01d Bijlage 2 BBV begroting 2025 inclusief Meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
BBV Begroting 2025 Inclusief meerjarenraming 2026 t/m 2028
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .....................................................................................................................................3 Algemeen..................................................................................................................................................5 Leeswijzer .............................................................................................................................................6 Financiële samenvatting .......................................................................................................................7 Beleidsbegroting .................................................................................................................................... 13 Programmaplan ................................................................................................................................. 14 1 Vitale kernen ............................................................................................................................... 17 2 Een sterke sociale basis ............................................................................................................. 27 3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied .....................................................................................
37 4 Duurzaam Horst aan de Maas.................................................................................................... 41 5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie ................................................................... 45 6 (Arbeids)migratie en integratie ................................................................................................... 51 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie .................................... 55 Paragrafen ......................................................................................................................................... 65 A. Lokale heffingen ........................................................................................................................ 67 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 79 C. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 85 D. Financiering............................................................................................................................... 91 E. Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 99 F.
Verbonden partijen .................................................................................................................. 101 G. Grondbeleid ............................................................................................................................ 125 H. Open Overheid ........................................................................................................................ 129 I. Ombuigingen ........................................................................................................................... 131 J. Informatiebeveiliging en privacy .............................................................................................. 135 Financiële begroting ............................................................................................................................ 137 Overzicht lasten en baten 2023 tot en met 2028............................................................................. 139 Recapitulatie begrotingsevenwicht .................................................................................................. 141 Overzicht incidentele lasten en baten ............................................................................................. 143 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan de reserves ...............................................
151 Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................ 153 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld .......................................................................... 165 Bijlagen ................................................................................................................................................ 167 Griffiebegroting ................................................................................................................................ 169 Lijst met afkortingen ........................................................................................................................ 171 Opbouwtabel Algemene Uitkering ................................................................................................... 177
ALGEMEEN
5
Leeswijzer Cijfers en presentatie van getallen Voor u ligt de meerjarenbegroting 2025 t/m 2028. Getallen worden in het hele boekwerk weergegeven op duizendtallen, tenzij anders aangegeven. Positieve bedragen (+/+) zijn baten of een voordeel en negatieve bedragen (-/-) zijn lasten of een nadeel. Omdat de bedragen in de financiële tabellen gepresenteerd worden op duizendtallen, kunnen er afrondingsverschillen zijn. De begroting is als volgt opgebouwd: Algemeen Een financiële samenvatting Beleidsbegroting Programmaplan Het Programmaplan bestaat uit zeven programma’s en per programma zijn er een aantal speerpunten benoemd. De programma’s zijn gebaseerd op de themagebieden/belangrijkste speerpunten uit het coalitieakkoord. Elk programma kent de volgende indeling: 1. Inleiding 2. Speerpunten Per programma zijn enkele speerpunten benoemd. Per speerpunt is aangegeven wat de uitdaging is en wat we daar in 2025 en volgende jaren voor gaan doen. Uitgangspunten hierbij zijn de ambities uit het hoofdlijnenakkoord. 3. Beleidsindicatoren De wettelijk verplichte beleidsindicatoren worden weergegeven. Hierbij worden de meest actuele cijfers genoemd die beschikbaar zijn. 4. Wat gaat dat kosten? Hieronder staan de lasten en baten van het programma.
Eventuele stortingen en/of aanwendingen van reserves die bij het programma horen, worden ook in dit overzicht gepresenteerd, gevolgd door het resultaat. In programma 7 vindt u ook: • het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting • het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen • het overzicht van de kosten van overhead Paragrafen De paragrafen lichten een specifiek onderdeel toe of geven een dwarsdoorsnede van de begroting. De onder A t/m H opgenomen paragrafen zijn verplicht voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De paragraaf I “Ombuigingen” hebben we toegevoegd om een beter inzicht te geven in de financiële positie van onze gemeente. Paragraaf J geeft weer wat we als organisatie doen om de informatiebeveiliging en de privacy van zowel inwoners als organisatie te waarborgen. Financiële begroting Hier vindt u een totaaloverzicht van de financiële gegevens met toelichtingen. Denk hierbij aan een overzicht van de baten en lasten, de geprognosticeerde balans en de mutaties in reserves en voorzieningen. Bijlagen Hier vindt u diverse bijlagen.
6
Financiële samenvatting
Onderstaande tabel geeft de financiële ontwikkelingen op hoofdlijnen weer. De toelichting op de ontwikkelingen vindt u in de programma’s onder het kopje “Wat gaat dat kosten?”
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting Meerjarenbegroting 2024-2027
774
-1.574
-3.279
-3.239
Raadsbesluiten tot en met 1e bijstelling 2024
1.134
1.434
1.163
1.117
Subtotaal meerjarenbegroting 2024 - 2027
1.907
-140
-2.116
-2.122
Raadsbesluiten > 1e bijstelling 2024 < begroting 2025
-1.993
425
80
132
Actuele begroting 2025 - 2028
-86
285
-2.036
-1.990
Gemeentefonds
483
345
340
715
Loon- en prijscompensatie
-83
72
216
57
Rente, afschrijving en financiering
2.396
1.172
921
-1.002
Onontkoombaar knelpunt
-420
-333
-133
-133
Autonome ontwikkelingen
-860
-1.880
-175
-700
Diverse kleine mutaties < € 50.000
-213
-399
-307
-405
Nieuw beleid
-1.115
-1.180
-979
-977
Ombuigingen
382
765
1.147
1.530
Meerjarenbegroting 2025- 2028
484
-1.154
-1.005
-2.904
Als de bovenstaande begrotingssaldi voor de jaren 2025-2028 worden gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten dan levert dat de onderstaande structurele begrotingssaldi op: Structureel begrotingssaldo 2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting Saldo baten en lasten voor mutaties reserves
1.712
-2.626
-2.241
-3.431
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
-1.227
1.472
1.236
527
484
-1.154
-1.005
-2.904
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
-4.940
-505
-280
-398
Structureel begrotingssaldo
5.424
-649
-725
-2.506
Begrotingssaldo
+/+ = voordeel -/- = nadeel Voor loon- en prijscompensatie, rente, afschrijving en financiering en overige technische mutaties volgt hieronder een korte toelichting op hoofdlijnen. Deze komen niet meer terug in de afzonderlijke programma's. Ook voor diverse kleine mutaties kleiner dan € 50.000 is geen toelichting in de programma's opgenomen.
7
Loon- en prijscompensatie Voor de loon- en prijscompensatie zijn de budgetten geïndexeerd op basis van de CAO en premieontwikkeling, bestaande contracten en verplichtingen. De grootste ontwikkeling betreft de indexering van loon- en inhuurkosten. We indexeren de loonkosten jaarlijks op basis van de meicirculaire. Dit percentage is vastgesteld op basis van de verwachte cao-ontwikkeling binnen de overheid en de verandering op het gebied van sociale wetgeving en pensioenpremies. Voor 2025 is de loonindex 4,4% wat overeenkomt met nagenoeg € 1,9 miljoen. De tarieven voor maatwerkvoorzieningen van jeugdzorg en WMO zijn geïndexeerd op basis van de voorlopige OVA-index voor 2025. Dit heeft een nadelig effect van € 742.000. In september 2024 wordt de index definitief vastgesteld voor toepassing per 1 januari 2025. De tarieven voor gas en elektra zijn bijgesteld aan de hand van de huidige contracten. Ten opzichte van de begroting 2024 is dit een stijging van € 443.000. Daarnaast zijn aan de hand van contract afspraken diverse budgetten bijgesteld voor een totaal bedrag van € 302.000. Het betreft onder andere contributie van het VNG, abonnementen en schoonmaakkosten. Vanuit de meicirculaire 2024 hebben we van het rijk voor de loon- en prijsontwikkeling een bedrag van € 3,2 miljoen ontvangen. Deze post zetten we nu in voor deze kosten stijging.
