
2027
2028
Lasten
-376
-376
-376
-376
Baten
0
0
0
0
We gaan werken met een apart team voor de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties (huiselijk geweld en kindermishandeling). Door nauwe samenwerking met o.a. politie en Veilig Thuis wordt de onveiligheid goed en snel in kaart gebracht. Met intensieve casusregie zetten we in op het realiseren van duurzame veiligheid. Kosten voor dit team van 3 fte én inzet Veilig Thuis en politie worden geschat op € 400.000. Daarvan is € 376.000 opgenomen binnen programma 2 Een sterke sociale basis en € 24.000 in programma 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie.
35
. Ombuigingen Versterking van de sociale basis door doelgerichte inzet van middelen
2025
2026
2027
2028
Lasten
382
765
1.147
1.530
Baten
0
0
0
0
Binnen 4 jaar alle sociaal-maatschappelijke activiteiten her-alloceren op impact waardoor ten minste € 1.530.000 zijnde 2,7% binnen het programma “Een sterke sociale basis” kan worden omgebogen en waarbij toch kan worden bijgedragen aan de speerpunten van de kaderbrief.
Overzicht investeringen
Nieuwe investeringen in 2025 tot en met 2028 die de raad al heeft goedgekeurd , WMO individuele voorzieningen
Bruto Bijdr. Netto inv. derden inv.
2025
2026
2027
2028
1.800
450
450
450
450
1.800
Nieuwe / toekomstige investeringen; waar ruimte voor is gereserveerd, maar die de raad nog moet goedkeuren . Bruto Bijdr. Netto 2025 2026 2027 2028 inv. derden inv. IHP Basisscholen Sevenum (incl. voorbereidingskrediet)
10.494
10.494
Investeringen IHP 2025-2029
16.607
16.607
10.494 2.935
5.314
5.210
3.148
36
3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied Horst aan de Maas heeft een uniek landelijk gebied: een uniek landschap tussen Peel en Maas; een gebied dat wordt ingekleurd door onze roots in de agro- en foodsector; een gebied dat onze gemeente aantrekkelijk maakt om te recreëren. De kwaliteit van ons landschap willen we behouden en verder uitbreiden. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen, onder andere op het gebied van klimaat, waterbeschikbaarheid en waterveiligheid, natuur, biodiversiteit, luchtkwaliteit en economische ontwikkelingen. Kortom: ook hier is het behouden danwel herstellen van balans een speerpunt. De omgevingsvisie – en daarna ook omgevingsplannen – zijn hiervoor een waardevol instrument. Samen vormen ze de kapstok voor alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente. Omgevingswet, Omgevingsvisie en Omgevingsplannen: één koers voor de fysieke leefomgeving Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet kent twee soorten documenten voor beleid over de fysieke leefomgeving: de omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s. De omgevingsvisie bevat het strategische, integrale, langetermijnbeleid voor onze fysieke leefomgeving. Omgevingsprogramma's zijn bedoeld voor de verdere beleidsuitwerking en de uitwerking van de concrete maatregelen om doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.
De komende jaren – in ieder geval tot 2031 – vernieuwen we stap voor stap alle ruimtelijke pannen. Dit gaan we doen • De omgevingsvisie is in de maak. Naar verwachting stelt de raad de omgevingsvisie eind 2025 vast. Op basis van de omgevingsvisie maken we de komende jaren concretere omgevingsprogramma’s. In deze programma’s actualiseren we al het huidige ruimtelijk beleid, brengen het in overeenstemming en voegen het samen. We maken in 2025 een pilot-omgevingsprogramma ‘Groen, Blauw en Klimaatadaptatie’ als eerste, volledige programma onder de Omgevingswet. Zie ook paragraaf 4.2. • Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 hebben we een omgevingsplan van rechtswege gekregen. Dit zetten we om naar een omgevingsplan nieuwe stijl. Meterik is de eerste kern waarvoor we een omgevingsplan uitwerken. Dat doen we in 2025. Ook starten we met de voorbereidingen voor een plan voor de kern Horst. Vanaf 2027 werken we aan omgevingsplannen voor bedrijventerreinen en vanaf 2028 aan het buitengebied, zodat in 2031 het volledige omgevingsplan is geactualiseerd. • De Omgevingswet heeft een grote impact op het ambtelijke apparaat van onze organisatie: we hebben niet alleen meer taken gekregen, die taken vragen ook om andere competenties van medewerkers.
We passen de capaciteit van het ambtelijke apparaat aan om alle taken die voortvloeien uit de Omgevingswet goed uit te kunnen voeren. Ook investeren we in de competenties van medewerkers (zie ook paragraaf 7.3). ENDVBEND
Een toekomstbestendige leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur We staan voor een aantal grote en complexe opgaven in het ruimtelijk gebied. Denk aan opgaven op het gebied van stikstof, klimaat, waterkwaliteit, biodiversiteit, maar ook brede welvaart – bijvoorbeeld sociale voorzieningen, werkgelegenheid, woningaanbod en de transitie van agrarische ondernemers. Dit vergt meer dan ooit de inzet van ons als gemeente om tot een toekomstbestendige leefomgeving te komen voor mensen, bedrijven, landschap en natuur. Dit gaan we doen • We voeren verschillende projecten uit die aansluiten bij het ontwikkelperspectief Novex de Peel. Een van de meest in het oog springende projecten is de gebiedsontwikkeling van de Gedeelde Peel. We werken aan een inrichting die past bij toekomstbestendig (agrarisch) gebruik en daarnaast bijdraagt aan het behalen van natuur- en klimaatdoelen. In Novex de Peel komen verschillende opgaven in het landelijk gebied samen. Grote thema’s zijn natuur & klimaat, economie en leefbaarheid. Novex schets een ontwikkelperspectief (een kompas) op weg naar 2050. De hele gemeente Horst aan de valt binnen het Novex gebied De Peel. • We stellen een herinrichtingsplan op voor het tracé Meldersloseweg-Wittebrugweg in het gebied rondom de Groote Molenbeek. De uitvoering ronden we uiterlijk in 2027 af.
