01d BBV Jaarstukken 2024

We hebben uitvoering gegeven aan ons plan van aanpak GALA waarbij we beschikbare middelen slim combineren om onze doelen te realiseren. Dit doen we vanuit een samenhangende lokale aanpak (IN!) op drie uitvoeringslijnen, sport, bewegen & cultuur, gezondheid & sociale basis. De focus ligt op het versterken van de leefomgeving, waarin gezond gedrag gepromoot wordt. Concreet betekent dit dat alle werkzaamheden die hebben plaatsgevonden in het teken stonden van de beweging van zorg naar gezondheid, van genezen naar preventie, van kwetsbaar naar vitaal en van aan de kant staan naar inclusief.  Sport, bewegen en cultuur: Naast het Transitieplan Sport aan de Maas (zie 1,4 Sport, leefstijl en gezondheid) heeft gemeente Horst aan de Maas zich per 1 september 2024 aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. . Dit is een voorziening die op een laagdrempelige manier bevordert dat volwassen inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm duurzaam kunnen deelnemen aan sportieve of culturele activiteiten.  Gezondheid: Er is zowel ingezet op regionale en lokale ontwikkelingen. Er is gewerkt aan het realiseren van een lokale ketenaanpak Kansrijke Start. Samen met de regiogemeenten en de zorgverzekeraar is de ketenaanpak valpreventie uitgevoerd.

Daarnaast is er gewerkt aan het verminderen van het percentage inwoners dat kampt met overgewicht en obesitas middels de ketenaanpakken KeiGezond en GLI. Vanuit IN! is ingezet op een integrale aanpak op middelengebruik met een focus op het aantrekkelijker en vanzelfsprekender maken van gezonde keuzes vanuit de

27



methodische aanpak van het landelijke OKO model (‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’). Sociale basis: Vanuit de sociale basis is er zowel regionaal als lokaal verder gebouwd aan vitale gemeenschappen, waaronder de doorontwikkeling van de ketenaanpak Welzijn op Recept, de inzet van jongeren- en opbouwwerkers vanuit Synthese en het realiseren van laagdrempelige fysieke ontmoetingsplekken in de kernen. Tevens is de ontwikkeling van regionale projecten gestimuleerd. Daarbij ging het zowel om het vormen van ondersteunende netwerken of cirkels van informele zorgverleners in de buurten en wijken waar de 65 plussers wonen als om het ontwikkelen van de veerkracht en talent van jongeren.

•

We hebben Sociale Kracht Sessies georganiseerd: dit zijn bijeenkomsten waarin professionals, vrijwilligers en inwoners elkaar ontmoeten, waar zij kennis delen, waar nieuwe samenwerkingen ontstaan en nieuwe initiatieven opbloeien. Ook ondersteunen we inwoners bij het opzetten van naoberzorgcirkels: dit zijn lokale initiatieven waarbij inwoners elkaar helpen als zij vragen hebben (matchen vraag-aanbod). Er is in 2024 een naobercirkel in Broekhuizenvorst opgezet. En er is een start gemaakt met het opzetten van een naobercirkel in Hegelsom. Inwoners ervaren dit als prettig en het vergroot de gemeenschapszin in straten en buurten. De bereidheid om iets voor elkaar te doen is groot. We zoeken ook naar verbinding tussen naobercirkels onderling en met onder meer KBO’s omdat naobercirkels een deel van het antwoord kunnen zijn op de uitdagingen van het ouder worden.

•

Via onder meer onze welzijnsstichting Synthese hebben we voorzien in de toenemende vraag aan zorg en ondersteuning. Vooral jongeren, inwoners met financiële vragen en mantelzorgers hebben hierdoor meer en vooral sneller de ondersteuning gekregen die zij nodig hebben. Door de vrij toegankelijke ondersteuning via Synthese zijn inwoners met een hulpvraag snel en laagdrempelig geholpen. In 2024 is sociaal juridische hulp gecontinueerd. Vanwege de toename in hulpvragen is geïnvesteerd in deze vorm ondersteuning. In 2024 is ook de beleidslijn ‘Gelukkig en gezond ouder worden en zijn in Horst aan de Maas’ vastgesteld, met specifieke focus op mantelzorg en inwoners met dementie en hun naasten. Samen met onze partners richten we ons op drie pijlers:  Inwoners vinden en zien;  Inwoners passend ondersteunen, en;  Dit vervolgens duurzaam te borgen in ons integrale beleid vanuit praktijkervaringen.

•

Voor wat betreft het jongerenwerk is er een toenemende behoefte voor de inzet binnen en buiten scholen. Daarover blijven we in gesprek. De voorlichtingen en trainingen bij sociale veiligheid en weerbaarheidstrainingen zijn dan ook goed bezocht in 2024.

•

We zijn in 2024 gestart met Mik-Mak plekken. Dit volgt uit de beslissing om het Herstelhuis Noord-Limburg, samen met het Herstelhuis Midden-Limburg, te verhuizen naar Horst aan de Maas. Hier kunnen mensen terecht die door omstandigheden in hun omgeving een tijdelijk verblijf op een andere plek nodig hebben om rust en stabiliteit te creëren. De ervaringswerkers van Zelfregie ondersteunen de inwoners tijdens hun verblijf om te werken aan herstel. Met het Mik-Mak concept is het vertrekpunt ‘impact maken’ en staat de vraag ‘hoe kan het wel?’ centraal, daar waar inwoners vanwege kaders en systeemdenken tussen wal en schip vallen.

•

De huidige raamovereenkomsten Wmo en jeugdhulp hebben wij samen met de MGR en de gemeenten van Noord-Limburg geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten van de evaluaties is gewerkt aan het verlengen van deze overeenkomsten of aan een nieuwe inkoop. Onderdeel van deze trajecten was het uitvoeren van tariefonderzoek. Het doel is om ook vanaf 2026 de passende zorg en ondersteuning van goede kwaliteit aan onze inwoners te bieden en te zorgen dat we aanbieders reële tarieven voor deze zorg en ondersteuning betalen.

Werken vanuit de bedoeling • We hebben in 2024 verder geïnvesteerd in het werken met de Stabiliteitsaanpak onder meer door medewerkers te trainen en te werken aan hernieuwde houvast . De Stabiliteitsaanpak is gericht op het verlagen van de stress en het creëren van (meer) stabiliteit voor inwoners met 28

(vaak meerdere) problemen. Met de Stabiliteitsaanpak staan ontschotting en redeneren vanuit de leefwereld van inwoners centraal en zijn processen, systemen en kaders ondersteunend aan de oplossingen die nodig zijn om stabiliteit te creëren. •

We zijn gestart met de Triagetafel Horst aan de Maas, waarmee we twee keer per week samen met politie, Veilig Thuis en het Zorg- en Veiligheidshuis de meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling bespreken en triageren (beoordelen). De Triagetafel draagt bij aan een completer beeld van de gemelde situatie en een sterkere samenwerking, en daarmee aan het eerder en effectiever stoppen van huiselijk geweld.

Meedoen Wij blijven het belangrijk vinden dat iedereen mee kan doen. • In 2024 is besloten dat het concept Onze Loods verder uit te bouwen, zodat nog meer inwoners, nog beter mee gaan doen. Dat gaan we doen op een nieuwe locatie. Dit vormt de eerste stap naar een lokaal werk-ontwikkel-ontmoetbedrijf. • Daarnaast hebben we een ontwikkelroute met meerdere fases gerealiseerd waarbij we inwoners stappen laten maken richting werk. Dit organiseren we samen met onze partners: Onze Loods, Rendiz, NLW en een groeiend aantal lokale ondernemers. Maandelijks komen de partners op een van de locaties bij elkaar om van elkaar te leren en elkaar te inspireren. Zo streven we gezamenlijk naar het gewenste doel: het laten groeien van inwoners. • In de uitvoering van de Wet inburgering zetten we naast de verplichte onderdelen, zo snel mogelijk in op activering van statushouders. Met als doel om hen, binnen hun mogelijkheden, maximaal te laten meedoen. Liefst via werk. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de ontwikkelroute zoals hiervoor beschreven. • Ook is er in 2024 een banenmarkt georganiseerd. Werkgevers waren in de lead en wij hebben hen daarbij gefaciliteerd. 24 bedrijven uit verschillende branches waren aanwezig en in totaal hebben tussen de 300 en 500 gasten de banenmarkt bezocht.