Per saldo komt er dan een bedrag van € 83.000 ten laste van het begrotingsresultaat van 2025. Rente, afschrijving en financiering Voor de meerjarenbegroting zijn de vaste activa meerjarig doorgerekend voor de rente en afschrijving. Daarvoor hebben we de definitieve saldi vanuit de jaarrekening 2023 als basis genomen. Deze zijn aangevuld met ontwikkelingen in de planning. Doordat diverse investeringen later worden opgeleverd dan eerder was gepland, levert dit een (tijdelijk) voordeel voor de exploitatie op. Voorbeeld hiervan is de verschuiving van de oplevering van de basisschool in Sevenum. Voor 2026 zijn er minder kapitaallasten. Daarnaast hebben we de financieringsbehoefte meerjarig doorgerekend. Hieruit blijkt dat we in de toekomst geld moeten aantrekken om de investeringen te kunnen financieren. Voor het aantrekken van lang vreemd vermogen rekenen we met 3,18%. Daarnaast ontstaat er een voordeel omdat de investeringen van riolering van 2024 zijn verschoven. De btw op de investeringen zijn een voordeel voor de exploitatie. Omdat de investeringen niet in 2024 plaatsvinden is dat voor 2024 een nadeel. Voor de jaren 2025 - 2027 is dit een voordeel. Overige technische mutaties Zoals de naam al zegt gaat het om technische wijzigingen. Deze zijn administratief van aard en hebben geen invloed op het saldo van de meerjarenbegroting.
Wel kunnen het wijzigingen zijn die op meerdere programma's betrekking hebben. Specificatie van de mutaties per programma Onderstaande is een specificatie van de onderdelen opgenomen. Het betreft de onderdelen gemeentefonds, onontkoombaar knelpunt, autonome ontwikkelingen, nieuw beleid en ombuigingen. In de specificatie zijn de programmanummers opgenomen. Per programma is onder het kopje 'Wat gaat dat kosten een toelichting opgenomen. Het kan voorkomen dat onderwerpen in meerdere programma's terugkomen, omdat de financiële vertaling meerdere programma's raakt. De verslaggevingsvoorschriften, het BBV, schrijven voor dat mutaties per programma worden gepresenteerd en geautoriseerd door de gemeenteraad. Het samenvoegen van gelijke regels in verschillende programma's is daarom geen optie. We begrijpen dat dit de overzichtelijkheid niet altijd ten goede komt.
8
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
2 Doorbetaling bijdrage WSW aan de NLW
-91
-70
-81
190
7 Doorbetaling bijdrage WSW aan de NLW
91
70
81
109
7 Hervormingsagenda jeugd
0
0
0
74
7 Inzet POK-middelen
28
30
30
30
55
53
54
55
211
200
194
194
66
62
62
63
7 Vervallen extra besparing van het Rijk voor jeugdzorg
1.023
0
0
0
2 Vervallen extra besparing van het Rijk voor jeugdzorg
-900
0
0
0
483
345
340
715
2 Jeugdzorgplus
-70
-70
-70
-70
7 Uitbreiding formatie KCC/Receptie
-100
-63
-63
-63
-250
-200
0
0
-420
-333
-133
-133
78
66
0
0
-210
-120
-120
-120
0
-20
-20
-61
-50
-50
-50
-50
-85
-50
-50
-50
0
0
0
-358
-150
-160
-160
-160
-85
0
0
0
7 Dividend Enexis
-97
0
0
0
7 Externe advieskosten College
-150
-75
-75
-75
2 Extra budget voor toekomstbestendigheid GGD
0
-369
-369
-369
7 Flexibele schil BOA's in 2027 en 2028
0
0
150
150
1.000
0
0
0
7 Gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio
200
187
183
183
2 Gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio
-149
-155
-152
-152
2 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025-2029
-100
-178
-279
-336
2 Inwonerinitiatieven ondersteuning en zorg
-140
-140
-140
-140
Gemeentefonds
Inzet Rijksmiddelen dienstverlening gemeenten aanpak 7 armoede en schulden Inzet rijksmiddelen door Integraal Zorgakkoord WMO 7 abonnementstarief 7 Inzet vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+
Totaal Gemeentefonds Onontkoombaar knelpunt
2
Winkel openhouden WIZ tijdens systeemvervanging naar integrale klantbenadering
Totaal Onontkoombaar knelpunt Autonome ontwikkelingen 1 Aanvullende maatregelen circulair bouwen 5 Beleidsmedewerker accommodaties 2 Bijdrage Volwassenenfonds 3 Bomenbeheer 1
Budget uitvoer extra taken wet Goed Verhuurderschap en de wet Betaalbare Huur
1 Budget wegen vanaf 2028 Budgetsubsidies en gezinsaanpak laag geletterdheid: Versterken sociale basis Synthese Buitengebruikstelling schoolgebouw De Ezelsbrug te 2 Sevenum 1
7 Gedeeltelijk terugdraaien storting algemene reserve
9
7 Leges Burgerzaken
59
79
81
28
-352
0
0
0
-842
-842
-842
-842
332
332
332
332
-80
-80
-80
-80
1 Omgevingsplan nieuwe stijl
-100
-450
-480
-480
7 OZB
954
1.015
1.046
1.046
2 Participatiewet (PW) BUIG budget (baten)
630
560
560
560
2 Participatiewet (PW) en Loonkostensubsidies LKS (lasten)
-630
-560
-560
-560
7 Personeelsbeleid
-500
-600
-400
-400
1 Regeling specifieke uitkering sport SPUK
100
100
100
100
3 Schrappen gedeeltelijk budget opruimen drugsafval
60
60
60
60
-147
-147
-147
-147
7 Strategische organisatie ontwikkeling
-725
-625
-100
-100
7 Terugdraaien storting naar algemene reserve
145
145
145
145
6
6
493
493
1 Trendsportal
-50
0
0
0
7 Uit te keren vergoedingen OZB-woningen
75
75
75
75
1 Verlaging storting in reserve Speelvoorzieningen
0
0
150
150
7 Vermakelijkhedenretributie
25
25
190
190
1 Voorbereidingsbudgetten programma's omgevingsvisie
-100
-100
-100
-100
1 Vrijval financiële ruimte investeringen gebied Kasteelpark
278
267
330
314
1 Vrijval financiële ruimte investeringen Upgrade centrum
152
137
137
137
0
0
130
130
-213
-213
-213
-213
-860
-1.880
-175
-700
-190
-190
-190
-190
0
-140
-140
-140
-100
-100
0
0
-376
-376
-376
-376
-24
-24
-24
-24
1 Programmaplan Vitale Kernen
-200
-75
0
0
1 Revitalisering bestaande wijken
0
-50
0
0
-100
-150
-149
-148
-50
0
0
0
1 Leges omgevingsvergunningen Meedoen en geldzaken - Op weg naar stabiliteit en bestaanszekerheid Meedoen en geldzaken - Op weg naar stabiliteit en 2 bestaanszekerheid Meedoen en geldzaken - Op weg naar stabiliteit en 1 bestaanszekerheid 7
2
Specialistisch Ondersteuner Jeugd (SOJ) - uitbreiding aantal uren
7 Toeristenbelasting
1 Wegen en verkeersmaatregelen 7
Wijziging functiewaardering in kader van organisatieontwikkeling
Totaal Autonome ontwikkelingen Nieuw beleid 5 Bijdrage 5e tranche regiodeal Budgetsubsidies en gezinsaanpak laag geletterdheid: Bundeling diverse geldstromen BiblioNu Intensiveren samenwerking overheid ondernemers en 5 onderwijs Bijdrage Crossroads Nieuwe werkwijze aanpak van geweld in 2 afhankelijkheidsrelaties Nieuwe werkwijze aanpak van geweld in 7 afhankelijkheidsrelaties 1
1
Subsidieregeling investeringssubsidie maatschappelijke accommodaties
4 Transitie naar circulaire ruimte
10
1 Uitvoering accommodatiebeleid 1 Verhuisvouchers senioren Totaal Nieuw beleid
0
0
-100
-99
-75
-75
0
0
-1.115
-1.180
-979
-977
382
765
1.147
1.530
382
765
1.147
1.530
Ombuigingen 2
Versterking van de sociale basis door doelgerichte inzet van middelen
Totaal Ombuigingen
11
BELEIDSBEGROTING
13
Programmaplan Investeren in een samenleving in balans, voor deze en toekomstige generaties Horst aan de Maas is een financieel gezonde gemeente. Dat willen we blijven. In het Hoofdlijnenakkoord – Horst aan de Maas in balans – hebben we als college de ambitie uitgesproken om te willen bouwen aan Positieve Gezondheid en Brede Welvaart. Meer concreter: we willen samenwerken aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst. In deze begroting 2025 maken we deze ambitie voor het derde jaar op rij concreet. We blijven volop investeren de komende jaren. Met focus op zaken die er voor inwoners écht toe doen, op korte én vooral op lange termijn. Tegelijkertijd kijken we ook kritisch naar onze uitgaven. Geven we ons geld uit aan de juiste dingen? Wat merken inwoners hiervan? Vanaf 2026 krijgen we namelijk minder geld van het Rijk. De afgelopen jaren hebben we ons hierop voorbereid. De begroting voor 2025 is sluitend. Dat wil zeggen: uitgaven en inkomsten zijn in balans. De lasten voor inwoners gaan dan ook nauwelijks omhoog. Ambities in uitvoering De ambities van het college zijn volop in uitvoering. Zo investeren we in onderwijshuisvesting en maatschappelijke accommodaties. Accommodaties – of het nu een school is of een gemeenschapshuis – hebben een spilfunctie in vitale gemeenschappen.