37
•
We beschermen inwoners beter tegen hoogwater. Project Vierwaarden – een samenwerking met onder andere de Provincie Limburg, Rijkswaterstaat, Waterschap Limburg en gemeenten – zorgt hiervoor. Dit project voorziet voor onze gemeente in het verbeteren van de natuur en toeristisch-economische ontwikkelingen. In 2025 is een voorkeursvariant klaar: een plan waar de meeste betrokkenen (inclusief inwoners) enthousiast over zijn. Waarschijnlijk starten de werkzaamheden in 2029.
ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Er zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-4.846
-6.211
-6.790
-7.154
-6.758
-6.762
Totaal Baten
1.812
925
118
118
118
118
Saldo van baten en lasten
-3.034
-5.286
-6.672
-7.035
-6.639
-6.644
Storting in de reserves
-1.630
-2.147
-14
-14
-14
-14
929
1.463
125
435
49
57
-3.735
-5.970
-6.561
-6.615
-6.605
-6.601
Aanwending van de reserves Resultaat
38
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x €1.000 Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
-5.912
-5.965
-5.965
-5.928
Raadsbesluiten t/m 9 juli
-293
-340
-217
-257
Lasten Actuele begroting
-6.205
-6.305
-6.181
-6.186
Loon- en prijscompensatie
-4
-5
-5
-5
Rente, afschrijving en financiering
6
6
6
6
Autonome ontwikkelingen
30
-233
30
30
Diverse kleine mutaties < € 50.000
-78
-78
-68
-68
Overige technische mutaties
-553
-553
-553
-553
-6.804
-7.168
-6.772
-6.776
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
Meerjarenbegroting 2024-2027
137
137
137
165
Raadsbesluiten t/m 9 juli
87
134
10
-10
Baten Actuele begroting
223
271
147
155
Autonome ontwikkelingen
-20
243
-20
-20
Overige technische mutaties
40
40
40
40
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
243
553
167
175
-6.561
-6.615
-6.605
-6.601
Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
Baten inclusief mutatie reserves
Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied
Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Autonome ontwikkelingen Bijdrage reserve Gemeentelijk Kwaliteitsmenu (GKM) voor herstel natuur
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
-263
0
0
Baten
0
263
0
0
Wij dragen € 263.000 bij voor herstel van de natuur bij de verplaatsing van een bedrijf naar Greenport Venlo. De lasten onttrekken wij uit de reserve GKM. Voor de begroting verloopt deze bijdrage daardoor budgetneutraal. Bomenbeheer
2025
2026
2027
2028
Lasten
-50
-50
-50
-50
Baten
0
0
0
0
Er is aanvullend structureel budget van € 50.000 voor bomenbeheer noodzakelijk. Door de toenemende vraag van bomen/groen en het hierbij adequaat kunnen inspringen op de snelle klimaatverandering zijn specifieke
39
maatregelen nodig. Door hitte en droogte gaat de conditie van ons boombestand hard achteruit. Hierdoor zijn in bepaalde werken boom besparende maatregelen nodig. Schrappen gedeeltelijk budget opruimen drugsafval
2025
2026
2027
2028
Lasten
80
80
80
80
Baten
-20
-20
-20
-20
Opruimen van drugsafval is een wettelijke taak voor gemeenten. Met het schrappen van een (gedeelte) van het budget, komen de kosten als zich dit voordoet ten lasten van het begrotingssaldo of algemene reserve.
40
4 Duurzaam Horst aan de Maas Als gemeente hebben we een taak om inwoners beter te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan extreme hitte of juist extreme regenval. Daarnaast kunnen we acties ondernemen tegen een verdere opwarming van de aarde. We houden ons aan wereldwijde en nationale afspraken. We verminderen de CO2-uitstoot in onze gemeente, versterken de biodiversiteit, verbeteren de klimaatbestendigheid van kernen en vergroten de circulariteit. Dat doen we samen met inwoners, bedrijven en andere instanties. Klimaatneutraal in 2050 In 2050 is Horst aan de Maas klimaatneutraal en dus ook aardgasvrij. 2050 lijkt nog ver weg. Maar we moeten ook nu – in 2025 – stappen zetten om dit doel te halen. Sterker nog: we hebben afspraken gemaakt over mijlpalen op weg naar 2050. Onze focus ligt op het verlagen van de energiebehoefte in de gemeente (in 2030 verbruiken we 35% minder energie dan in 2017) en het besparen en tegelijkertijd het duurzaam opwekken van energie (we streven ernaar om in 2030 30% van de energievraag in Horst aan de Maas duurzaam en lokaal op te wekken). Dit gaan we doen • We evalueren KODE. De raad neemt hiertoe het initiatief. • We voeren de werkzaamheden uit die zijn vastgelegd in het vastgestelde Programma Energiebesparing 2023 – 2026. • We ontzorgen woningeigenaren met een laag inkomen bij het isoleren van hun woning.
• We stellen een soortenmanagementplan (SMP) op. Dit plan beschermt bedreigde diersoorten bij ruimtelijke ontwikkelingen. • In 2040 is de glastuinbouw in Horst aan de Maas klimaatneutraal. De sector is zelf aan zet om de benodigde transitie vorm te geven. We ondersteunen de glastuinbouwsector bij een onderzoek naar de mogelijkheden van verduurzaming. De resultaten van dit onderzoek presenteren we aan de raad. • We voeren het Nationaal Isolatie Programma (NIP) uit. • We werken de wijkuitvoeringsplannen verder uit. • Lopende initiatieven zoals ‘De Warmmakers’ zetten we voort. • Ook stimuleren we bedrijven om te isoleren. ENDVBEND
Minder overlast bij extreme regenval en hitte én meer biodiversiteit We merken al jaren dat de temperaturen stijgen en neerslag extremer wordt. Volgens de klimaatscenario’s van het KNMI worden deze effecten in de toekomst nog sterker. Hier bereiden we ons op voor. We maken onze kernen klimaatadaptief voor 2050. Minder stenen, meer groen (bomen en planten) en meer blauw (water) in de bebouwde omgeving werken verkoelend en verminderen wateroverlast. En ze zorgen voor een gezondere leefomgeving In 2050 is Horst aan de Maas klimaatbestendig. In aanloop naar 2050 hebben we een paar belangrijke mijlpalen vastgesteld: • in 2027 voldoen we aan de Kaderrichtlijn water; • in 2028 hebben we de meest dringende plekken van wateroverlast aangepakt. Dit gaan we doen • We stellen een integraal omgevingsprogramma op voor klimaatadaptatie. Totdat dit is vastgesteld, inclusief een meerjarig uitvoeringsprogramma, voeren we projecten uit volgens de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2021; het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2022-2026; het collegeprogramma 2022-2025. • We pakken op meerdere plekken in het bebouwde gebied (dringende) knelpunten van wateroverlast aan. • We leggen op verschillende plekken groene bergingen aan. Deze vangen het water op bij flinke regenbuien of bij een overstort van het riool.
