01d BBV Jaarstukken 2024

BBV Jaarstukken 2024

1

Inhoudsopgave Algemeen..................................................................................................................................................5 Leeswijzer .............................................................................................................................................7 Financiële samenvatting .......................................................................................................................9 Jaarverslag ............................................................................................................................................ 19 Programmaverantwoording ............................................................................................................... 20 1. Vitale kernen .................................................................................................................................. 21 2. Een sterke sociale basis ................................................................................................................ 27 3. Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied .......................................................................................... 35 4. Duurzaam Horst aan de Maas ...................................................................................................... 39 5.

Toekomstbestendige en innovatieve economie ............................................................................ 43 6. (Arbeids)migratie en integratie ...................................................................................................... 49 7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie ..................................................................... 53 Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 61 Overhead ........................................................................................................................................... 63 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................... 65 Onvoorzien ........................................................................................................................................ 67 Paragrafen ......................................................................................................................................... 68 A. Lokale heffingen ........................................................................................................................ 69 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 83 C.

Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 89 D. Financiering............................................................................................................................... 95 E. Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 101 F. Verbonden partijen .................................................................................................................. 109 G. Grondbeleid ............................................................................................................................ 135 H. Open Overheid ........................................................................................................................ 138 I. Ombuigingen ........................................................................................................................... 141 J. Informatiebeveiliging en privacy .............................................................................................. 144 K. Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................

147 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 149 Overzicht van baten en lasten in de rekening ............................................................................. 151 a. Totaaloverzicht lasten en baten per programma ..................................................................... 152 b. Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................. 154 c. Aanwending geraamd bedrag voor onvoorziene uitgaven ...................................................... 156 d. Overzicht incidentele lasten en baten ..................................................................................... 157 Toelichting incidentele lasten en baten ....................................................................................... 160 e. Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .................................. 167 f. Wet normering topinkomens ..................................................................................................... 168 g. Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................

172 Balans .......................................................................................................................................... 173 a. Balans per 1 januari en 31 december 2024 ............................................................................ 173 3

b. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................... 176 c. Toelichting op de balans .......................................................................................................... 179 d. Overzicht grondexploitaties ..................................................................................................... 199 e. Overzicht gewaarborgde geldleningen .................................................................................... 203 f. Sisa .......................................................................................................................................... 205 g. Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ................................................ 221 Bijlagen ................................................................................................................................................ 223 Overzicht restantkredieten met toelichting ...................................................................................... 224 Griffierekening ................................................................................................................................. 228 Lijst met afkortingen ........................................................................................................................ 231

4

ALGEMEEN

5

Leeswijzer Voor u liggen de BBV jaarstukken 2024. Met de jaarstukken legt het college van burgemeester en wethouders (B&W) verantwoording af over de activiteiten en resultaten van het afgelopen jaar. De jaarstukken zijn het sluitstuk van de jaarlijkse planning- en controlcyclus over 2024. Daarnaast zijn de jaarstukken ook het uitgangspunt voor het opstellen de kaderbrief 2026. Met het vaststellen van de jaarstukken verleent de gemeenteraad decharge aan het college van B&W. Dat wil zeggen dat de gemeenteraad de jaarstukken vaststelt en daarmee ook instemt met het gevoerde beleid. De BBV jaarstukken zijn opgebouwd uit vier onderdelen: • Algemeen • Jaarverslag • Jaarrekening • Bijlagen Algemeen Het algemene deel bevat deze leeswijzer en de financiële samenvatting. Het jaarverslag gaat in op de beleidsinhoudelijke realisatie in 2024. De jaarrekening gaat in op de financiële realisatie over 2024. In het hele boekwerk zijn getallen in tabellen weergegeven als duizendtallen, tenzij anders aangegeven. Door afrondingsverschillen kunnen er kleine verschillen optreden tussen de totalen in verschillende tabellen. Positieve bedragen zijn baten of een voordeel. Negatieve bedragen zijn lasten of een nadeel. Jaarverslag Het jaarverslag met de programmaverantwoording is de verantwoording over het gevoerde beleid in 2024 per programma.

Afzonderlijke paragrafen geven uitgebreider verantwoording over relevante beleids- en beheersmatige aspecten. Aan het slot van elk programma is een financieel overzicht opgenomen. In het overzicht staan de lasten en baten en de stortingen en onttrekking van de reserves per programma. Daarna volgt een analyse van het resultaat van het programma. In de analyse worden de cijfers gepresenteerd, rekening houdend met de mutaties in de reserves, onderverdeeld naar beleidsvelden. Hierbij worden alleen verschillen tussen de begroting na wijziging en de realisatie groter dan € 50.000 toegelicht. Na de programma's zijn nog de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien opgenomen. De paragrafen geven op hoofdlijnen een aantal belangrijke onderdelen van de rekening weer. Deze kunnen beleidsmatig van aard zijn (weerstandsvermogen), maar ook beheersmatig (onderhoud kapitaalgoederen). De paragrafen A t/m G zijn wettelijk voorgeschreven. Hieraan zijn vier paragrafen toegevoegd:

• • • •

Paragraaf H: Paragraaf I: Paragraaf J: Paragraaf K:

Open Overheid Ombuigingen Informatiebeveiliging en Privacy Gebeurtenissen na balansdatum

Jaarrekening In de jaarrekening vindt u een totaaloverzicht van de financiële gegevens die horen bij het gerealiseerde beleid. Het onderwerp rechtmatigheidsverantwoording wordt toegelicht in 1b van de jaarrekening. Daarna volgt de balans per 31 december 2024 met de bijbehorende toelichtingen. In de toelichting op de balans wordt ook de vermogenspositie van de gemeente geschetst. Bijlagen • Overzicht restantkredieten met toelichting • Griffierekening • Rechtmatigheidsverantwoording • Lijst met afkortingen 7