Dit heeft in ieder geval 8-10 concrete banen voor werkzoekenden opgeleverd en de nodige vervolggesprekken met werkgevers. Onderwijs In 2024 hebben we ons op verschillende manieren ingezet om de gelijke kansen in het onderwijs te versterken en vergroten. • We zijn verdergegaan met het uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting en de concrete planontwikkeling voor Kindcentrum de Weisterbeek en de basisscholen in Sevenum. • Het nieuwe IHP met het nieuwe Uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting 2025-2029 is vastgesteld, waarin we vanuit de gezamenlijke visie op passend en inclusief onderwijs, goede en passende huisvesting gaan realiseren door de (ver)nieuwbouw van verschillende kindcentra. • We hebben gewerkt aan het bieden van passend en inclusief onderwijs voor alle kinderen uit Horst aan de Maas. In het primair onderwijs hebben we weer geïnvesteerd in de verbrede toelating van SBO de Twister om zo kinderen die anders naar het Speciaal Onderwijs zouden gaan in Venlo, thuisnabij passend onderwijs te laten volgen. In het Voortgezet Onderwijs is de samenwerking rondom het onderwijsaanbod versterkt. We zijn daar verder in gesprek gegaan over hoe we ook daar de toelating van leerlingen op speciaal onderwijs mogelijk kunnen maken. • We hebben structureel geïnvesteerd in het Nieuwkomersonderwijs zodat het onderwijs sneller in staat is kinderen van nieuwkomers mee te laten doen.

Ontwikkeling van taal en digitale vaardigheden De bibliotheek krijgt een steeds belangrijkere rol in de sociale basis. Het doel is dat iedereen toegang heeft tot een volwaardige openbare bibliotheek: een plek die kennis en informatie beschikbaar stelt, die mogelijkheden biedt voor ontwikkeling en educatie, die lezen stimuleert, die ontmoetingen en debatten organiseert en die inwoners laat kennismaken met kunst en cultuur. • In 2024 hebben we gewerkt aan een toename in de toegankelijkheid van de bibliotheek en een doorontwikkeling van het huidige aanbod van de bibliotheek. Dit om vanaf medio 2025 te voldoen aan de zorgplicht bibliotheekwerk. • Er is geïnvesteerd in de aanwezigheid van meer bibliotheekprofessionals tijdens de openingsuren en we zijn gestart met de doorontwikkeling van het Informatiepunt Digitale Overheid naar een volledig informatiepunt. 29

• • • •

BiblioNu heeft gewerkt aan de uitvoering van het taalakkoord. De bibliotheek is met het Taalhuis het aanspreekpunt voor inwoners met een taalvraag. Met de taalcursus die zij aanbieden kunnen zij ook meteen ondersteuning bieden. Het Taalhuis heeft geïnvesteerd in het vergroten van het bewustzijn en het opzetten van samenwerkingen rondom het thema basisvaardigheden. We volgen de landelijke programma's gericht op uitgebreidere openingsuren, het Informatiepunt Digitale Overheid en de doorontwikkeling van het bibliotheekprogramma. We maken afspraken over hoe we deze doorvertalen naar de bibliotheek in onze gemeente.

Beleidsindicatoren programma Een sterke sociale basis Omschrijving

2022

2023

2024

Banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Jongeren met jeugdreclassering

777,7

794,9

N.n.b.

0,2%

0,2%

0,2%

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners Werkloze jongeren van 16 t/m 22 jaar

76,8

N.n.b.

97,7

570

590

540

1

1

N.n.b.

Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter Kinderen tot 18 jaar in een uitkeringsgezin

0%

1%

N.n.b.

3%

3%

N.n.b.

Netto arbeidsparticipatie

75,4%

76,2%

76,4%

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp

131,7

129,5

144,5

14,4%

13,7%

11,7%

Jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming

1,3%

1,3%

1,2%

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen

3,6

3,5

N.n.b.

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen

19

16

N.n.b.

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers), % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

1,7%

2,1%

1,7%

30

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

2-1

Zorg

-31.031

-33.261

-31.335

2-2

Werk en inkomen

-18.301

-20.078

-18.935

2-3

Onderwijs

-4.272

-4.617

-4.639

Totaal

Lasten

-53.604

-57.956

-54.909

2-1

Zorg

2.708

3.927

3.518

2-2

Werk en inkomen

9.204

9.664

9.144

2-3

Onderwijs

567

1.407

1.235

Totaal

Baten

12.479

14.998

13.897

.

.

Baten

Storting in de reserves Onttrekking van de reserves Resultaat

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 0 -274 -229 126

1.582

1.420

-40.999

-41.649

-39.820

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

2-1 2-2 2-3

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: Zorg Werk en inkomen

-28.545 -9.920

-27.217 -9.210

1.328 710

Onderwijs Resultaat

-3.184 -41.649

-3.394 -39.821

-210 1.828

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 2.1 Zorg € 1.328.000 voordeel Algemeen beeld maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugdhulp Bij Wmo ziet we de afgelopen jaren een relatief constante toename van het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening. Vanwege de vergrijzing is een dergelijke toename ook te verwachten. Het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening Wmo is toegenomen van 1.710 in 2022 en 1.750 in 2023 naar 1.850 in 2024. De totale uitgaven aan maatwerkvoorzieningen Wmo zijn toegenomen van € 7,3 miljoen in 2022 naar € 7,4 miljoen in 2023 en € 8,4 miljoen in 2024.

31

Bij jeugdhulp zien we dat het aantal cliënten met een maatwerkvoorziening jeugdhulp de afgelopen drie jaar een schommeling laat zien van zo’n 980 in 2022, ongeveer 920 in 2023 en circa 950 in 2024. Wat betreft de totale uitgaven maatwerkvoorzieningen Jeugdzorg zien we een toename van € 6,9 miljoen in 2022 naar € 8,5 miljoen in 2023 en € 9,9 miljoen in 2024. We zien dat casussen complexer worden en dat er in overleg met toegangen en andere verwijzers meer en langer jeugdhulp wordt ingezet. Dit is in lijn met het landelijke beeld waarbij gemeenten een flinke stijging van de uitgaven aan jeugdhulp rapporteren. Verschillenanalyse Het totale verschil voor het beleidsveld Zorg bedraagt ten opzichte van de begroting 2024 € 1.328.000 voordelig. De belangrijkste daarvan lichten we hieronder toe.

Wmo maatwerkvoorzieningen ZIN € 560.000 voordeel Het positief saldo is grotendeels het gevolg van een verkeerde inschatting van de verwachte uitgaven voor huishoudelijke hulp bij de 2e bijstelling 2024, waarbij de gerealiseerde uitgaven in 2024 zijn geëxtrapoleerd naar 13 maanden in plaats van 12 maanden Regionale samenwerking Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Bemoeizorg & Preventie € 318.000 voordeel Het deel van deze post dat wordt ingezet voor versterking van de sociale basis en ‘tussen wal en schip’ is pas in de 2e helft 2024 beschikbaar gekomen waardoor het niet meer volledig besteed kon worden in 2024. Ook zijn er een aantal meevallers geweest in de geplande uitgaven. Waardoor een voordeel is ontstaan van € 118.000. Een ander deel van deze post is een risicobuffer om tegenvallende zorgkosten bij BW, MO en B&P op te kunnen vangen. In 2024 hebben we hier gelukkig geen aanspraak op hoeven maken, wat resulteert in een voordeel van € 200.000. Regionale jeugdvoorzieningen € 244.000 voordeel Op het gebied van jeugdhulp organiseren en financieren de gemeenten een aantal (boven)regionale jeugdvoorzieningen gezamenlijk. Het gaat onder meer om jeugdbescherming, jeugdreclassering en jeugdzorgplus. Het voordeel van € 244.000 komt vooral door een lager gebruik van jeugdbescherming en jeugdzorgplus in 2024 dan vooraf ingeschat. Voor jeugdbescherming verwachten we daarom ca.