• We ronden twee projecten af die voortkomen uit inwonersinitiatieven: het Van der HorstpleinVan Merwijckplein en de hofjes Norbertuswijk in Horst. 41
• • • • • •
Daar waar we de openbare ruimte opnieuw inrichten, kiezen we voor meer groen. Concreet: inheemse planten en planten die de biodiversiteit bevorderen. We verbeteren de conditie van onze bomen die de afgelopen jaren te lijden hebben gehad van hitte en droogte. We koppelen 4 tot 5 hectare verhard oppervlak af. Het gaan om private woningen en om openbare ruimte. We werken achterstanden in het openbaar groen weg. We investeren in de kwaliteit van ons rioolstelsel. We brengen belangrijke landschapselementen in kaart en beschermen deze beter. We maken een plan van aanpak voor het onderhoud ervan.
Wat komt er nog op ons af? We werken aan een nieuw kostendekkingsplan voor de riolering. Besluitvorming hierover vindt plaats in 2026. Tot die tijd is het in 2023 opgestelde kostendekkingsplan leidend voor de investeringen. Hierin is ook de hoogte van de rioolheffing vastgelegd. ENDVBEND
Slimmer afval inzamelen: samen circulair We willen de kwaliteit van afvalinzameling verbeteren, stappen zetten richting een circulaire economie en tegelijkertijd de kosten voor afvalinzameling beperkt houden (lees: onder het gemiddelde in Limburg). Daarom gaan we vanaf 2025 meer regionaal samenwerken. Dit gaan we doen • We werken met een andere partner voor afvalinzameling: GR Reinigingsdienst Maasland. • We kiezen ervoor om minder vaak keukenafval op te halen. Dit zorgt voor lagere kosten en een lagere CO2-uitstoot in onze straten. • Als de samenwerking goed bevalt, breiden we deze verder uit. Dan gaat de GR Reinigingsdienst ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma Duurzaam Horst aan de Maas Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Omvang huishoudelijk restafval, kg per inwoner % Hernieuwbare elektriciteit
23
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
28,8%
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-11.109
-16.539
-17.162
-16.753
-17.519
-17.953
Totaal Baten
11.542
18.402
20.453
20.655
20.330
19.079
433
1.863
3.291
3.902
2.810
1.126
Storting in de reserves
-1.562
-8
-6
-6
-6
-6
Aanwending van de reserves
2.422
799
731
110
9
12
Resultaat
1.293
2.654
4.017
4.006
2.814
1.133
Saldo van baten en lasten
42
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x €1.000 Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
-14.533
-14.612
-15.422
-15.623
Raadsbesluiten t/m 9 juli
-1.551
-1.950
-2.115
-2.125
Lasten Actuele begroting
-16.083
-16.562
-17.537
-17.748
Loon- en prijscompensatie
0
0
0
0
Rente, afschrijving en financiering
-49
171
331
113
Autonome ontwikkelingen
-724
-100
0
0
Diverse kleine mutaties < € 50.000
-20
-25
-31
-36
Nieuw beleid
-50
0
0
0
Overige technische mutaties
-242
-242
-287
-287
-17.168
-16.758
-17.525
-17.958
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
Meerjarenbegroting 2024-2027
16.184
16.346
16.569
16.562
Raadsbesluiten t/m 9 juli
3.168
4.092
2.595
2.605
Baten Actuele begroting
19.353
20.438
19.164
19.167
Rente, afschrijving en financiering
1.037
156
1.058
-193
Autonome ontwikkelingen
724
100
0
0
Overige technische mutaties
71
71
117
117
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
21.185
20.765
20.338
19.091
Duurzaam Horst aan de Maas
4.017
4.006
2.814
1.133
Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
Baten inclusief mutatie reserves
Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Autonome ontwikkelingen Programma energiebesparing Horst aan de Maas
2025
2026
2027
2028
Lasten
-724
-100
0
0
Baten
724
100
0
0
Programmaonderdeel ‘Natuurinclusief isoleren met behulp van een soortenmanagementplan (SMP)’ is momenteel in uitvoering, waarbij het de fase van het benodigd veldonderzoek is beoogd voor 2025. Uit het vooronderzoek van het SMP (potentieanalyse en onderzoeksplan) komt naar voren dat de benodigde inspanning voor het veldonderzoek groter is dan vooraf ingeschat. Hoewel we verwachten dat vanuit het Rijk aanvullende middelen beschikbaar worden gesteld, willen we (voorlopig) de resterende gelden van programmaonderdeel 1.1 (woningisolatie) hiervoor inzetten. Dit programma onderdeel is, eerder dan verwacht, met succes afgesloten. Voor 2025 verwachten wij € 724.000 aan kosten te maken, voor 2026 verwachten wij nog € 100.000 aan kosten. Deze
43
worden onttrokken uit de reserve Programma energiebesparing, daardoor verloopt dit voor de begroting budgetneutraal. . Nieuw beleid Transitie naar circulaire ruimte
2025
2026
2027
2028
Lasten
-50
0
0
0
Baten
0
0
0
0
Wij vragen een werkbudget van € 50.000 voor het opstellen van een transitieplan voor de openbare ruimte. De transitie naar een circulaire economie is een mondiale opgave en heeft betrekking op de gehele economie, alle sectoren. Ook in Horst aan de Maas werken we toe naar een circulaire economie, waarbij we deze opgave afkaderen tot de openbare ruimte en ons eigen vastgoed. In 2025 werken we deze opgave uit in een transitieplan voor de openbare ruimte en ons eigen vastgoed. Voor het opstellen van diverse onderzoeken vragen wij dit werkbudget aan.