Het zijn plekken waar talent tot bloei komt, waar mensen elkaar ontmoeten, waar nieuwe vriendschappen ontstaan, waar het verenigingsleven floreert… Investeren in accommodaties betekent: investeren in de toekomst. Van de investeringen die we nú doen, kunnen nog generaties lang inwoners de vruchten plukken. Ook blijven we investeren in de kwaliteit van onze gemeentelijke dienstverlening. We willen dat inwoners tevreden zijn, vertrouwen hebben in het bestuur en de gemeentelijke organisatie én zich oprecht geholpen voelen. De koers die we in 2023 hebben ingezet, zetten we voort. We verbeteren processen waardoor inwoners sneller het juiste antwoord krijgen; we investeren in de kennis en vaardigheden van medewerkers; én we zetten grote stappen in de digitale transformatie van onze organisatie waardoor inwoners makkelijker zaken zelf kunnen regelen, op een moment dat het hén past. 2025 is het laatste jaar van het Masterplan wonen. Het motto van dit plan luidde: ‘voor iedereen iets te kiezen’. Hoewel we de doelstelling van het Masterplan – het vergunnen van 1000 woningen – ruimschoots hebben gehaald en ook komend jaar nog verschillende woningbouwprojecten worden opgeleverd, is de balans op de woningmarkt nog niet terug. Daarom werken we het komend jaar aan een nieuw Volkshuisvestingsprogramma: een nieuw plan voor woningbouw in onze gemeente voor de komende jaren.
Dat de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg onder druk staan, is niets nieuws. Steeds meer mensen hebben hulp nodig, terwijl de zorgkosten stijgen en dat in een arbeidsmarkt die nog krapper dan krap is. Deze ontwikkeling dwingt ons om onze diensten kritisch tegen het licht te houden en keuzes te maken. 2025 staat daarom in het teken van een stevige transformatie van het sociaal domein. We geven prioriteit aan sociaal maatschappelijke activiteiten die aantoonbare impact hebben. Wat inwoners hiervan gaan merken? Dat laagdrempelige hulp nóg toegankelijker wordt. Door inwoners met een hulpvraag snel te helpen, voorkomen we dat problemen groter worden en zware (en dure) zorg nodig is. Daar staat tegenover dat we er bewust voor kiezen om te stoppen met diensten die minder bijdragen aan de gezondheid en bestaanszekerheid van inwoners. Ook richten we processen slimmer in en schrappen we regels. Zo blijft er meer tijd en geld over om te werken aan díe dingen die er echt toe doen. Horst aan de Maas is een welvarende gemeente. Dat hebben we mede te danken aan onze ondernemers. We willen dat ondernemingen zich kunnen blijven ontwikkelen, maar wel op een toekomstbestendige manier. Daarom helpen we ondernemers in de agrarische sector om te
14
transformeren, naar een bedrijfsvoering met gezond perspectief: gezond voor ondernemers én voor inwoners. Dat betekent ook: aandacht voor de juiste ondernemers op de juiste plek. In Horst aan de Maas is geen ruimte meer voor grote blokkendozen; wél voor middelgrote ondernemers uit de regio. Ook blijven we investeren in een bruisende vrijetijdseconomie. Om onze economische ambities waar te maken, werken we samen met andere gemeenten in Noord-Limburg, de provincie en het Rijk. Vooralsnog beperkte lastenverzwaring voor inwoners Inwoners gaan écht profiteren van de investeringen die we de komende jaren doen. We kunnen dit zonder de lasten fors te verzwaren. De onroerendzaakbelasting (OZB) voor woningen wordt alleen geïndexeerd; de onroerendzaakbelastingen voor niet-woningen stijgt met 5%. Dit hebben we al eerder afgesproken. Daarnaast zijn we voornemens om vanaf 2027 de toeristen- en vermakelijkheidsbelasting te verhogen. De kaders onder deze begroting De kaders die de raad in de Kaderbrief heeft meegegeven, vormen het uitgangspunt voor deze begroting. Dat wil zeggen: •
een structureel sluitende begroting voor 2025;
•
2026 tot en met 2028 hoeven niet persé structureel sluitend te zijn. We vinden een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten acceptabel. Voor ons betekent dit een tekort van ongeveer 3 miljoen euro.
Vanaf 2026 krijgen we minder geld van het Rijk. Wij verwachten in de loop van 2025 duidelijkheid over de impact van dit zogenaamde ravijnjaar. Wij gaan ervan uit dat wij in de volgende begroting daar op een adequate manier op inspelen. Voor nu gaan we met vaart en enthousiasme mooie resultaten neerzetten voor Horst aan de Maas.
15
1 Vitale kernen In Horst aan de Maas ‘bouwen’ we letterlijk en figuurlijk aan vitale kernen. Kernen waar het fijn wonen is, in een woning die past, in een groene wijk die uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Kernen waar mensen naar elkaar omkijken en mensen elkaar helpen. Kernen met een florerend verenigingsleven en voldoende vrijwilligers. Kernen waar inwoners zelf het initiatief en hun verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun leefomgeving. Kernen waarin iedereen mee kan doen, ongeacht zijn of haar afkomst of achtergrond. Voorzieningen op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten, versterken die kernen en de sociale verbondenheid. Voor iedereen een passende woning 2025 is het laatste jaar van het Masterplan wonen. Het motto van dit plan luidde: ‘voor iedereen iets te kiezen’. Ons streven was 1000 woningen te vergunnen tot en met 2025. Inmiddels zijn 778 vergunningen uitgegeven (halverwege 2024) en we werken nog aan vergunningen voor 1300 woningen. Kortom: de doelstelling uit het Masterplan halen we ruimschoots. Toch is de balans op de woningmarkt nog niet terug en is er nog lang niet voor iedereen iets te kiezen. Er is dus nog werk aan de winkel. Investeren in wonen blijft ook de komende jaren een belangrijk speerpunt. Dit gaan we doen • We werken door aan woningbouwprojecten in bijna alle kernen. Op veel plekken is dat te zien.