€ 150.000 terug te ontvangen over 2024 en voor jeugdzorgplus zijn daardoor de kosten € 90.000 lager zijn dan oorspronkelijk begroot. Tijdelijk verblijf voor stabiliteit en herstel € 0 voor-/nadeel Het budget voor ‘Tijdelijk verblijf voor stabiliteit en herstel’ ad € 200.000 is in 2024 door het College vastgesteld als onderdeel van het Transformatiebudget sociaal domein en dient voor de ontwikkeling van het Mik-Mak concept in het Herstelhuis in Horst aan de Maas. Het budget dient voor een meerjarig initiatief. We vragen daarom om zowel het budget als ook de dekking vanuit de reserve transformatie sociaal domein over te hevelen van 2024 naar 2025. Jeugdzorg maatwerkvoorzieningen ZIN en PGB's € 113.000 voordeel Bij de totale uitgaven aan maatwerkvoorzieningen jeugdhulp en persoonsgebonden budget (pgb's) zien we in 2024 een beperkt voordeel. Dit voordeel bestaat uit een bedrag van € 35.000 voordeel op de pgb's en voor € 78.000 voordeel op de maatwerkvoorzieningen jeugdhulp. Ondanks forse toename van kosten ten opzichte van 2022 en 2023 is sprake van een beperkt voordeel omdat we in de loop van 2024 het budget pgb's hebben verhoogd naar € 340.000 (realisatie € 305.000) en het totale budget voor de maatwerkvoorzieningen naar € 9.936.000 (realisatie € 9.858.000).

Wmo zorgkosten businesscase Spuk DomeinOverstijgend Samenwerken (DOS) € 92.000 voordeel We zijn gestart met de beweging Thuis in Horst aan de maas. Het doel is dat we inwoners zo goed mogelijk ondersteunen om zo lang mogelijk thuis te wonen en Wlz zorg te beperken. Dit doen we door in 5 dorpen te werken met dorpsteams waar inwoners, professionals van diverse domeinen en gemeente gezamenlijk deel van uitmaken. We maken hiervoor gebruik van financiering vanuit Spuk DOS. Door de aanpak was de verwachting dat de Wmo zorg toe zou nemen, aangezien we zoveel mogelijk de Wlz zorg uitstellen. We leveren bijvoorbeeld meer dagbesteding vanuit de Wmo, zodat een inwoner later of helemaal niet naar de Wlz gaat. Vooraf was het lastig inschatten hoeveel zorgkosten voor de Wmo we hiervoor zouden maken. We hebben hiervoor een bedrag van € 93.000 opgenomen in de begroting 2024. Achteraf bleek dat de extra Wmo kosten fors lager waren omdat we veel ondersteuning hebben kunnen regelen door de inzet van sociale netwerk, vrijwilligers en

32

gemeenschap. Daarnaast is de beweging Thuis In Horst aan de Maas in de loop van 2024 pas echt op gang gekomen. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 2.2 Werk en Inkomen € 710.000 voordeel Participatie trajectkosten en begeleiding € 67.000 nadeel Het aantal inwoners met een uitkering is in 2024 gestegen. Dit komt met name door de komst van de DSV. We hebben statushouders die in Horst aan de Maas een nieuw thuis gaan vinden, direct kunnen ondersteunen op het gebied van activering, werk en inburgering. Omdat het aantal uitkering toenam, is in de loop van 2024 het budget voor de inkomensregelingen bijgesteld. Daarbij hebben we de kosten voor de inkomensregelingen vooraf hoger ingeschat dan de daadwerkelijke uitgaven in 2024, waardoor een voordeel ontstaat van € 157.000. Voor de trajecten richting activering en werk is het budget in 2024 niet bijgesteld. Maar ook daar zien we een forse toename van de kosten die leidt tot een nadeel van € 224.000. In het algemeen zien we dat nieuwe inwoners op de DSV waarvoor een separate business case is opgesteld, financieel een grote impact maken op de budgetten participatie trajecten en begeleiding. Onze Loods € 325.000 voordeel Dit voordeel bestaat uit 2 delen.

Namelijk een deel ad € 200.000 bestemd voor de financiële afwikkeling van de aankoop van vastgoed in 2025 en een deel ad € 125.000 om te komen tot een lokaal ontwikkelbedrijf. In december 2024 heeft de raad ingestemd met het toewerken naar een lokaal ontwikkelbedrijf. Een keuze die we nog dienen te maken is binnen welke rechtspersoonlijkheid/ juridische entiteit wij de uitvoering van de werkzaamheden van Onze Loods voor ons zien. Hiervoor is externe expertise nodig. De keuze voor een samenwerkingsvorm heeft incidentele en structurele financiële effecten die nu nog niet allemaal exact te bepalen zijn. Wel weten we op voorhand dat de kosten niet gedekt kunnen worden uit het budget voor Onze Loods in 2025. Voorgesteld wordt om het voordeel ad € 325.000 over te hevelen naar 2025. Energietoeslag € 397.000 voordeel Alle inwoners die in aanmerking kwamen voor automatische uitbetaling van de energietoeslag hebben die al in 2023 uitbetaald gekregen. Alle overige inwoners konden tot en met 30 juni 2024 een aanvraag energietoeslag indienen. Het benodigde budget hiervoor is ultimo 2023, vanuit de resterende ontvangen rijksmiddelen voor toekenning van de energietoeslag, volledig overgeheveld naar 2024. De inwoners die na aanvraag in 2024 in aanmerking kwamen voor energietoeslag hebben deze ondersteuning ontvangen. Het restantbudget ultimo 2024 bedraagt € 397.000.

Werkbudget Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap Noord-Limburg West € 83.000 voordeel Het budget is nodig om in 2025 te kunnen inzetten. Verzoek is daarom om het budget ad € 83.000, in 2024 beschikbaar gesteld vanuit de rijksmiddelen voor versterking van de infrastructuur sociale werkbedrijven, over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 2.3 Onderwijs € 210.000 nadeel Binnen het beleidsveld onderwijs waren er twee posten die gezamenlijk zorgen voor het tekort. Het leerlingenvervoer is een open einde regeling. Door verschillende omstandigheden zijn er in 2024 een aantal ritten naar een verder weg gelegen passende school bijgekomen, die ritten zorgen voor meer kosten. Daarnaast is er in de planvorming voor de nieuwbouw van de OBS de Weisterbeek toch de keuze gemaakt voor een andere locatie, waardoor gemaakte voorbereidende kosten op de oude locatie ten laste komen van het resultaat.

33

3. Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied Ruimte • In 2024 hebben we verder gewerkt aan de Omgevingsvisie 2040. Op basis van het concept Koersdocument is een extra overlegronde met belanghebbenden gedaan. In november heeft de gemeenteraad hiervan kennisgenomen. De gespreksronde met de gemeenteraad vindt plaats in 2025. Omdat de Omgevingsvisie in 2025 wordt vastgesteld, wordt dan ook helder welke Omgevingsprogramma’s we oppakken. • In 2024 is een groot aantal plannen onder overgangsrecht afgehandeld en zijn enkele tientallen wijzigingen omgevingsplan onder de Tijdelijke alternatieve maatregel (TAM) Informatiemodel Ruimtelijke Ordening (IMRO) opgestart. Tegelijkertijd is begonnen met het omgevingsplan voor de kern Meterik. Dit gebied is zonder specifieke beleidsneutraal aangepakt om een basisstructuur en sturingsfilosofie te ontwikkelen die als voorbeeld dienen voor het hele omgevingsplan. • In 2024 is ook een begin gemaakt met het leren werken met omgevingsprogramma’s, onder meer aan de hand van een pilot programma, ter voorbereiding op het uitvoeringshoofdstuk in de omgevingsvisie. De ontwikkeling van de gewenste programma’s loopt door in 2025 en daarna, ter vervanging van de gehele set aan beleidsstukken betreffende de fysieke leefomgeving. • We hebben voor het project Vierwaarden de eerste inrichtingsschetsen uitgewerkt en met de inwoners en partners besproken.