Overzicht investeringen
Nieuwe investeringen in 2025 tot en met 2028 die de raad al heeft goedgekeurd ,
Bruto Bijdr. Netto inv. derden inv.
2025
2026
2027
2028
Rioleringsmaatregelen
19.322
19.322
2.896
9.592
6.242
592
Klimaatmaatregelen
10.076
10.076
2.600
4.126
2.850
500
44
5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie Ondernemerszin zit diep verankerd in het DNA van onze inwoners. Daar zijn we trots op. Mede hierdoor zijn we een bloeiende en welvarende gemeente. Én mede hierdoor zijn we een aantrekkelijke gemeente voor bezoekers uit Nederland en (ver) daarbuiten; dagtoeristen en mensen die hier meerdere dagen verblijven. We willen dat ondernemers zich in Horst aan de Maas kunnen ontwikkelen. Maar wel op een toekomstbestendige manier. Ofwel: in balans. De groei van ondernemers mag niet ten koste gaan van bijvoorbeeld ons landschap of het welzijn van inwoners. Daar sturen we als gemeente op én we dragen eraan bij; soms alleen, vaak ook in regioverband. Een florerende en innovatieve agrarische sector De agrarische sector is van oudsher belangrijk voor Horst aan de Maas. Het is onze ambitie om de meest toekomstbestendige landbouwregio te worden; een (economisch) gezonde regio die vooroploopt in het ontwikkelen en produceren van gezonde producten; met ondernemers waar we trots op kunnen zijn. Daarvoor moet er nog veel gebeuren. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet richting een meer toekomstbestendige veehouderij en een toekomstbestendige tuinbouwketen. Dat doen we soms alleen en vaak samen met partners in de regio. En niet in de laatste plaats met ondernemers en inwoners.
Mede hierdoor neemt de stikstofuitstoot op Natura2000-gebieden af. En ook de uitstoot van ammoniak, geur en fijnstof door veehouderijen daalt. Die koers zetten we door. Dit gaan we doen • We voeren de landelijke beëindigingsregelingen veehouderijen (waaronder LBV, LBV+ en MGB) uit. Hiervoor maken we kosten. Tegelijkertijd krijgen we geld van het Rijk om deze taak uit te voeren. De timing van uitgaven en inkomsten is onzeker. Dat is vooral afhankelijk van het aantal veehouderijen dat aan deze regeling wil meedoen. Onder aan de streep verwachten we dat de gelden van het Rijk onze kosten dekken. • We bieden perspectief aan stoppende veehouderijen. Hiervoor stellen we flankerend beleid op. • We geven ondernemers die de stap willen zetten naar een toekomstbestendige landbouw of veehouderij, de ruimte om proefprojecten op te zetten en te pionieren. Ook als wetgeving beperkend is voor hun ambities. • We moedigen agrarische ondernemers aan om te innoveren en te veranderen, zodat ze ook in de toekomst kunnen floreren. Ook stimuleren we de samenwerking tussen ondernemers. • We ondersteunen ondernemers op het gebied van boom-, sier- en fruitteelt om deze sector beter op de kaart te zetten. • We doen vanuit de regio mee met de uitvoering van het Toekomstperspectief Tuinbouwketen Limburg+. Dit is in 2024 opgesteld door onder andere de Provincie Limburg, de LLTB en de brede tuinbouwketen.
ENDVBEND
Vitale, levendige centra Lokale winkeliers hebben het niet makkelijk. Vooral de concurrentie van online winkels is groot. In winkelcentra – vooral in Horst en Sevenum - zien we hierdoor steeds meer leegstand. We willen dat de centra in onze gemeente levendig en aantrekkelijk blijven. Zodat bezoekers er met plezier hun boodschappen doen, een terrasje pikken of op een andere manier genieten. Dit gaan we doen • We maken samen met ondernemers een nieuwe detailhandelsvisie. In 2023 en 2024 zijn hier voorbereidende werkzaamheden voor uitgevoerd. In de detailhandelsvisie bepalen we welke gebieden in onze gemeente geschikt zijn voor detailhandel en wat nodig is om onze centra levendig en aantrekkelijk te houden. Voor de centra van Horst en Sevenum maken we duidelijke keuzes over welke gebieden geschikt zijn voor detailhandel en horeca en welke gebieden zich lenen voor verblijf. Deze detailhandelsvisie maken we niet alleen. Dat doen we samen ondernemers, centrummanagement en vastgoedeigenaren. In de zomer van 2025 is de visie klaar en vertalen we deze naar een uitvoeringsplan. ENDVBEND
45
De juiste bedrijven op de juiste plek Bij een toekomstbestendige economie hoort dito beleid; beleid met aandacht voor de juiste balans tussen enerzijds het bieden van groeimogelijkheden voor ondernemers en anderzijds het beschermen van natuur, ons landschap, het klimaat en de leefbaarheid. Op sommige plekken staat die toekomstbestendigheid onder druk. Bijvoorbeeld bij de grootschalige gebiedsontwikkeling Greenport Venlo/Klavertje 4. De afgelopen jaren is veel grond verkocht aan grote logistieke bedrijven. Dit heeft geleid tot de bouw van veel ‘grote blokkendozen’. En veel van die ondernemers hebben arbeidsmigranten nodig om het werk uit te voeren. Dit heeft negatieve gevolgen voor ons landschap en de leefbaarheid in onze gemeente. Dat willen we niet meer. Het laatste deel van dit gebied – Klaver 7 – is nog in ontwikkeling. We vinden dat hier geen plek meer is voor grootschalige logistiek. Liever zien we hier kleine en middelgrote ondernemers uit de regio. Hierover zijn we al in gesprek met aandeelhouders. En daar willen we op sturen. Dit gaan we doen • We maken een omgevingsplan voor Klaver 7. Dit leggen we in 2025 voor aan de raad. • Dankzij de ontwikkeling van Klaver 7 ontstaat ‘schuifruimte’: ruimte om bedrijven die nu op een niet passende of ongewenste locatie liggen, te verplaatsen. Bedrijven moeten dit natuurlijk wel willen en kunnen. Als gemeente helpen we hen daarbij.