Door het grote aantal vergunningsaanvragen, verwachten we ook in 2025 nog op veel projecten groen licht te kunnen geven. Denk aan grotere projecten als Mäöleveld en D’n Crouwel in Sevenum en aan de Kabroeksebeek in Horst. • Ouderen die in een sociale huurwoning wonen, moedigen we aan om te verhuizen: van een gezinswoning naar een levensloopbestendige woning. Hiervoor gebruiken we verhuisvouchers. Een verhuisvoucher is een subsidie die een deel van de verhuiskosten dekt. Zo stimuleren we doorstroming op de woningmarkt en zijn er meer gezinswoningen beschikbaar voor gezinnen met kinderen. • We maken een voorstel om sociale huurwoningen goedkoper te maken voor jongeren tot 23 die snel een woning nodig hebben. Deze groep krijgt geen huursubsidie, waardoor een huurwoning vaak te duur is. Hiervoor is extra geld opgenomen in de begroting. • Mensen die moeilijk een passende woning kunnen vinden of houden, helpen we. We implementeren een regionale huisvestingsverordening. Hierin staan afspraken over hoe we woningen kunnen toewijzen aan mensen die deze dringend nodig hebben. • We gaan verder met het uitvoeren van het woonwagenbeleid dat de raad in 2023 heeft vastgesteld. We voegen 13 woonwagenstandplaatsen toe. • Voor mensen die niet kunnen wachten op een ‘gewone woning’, bouwen we flexwoningen op drie locaties. We weten nog niet of dit voldoende is voor de vraag naar flexwoningen.
Dat werken we verder uit in het Volkshuisvestingsprogramma. • Twee nieuwe wetten zorgen ervoor dat we als gemeente meer kúnnen en moeten doen om misstanden op de woningmarkt op te lossen. Het gaat om de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Betaalbare Huur. Deze wetten helpen ons om regie te nemen op de woningmarkt; een van onze ambities uit het hoofdlijnenakkoord. Om de taken goed uit te voeren, breiden we de ambtelijke capaciteit uit. Wat komt er nog op ons af? De vraag naar woningen is nog steeds groot. In het hoofdlijnenakkoord hebben we de ambitie uitgesproken dat inwoners kunnen wonen in een woning die past en op een plek waar ze zich thuis voelen. Blijven bouwen is daarom het devies. Als opvolger van het Masterplan Wonen stellen we in 2025 een nieuw Volkshuisvestingsprogramma op. Hierin staan locaties die in de (nabije) toekomst geschikt zijn voor de bouw van woningen. We baseren het Volkshuisvestingsprogramma op de wensen en behoeften van inwoners. Investeringen die uit het Volkshuisvestingsprogramma volgen, zijn nu nog niet opgenomen in de begroting. Omdat we de afgelopen jaren zelf grond hebben gekocht, kunnen we redelijk snel nieuwe woningen en woonwijken (laten) realiseren. Hierin zijn we koploper in de regio. Die positie willen we houden. Daarom zijn we van plan om in de periode van 2028 tot 2030 nieuwe gronden aan te kopen.
Uiteraard op plekken die aansluiten bij het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma en de nieuwe Omgevingsvisie. 17
Ook de provincie en de regio maken Volkshuisvestingsprogramma’s. In het regionale programma is ook een woonzorgvisie opgenomen. Daarnaast maken we in de regio afspraken over het huisvesten van aandachtsgroepen. ENDVBEND
Gezonde wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten In 2040 zijn inwoners van Horst aan de Maas gezond, veerkrachtig en weerbaar. Ze wonen en werken in een omgeving met een sterke sociale basis; in wijken waar draagkracht en draaglast in balans zijn; wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten. Dit is het ‘droombeeld’ van vitale kernen. Als gemeente kunnen we hier op tal van manieren aan bijdragen en op sturen. Bijvoorbeeld door bestaande wijken anders in te richten. Dit gaan we doen • We verbeteren wijken door meer woningen te verduurzamen en levensloopbestendig te maken. • We vergroenen wijken. Hierdoor kunnen kinderen ravotten in een groene omgeving en stimuleren we hen om meer te bewegen. Én door meer groen toe te voegen ervaren inwoners minder overlast bij hitte of veel regenval. • We onderzoeken welke wijken in aanmerking komen voor een herstructureringsprogramma; een programma waarbij we een wijk opknappen, zodat niet alleen de kwaliteit van woningen toeneemt, maar ook de sociale verbinding in de wijk sterker wordt. ENDVBEND
Cultuur, erfgoed en accommodaties: een fundament voor vitale gemeenschappen Samen muziek maken, toneel spelen, erfgoed beleven, dansen, bewegen, een voorstelling bezoeken: cultuur en erfgoed zorgen ervoor dat inwoners meedoen en elkaar ontmoeten; goede accommodaties zijn nodig om cultuur en erfgoed te laten floreren. Daarom vinden we het belangrijk te blijven investeren in een sterk en bruisend verenigingsleven, een toegankelijk cultuur- en erfgoedaanbod, en goede accommodaties. We hebben extra aandacht voor jeugd, ouderen en kwetsbare doelgroepen. Ook zij moeten mee kunnen doen! Dit gaan we doen • We investeren fors in een nieuwe, multifunctionele accommodatie in Meerlo. • Goede accommodaties zijn nodig om cultuur te laten floreren en om bewegen, ontmoeten en naar elkaar omzien te faciliteren en te stimuleren. We voeren het recent vastgestelde, geactualiseerde accommodatiebeleid uit. Hiervoor trekken we nieuwe medewerkers aan en zijn gelden opgenomen voor aanpassingen aan maatschappelijke accommodaties. • We updaten de schouw naar de (onderhouds- en gebruiks-)toestand van gemeentelijke accommodaties. Daarnaast voeren we een onderzoek uit naar de exploitatiedruk van eigenaren en beheerders van alle accommodaties. We streven naar een zo gelijkwaardig mogelijke behandeling tussen gemeentelijke en niet-gemeentelijke accommodaties.
• Daar waar we concrete nieuw- of verbouwplannen uitwerken, komen we met aparte financieringsvoorstellen naar de raad. • In 2025 toetsen we of het bestaande cultuurbeleid nog passend is. Is het dat niet, dan werken we aan een vernieuwing. • We stimuleren cultuur op tal van manieren: we geven subsidies aan verenigingen; we hebben een cultuurcoach die verenigingen ondersteunt; we werken samen met partners zoals scholen, bibliotheken, welzijnswerk en zorgorganisaties. Wat komt er nog op ons af? Voor nu en toekomstige generaties is het belangrijk dat we zorgvuldig omgaan met ons erfgoed. Daarom is het belangrijk dat we historische bouwwerken, archeologische vondsten en waardevolle elementen in ons landschap behouden, versterken, (digitaal) toegankelijk en herkenbaar maken én houden. In 2025 ontwikkelen we een nieuw erfgoedbeleid. Dit doen we samen met onder andere de heemkundevereniging en het recent opgerichte platform erfgoedorganisaties. In het erfgoedbeleid staat wat we de komende jaren gaan doen om erfgoed in onze gemeente te behouden en te versterken. Op basis van dit nieuwe beleid brengen we ook de benodigde investeringen in kaart. Deze zijn nu nog niet opgenomen in de begroting. ENDVBEND
18
Inwoners denken en beslissen mee We zien een groei van vrijwilligersinitiatieven in de kernen. Dat is mooi. Onze rol als gemeente verandert hierdoor: we jagen aan waar dat nodig is, faciliteren, ondersteunen en waarderen waar dat kan. Maar de regie over het initiatief blijft bij de inwoner of vereniging zelf. Rolduidelijkheid is een voorwaarde voor een succesvolle samenwerking. We communiceren duidelijk over wat inwoners van ons kunnen verwachten en waarover ze kunnen (mee)beslissen. Dit gaan we doen • We ondersteunen inwoners- en vrijwilligersinitiatieven die bijdragen aan onze gemeentelijke doelen. Dit doen we via het subsidiekader vrijwilligersorganisaties. • Onder de noemer Thuis IN!... lanceren we in verschillende kernen een programma. We werken hiervoor samen met inwoners en zorgpartners. • Mantelzorgers kunnen rekenen op betere ondersteuning. We bieden professionele ondersteuning en coaching aan vrijwilligersinitiatieven van en voor mantelzorgers. • We maken meer gebruik van de expertise van ervaringsdeskundigen. • We verbinden inwonersinitiatieven met elkaar en met professionele hulpverleners. De dorpsondersteuners zijn een verbindende schakel in dit netwerk. ENDVBEND
Vitale kernen: goed bereikbare en veilige kernen Een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en verkeersveiligheid zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. We houden de kwaliteit van wegen, straten en stoepen op peil. Ons mobiliteitsprogramma 2025-2035 is leidend voor wat we doen. Daarnaast willen we de verkeersveiligheid in kernen verbeteren. Dit gaan we doen • We verlagen de maximumsnelheid op een aantal wegen: van 80 naar 60 en van 50 naar 30. Dit komt vooral de veiligheid van fietsers in het verkeer ten goede. • We zetten campagnes in om verkeersdeelnemers bewust te maken van veilig gedrag in het verkeer. • We participeren in het netwerk Trendsportal. Vanuit deze samenwerking werken we aan het terugdringen van mobiliteitsarmoede in onze gemeente. Wat komt er nog op ons af? De kwaliteit van stoepen in onze kernen vormt een aandachtspunt. We verwachten dat we binnen nu en enkele jaren veel stoepen moeten vervangen. Dit gaat gepaard met stevige investeringen die nu nog niet in de begroting zijn opgenomen. In 2025 maken we een vervangingsplan en brengen we in kaart welke investeringen hierbij horen. ENDVBEND
Beleidsindicatoren programma Vitale kernen Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen Demografische druk (Het aantal personen van 0-20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20-65 jaar.) Niet-sporters (wordt eens per 4 jaar gemeten)
14,4
4,6
N.n.b.