• We hebben inzake de Gebiedsgerichte aanpak Gedeelde Peel samen met de inwoners en ondernemers in het gebied gewerkt naar het opzetten van een gezond toekomstperspectief. Er is subsidie aangevraagd en verkregen om dit perspectief verder vorm te geven. • In het onderdeel gebiedsontwikkeling Dorperpeel zijn we op basis van de gesloten intentieovereenkomst met elkaar een verkenning gestart naar het beste scenario voor het realiseren van zonne-energie in combinatie met andere te behalen doelen in het gebied. • In de Peelbergen hebben we wederom stappen gezet naar de realisatie van onze toeristische-recreatieve ambities. Het cumulatief onderzoek naar de verkeersaspecten van de bestemmingsplannen Toverland en Grandorse en de ontwikkelingen op het gebied van stikstof hebben gezorgd voor een vertraging van het vaststellen van deze twee bestemmingsplannen. We leggen de plannen in 2025 voor aan de raad. Openbaar groen, bossen en landschap In de in oktober 2021 vastgestelde Provinciale Omgevingsvisie Limburg 2021 (POVI), hebben Provinciale Staten de kaders vastgelegd voor de verbreding van het natuurbeleid. Hierbij zijn de volgende provinciale belangen benoemd voor het realiseren van een natuur inclusieve samenleving: • • •

Het in stand houden en waar mogelijk versterken van de biodiversiteit; Het realiseren van een robuust natuur-, bos- en waternetwerk en een groen dooraderd landelijk gebied; De maatschappelijke verankering en beleefbaarheid van natuur.

Wat hebben we gedaan: • Er is meer openbaar groen in onderhoud door de uitbreiding van woonwijken en omdat Greenport Venlo openbare ruimtes overdraagt aan de gemeente; • We hebben meegeholpen aan groene burgerinitiatieven die aansluiting vinden bij ons gemeentelijk beleid en toekomstbestendig zijn. Hiermee wordt eigenaarschap gecreëerd; • De openbare ruimte verduurzaamd. Waar het kan, hebben we in de openbare ruimte bestrating vervangen voor groen; • Meer dan 1000st. erf-, park- en laanbomen geplant; • Fauna/habitats gecreëerd door het plaatsen van o.a. insectenhotels, vleermuiskasten en vogelverblijven; • Grote groene diversiteit aangeplant en gekozen voor beplanting die meer droogte- en hittebestendig is; • Boombeheer uitgevoerd volgens onderhoudscyclus; • Bos- en natuurbeheeractiviteiten uitgevoerd die aansluiten bij de visie, doelen en doelstellingen van het Bos- en natuurwerkbeheerplan 2023-2033; 35

•

Het beheren van bossen en landschapselementen op een natuurlijke, duurzame en klimaat slimme wijze.

Beleidsindicatoren programma Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied Omschrijving

2022

2023

2024

Er zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

3-1

Ruimte

-1.910

-2.052

-2.028

3-2

Openbaar groen bossen en landschappen

-4.007

-4.317

-4.730

Totaal

Lasten

-5.917

-6.369

-6.757

3-1

Ruimte

0

827

479

3-2

Openbaar groen bossen en landschappen

97

98

182

Totaal

Baten

97

925

661

.

.

Baten

Storting in de reserves Onttrekking van de reserves Resultaat

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 -9 -1.647 -1.233 40

1.050

1.640

-5.789

-6.040

-5.689

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

3-1 3-2

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: Ruimte Openbaar groen bossen en landschappen

-2.013 -4.027

-1.923 -3.767

90 260

Resultaat

-6.040

-5.690

350

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht.

36

3.1 Ruimte € 90.000 voordeel Het voordeel van € 90.000 komt voornamelijk door de gebiedsgerichte aanpak de Peel (€ 39.000) en een voordeel bij de schade-uitkeringen Wet Ruimtelijke Ordening (€ 41.000). Het resterende verschil bestaat uit kleinere posten. Voor gebiedsgerichte aanpas Gedeelde Peel, hebben we afgelopen jaar twee subsidies aangevraagd: één via de zesde enveloppe regio (€ 15.000) en één via de NOVEX (€ 25.000). Beide beschikkingen hebben langer op zicht laten wachten; die van de zesde enveloppe is nog steeds niet formeel afgegeven. Hierdoor konden we nog niet starten met de uitwerking. Het resterende budget van € 39.000 is niet gebruikt. Met het resterende budget en de subsidies kan de ontwikkeling worden voortgezet. Het verzoek is om het resterende budget van de Gedeelde Peel ad € 39.000 over te hevelen naar 2025. De laatste jaren zijn de kosten voor de schade-uitkeringen Wet Ruimtelijke Ordening fors gestegen. Het toegenomen aantal aanvragen planschade, onder meer vanwege nieuwe woningbouwprojecten en de toegenomen complexiteit van de aanvragen planschade en nadeelcompensatie, zijn hier debet aan. Verder ook vanwege de kosten van op te stellen risicoanalyses, quickscans en in verband met de in werking te treden Wet nadeelcompensatie.

De forse bijstelling van het budget in de tweede bijstelling 2024 van € 275.000 was te ruim waardoor er een voordeel ontstaat van € 41.000. 3.2 Openbaar groen bossen en landschappen € 260.00 voordeel Openbaar Groen, plantsoenen en parken € 139.000 voordeel In het budget van 2024 was rekening gehouden met de herinrichting van het Lambertusplein. Er is nog geen definitief ontwerp voor het vergroeven en functioneel herinrichten van het Lambertuspleinen. Het project is niet gestart in 2024 en wordt doorgeschoven naar 2025. Hiervoor is een budget noodzakelijk van € 125.000. We stellen voor om dit bedrag over te hevelen naar 2025. Opruimen drugsafval € 75.000 voordeel Er zijn geen kosten in 2024 gemaakt waardoor er een voordeel ontstaat van € 75.000. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

37

4. Duurzaam Horst aan de Maas Milieu en duurzaamheid • In 2024 voerden wij het Programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023 – 2026 uit. In november 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van dit programma. • We zijn verdergegaan met de voorbereidingen voor het project voor grootschalige opwek van zonne- en windenergie in de Gedeelde Peel, de Dorperpeel. Dit op basis van de in 2023 gesloten intentieovereenkomst tussen bewoners, grondeigenaren, ontwikkelaar, Provincie, Waterschap én gemeente. In de intentieovereenkomst is afgesproken om verder te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een zonnepark gerealiseerd kan worden in de Dorperpeel. • In 2024 is de nieuwe organisatie van de RES van start gegaan. Hiervoor is een centrumgemeente-regeling uitgewerkt, met Venlo als centrumgemeente. Deze regeling lag in de tweede helft van 2024 ter goedkeuring voor aan alle deelnemende gemeenten. De centrumgemeente-regeling is door alle gemeentes vastgesteld en is daarmee nu van kracht. • Netcongestie is een regionale én nationale opgave én niet slechts gemeentelijk. Dit onderwerp is regiobreed opgepakt in de RES Noord- en Midden-Limburg. Samen met de regio zijn we in 2024 gestart met het opstellen van een Regionale Energievisie. In deze visie over het toekomstige energiesysteem komt zowel netcongestie als waterstof aan bod.

De regionale Energievisie is input voor de op te stellen Provinciale Energievisie. Voor de aanpak van netcongestie zijn in de gemeente Horst aan de Maas verscheidene zaken opgepakt. Zo is gewerkt aan het stroomlijnen van de samenwerking met Enexis. Dit om het verzwaren van het elektriciteitsnet snel maar ook zorgvuldig te ondersteunen. Tevens zijn de eerste stappen gezet om op zoek te gaan naar de vorming van Energiehubs. • Op gebied van waterstof zitten we in een kerngroep bij de RES. Na een lange aanloop begint waterstof nu actueel te worden. Het beeld van de lokale kansen voor waterstof wordt steeds duidelijker. • De studie ‘Energietransitie in de glastuinbouw’ is afgerond. Het rapport komt begin 2025. • Het onderwerp Bio-circulariteit staat nog in de kinderschoenen in gemeenteland en binnen de gemeente Horst aan de Maas in het bijzonder. We zijn begonnen met het inventariseren van de mogelijkheden en kansen. Klimaatadaptatie en riolering • Het Van der Horstplein in Horst en de P. Dinckelstraat in Tienray zijn klimaatadaptief gemaakt. Ook is het afkoppelen door private partijen voortgezet. In totaal is hierdoor ca 1.6 ha aan verhard oppervlak van de riolering afgekoppeld. • Bij het oplossen van knelpunten wateroverlast ervaren we door drukte bij adviesbureaus en lange vergunningprocedures helaas vertraging in de uitvoering.