Hiervoor werken we een plan uit, waarover de raad in 2025 beslist. ENDVBEND
Een bruisende vrijetijdseconomie Elk jaar bezoeken vele duizenden mensen uit binnen- en buitenland onze gemeente. Dat is goed voor ondernemers, voor de begroting van de gemeente én voor inwoners. Want ook zij kunnen genieten van al het moois dat onze gemeente te bieden heeft. Daarom blijven we investeren in onze vrijetijdseconomie en ondersteunen we ondernemers om onze gemeente (inter)nationaal op de kaart te zetten. Dat doen we lokaal en in regioverband. Dit gaan we doen •
• •
• •
We stimuleren de samenwerking tussen ondernemers in onze gemeente. Denk aan toeristisch/recreatieve ondernemers, horeca en centrumondernemers, landschapsorganisaties en culturele organisaties. Dit doen we onder andere door: netwerkbijeenkomsten en inspiratiesessies te organiseren, door projecten/initiatieven met elkaar te verbinden en door ondernemers proactief te informeren. We geven subsidies aan goede toeristische initiatieven. We beoordelen aanvragen op toegevoegde waarde. De Adviesraad Vrijetijdseconomie helpt ons hierbij. In de regio voeren we het actieprogramma ‘Vrijetijdseconomie 2018-2025’ uit. In 2025 starten we met regiomarketing: vier jaar lang zetten we regio Noord-Limburg op de kaart als toeristische trekpleister. Ook starten we met een programma om de mogelijkheden voor ‘een dagje uit’ in de regio te verbeteren. We leggen een nieuwe mountainbike (MTB)-route aan en verbinden deze met andere routes in de regio. We zetten toeristische initiatieven in onze gemeente beter op de kaart. Dit doen we door het ontwikkelen van een toeristisch-recreatieve merkstrategie, door een digitale tourguide voor bezoekers te ontwikkelen én door een toeristisch magazine uit te geven.
Wat komt er nog op ons af? Vooralsnog staan er geen investeringen voor Kasteelpark Ter Horst op de planning. We werken aan een plan voor de ontwikkeling van het gebied. Investeringen die hieruit volgen, zijn nu nog niet opgenomen in de begroting. Horst aan de Maas heeft bezoekers veel te bieden. Dat geldt voor toeristen die meerdere dagen in onze gemeente verblijven, maar zeker ook voor ‘dagjesmensen’. Vanaf 2027 verhogen we de toeristenbelasting en vermakelijkhedenretributie. Ondanks de verhoging blijven onze tarieven voor toeristenbelasting en vermakelijkheidsretributie onder het Limburgse gemiddelde. ENDVBEND
Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers Als gemeente werken we aan een betere woon- werk- en leefomgeving voor inwoners en ondernemers. Dat doen we samen met andere Noord-Limburgse gemeenten (de regio), Provincie Limburg en het rijk. Door onze krachten te bundelen, bereiken we meer. Tegelijkertijd zijn we kritisch 46
op de meerwaarde van samenwerking: daar waar deze evident is, blijven we participeren. Daar waar samenwerken niet tot de gewenste impact leidt, kiezen we ervoor onze deelname af te bouwen of stop te zetten. Dit gaan we doen • Eind 2024 ondertekenen we met alle partners een overeenkomst waarin we afspreken samen te werken op vier thema’s: kennis, onderzoek & duurzaam ondernemen; talent ontwikkelen & behouden; vitale gemeenschappen & positieve gezondheid; veiligheid & ondermijning. Daar krijgen we ook extra geld voor, vanuit het rijk. Dit is een Regio Deal. Van 2025 tot en met 2028 krijgen we als regio elk jaar miljoenen om concrete projecten uit te voeren. Ook alle gemeenten in de regio dragen bij. De beschikbare gelden worden gebruikt voor de financiering van projecten die aansluiten op (een van) de vier thema’s. Nog voor de zomer van 2025 gaan de eerste projecten van start. • In ieder geval voor 2025 en 2026 doen we mee aan Crossroads Limburg. Dit is een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden. Crossroads zet zicht in voor een economisch gezonde regio en een mooie woon-werk omgeving voor inwoners, werknemers, studenten en toeristen. Crossroads werk aan een nieuw meerjarenprogramma. Na deze twee jaar evalueren we de meerwaarde en besluiten we of we de samenwerking verlengen. ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma Toekomstbestendige en innovatieve econom Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Functiemenging
54,0%
54,4%
N.n.b.
N.n.b.
Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
163,5
168,0
N.n.b.
N.n.b.
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-2.666
-5.164
-3.953
-3.305
-3.126
-3.148
Totaal Baten
1.564
2.301
1.964
1.084
1.084
1.084
Saldo van baten en lasten
-1.102
-2.863
-1.989
-2.222
-2.042
-2.064
Storting in de reserves
-398
-1.058
-496
-65
-65
-65
Aanwending van de reserves
1.038
1.817
516
516
16
16
Resultaat
-462
-2.104
-1.968
-1.770
-2.091
-2.113
47
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x €1.000 Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
-2.814
-2.702
-2.619
-2.619
Raadsbesluiten t/m 9 juli
-433
-2
-2
-2
Lasten Actuele begroting
-3.247
-2.704
-2.621
-2.621
67
63
59
36
-210
-120
-120
-120
17
17
17
17
Nieuw beleid
-740
-290
-190
-190
Overige technische mutaties
-336
-336
-336
-336
-4.449
-3.371
-3.191
-3.213
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
1.585
1.585
1.085
1.085
Raadsbesluiten t/m 9 juli
426
-5
-5
-5
Baten Actuele begroting
2.011
1.580
1.080
1.080
Loon- en prijscompensatie
20
20
20
20
Nieuw beleid
450
0
0
0
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
2.481
1.600
1.100
1.100
Toekomstbestendige en innovatieve econom
-1.968
-1.770
-2.091
-2.113
Rente, afschrijving en financiering Autonome ontwikkelingen Diverse kleine mutaties < € 50.000
Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
Baten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Autonome ontwikkelingen Beleidsmedewerker accommodaties
2025
2026
2027
2028
Lasten
-210
-120
-120
-120
Baten
0
0
0
0
Er is momenteel onvoldoende capaciteit om het nieuwe accommodatiebeleid en subsidieregeling uit te voeren. Er is dan ook extra capaciteit nodig voor de uitvoering. Dit is conform het raadsvoorstel “beleidskader Actualisatie accommodatiebeleid Horst aan de Maas” dat 8 oktober 2024 in de gemeenteraad aan de orde is geweest toegelicht.