N.n.b.
73,4%
73,1%
73,4%
N.n.b.
43,3%
N.v.t
N.v.t
N.v.t.
19
Wat gaat dat kosten?
2024 Begroting 2023 na 2025 2026 2027 2028 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal Lasten
-26.006
-30.600
-34.456
-35.313
-34.328
-32.676
Totaal Baten
10.700
10.043
14.469
14.560
13.872
11.834
Saldo van baten en lasten
-15.306
-20.557
-19.987
-20.753
-20.456
-20.842
Storting in de reserves
-2.066
-4.403
-247
-247
-97
-97
Aanwending van de reserves
2.494
6.552
804
612
636
641
-14.878
-18.408
-19.430
-20.388
-19.917
-20.298
Resultaat
Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 weer.
Bedragen x €1.000
2025 2026 2027 2028 Begroting Begroting Begroting Begroting
Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
-27.348
-27.619
-27.356
-27.533
Raadsbesluiten t/m 9 juli
-1.113
-1.016
-861
-879
Lasten Actuele begroting
-28.461
-28.635
-28.216
-28.413
Loon- en prijscompensatie
-541
-764
-767
-768
Rente, afschrijving en financiering
814
842
672
928
Autonome ontwikkelingen
-57
-371
-124
-497
Diverse kleine mutaties < € 50.000
56
-146
-51
-125
-375
-535
-434
-432
Overige technische mutaties
-6.139
-5.951
-5.505
-3.466
Totaal lasten Meerjarenbegroting 2025-2028
-34.703
-35.560
-34.425
-32.773
2025 raming
2026 raming
2027 raming
2028 raming
10.082
9.774
9.542
9.603
Raadsbesluiten t/m 9 juli
262
130
129
73
Baten Actuele begroting
10.343
9.904
9.670
9.675
Loon- en prijscompensatie
104
104
104
104
Rente, afschrijving en financiering
-140
-41
-16
-16
Autonome ontwikkelingen
-252
100
100
100
21
21
21
21
Nieuw beleid
Baten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2024-2027
Diverse kleine mutaties < € 50.000
20
Nieuw beleid
0
45
45
45
Overige technische mutaties
5.196
5.039
4.584
2.546
Totaal baten Meerjarenbegroting 2025-2028
15.273
15.172
14.508
12.475
Vitale kernen
-19.430
-20.388
-19.917
-20.298
Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Autonome ontwikkelingen Aanvullende maatregelen circulair bouwen
2025
2026
2027
2028
Lasten
78
66
0
0
Baten
0
0
0
0
In 2024 hebben we geen aanvullende maatregelen op gebied van circulariteit afgerond, voor 2025 verwachten we hier ook nog geen aanvullende investeringen. De hiervoor begrootte kapitaallasten vallen dan ook vrij in 2025 en 2026. Budget uitvoer extra taken wet Goed Verhuurderschap en de wet Betaalbare Huur
2025
2026
2027
2028
Lasten
-85
-50
-50
-50
Baten
0
0
0
0
Twee nieuwe wetten zorgen ervoor dat we extra taken als gemeente erbij hebben gekregen om misstanden op de woningmarkt tegen te gaan en op te lossen. De wet Goed Verhuurderschap is reeds in werking en de wet Betaalbare Huur treedt vanaf 1 januari 2025 in werking. Voor de uitvoering van deze taken is extra capaciteit en deskundigheid benodigd. Hiervoor ontvangen we in de algemene uitkering een structurele tegemoetkoming van het Rijk dat een groot gedeelte van de extra kosten dekt. Het huidige Masterplan Wonen loopt tot 2025. In 2025 stellen wij een nieuw volkshuisvestingsprogramma op. Budget wegen vanaf 2028
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
0
-358
Baten
0
0
0
0
In het Wegbeheerplan 2024-2027 is een vooruitblik gedaan voor de lange termijn. De verwachting is dat de onderhoudskosten vanaf 2028 gaan stijgen van ongeveer € 1,7 miljoen naar € 2,8 miljoen per jaar. Gelet op ervaringen uit het verleden met lange termijn vooruitzichten in het wegbeheerplan stellen we voor in 2028 aanvullende budgetruimte van 50% van de geschatte extra kosten voor regulier en planmatig onderhoud wegen in de begroting op te nemen. Dit betreft een bedrag van € 358.000. Verder boeken we vanaf 2028 een voordeel van € 200.000 in omdat de kosten voor aansluiting van nieuwbouw op het bestaande wegennet niet langer vanuit het wegenbudget maar van uit de grondexploitatie voor de nieuwbouw worden gedekt. Dit is in lijn met het door de raad vastgestelde wegbeheerplan. Budgetsubsidies en gezinsaanpak laag geletterdheid: Versterken sociale basis Synthese
2025
2026
2027
2028
Lasten
-150
-160
-160
-160
Baten
0
0
0
0
We gaan steeds meer gebruik maken van het voorliggend veld (de sociale basis). Welzijnsorganisatie Synthese speelt een belangrijke rol in het voorliggend veld van onze gemeente. Door de toenemende vraag aan zorg en ondersteuning van inwoners, met name bij jeugd en ouderen, neemt de ondersteuningsbehoefte door Synthese toe. Een structurele investering in het welzijnswerk is nodig om de transformatie in het sociaal domein mogelijk te maken. De zorgvraag groeit en het aantal mensen dat zorg kan leveren neemt af. We kiezen voor een inzet op gezondheid en preventie om daarmee zorgvragen te voorkomen. We zetten in op jeugdzorg aan de voorkant, en een sterke gemeenschap waarbij inwoners mee kunnen doen. Inwoners worden eerder geholpen dit voorkomt zwaardere zorgvragen.