De Zumpel Grubbenvorst en de Schoolstraat Horst gaan hierdoor in 2025 in uitvoering. Voorbereidingen voor andere knelpunten zijn in 2024 opgestart. • Voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) opgave hebben we alle voorgeschreven rioolverbetermaatregelen uitgevoerd. Dit zijn ingrepen in het rioolstelsel zoals het verhogen van overstortdrempels en het vergroten van buisdiameters met als doel om rioolwater naar bergbezinkbassins, pompgemalen of locaties waar Groene Bergingen gepland zijn te leiden. Hiermee vermijden we overstorten op andere locaties. • Voor geplande Groene Bergingen zijn onderzoeken en ontwerpen opgesteld en waar nodig onderhandelingen voor grondaankoop opgestart. Van de KRW-afkoppelopgave van 37 ha is nu ca 47% gehaald. Hier is versnelling noodzakelijk maar voor de komende jaren zijn veel afkoppelprojecten gepland.

Afvalverwijdering Met betrekking tot de afvalinzameling stond het jaar 2024 vooral in het teken van het borgen van onze huis-aan-huis afvalinzameling vanaf 1 maart 2025. Ons 10-jarige contract met afvalinzamelaar Prezero eindigde namelijk op die datum. Het vernieuwen van een inzamelcontract is ook een logisch moment om de wijze van afvalinzameling weer eens tegen het licht te houden. Al sinds 2012 horen onze inwoners bij de afvalscheidingskampioenen van Nederland. En dat willen we in de toekomst ook

39

zo houden, met een verantwoorde balans tussen service en kosten. In maart 2024 is de gemeenteraad daarom geïnformeerd over de wijzigingen die per 1 maart 2025 nodig zijn om: 1. onze afvalinzameling uitvoerbaar te houden; 2. de kostenstijgingen aanzienlijk te kunnen beperken; 3. een gezondere leefomgeving te bevorderen. De wijzigingen passen binnen de inhoudelijke richting en het kader dat de gemeenteraad in 2012 heeft vastgelegd in de Afvalstoffenverordening. Tevens toont de medio 2023 uitgevoerde enquête naar de ervaringen van onze inwoners met betrekking tot onze afvalinzameling, dat er ook voldoende draagvlak is voor deze wijzigingen. Daarnaast is in het voorjaar van 2024 een onderzoek uitgevoerd naar het onderbrengen van onze afvalinzameling bij de Gemeenschappelijke Regeling Reinigdienst Maasland (RDM). Uit dit onderzoek volgde dat het in meerdere opzichten goed is voor onze gemeente om voor onze afvalinzameling aan te sluiten bij dit regionaal samenwerkingsverband van de gemeenten Leudal, Maasgouw, Roerdalen en Echt-Susteren. Op 18 juni 2024 heeft ons college, net als het college van gemeente Beesel, daarom een toetredingsverzoek gedaan aan RDM. Vervolgens is een maandenlang en zorgvuldig toetredingsproces doorlopen, waarbij de gemeenteraad ook is betrokken. Dit heeft geresulteerd in de toetreding van onze gemeente en de gemeente Beesel tot RDM per 1 maart 2025.

Hiermee is ook uitvoering gegeven aan een van de speerpunten uit het collegeprogramma, namelijk het (nog meer) benutten van de meerwaarde van regionale samenwerking op het vlak van ons afval- en grondstoffenbeheer. Gedurende heel 2024 is er veel werk verricht om de geplande wijzigingen in de afvalinzameling en een overgang naar RDM als nieuwe afvalinzamelaar, operationeel goed voor te bereiden en onze inwoners met goede communicatie zo goed mogelijk te helpen bij deze veranderingen. Per inwoner van onze gemeente is in 2024 gemiddeld 26,4 kilo (fijn en grof) restafval aangeboden. Het gemiddeld scheidingspercentage in onze gemeente kwam in 2024 uit op ruim 95% waarmee onze doelstelling (95%) wederom is gehaald. Beleidsindicatoren programma Duurzaam Horst aan de Maas Omschrijving

2022

2023

2024

Omvang huishoudelijk restafval, kg per inwoner

23

24

N.n.b.

28,8%

N.n.b.

N.n.b.

% Hernieuwbare elektriciteit

40

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

4-1

Afvalverwijdering

-6.601

-6.562

-4.804

4-2

Klimaatadaptatie en riolering

-5.277

-8.069

-4.970

4-3

Milieu en duurzaamheid

-4.411

-3.085

-2.177

Totaal

Lasten

-16.289

-17.716

-11.951

Baten

4-1

Afvalverwijdering

7.492

7.441

5.599

4-2

Klimaatadaptatie en riolering

7.716

9.425

6.161

4-3

Milieu en duurzaamheid

1.198

1.258

853

Totaal

Baten

16.406

18.125

12.613

.

.

Storting in de reserves

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 -4 -8 -22

Onttrekking van de reserves

1.879

799

335

Resultaat

1.994

1.200

976

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

4-1 4-2 4-3

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: Afvalverwijdering Klimaatadaptatie en riolering

878 1.357

792 1.189

-86 -168

Milieu en duurzaamheid Resultaat

-1.035 1.200

-1.005 976

30 -224

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 4.1 Afvalverwijdering € 86.000 nadeel De lasten en baten van de inzameling van afval vormen een gesloten systeem binnen onze begroting. Het doel hiervan is dat de lasten en baten in evenwicht zijn oftewel 100% kostendekkendheid. Het beleidsveld afval laat een nadeel voor de jaarrekening zien van € 86.000. Door lagere werkelijke uitgaven in 2024 wordt er geen € 878.000 aan BTW onttrokken uit de voorziening maar € 792.000. 4.2 Klimaatadaptatie en riolering € 168.000 nadeel De kosten van riolering in combinatie met de baten rioolheffing zijn binnen de exploitatie per saldo budgettair neutraal, een zogenaamd gesloten systeem. 41

De btw en de overhead mogen worden doorberekend in de (kostendekkende) tarieven van de rioolheffing. Voor de btw is dit toegestaan omdat gemeenten voor de (compensabele) btw gekort worden via de algemene uitkering in het gemeentefonds. Begrotingstechnisch is de btw een opbrengst die uit de voorziening onttrokken wordt en als opbrengst wordt verantwoord in de exploitatie. Voor de stimuleringsregeling afkoppelen stellen we voor om een restantbedrag van € 223.500 over te hevelen voor de uitvoering van een aantal investeringsprojecten om een aantal wegen klimaat adaptief in te richten waarbij de gemeente ook de voorzijde van woningen en inritten gaat afkoppelen. Doordat de werkelijke uitgaven en investeringen in 2024 lager waren dan begroot wordt er geen € 1.357.000 aan btw onttrokken uit de voorziening maar € 1.189.000. 4.3 Milieu en Duurzaamheid € 30.000 voordeel Schone Lucht Akkoord € 46.000 voordeel. In 2020 heeft de gemeente besloten om deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord. Om hier uitvoering aan te geven, is er in de duurzaamheidsreserve € 50.000 vrijgemaakt. In 2023 is besloten om dit bedrag over te hevelen naar een apart budget voor het Schone Lucht Akkoord. In 2024 is het budget gedeeltelijk aangesproken.