.
48
Nieuw beleid Bijdrage 5e tranche regiodeal
2025
2026
2027
2028
Lasten
-190
-190
-190
-190
Baten
0
0
0
0
In de Regio Deal werken Rijksoverheid, provincie en regio samen aan een betere woon-, werk- en leefomgeving voor bewoners en ondernemers in de regio. De acht Noord-Limburgse gemeenten hebben samen met de Provincie Limburg en partners een aanvraag ingediend om de brede welvaart op vijf belangrijke thema’s verder te versterken, zijnde Kennis-ecosystemen & duurzaam ondernemen, Talentontwikkeling, Vitale gemeenschappen & Positieve Gezondheid en Veiligheid. De Regio Noord-Limburg ontvangt de komende jaren 10 miljoen euro van het Rijk om weer in te zetten voor de gezonde toekomst van Noord-Limburg. Er wordt vanaf 2025 een vierjarige bijdrage van € 4,31 per inwoner per jaar gevraagd. Intensiveren samenwerking overheid ondernemers en onderwijs Bijdrage Crossroads
2025
2026
2027
2028
Lasten
-100
-100
0
0
Baten
0
0
0
0
Crossroads Limburg is een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijs en overheid en heeft als doel de brede welvaart binnen de regio Noord- Limburg verder te ontwikkelen vanuit een economische aanvliegroute. Dat doet zij door het gezamenlijk (laten) ontwikkelen van economische programma’s en het bijeen brengen van initiatieven. Voor de Regio Noord-Limburg is Crossroads Limburg een belangrijke overleg- en gesprekspartner. Recentelijk is Crossroads Limburg gestart met de ontwikkeling van een nieuw meerjarenprogramma, dat daarmee ook de basis vormt voor een eventuele bijdrage van de gemeenten in Noord-Limburg. Na twee jaar beoordelen we of de samenwerking het gewenste effect heeft, op dat moment besluiten wij of we de samenwerking verlengen. Landelijke beëindigingsregeling veehouderijen
2025
2026
2027
2028
Lasten
-450
0
0
0
Baten
450
0
0
0
Wij maken kosten voor de uitvoering van de landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (LBV en LBV+). Wij ontvangen hiervoor een bijdrage vanuit het rijk. Wij verwachten dat deze bijdrage voldoende is om onze extra lasten te dekken. De timing van zowel uitgaven als ontvangsten is nog onzeker, Dit is afhankelijk van het aantal ondernemers dat zich aanmeldt en op welk moment zij tot een beëindigingsovereenkomst komen. Op basis van de aanmeldingen tot nu toe verwachten wij voor circa € 450.000 aan kosten te maken. Eenzelfde bedrag verwachten wij vanuit het rijk. Per saldo verwachten wij de regeling budgetneutraal te kunnen uitvoeren.
49
6 (Arbeids)migratie en integratie Horst aan de Maas is Nederland een voorbeeldgemeente voor hoe om te gaan met (arbeids)migratieen integratie. Volwaardig meedoen… daar streven we naar. Wonen, werken en integreren zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarin zien we als gemeente ook een toenemende rol voor werkgevers weggelegd. Arbeidsmigranten doen volwaardig mee in onze gemeente In Horst aan de Maas wonen en werken veel arbeidsmigranten. Op sommige vlakken is de balans zoek. We zijn ons ervan bewust dat onze lokale economie – nu en in de toekomst – niet zonder deze nieuwe inwoners kan. Maar een aantal zaken – waaronder huisvesting en integratie – moet beter worden geregeld. We willen een voorbeeldgemeente zijn voor hoe om te gaan met (arbeids)migratie en -integratie. Dat doen we in het belang van onze nieuwe inwoners, hun buren, ondernemers en de overige inwoners van Horst aan de Maas. We werken er daarom aan dat arbeidsmigranten hier niet alleen werken, maar ook écht meedoen. Dat ze goed en veilig wonen, de Nederlandse taal spreken en geen overlast veroorzaken. Om de balans terug te brengen, beoordelen we nieuwe huisvestingsinitiatieven voorlopig vanuit een ‘nee, tenzij’-houding. We spreken ondernemers en andere overheden aan op hun verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld ten aanzien van de integratie van medewerkers. Zelf brengen we de basis op orde.
Als de balans terug is, heroverwegen we de ‘nee tenzij’ houding. Dit gaan we doen • We maken werkgevers en huisvesters van arbeidsmigranten medeverantwoordelijk voor de integratie van arbeidsmigranten. Hiervoor ontwikkelen we een sociaal integratieplan. • We zorgen ervoor dat arbeidsmigranten beter geïnformeerd zijn over wonen, werken en leven in Horst aan de Maas én dat zij beter de taal leren spreken. De MYInfoNL-app helpt ons hierbij. Ondertussen bouwen we aan een netwerk van informatiepunten waar nu de ontmoetingen plaatsvinden. • We doen mee aan proefprojecten die ons helpen onze doelen we realiseren, samen met onder andere het Rijk, de regio, werkgevers, onderwijs, en zorgverzekeraars. We stemmen regelgeving op elkaar af en ontwikkelen samen instrumenten • We willen weten wie, waar en wanneer woont. Daarom verbeteren we het registratieproces van arbeidsmigranten in het BRP. Ook doen we mee aan een pilot voor het registreren van tijdelijke verblijfsadressen van arbeidsmigranten. Door meer zicht op het aantal arbeidsmigranten in onze gemeente, kunnen we ook effectiever sturen en handhaven. • We handhaven gericht op plekken waar dat nodig is. Bijvoorbeeld bij overbewoning en overlast. • We stellen samen met partners en de raad een uitgangspuntennotitie op. Deze dient als basis voor nieuw beleid.