21
Leges omgevingsvergunningen
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
0
0
Baten
-352
0
0
0
Op basis van de ontwikkelingen in bouwleges in de eerste helft van 2024 vinden wij een verlaging van € 352.000 voor 2025 realistisch. Meedoen en geldzaken - Op weg naar stabiliteit en bestaanszekerheid
2025
2026
2027
2028
Lasten
-80
-80
-80
-80
Baten
0
0
0
0
De jaarlijkse bruto lasten worden ingeschat op € 972.000. Daarvan maakt € 80.000 onderdeel uit van programma 1 Vitale kernen, € 50.000 in programma 2 Een sterke sociale basis en € 842.000 van programma 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie. Hiervan kan € 382.000 bekostigd worden uit al in de begroting opgenomen budgetten (binnen programma 2 Een sterke sociale basis). In 2024 zijn we een traject gestart om onze dienstverlening te optimaliseren, zodat we inwoners met uitdagingen op het gebied van bestaanszekerheid zo passend mogelijk kunnen ondersteunen. Om deze werkwijze in 2025 en volgende jaren voort te zetten zijn aanvullende middelen nodig. Omgevingsplan nieuwe stijl
2025
2026
2027
2028
Lasten
-100
-450
-480
-480
Baten
0
0
0
0
Bij de kaderbrief 2025 heeft de raad bepaald dat we in de begroting financiële ruimte opnemen voor de benodigde formatie en voor de uitvoering van de omgevingswet en de realisatie van het omgevingsplan nieuwe stijl. In totaliteit is er de komende jaren aanvullend een bedrag noodzakelijk in 2025 van € 100.000, in 2026 van € 450.000 en in 2027 en 2028 van € 480.000. Alle gemeenten zijn verplicht om het Omgevingsplan dat van rechtswege per 1 januari 2024 bij de invoering van de omgevingswet is ontstaan om te zetten naar het Omgevingsplan nieuwe stijl. De transitieperiode die het Rijk de gemeenten hebben gegeven loopt tot 31 december 2031. Op dit moment hebben wij verouderde plannen voor met name de kernen. Deze gaan we dan ook fasegewijs beginnend met Meterik oppakken. Vanaf 2027 pakken we ook de bedrijventerreinen op en in 2028 starten we met het buitengebied zodat in 2031 het volledige omgevingsplan is geactualiseerd. Op basis van de in 2024 opgedane ervaringen is geconstateerd dat de invoering van de Omgevingswet grote impact heeft op de inhoud en omvang van het takenpakket van team Omgeving. Vanwege de uitgestelde gefaseerde invoer van de Wet kwaliteitsborging bouwen en de extra druk op wijzigingsprocedures omgevingsplan is verlenging van de inhuur op deze onderwerpen nodig.
Deze inhuur wordt afgebouwd parallel aan de opbouw van het omgevingsplan en de verdere invoering van de Wkb. Regeling specifieke uitkering sport SPUK
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
0
0
Baten
100
100
100
100
We kunnen de baten die we ontvangen uit de specifieke uitkering sport met € 100.000 in ons voordeel bijstellen omdat de regeling met ingang van 2025 wordt aangepast. De regeling specifieke uitkering sport is er vanaf 2019 omdat vanaf die periode de kosten van BTW op sport niet langer teruggevorderd konden worden bij het BTWcompensatiefonds. Dat betekent dat de kosten voor sport stijgen. Door deze regeling kunnen gemeenten de BTW terugkrijgen. De regeling had een landelijk maximaal bedrag. Omdat de aanvragen voor de compensatie van BTW hoger waren dan het maximale budget is de afgelopen jaren 80% toegekend. Door de ervaringen zie zijn opgedaan wordt er vanaf 2025 een andere verdelingsmethodiek toegepast. Hierdoor kunnen we ervan uitgaan dat we de volledige BTW via de regeling vergoed krijgen. Trendsportal
2025
2026
2027
2028
Lasten
-50
0
0
0
Baten
0
0
0
0
Voor de uitvoering van de zesde enveloppe van de investeringsagenda 2025 van Trendsportal is een aanvullend budget van € 50.000 noodzakelijk.
22
Verlaging storting in reserve Speelvoorzieningen
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
150
150
Baten
0
0
0
0
In de jaren 2027 en 2028 wordt de jaarlijkse storting aan de reserve speelvoorzieningen met € 150.000 verlaagd. Dit kan omdat de reserve in de afgelopen jaren zodanig is gevuld dat er voldoende inzit om de bijdrage in 2027 en 2028 te verlagen. Voorbereidingsbudgetten programma's omgevingsvisie
2025
2026
2027
2028
Lasten
-100
-100
-100
-100
Baten
0
0
0
0
Uit de omgevingsvisie volgt voor welke thema’s en gebieden in ieder geval een programma wordt opgesteld. Met het opstellen van de programma’s actualiseren we al het huidige ruimtelijk beleid, brengen het in overeenstemming en voegen het samen. Ieder programma bevat de uitwerking en de maatregelen van het (nieuwe) beleid. Tevens bevat een programma een jaarlijks terugkerende monitorings- en evaluatieronde. Om deze cyclus goed te starten, is de verwachting dat op meerdere thema’s een onderzoek (0-meting) of analyse nodig is. Om de programma’s te kunnen opstarten en de benodigde analyses te kunnen uitvoeren nemen we in de begroting een post voorbereidingsbudgetten programma’s op. We verwachten een bedrag van € 50.000 per programma nodig te hebben. We denken komende jaren 2 programma’s per jaar te kunnen opstellen en er maximaal 10 nodig te hebben. Vrijval financiële ruimte investeringen gebied Kasteelpark
2025
2026
2027
2028
Lasten
278
267
330
314
Baten
0
0
0
0
Voor de investeringen in het gebied Kasteelpark Ter Horst hebben wij in het voorgaande collegeprogramma financiële ruimte gereserveerd in de begroting. Dit betroffen investeringen ter hoogte van € 5.350.000. Op dit moment zijn de investeringen niet concreet en kan de financiële ruimte vrijvallen. Voor 2025 en 2026 reserveren wij wel € 75.000 voor een gebiedsmanager die belast is met het vormgeven van een eventuele ontwikkeling vanen investering in het gebied. Vrijval financiële ruimte investeringen Upgrade centrum
2025
2026
2027
2028
Lasten
152
137
137
137
Baten
0
0
0
0
Voor diverse investeringen in het centrum van Horst hebben wij in het voorgaande collegeprogramma (20182022) financiële ruimte gereserveerd in de begroting. Dit betroffen investeringen ter hoogte van € 2.780.000. Voor een deel zijn geen concrete plannen ontwikkeld voor deze investeringen. De gereserveerde financiële ruimte laten wij dan ook vrijvallen. Voor een bedrag van € 200.000 zijn wel al toezeggingen gedaan, hiervoor reserveren wij de kapitaallasten ter hoogte van € 15.000. Wegen en verkeersmaatregelen
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
130
130
Baten
0
0
0
0
Op diverse wegen en verkeersmaatregelen budgetten wordt in de jaarschijf 2027 en 2028 incidenteel minder budget ter beschikking gesteld. De basis blijft op orde. Er vindt geen achterstallig onderhoud plaats en er zal invulling worden gegeven aan het afgesproken onderhoudsniveau.
.