Om ook in 2025 uitvoering te kunnen geven aan het Schone Lucht Akkoord, wordt verzocht om het budget over te hevelen naar 2025 en niet naar de algemene reserve terug te storten. Overheveling is noodzakelijk omdat er verplichte kosten zijn voor de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord. Hierbij gaat het om onze bijdrage aan de SPUK-regeling die is aangevraagd om de subsidieregeling ‘Verwijderen rookkanalen, houtkachels en open haarden’ en deelname aan het project ‘Scholieren meten luchtkwaliteit’. Daarnaast dient er budget beschikbaar te zijn voor aankomende maatregelen. Wij stellen voor het resterende budget van € 46.000 over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

42

5. Toekomstbestendige en innovatieve economie Vrijetijdseconomie De verbinding en samenwerking tussen ondernemers in onze gemeente, zoals toeristisch/recreatieve ondernemers, horeca en centrumondernemers, landschapsorganisaties en culturele organisaties, is versterkt. Dit is bereikt door: • • • •

Het organiseren van netwerkbijeenkomsten; Het verbinden van projecten en initiatieven binnen andere beleidsterreinen; Het proactief informeren van ondernemers over ontwikkelingen binnen de gemeente en initiatieven van andere ondernemers, onder andere via de kwartaalnieuwsbrief Vrijetijdseconomie. Een deel van de toeristen- en retributiebelasting zetten we in om toeristische initiatieven te subsidiëren. Aanvragen worden beoordeeld op toegevoegde waarde aan de hand van een toetsingskader, met advies van de Adviesraad Vrijetijdseconomie.

In de regio voerden we het actieprogramma ‘Vrijetijdseconomie 2018-2025’ uit, gekoppeld aan de Investeringsagenda Noord-Limburg. Projecten die in 2024 werden uitgevoerd, omvatten onder andere de vijfde projecten-envelop van de Regio Deal, Vitale Dagrecreatie en Regiopromotie. We hebben een toeristisch magazine uitgegeven om toeristen wegwijs te maken en kennis te laten maken met de verborgen pareltjes in Horst aan de Maas. Er zijn twee TOP Eikpunten gerealiseerd. Een TOP is een knooppunt waar verschillende routes samenkomen en fungeert als een handig startpunt voor recreatieve activiteiten. Landbouw, tuinbouw en Veehouderij Veehouderij Vanuit de doelstellingen uit de visie veehouderij werkten we aan de onderwerpen uit het uitvoeringsprogramma. In 2024 zijn een aantal acties uit het uitvoeringsprogramma gerealiseerd: • • • • • •

De geurverordening en beleidsregel ruimtelijke ordening en geur; Intrekkingsbeleid voor niet-gebruikte vergunningen; Uitvoering projecten basis op orde en toekomstbestendige locaties; Uitvoering en coördinatie complexe dossiers veehouderijen; Actualisatie vergunningen van de IPPC veehouderijen en deze beschikken inmiddels nagenoeg allemaal over een actuele vergunning; Het project grenzeloos meten is afgerond met een mooie slotbijeenkomst in december;

Voedingstuinbouw, fruitteelt, boomkwekerij We stimuleren en faciliteren agrarische ondernemers om te innoveren en te transformeren, waaronder ook begrepen het produceren van biobased grondstoffen. Geen enkel bedrijf kan dit alleen. Daarom bevorderen we de samenwerking tussen partners in de voedselketen. Hiervoor hebben we de volgende zaken opgepakt en uitgevoerd: • We hebben bijgedragen aan projecten ten behoeve van de transformatie en innovatie in het kader van de regionale Investeringsagenda. • Het kennisecosystemen en duurzaam ondernemen is doorontwikkeld en als belangrijk thema opgenomen in de Regio Deal 2024. Partijen die een gezamenlijk initiatief hebben die bijdragen aan innovaties in de duurzame voedselproductie en duurzame economie kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor cofinanciering. Ook initiatieven die bijdragen aan gezonder, slimmer en duurzaam ondernemen kunnen voor cofinanciering uit de Regio Deal in aanmerking komen. Er zijn in 2024 diverse voorstellen in behandeling genomen. • We participeerden in regionale en vakspecifieke netwerken, zoals Greenports Nederland, Food NL (thema voeding & gezondheid), Tuinbouwbusinessclub, boomteeltcentrum HadM e.d.. • We onderzochten hoe we onze gemeente/regio en deze sectoren nog beter op de kaart kunnen zetten. Dat doen we per productgroep. 43

•

•

Er is in 2024 samen met ondernemers, onderzoeks- en kennisinstellingen en andere overheden een toekomstperspectief voor de tuinbouwketen opgesteld. Dit vertalen we in een uitvoeringsprogramma, waarbij de overheid ruimtelijk faciliterend kan zijn om transities en duurzaam ondernemen mogelijk te maken. We beseffen dat wetgeving beperkend kan zijn voor onze ambities. Daarom maken we ons sterk voor experimenteerruimte zodat er pilots ontstaan op het gebied van toekomstbestendige landbouw en helpen we mee om de boom- en sierteeltsector een toekomstperspectief te geven.

Economische zaken We werken samen met de regiogemeenten, provincie en externe partners aan de uitvoering van de Regio Deal en de Investeringsagenda Noord-Limburg. In de afgelopen periode zijn aan meer dan 100 projecten bijdragen verstrekt en deze zijn in uitvoering. Er is veelal sprake van gemeenteoverstijgende projecten, zoals doorontwikkeling van het regionaal interventieteam en versterking van de kennisinfrastructuur. Een enkel project is specifiek gericht op onze gemeente zoals America Left en Loswal Broekhuizen. In 2024 is de laatste projectenvelop van de Investeringsagenda vastgesteld. Ieder voorjaar verschijnt er een monitoringsrapportage van alle projecten, die we aan de raad verstrekken. • • •

• • •

Het regionale Uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027 is vastgesteld. We hebben in 2024 een convenant gesloten als regiogemeente met de provincie Limburg en het Rijk voor een nieuwe Regio Deal met bijbehorende middelen van in totaal € 20 miljoen. We zijn in 2024 binnen de regio gestart met de actualisering van de strategische regionale visie en zijn in overleg over de wijze van samenwerking. Binnen Greenport Venlo zijn we in gesprek met aandeelhouders over de verdere invulling van de ontwikkeling voor met name klaver 7: geen grootschalige logistiek, maar vooral mogelijkheden voor het regionale bedrijfsleven met kleine en middelgrote bedrijfskavels. Er is onderzoek gedaan naar de marktbelangstelling vanuit het lokale en regionale bedrijfsleven. We inventariseren de mogelijkheden van herstructurering en verduurzaming van bedrijventerreinen, te beginnen met Hoogveld Horst. We hebben een detailhandelsanalyse uitgevoerd voor het centrum Horst. De input hiervan wordt gebruikt voor een programma detailhandel en horeca voor de centra Horst, Sevenum en Grubbenvorst. We hebben geïnvesteerd in de centra van Horst, Sevenum en Grubbenvorst.

Beleidsindicatoren programma Toekomstbestendige en innovatieve econom Omschrijving

2022

2023

2024

Functiemenging

54,0%

54,4%

N.n.b.

Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.

163,5

168,0

N.n.b.

44

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

5-1

Vrijetijdseconomie

-1.515

-1.997

-1.391

5-2

Landbouw, tuinbouw en veehouderij

-273

-676

-493

5-3

Economische zaken

-1.158

-5.872

-3.192

Totaal

Lasten

-2.946

-8.545

-5.076

Baten

5-1

Vrijetijdseconomie

153

278

460

5-2

Landbouw, tuinbouw en veehouderij

432

531

493

5-3

Economische zaken

564

648

518

Totaal

Baten

1.149

1.458

1.472

.

.