• Als we meewerken aan vergunningen, bijvoorbeeld omdat de ‘tenzij’ relevant genoeg is, dan willen we meer kunnen sturen op de komst van arbeidsmigranten. Dit doen we onder andere door: vergunningaanvragen te stroomlijnen. Wil een bedrijf uitbreiden, dan beoordelen we niet alleen de ruimtelijke plannen, maar toetsen we ook of het bedrijf behoefte heeft aan meer medewerkers, hoe het bedrijf van plan is deze capaciteitsvraag in te vullen (lees: al dan niet met de inzet van arbeidsmigranten) en welke stappen het bedrijf zelf zet om deze nieuwe medewerkers te laten integreren. Hiervoor richten we een taskforce op. vroegtijdig met ondernemers in gesprek te gaan over de toekomstbestendigheid van hun bedrijf. Welke plannen en ambities hebben ondernemers en welke arbeidskrachten zijn hiervoor nodig? ENDVBEND
Statushouders doen volwaardig mee in onze gemeente Statushouders zijn mensen die in Nederland mogen blijven. Zij kunnen niet terug naar het land waar ze geboren zijn. Sinds maart 2024 vangen we statushouders die in Noord-Limburg komen te wonen op in de doorstroomvoorziening in Broekhuizenvorst. Hier start ook de inburgering.
51
We vinden het belangrijk dat statushouders zo snel mogelijk, volwaardig mee kunnen doen in onze gemeente. Dat ze de taal spreken, op een plek wonen waar ze een nieuw leven kunnen opbouwen, aan het werk zijn, lid zijn van een vereniging en vrijwilligerswerk doen. • •
•
We vangen statushouders tijdelijk op in de doorstroomvoorziening. Van daaruit helpen we hen bij het vinden van een passende woning, elders in onze gemeente. We begeleiden statushouders intensief, zodat ze snel op eigen benen kunnen staan. Hiervoor werken we samen met Synthese. Vrijwilligers van deze organisatie begeleiden statushouders op allerlei manieren, maar bovenal bij het opbouwen van een sociaal netwerk, het vinden van vrijwilligerswerk en het meedoen aan maatschappelijke activiteiten. We voeren de nieuwe Wet Inburgering 2022 uit. Dat betekent dat we ervoor dat statushouders de Nederlandse taal leren, kennismaken met normen en waarden in Nederland en dat zij – al dan niet betaald – aan het werk gaan. We krijgen van het Rijk geld om deze werkzaamheden uit te voeren.
Wat komt er nog op ons af? Bij het maken van een begroting kunnen we moeilijk inschatten hoeveel statushouders volgend jaar naar Horst aan de Maas komen. Dit is afhankelijk van internationale ontwikkelingen (bijvoorbeeld het verloop van oorlogen) én de taakstelling die het Rijk ons oplegt. Als we meer statushouders moeten huisvesten heeft dit gevolgen voor het aantal woningen dat we moeten vinden (doorstroom) en de begeleiding die we moeten bieden. Hierin schuilen uitdagingen en risico’s. Als de taakstelling toeneemt, is de vraag of we genoeg capaciteit hebben om de huisvesting en de maatschappelijke begeleiding goed uit te voeren. ENDVBEND
Opvang van vluchtelingen De druk op de asielketen neemt toe, onder andere door oorlogen op verschillende plekken in de wereld. Mede vanuit onze voortrekkersrol in de regio, voelen we ons verantwoordelijk voor deze asielopgave. Wanneer de vraag naar opvangmogelijkheden komt, willen we hierover nadenken. In Horst aan de Maas vangen we Oekraïense vluchtelingen op in de oude basisschool in Swolgen. Dit doen we voor de hele provincie. Dit is een noodopvang. Vluchtelingen verblijven hier enkele nachten. Daarna gaan ze naar een plek waar ze langer kunnen blijven. Dit gaan we doen • We staan open voor het continueren van de noodopvang, onder voorwaarden. Hierover maken we afspraken met de provincie en het Rijk. ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma (Arbeids)migratie en integratie Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Er zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma
52
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-4.012
-4.406
-1.235
-325
-225
-225
Totaal Baten
6.071
4.413
948
38
17
17
Saldo van baten en lasten
2.059
7
-287
-287
-208
-208
Storting in de reserves
-2.056
-721
0
0
0
0
Aanwending van de reserves
340
360
3
3
3
3
Resultaat
343
-354
-284
-284
-205
-205
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
Bedragen x €1.000
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
-1.239
-228
-228
-228
0
-100
0
0
-1.239
-328
-228
-228
4
3
3
3
-1.235
-325
-225
-225
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
951
20
20
20
Raadsbesluiten t/m 9 juli
0
21
0
0
Baten Actuele begroting
951
41
20
20
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
951
41
20
20
(Arbeids)migratie en integratie
-284
-284
-205
-205
Raadsbesluiten t/m 9 juli Lasten Actuele begroting Rente, afschrijving en financiering Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
Baten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
53
7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie Inwoners van Horst aan de Maas moeten kunnen rekenen op goede dienstverlening: dienstverlening die aansluit bij hun behoeften en hun leefwereld; hun dromen, wensen, ambities en verlangens. Iemand die een paspoort aanvraagt, wil kunnen reizen. Achter de persoon die een bouwvergunning aanvraagt, staat een gezin dat in onze gemeente – letterlijk en figuurlijk – wil bouwen aan een nieuwe toekomst. Iemand die een WMO-voorziening aanvraagt, is een persoon die ons nodig heeft om mee te kunnen doen in onze gemeenschappen. En dat zijn maar een paar voorbeelden. Dat vraagt iets van ons als organisatie: van de manier waarop we werken, van hoe we zijn georganiseerd, van de vaardigheden van medewerkers, van onze systemen, van onze huisvesting en niet in de laatste plaats van hoe we omgaan met onze financiën. Goede dienstverlening en tevreden inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners We willen dat inwoners tevreden zijn, vertrouwen hebben in het bestuur en de gemeentelijke organisatie én zich oprecht geholpen voelen. De komende jaren verbeteren we daarom stap voor stap onze dienstverlening: vóór en achter de schermen. Dat doen we door onze organisatie anders in te richten en door anders te gaan werken. In 2023 zijn we hier al mee gestart.