23
Nieuw beleid Budgetsubsidies en gezinsaanpak laag geletterdheid: Bundeling diverse geldstromen BiblioNu
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
-185
-185
-185
Baten
0
45
45
45
We bundelen met ingang van 2026 de verschillende geldstromen aan BiblioNU met ingang van 2026 in één budgetsubsidie. In het kader van de gezinsaanpak laag geletterdheid wordt de financiering van het taalakkoord, de specifieke (geoormerkte) uitkering Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) en de middelen voor de Taalcursus én Taalcafé omgezet in de vorm van één budgetsubsidie. Bij elkaar opgeteld in totaal € 185.000. Door dekking vanuit de specifieke (geoormerkte) uitkering IDO ad € 45.000 komt € 140.000 ten laste van het begrotingssaldo. Programmaplan Vitale Kernen
2025
2026
2027
2028
Lasten
-200
-75
0
0
Baten
0
0
0
0
Voor de voortzetting van het programma vragen we voor de jaren 2025 en 2026 een werkbudget van € 75.000 per jaar. Binnen het programma werken we aan de hand van drie pijlers: Project Dorpsraden, Ken de Dorpen en Participatiebeleid. Voor het project 'Ken de Dorpen' vragen we € 100.000 in 2025 en voor het project 'Participatiebeleid' € 25.000 in 2025. Met het programma vitale kernen streven we ernaar dat alle dorpen een vitale gemeenschap hebben met een passende woning voor iedereen. Het richt zich op de sociaalmaatschappelijke leefomgeving en het thema wonen. We willen dat alle zestien dorpen over tien jaar - en daarna - nog krachtig en vitaal zijn. We zorgen daarvoor dat we in 2026 de vragen en vraagstukken uit de kernen in beeld hebben, we in 2026 de kracht, identiteit, cultuur en vitaliteit van de kernen kennen en we werken aan ons dorpsnetwerk. Revitalisering bestaande wijken
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
-50
0
0
Baten
0
0
0
0
We onderzoeken we of nog meer wijken en dorpen in de gemeente baat hebben bij een herstructureringsprogramma op ruimtelijk en sociaal gebied. In de begroting nemen we voor deze inventarisatie een budget op van € 50.000 voor 2026. We zoeken in het programma uiteraard koppeling met andere beleidsvelden, zoals de omgevingsvisie. Subsidieregeling investeringssubsidie maatschappelijke accommodaties
2025
2026
2027
2028
Lasten
-100
-150
-149
-148
Baten
0
0
0
0
In 2025 geven we uitvoering aan het geactualiseerde accommodatiebeleid. Eind 2024 leggen wij de nieuwe subsidieregeling voor aan de raad. Deze regeling voorziet in een financiële bijdrage voor uitbreiding, aanpassing of verduurzaming van accommodaties welke in eigendom zijn van een vereniging of stichting. Kredieten voor nieuwe accommodaties worden in een apart voorstel voorgelegd aan de raad. Het investeringskader voor gemeentelijke accommodaties leggen wij in 2025 voor aan de raad. Uitvoering accommodatiebeleid
2025
2026
2027
2028
Lasten
0
0
-100
-99
Baten
0
0
0
0
In de Subsidieregeling investeringssubsidie maatschappelijke accommodaties geven wij aan dat investeringen voor nieuwbouw apart aan de raad worden voorgelegd. Vanaf 2027 nemen wij hiervoor kapitaallasten op in de begroting. Indien de plannen definitief zijn en de hoogte van de investering bekend is wordt hiervoor een krediet gevraagd aan de raad.
24
Verhuisvouchers senioren
2025
2026
2027
2028
Lasten
-75
-75
0
0
Baten
0
0
0
0
We stimuleren met verhuisvouchers ouderen in de sociale huursector om door te stromen van een gezinswoning naar een levensloopbestendige sociale huurwoning. De subsidie vergoedt een deel van de verhuiskosten. Enerzijds verlagen we daarmee de drempel om te verhuizen en anderzijds creëren we daarmee meer bewustwording bij deze doelgroep.
Overzicht investeringen
Nieuwe investeringen in 2025 tot en met 2028 die de raad al heeft goedgekeurd ,
Bruto Bijdr. Netto inv. derden inv.
2025
2026
2027
2028
12.000
12.000
2.000
4.000
4.000
2.000
Investering openbare verlichting
760
760
190
190
190
190
Bermen en sloten buitengebied
268
268
67
67
67
67
Investeringen MIP
874
786
786
Rehabilitatie en reconstructie wegen
88
Nieuwe / toekomstige investeringen; waar ruimte voor is gereserveerd, maar die de raad nog moet goedkeuren . Bruto Bijdr. Netto 2025 2026 2027 2028 inv. derden inv. Rehabilitatie en reconstructie wegen
2.500
2.500
Investering infractructuur hoofdontsluiting 1.004 Kasteelpark ter Horst (afrit 10/Venrayseweg)
1.004
1.004
Duurzaamheid mobiliteit
1.500
1.500
500
Investeringen accommodatiebeleid
3.000
Investering nieuwe accommodatie Upgraden centrum Horst: herontwikkeling zuid, Kloosterhof, lint noordzijde
2.500
500
500
3.000
1.000
1.000
2.000
2.000
2.000
200
200
1.000
200
25
2 Een sterke sociale basis Steeds meer inwoners hebben op lange termijn ondersteuning of zorg nodig, terwijl het aantal mensen dat die zorg kan leveren, afneemt. Hierdoor staat de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg onder druk. Het moet anders, om ervoor te zorgen dat de mensen die écht zorg en hulp nodig hebben, hier ook op kunnen rekenen. Daarom werken we aan een verschuiving van zorg en ondersteuning naar (positieve) gezondheid; van professionele zorg naar zelfredzaamheid van inwoners in hun gemeenschap. Ons doel is een gezonde generatie in 2040: veerkrachtige, weerbare, gezonde inwoners die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Vanaf 2025 vaart de gemeente Horst aan de Maas een nieuwe koers; een sociaal beleid gericht op impact. Dit betekent ook keuzes maken: we kiezen ervoor onze mensen en budgetten in te zetten voor activiteiten die écht het verschil maken voor inwoners; inspanningen die meetbaar effectief zijn. Activiteiten die minder bijdragen aan wat we willen bereiken, bouwen we af.
Focus op activiteiten die écht het verschil maken In een snel veranderende samenleving moeten we als gemeente onze rollen en taken voortdurend overwegen. De toenemende vraag naar hulp, de groeiende krapte op de arbeidsmarkt en de steeds krappere budgetten dwingen ons om onze diensten kritisch tegen het licht te houden en keuzes te maken. Houden we ons bezig met díe dingen die er echt toe doen? Wat kunnen inwoners zelf en wat verwachten zijn van ons? Waar kunnen we het verschil maken? Welke rol moeten we aannemen? Zijn we initiërend of meer faciliterend? In het Collegeprogramma en de Kaderbrief 2025 staan drie speerpunten benoemd, die richtinggevend zijn voor keuzes die we maken. 1. Versterken van de sociale basis. Door te investeren in de gezondheid en bestaanszekerheid van inwoners is op termijn minder dure hulp en zorg nodig; en door laagdrempelige, collectieve hulp te versterken, is op termijn minder (duur), individueel maatwerk nodig. Dit geldt voor diensten op het gebied van zorg en gezondheid, maar ook voor dienstverlening op het gebied van werk en inkomen, cultuur, sport en ontmoeten. Deze transformatie is al in gang gezet en deze zetten we onverminderd voort. 2. Vergroten van sociale cohesie en participatie. We bevorderen de sociale verbondenheid tussen inwoners.
Dit doen we onder andere door culturele en maatschappelijke organisaties te ondersteunen en door informele netwerken uit te bouwen en te onderhouden. Zie ook hoofdstuk 1, Vitale Kernen. 3. Ondersteuning van kwetsbare doelgroepen. Kwetsbare doelgroepen – mensen die zorg echt nodig hebben – moeten hier nu en in de toekomst op kunnen rekenen. 2025 wordt het jaar waarin we echt keuzes gaan maken. Wat doen we wél en wat doen we niet meer? Deze drie speerpunten vormen ons kompas. Wat doen we wel en niet meer? • We geven prioriteit aan sociaal maatschappelijke activiteiten met de grootste impact. En we kiezen bewust voor om diensten die minder bijdragen aan de gestelde doelen af te bouwen of te beëindigen. • Ook richten we processen eenvoudiger in en schrappen we regels. Zo blijft er meer tijd en geld over voor activiteiten met prioriteit. • We nemen afscheid van verkokerde initiatieven die zich richten op één doel of doelgroep. • We kijken kritisch naar de subsidies die we verlenen. We stoppen met het verstrekken van subsidies die niet of onvoldoende bijdragen aan onze doelen. • We betrekken inwoners, bedrijven en instellingen actief bij de uitvoering van sociaal beleid. Hierdoor sluit onze dienstverlening beter aan bij de behoeften van inwoners en creëren we meer gezamenlijke verantwoordelijkheid.
27
•
We sturen op innovatie en samenwerking binnen het sociaal domein. We gaan nieuwe samenwerkingsverbanden aan tussen onderwijs, welzijn, buurtwerk, sport en veiligheid. De opgaven waar we voor staan, zijn immers ook gezamenlijke opgaven. Door samen te werken, benutten partners in het sociale domein elkaars sterke punten en vinden elkaar sneller. Dit leidt tot meer breed gedragen, effectieve resultaten.