Storting in de reserves Onttrekking van de reserves Resultaat

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 -65 41 -1.863 121

5.367

5.367

-1.742

-1.678

-100

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

5-1 5-2 5-3

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: Vrijetijdseconomie Landbouw, tuinbouw en veehouderij

-1.124 90

-336 236

788 146

Economische zaken Resultaat

-645 -1.679

0 -100

645 1.579

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 5.1 Vrijetijdseconomie € 788.000 voordeel Bevordering toerisme € 649.000 voordeel Een aantal opeenvolgende jaren hebben we de beschikbare middelen niet volledig kunnen besteden, onder andere door onderbezetting op de afdeling. In de verwachting dat we deze middelen nodig hebben in de jaren daarna om onze ambities waar te kunnen maken, hebben we deze middelen doorgeschoven naar volgende jaren. Dit cumulatieve effect verklaart het huidige openstaande saldo. We stellen voor van dit bedrag € 400.000 over te hevelen naar 2025 en €50.000 naar 2026. Medio 2025 hebben wij de bezetting weer op orde geven dan uitvoering aan onder andere een belevingsroute, digitale tourgide en plaatsen extra banken en informatieborden. Daarnaast zal er een 45

herziening komen van de subsidieregeling voor ondernemers in de toeristische sector. In 2026 hebben we extra middelen nodig voor het uitvoeren van diverse onderzoeken, zoals marktonderzoek en inwonersonderzoek. Het restant van € 199.000 valt vrij. Toeristische recreatie ontwikkeling actiebudget € 173.000 voordeel Voor het project Loswal hebben wij dit jaar een bijdrage ontvangen vanuit de regio. Een deel van de kosten is vorig jaar al gemaakt. De bijdrage voor 2023-2024 komt daardoor in 2024 in het resultaat. Het project wordt in 2025 afgerond, hiervoor zetten wij het restant van de regiobijdrage in. Daarnaast hebben wij een vergoeding ontvangen vanuit de Wet Veiligheidsregio’s ter compensatie van de gemaakte kosten voor de bestrijding van hoogwater in 2021. Een bedrag van € 50.000 zetten wij in voor de versterking van de kades van Loswal. Deze werkzaamheden worden in 2025 uitgevoerd, wij vragen daarom een bedrag van € 50.000 over te hevelen naar 2025 naar beleidsveld 3.2 Openbaar groen bossen en landschappen waar de uitvoering zal plaatsvinden. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 5.2 Landbouw, tuinbouw en veehouderij €146.000 voordeel Pacht landbouwgronden € 90.000 voordeel De jaarlijkse pachtprijsaanpassing wordt vastgesteld door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).

Dit gebeurt volgens een wettelijke systematiek die is gekoppeld aan de ontwikkeling van de gemiddelde pachtprijzen per regio en pachtvorm. Voor onze regio is in 2024 een stijging van 37% toegestaan vanaf juni 2024, terwijl in 2023 een stijging van 42% gold. Omdat wij onze facturen in oktober opstellen, wordt deze aanpassing op dat moment doorgevoerd in de berekening. Dit geldt specifiek voor de vaste pacht. Voor de seizoen pacht heeft de gemeente de vrijheid om zelf de pachtprijs vast te stellen. In het afgelopen jaar hebben we daarbij enkel de waterschapslasten en grondkamerkosten doorberekend op basis van de pachtprijzen van het voorgaande jaar. Hierdoor zijn de werkelijke inkomsten hoger uitgevallen dan begroot. Visie veehouderij / uitvoeringsplan € 60.000 voordeel In 2024 zijn een aantal acties uit het uitvoeringsprogramma veehouderij gerealiseerd: • De geurverordening en beleidsregel ruimtelijke ordening en geur • Uitvoering projecten basis op orde en toekomstbestendige locaties • Uitvoering en coördinatie complexe dossiers veehouderijen Het uitvoeringsprogramma bij de visie veehouderij is een meerjarig programma. Verspreid over de looptijd van 4 jaar (2022 t/m 2025) zijn respectievelijk € 200.000, € 200.000, € 100.000 en € 100.000 gereserveerd/begroot.

Omdat de uitvoering door capaciteitswisseling in combinatie met prioritering en ook wisselend beleid van provincie en rijk en daarmee onduidelijkheid ontstaat is het budget voor 2024 niet helemaal besteedt. Wij verzoeken om het restant budget van € 60.000 over te hevelen naar 2025. 5.3 Economische zaken € 645.00 voordeel Bijdrage Regio Venlo € 58.000 voordeel Wij hebben in 2023 een bedrag betaald voor het project Loswal binnen de regiodeal. De subsidie vanuit de regio ontvingen wij in 2024, waardoor er in 2024 een positief bedrag resteerde. Ketensamenwerking € 94.000 voordeel Binnen het budget ketensamenwerking vinden diverse activiteiten plaats, zoals verduurzaming glastuinbouw, onderzoek pilot geothermie en stimulering samenwerking en innovatie binnen de agrosector, zoals het boomcluster en het fruitcluster. Ook de doorontwikkeling van het Toekomstperspectief voor de tuinbouwketen Limburg + is een onderdeel wat hierbinnen past. Dit traject duurt meerdere jaren, waarbij we voor de voortgang ook afhankelijk zijn van externe partijen. Daardoor zijn dit jaar niet alle beschikbare middelen uitgegeven. Alhoewel in alle ontwikkelingen stappen zijn gezet, is er nog volop aandacht nodig voor vervolgstappen en is deels externe advisering of coördinatie benodigd.

In het jaar 2025 zal hier nog budget voor nodig zijn, daarom hebben wij gevraagd een bedrag van € 50.000 over te hevelen, het restant van € 44.000 valt vrij. Regiodeal en investeringsagenda € 430.000 voordeel In 2024 is de 6e envelop investeringsagenda vastgesteld, de uitvoering hiervan vindt plaats in de jaren

46

2025-2027. Wij stellen voor een bedrag van € 334.000 over te hevelen naar de jaarschijven 20252027 ter dekking van onze bijdrage aan de 6e envelop. Het restant budget van € 96.000 valt vrij in de jaarrekening. Project ontgrinding de Diepeling € 36.000 voordeel Wij hebben een bijdrage ontvangen voor het winnen van zand en grind bij De Diepeling in Castenray. Dit betreft een eenmalige bijdrage. Visie bedrijventerreinen € 25.000 voordeel In 2024 zijn er geen kosten gemaakt. De bijeenkomsten voor de visie hebben geen extra kosten met zich meegebracht. Voor 2025 is de verwachting dat de visie verder wordt uitgewerkt waardoor er wel kosten zullen worden gemaakt. Wij vragen dan ook het budget van € 25.000 over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

47

6. (Arbeids)migratie en integratie Arbeidsmigranten In 2024 hebben wij vanuit verschillende domeinen stevig ingezet op de verbetering van woon- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten in Horst aan de Maas en het beperken van overlast bij andere inwoners. Onze aanpak is integraal en resultaatgericht. •

• • •

•

Wij namen deel aan het 'Experiment registratie tijdelijk verblijfsadres', waardoor we een scherper beeld kregen bij de adressen van arbeidsmigranten die tijdelijk in Nederland verblijven en daarom niet in de BRP staan ingeschreven. Onze stelselmatige inschrijfaanpak resulteerde in een stijging van BRP-inschrijvingen. (94% meer t.o.v. 2021). Ook de kwaliteit van inschrijvingen is verbeterd door het opvragen van brondocumenten. Met de introductie van een BRP-toezichthouder voeren we niet langer enkel administratieve, maar ook fysieke locatiecontroles uit. Door nauwe samenwerking met Team Toezicht en Handhaving worden onjuiste inschrijvingen en mogelijke misstanden sneller gesignaleerd. Onze deelname aan de VNG-pilot 'Effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid' biedt handvatten om vooraf het gesprek aan te gaan over de impact van nieuwe bedrijven en huisvestingsverzoeken voor arbeidsmigranten. In regionaal verband werkten we met Venlo, Peel & Maas en Venray aan verbeterde informatievoorziening. We investeerden in de MYinfoNL-app en legden de basis voor een complementair netwerk van fysieke informatiepunten: het Work In NL (WIN)-punt NoordLimburg. ln voorbereiding op 2025 zijn we gestart met het ophalen van input bij stakeholders, wat moet leiden tot een uitgangspuntennotitie. Deze vormt het fundament voor het herzien van het Beleid Arbeidsmigranten 2019.