Ook verbeteren we de toegankelijkheid van diensten: in 2030 moeten inwoners onze diensten kunnen afnemen waar en wanneer zij dat willen. Duurzaamheidsopgaven, de transities in het sociaal domein, de opvang van statushouders, het aanpakken van de woningnood… Het zijn grote opgaven die vragen om visie en koersvaste besluitvorming. Horst aan de Maas ontwikkelt zich als een professionele, koersvaste organisatie die impact maakt; een organisatie die snel kan inspelen op veranderingen buiten en tegelijkertijd in control. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor raad, college en ambtelijke organisatie. Dit gaan we doen • We brengen in kaart hoe inwoners onze dienstverlening op dit moment ervaren en waarderen. Dit is een eerste stap naar een voortdurend klanttevredenheidsonderzoek. Inzicht in de tevredenheid van inwoners helpt ons om onze dienstverlening blijvend te verbeteren. • We richten processen slimmer in, waardoor de doorlooptijden voor inwoners korter worden. Hier zijn we in 2024 mee begonnen. We streven ernaar om in 2025 alle processen te hebben verbeterd. • We verbeteren (het proces om te komen tot) de instrumenten die ons helpen om grip te krijgen op en sturing te geven aan beleids- en besluitvorming. Die instrumenten zijn de (meerjaren)begroting, de kaderbrief, de bijstelling, jaarrekening, opgave- en teamplannen.
• We verbeteren het samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Dit doen we onder andere door voorspelbaarheid in de raadsagenda aan te brengen, zodat de raad meer aan het stuur zit en haar kaderstellende rol beter kan vervullen. • We versterken de strategische denkkracht in de ambtelijke organisatie, anticiperen op grote maatschappelijke veranderingen en brengen de gevolgen voor onze gemeente in kaart. • We positioneren ‘Business Control’ stevig in de organisatie. Hiermee gaan we voor voortdurende kwaliteitsverbetering van processen en diensten, maken een strategische langetermijnplanning, verzamelen accurate sturingsinformatie en adviseren college, raad en directie. • Tot en met 2029 vragen meer inwoners een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs aan. Het gaat om een tijdelijke piek, doordat de geldigheidsduur van deze documenten is veranderd. Daarom breiden we het team van Burgerzaken verder uit, zodat we genoeg mensen hebben om de aanvragen van inwoners op te vangen en snel te kunnen beantwoorden. • We leggen helder uit waar we als gemeente aan werken en welke besluiten we nemen. Dat doen we altijd in begrijpelijke taal. Wat komt er nog op ons af? Om onze dienstverlening verder te kunnen professionaliseren en nieuwe manieren van werken te faciliteren, zijn veranderingen aan ons gebouw en werkplekken nodig.
Ook vraagt het gebouw om een stevige onderhoudsbeurt. We maken een plan voor de verbouwing van het gemeentehuis. De investeringen die nodig zijn om dit plan uit te voeren, zijn nu nog niet in de begroting opgenomen. ENDVBEND
55
Informatiesystemen en digitale dienstverlening professioneel geregeld We leven in een digitaal tijdperk. Veranderingen op het vlak van IT, digitalisering en informatievoorziening volgen elkaar in snel tempo op. Dat zorgt voor kansen (denk aan een betere toegankelijkheid van dienstverlening; overal en altijd) én voor risico’s (denk aan cybercrime en het risico op hacks). Tel daarbij op onze ambitie om goede diensten te leveren én een aantal wettelijke veranderingen, waardoor we aan steeds hogere (toegankelijkheids)eisen moeten voldoen. We hadden als gemeente een inhaalslag te maken, willen nu ‘bijblijven’ en waar het kan ‘vooroplopen’. Daar zijn we in 2023 mee gestart. We hebben al grote stappen gemaakt. Dit koers zetten we voort. Dit gaan we doen • We zetten stappen in de digitale transformatie van onze organisatie. We onderzoeken de kansen van nieuwe technologieën als AI, chatbots, apps en algoritmes. Kunnen we dankzij deze technieken de dienstverlening voor inwoners vereenvoudigen of verbeteren? Daar waar we kansen zien, verzilveren we deze. Uiteraard met een scherp oog voor de privacy van onze inwoners. • We gaan nóg meer dan voorheen gebruikmaken van de mogelijkheden van data. Dit noemen we ‘datagedreven werken’. Slim gebruikmaken van data en dashboards helpt ons om de juiste dingen te doen; om keuzes te maken die écht bijdragen aan wat we willen bereiken.
• Digitale transformatie omvat veel meer dan het implementeren van nieuwe technieken. Het is een continue verandering van de hele organisatie, gedreven én ondersteund door het toenemende gebruik van digitale technologieën. Daarom investeren we niet alleen in systemen en technologieën, maar ook in de digitale vaardigheden van medewerkers. Digitale transformatie begint namelijk bij anders denken en anders doen. Het vraagt verandervermogen, innovatiekracht, samenwerken, technische kennis & vaardigheden en datakennis. • We helpen medewerkers met slimme software om niet alleen op kantoor, maar ook thuis of bijvoorbeeld bij partners goed en snel te kunnen werken. ENDVBEND
Beste werkgever Alle ambities uit het hoofdlijnenakkoord en – concreter – uit deze begroting kunnen we alleen waarmaken als we een sterke, ambtelijke organisatie hebben. Een organisatie met genoeg medewerkers om alle taken goed uit te voeren; mensen met de juiste kennis en vaardigheden; medewerkers die met veel plezier hun werk doen; die duurzaam inzetbaar zijn; medewerkers die trots zijn om voor onze organisatie en onze inwoners te werken. Want goede dienstverlening begint bij goede medewerkers. Als gemeentelijke organisatie willen we over een paar jaar de beste werkgever van Nederland zijn. Dit is niet zomaar een ambitie. Door in te zetten op goed werkgeverschap zijn we in staat om in een krappe arbeidsmarkt nieuwe medewerkers aan te trekken en binden en boeien we bestaande medewerkers. Dit gaan we doen: • We bevorderen talentontwikkeling. We helpen medewerkers om inzicht te krijgen in hun drijfveren, vaardigheden en talenten en hier ook daadwerkelijk werk van te maken. We investeren in een Talenten Motivatie Analyse (TMA) en een Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) voor alle medewerkers. • We versterken de kennis én de vaardigheden van medewerkers, door te investeren in ontwikkelmogelijkheden: opleidingen, trainingen en coaching. Dit doen we vanuit een nieuwe visie op leren en ontwikkelen. We monitoren de voortgang en resultaten op zowel organisatieals medewerkersniveau.