ENDVBEND
Meer gezondheid, minder zorg In vitale gemeenschappen staan inwoners centraal. De gemeenschap draagt bij aan de gezondheid en het geluk van inwoners. Gezond zijn is meer dan ‘niet ziek zijn’. Het gaat ook over meedoen, zingeving, mentaal welbevinden en kwaliteit van leven bijvoorbeeld. Vanuit onze visie helpen we inwoners om lang gezond te blijven, veerkrachtig te zijn en om te kunnen gaan met sociale uitdagingen in het leven. Dit gaan we doen • We promoten een gezonde levensstijl. Dit doen we onder andere door te investeren in een omgeving die gezond gedrag bevordert. • We ontwikkelen een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen: sport, bewegen en cultuur; gezondheid; en sociale basis. Onder de paraplu van IN! Horst aan de Maas sluiten we aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). • We implementeren de ketenaanpakken voor valpreventie, het tegengaan van overgewicht bij kinderen, een kansrijke start en Welzijn op recept. • We gaan verder met de werkgroep IN!clusief Opgroeien. Samen met partners bieden we een preventief programma voor kinderen van 0 tot 18 jaar. • We investeren structureel meer in welzijnswerk via Synthese. Hierdoor kunnen meer jongeren én ouderen – snel en passend - geholpen worden. • We starten het proefproject ‘ThuisIN! Sevenum’. In dit project bieden we inwoners hulp zonder indicatie. ENDVBEND
Iedereen kan leren en zich ontwikkelen Geen enkel kind in Horst aan de Maas mag thuiszitten omdat er geen passend onderwijs is. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren in Horst aan de Maas naar een school kunnen in de eigen woonomgeving; dicht bij huis, samen met vrienden en vriendinnen. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede huisvesting. Samen met partners werken we aan het tegengaan van onderwijsachterstanden, het waarborgen van de leerplicht, het organiseren van leerlingenvervoer en door betrokken te zijn bij onderwijsinitiatieven. Dit gaan we doen • We zijn van plan volop te investeren in onderwijshuisvesting voor zes scholen in Lottum, Griendtsveen, Meterik, Meerlo, Hegelsom en in het Dendron College. Dankzij deze investering kunnen de genoemde scholen renoveren, uitbreiden of nieuwbouwen. De investering maakt deel uit van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) en het bijbehorende uitvoeringsprogramma 2025-2029. • We ‘bouwen’ aan Kindcentrum de Weisterbeek en de basisscholen in Sevenum. Beide scholen worden Integrale Kindcentra (IKC’s): organisaties voor kinderen van nul tot dertien jaar waar onderwijs, opvang en welzijnsactiviteiten zijn samengevoegd. • We versterken de samenwerking tussen partners in onderwijs. We willen samen komen tot een doorlopende leerlijn voor kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar.
We onderzoeken de mogelijkheden van een Integraal Kindcentrum. • We bieden jongeren die op een wachtlijst voor het Voortgezet SpeciaalOnderwijs staan, passend onderwijs. Samen met partners zoeken we naar mogelijkheden. • We breiden de inzet op leerplicht uit, zodat we sneller jongeren kunnen begeleiden naar een prettige en passende onderwijsplek. Zo voorkomen we verzuim of vroegtijdig schoolverlaten en versterken we de positie van jongeren op de arbeidsmarkt. ENDVBEND
Iedereen doet mee Werk is de basis voor bestaanszekerheid. Werk zorgt voor inkomen, werk verbindt, werk betekent ‘meedoen’. Toch is betaald werk niet altijd voor iedereen haalbaar. Daarom bouwen we aan goede voorzieningen waar inwoners zichzelf kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten, nieuwe vaardigheden leren en van maatschappelijke waarde kunnen zijn. 28
Dit gaan we doen: • De basis is: ‘Iedereen doet mee’. Samen met de gemeenten Peel en Maas pakken we hiervoor de verantwoordelijkheid. We bouwen een regionaal netwerk van voorzieningen waarin voor iedere behoefte een passend aanbod is. Dit betekent dat we: een strategische verkenning uitvoeren naar de mogelijkheden van samenwerking op het gebied van participatie; onderzoeken hoe we de Gemeenschappelijke Regeling NLW kunnen aanpassen of ontbinden; lokaal een krachtige voorziening opzetten en daarmee een nieuwe vorm van beschut werk organiseren; werk voor mensen die niet in het reguliere bedrijfsleven aan de slag kunnen. • We bouwen mee aan een Regionaal Werkcentrum: één centrale plek waar werkzoekenden en werkgevers terechtkunnen voor diensten op het gebied van werken en leren. Het Regionaal Werkcentrum vervangt per 1 januari 2026 de huidige infrastructuur. 2025 is een overgangsjaar. • De pilot Onze Loods is een succes. We bouwen een grotere en betere Onze Loods op een nieuwe locatie. We blijven investeren in deze voorziening waar inwoners op een passende en waardevolle manier meedoen. In de doorontwikkelde Onze Loods haken ook nieuwe partners aan. Denk aan onderwijsinstellingen en ondernemers. Hiermee vergroten we samen het aanbod voor inwoners. • In 2024 is het team Meedoen & Geldzaken uitgebreid.
Hierdoor kunnen we sneller betere diensten leveren; diensten die beter aansluiten bij de leefwereld van inwoners met een hulpvraag. In 2025 breiden we deze nieuwe manier van werken verder uit. • We ondersteunen het programma ‘Vitaal Meedoen’ en ontwikkelen dit door naar een open inloop voor sport. Hier kunnen mensen voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is, werken aan hun fysieke en mentale ontwikkeling. Want, wie lekker in zijn vel zit, kan ook nieuwe uitdagingen aan. Dankzij de subsidie die we verlenen, kunnen meer mensen meedoen. • Sommige alleenverdieners hebben een inkomen dat lager is dan een bijstandsuitkering. De oorzaak ligt in regelingen die elkaar tegenwerken. Deze inwoners gaan we helpen. • In 2023 zijn we gestart met een proefproject waarbij inwoners via Synthese gratis sociaaljuridische ondersteuning kunnen krijgen. Het gaat om advies bij vragen op het gebied van onder andere werk, inkomen, contracten, uitkeringen, belastingzaken, toeslagen en alimentatie. Dankzij deze dienstverlening kunnen we grote problemen voorkomen. Vanaf 2025 willen we deze dienstverlening structureel aanbieden en uitbreiden. • We maken de ondersteuning voor mensen met een laag inkomen toegankelijker. Er zijn verschillende regelingen waarmee we mensen kunnen helpen: regelingen vanuit het Rijk en eigen regelingen.
We sluiten aan bij het Volwassenenfonds en trekken ons lokale aanbod inkomensondersteuning daar waar het kan gelijk naar 130% van het sociaal minimum. • We helpen inwoners die moeite hebben met taal, rekenen of digitale vaardigheden. Dit zijn basisvaardigheden om mee te kunnen doen. We werken aan een integraal totaalaanbod. Een uitbreiding van bibliotheekwerk maakt deel uit van de aanpak. We breiden openingstijden uit, openen samen met de bibliotheek een breed informatiepunt en onderzoeken de mogelijkheden om in meerdere kernen informatie- en servicepunten te openen. Dit sluit aan bij onze wettelijke opgave vanaf 2026. Dan moeten we ervoor zorgen dat de bibliotheek een toegankelijke plek is waar iedereen zich kan ontwikkelen. • We maken een ‘Meedoen-krant’ om onze inwoners te informeren over belangrijke maatschappelijke thema’s én hen te informeren over welke vormen van ondersteuning ze kunnen krijgen en op welke plek. ENDVBEND
Ondersteuning van kwetsbare doelgroepen De groep kwetsbare inwoners groeit. Onze focus ligt veelal op het creëren van stabiliteit; een basis waarop de inwoner zelf – samen met bijvoorbeeld familie, professionals of vrijwilligers – kan bouwen om zaken weer op orde te krijgen. Ook onze rol verandert: we zijn in mindere mate een ‘toegangspoort’ en steeds meer een ‘ondersteuner’. Dit gaan we doen • In 2024 hebben we de dienstverlening van onze partners voor de uitvoering van de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet kritisch tegen het licht gehouden.