Nieuwkomers In het kader van onze wettelijke taak om statushouders te huisvesten, hebben we in 2024 maar liefst 138 statushouders gehuisvest in onze gemeente. Hiervan zijn 85 statushouders gehuisvest in de Doorstroomvoorziening in Broekhuizenvorst. Het overgrote deel van deze statushouders bestond uit volwassenen. 53 statushouders zijn dus gehuisvest in een reguliere woning in Horst aan de Maas (dit betrof exact 20 woningen). Het beschikken over voldoende reguliere woonruimte voor de huisvesting van statushouders was een grote uitdaging. Niet alleen om deze doelgroep tijdig van woonruimte te voorzien. Een uitdaging blijft ook het draagvlak hiervoor overeind te houden in de samenleving, vanwege de woningnood die heerst. • •

•

•

Er is ingezet op activering en werkervaring met als doel statushouders zoveel mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving via werk of vrijwilligerswerk uitgaande van 4 dagdelen taal en 4 dagdelen participatie. Statushouders die wonen in een reguliere woning hebben vanaf het begin intensief maatschappelijke begeleiding gekregen. Deze bestaat uit allerlei praktische werkzaamheden. Zoals het regelen van een DigiD, een bankrekening, het aanvragen van toeslagen en een zorgverzekering. Maar ook ondersteuning bij de woninginrichting, wegwijs maken in de omgeving en het geleidelijk opbouwen van een netwerk. Op die manier is invulling gegeven aan het ontwikkelen van zelfredzaamheid en de integratie in onze samenleving. Daarnaast is elke inburgeringsplichtige statushouder gestart met zijn inburgeringstraject. Ook alle statushouders die in de Doorstroomvoorziening verblijven. Gelet op het grote aantal inburgeringsplichtigen dat in 2024 in onze gemeente is komen wonen, is dit een prestatie van formaat die is geleverd door Gilde Educatie, Synthese en onze inburgeringsconsulenten. Naast het verplichte inburgeringsprogramma is al deze statushouders ook een vorm van activering aangeboden zodat ze werkervaring opdoen. Zowel qua werkinhoud, als ook qua werknemersvaardigheden die in Nederland worden gevraagd.

Het doel van de Wet inburgering is immers dat statushouders zoveel mogelijk meedoen in onze samenleving. Via werk, maar als dat niet kan, op andere wijze, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk.

49

Beleidsindicatoren programma (Arbeids)migratie en integratie Omschrijving

2022

2023

2024

Er zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

6-1

Arbeidsmigranten

-400

-443

-235

6-2

Nieuwkomers

-1.069

-12.949

-12.013

Totaal

Lasten

-1.469

-13.393

-12.248

Baten

6-1

Arbeidsmigranten

21

21

40

6-2

Nieuwkomers

927

13.898

13.186

Totaal

Baten

948

13.919

13.226

.

.

Storting in de reserves

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 0 -1.122 -1.058

Onttrekking van de reserves

203

247

247

Resultaat

-317

-349

167

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

6-1 6-2

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: Arbeidsmigranten Nieuwkomers

-179 -170

49 118

228 288

Resultaat

-349

167

516

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 6.1 Arbeidsmigranten € 235.000 voordeel Sociale integratie internationale werknemers € 257.000 voordeel In 2021 is besloten om € 457.000 beschikbaar te stellen voor taalonderwijs en sociale integratie van internationale werknemers bij Hessing. Daarbij is aangegeven dat de financiële bijdrage beschikbaar wordt gesteld op basis van een gedragen goedgekeurd sociaal integratieplan. Op 21 januari 2025 is 50

het plan met resultaatverplichtingen goedgekeurd. De activiteiten vinden plaats in de periode 20252028. In de jaren 2025 en 2026 is op basis van eerdere verzoeken tot budgetoverhevelingen € 100.000 per jaar opgenomen. Verzoek is daarom om € 257.000 van 2024 over te hevelen naar 2027, 2028 en 2029 voor respectievelijk € 100.000, € 100.000 en € 57.000. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 6.2 Nieuwkomers € 288.000 voordeel Opvang vluchtelingen Oekraïne € 270.000 voordeel We ontvangen een normvergoeding van het Rijk voor de crisis noodopvang van Oekraïners. De geraamde kosten vallen uiteindelijk lager uit dan dat we in eerste instantie hadden verwacht. Met name de kosten voor catering vallen lager uit dan begroot omdat we dit anders hebben georganiseerd. We stellen voor om het verschil ad € 270.000 te storten in de reserve “opvang ontheemden”. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

51

7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie Burgerzaken In 2024 steeg het aantal aanvragen voor reisdocumenten aanzienlijk. Deze toename was het gevolg van de zogeheten paspoortpiek, die voortkwam uit de invoering van een langere geldigheidsduur van paspoorten en identiteitsbewijzen. Deze piek loopt door tot en met 2029. Ook het aantal adresonderzoeken nam fors toe. Dit kwam mede door deelname aan het experiment Registratie Tijdelijke Verblijfsadressen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en door extra capaciteit voor fysieke controles op locaties. Dit leidde tot een stijging van het aantal inschrijvingen in de Basisregistratie Personen (BRP). Hierdoor ontstond meer inzicht in de verblijfsadressen van met name van arbeidsmigranten. In 2024 werd gewerkt aan de doorontwikkeling van een toekomstbestendige afdeling Burgerzaken en het Klant Contact Centrum (KCC). Dit gebeurde door efficiënter te werken en beter aan te sluiten op de behoeften van de samenleving: digitaal waar mogelijk, maar met persoonlijke aandacht waar nodig. Medewerkers volgden regelmatig scholing om de groeiende en steeds complexere dienstverlening op hoog niveau te kunnen blijven uitvoeren. Openbare Orde & Veiligheid Wij willen dat iedereen in onze gemeente kan wonen, verblijven en ondernemen en zich daarbij ook veilig voelt.

Het thema veiligheid loopt als een rode draad door alle voorgaande programma’s. • • •

• •

•

•

Om een effectieve invulling te blijven geven aan de regierol van de gemeente is in 2024 het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 vastgesteld. Hiermee hebben we onze inzet op diverse veiligheidsthema’s voor de komende jaren bepaald. In het kader van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur ons Bibob-beleid geëvalueerd en beoordeeld hoe we dit (preventief) bestuursrechtelijk instrument, vaker en risicogerichter kunnen inzetten. Het Bibob-beleid is hierop aangepast. We hebben diverse projecten uitgevoerd vanuit de Regio Deal ‘Investeren in een veilige en leefbare omgeving en aanpak van ondermijnende criminaliteit’. We werkten hierbij samen met wetshandhavingsinstanties en partners om georganiseerde criminaliteit te bestrijden. In dat kader voerden we samen meerdere controles uit met het ACT!. Ook werkten we samen met onze partners om bewustwording te vergroten via de campagne ‘Kijk niet weg’. Deze campagne omvatte activiteiten zoals een lunch voor ondernemers in het buitengebied, een veiligheidsmarkt en het inzetten van een drugslokbus. Samen met diverse partners hebben we ons gericht op de aanpak van casuïstiek mensenhandel.

Vanuit de gemeente werkten aandachtsfunctionarissen mensenhandel, zowel vanuit het veiligheidsdomein als het sociaal domein, nauw samen met de zorgcoördinator en procesregisseur mensenhandel van het Zorg- en Veiligheidshuis Noord-Limburg en de ketenregisseur mensenhandel van het RIEC. Ook op andere terreinen was er intensieve samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis. Dit heeft onder andere geresulteerd in de lancering van de website ‘hulp tijdens en na detentie’. Op deze website staat alle informatie die belangrijk is voor een goede terugkeer in de samenleving na detentie. Bijvoorbeeld hoe je werk vindt. Of over geldzaken, onderdak of nieuwe mensen ontmoeten. In 2024 startten we met een ervaringswerker die zich richtte op overlastgevende jeugd in de buitenruimte. Hiermee hebben we meer beeld en grip gekregen op overlastgevende jeugdigen in onze gemeente. Ook zijn we gestart met een triagetafel. Dit is een overlegvorm waarbij twee keer per week, samen met politie, Veilig Thuis en de gemeente, Veilig Thuismeldingen worden besproken en waar mogelijk informatie verrijkt. In dit overleg wordt het veiligheidsniveau van een melding bepaald en bepaald wie de melding oppakt. Hierdoor kunnen meldingen sneller en effectiever worden opgepakt. Ook is het beheer opgezet voor de in februari 2024 geopende Doorstroomvoorziening voor statushouders.