8

Financiële samenvatting Het gerealiseerde resultaat van de jaarrekening 2024 bedraagt € 6.413.000 voordelig. Uit onderstaande tabel blijkt dat het jaarrekeningresultaat van 2024 € 6.413.000 voordelig is. Het saldo van de begroting na wijziging bedraagt € 184.000 voordelig. Het verschil tussen het resultaat van de begroting en de jaarrekening bedraagt daarmee € 6.229.000. Dit verschil lichten we per programma toe. Voor de bepaling van het resultaat moeten mutaties in de reserves in eerste instantie buiten beschouwing blijven. Uit de gerealiseerde baten en lasten per programma en de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen volgt het "Totaal saldo van baten en lasten". Dit bedraagt € 2.742.000 positief. De "Mutaties in de reserves" bedraagt € 3.671.000 positief. Uit het "Totaal saldo van baten en lasten" en de "Mutaties in de reserves" volgt vervolgens het jaarrekeningresultaat. Resultaat 2024: (+/+ = voordeel, -/- = nadeel): Begroting na Realisatie wijziging

.

Primaire Begroting

.

2024

2024

2024

Totaal saldo van baten en lasten

-405

-7.943

2.742

Mutaties in de reserves

1.177

8.128

3.671

772

184

6.413

Geraamd en gerealiseerd resultaat Verloop begroting 2024:

Hieronder volgt een overzicht van het verloop van de oorspronkelijk vastgestelde primaire begroting 2024 naar de begroting na wijziging 2024. De begroting na wijziging is inclusief alle door de raad genomen besluiten tot bijstelling van de budgetten. De mutaties zijn al eerder toegelicht in de afzonderlijke raadsvoorstellen en besluiten of in de 1 e of 2e bijstelling in de loop van 2024. .

2024

2024

2024

.

Lasten

Baten

Saldo

-149.480

150.252

772

Wijzigingen vóór 1e bijstelling 2024

-7.915

9.842

1.927

Eerste bijstelling 2024

-9.590

7.335

-2.255

Wijzigingen vóór MJB 2025-2028

-4.593

4.949

356

Wijzigingen vóór 2e bijstelling 2024

-4.167

4.298

131

Tweede bijstelling 2024

-13.810

13.064

-746

Wijzigingen voor jaarrekening 2024

-29

29

0

Totaal begroting na wijziging 2024

-189.584

189.769

184

Primaire begroting

Een toelichting op hoofdlijnen op het verschil tussen het saldo begroting na wijziging 2024 en het gerealiseerde jaarrekeningresultaat bedraagt € 6.229.000 voordelig en is in onderstaande tabel opgenomen. De verschillen groter dan € 150.000 zijn per beleidsveld gespecificeerd. Het verschil bij "Overige beleidsvelden" is het totaal van alle overige beleidsvelden met verschillen kleiner dan € 150.000. De verschillen groter dan € 50.000, worden toegelicht in de betreffende programma's.

9

Bijvoorbeeld in programma 1 staat op beleidsveld 1.6 Inwonersparticipatie en -initiatieven een positief verschil van € 105.000. Dit verschil wordt niet toegelicht in onderstaand overzicht, maar wel bij programma 1. Beleidsvelden BV-1-1 Bouwen en wonen BV-1-3 Bereikbaarheid verkeersveiligheid mobiliteit BV-1-5 Sport BV-2-1 Zorg BV-2-2 Werk en inkomen BV-2-3 Onderwijs BV-3-2 Openbaar groen bossen en landschappen BV-4-2 Klimaatadaptatie en riolering BV-5-1 Vrijetijdseconomie BV-5-3 Economische zaken BV-6-1 Arbeidsmigranten BV-6-2 Nieuwkomers BV-7-1 Burgerzaken BV-7-2 Bestuur BV-7-5 Overhead BV-7-6 Algemene baten en lasten BV-7-7 Algemene dekkingsmiddelen Overige beleidsvelden Totaal gerealiseerd resultaat

1.104 155 727 1.328 710 -209 261 -168 787 645 228 288 150 -865 -398 -221 1.337 369 6.228

1.1 Bouwen en Wonen € 1.104.000 voordeel Centrumvisie Sevenum € 88.000 voordeel De kosten die hier gemaakt zijn hebben betrekking om de vergroening en verfraaiing van het centrum Sevenum. Zoals bijvoorbeeld de vergroening van het Wingerdplein. In 2025 zullen er verder kosten worden gemaakt voor de uitvoering van verdere vergroening Sevenum, daarom stellen wij voor het budget over te hevelen naar 2025. Circulair bouwen € 98.000 voordeel Voor investeringen in circulair bouwen hebben wij de bijbehorende kapitaallasten gereserveerd. Het budget is circulair bouwen is nog niet volledig gebruikt, daardoor zijn de kapitaallasten nog niet volledig benut en resteert dit jaar een budget van € 98.000. Dit bedrag valt vrij in het jaarrekening resultaat. Directe kosten Wonen en bouwen € 66.000 voordeel Dit bedrag stond niet juist geraamd, deze kosten horen onder overhead en leiden daar tot een nadeel. Dit wordt bij de begroting 2026 gecorrigeerd. Exploitatie privaatrechtelijke gebouwen € 111.000 voordeel Het voordeel ontstaat door lagere kosten voor gasgebruik en een bijdrage onderhoudskosten te hoog staat geraamd. Deze onderhoudskosten stellen wij bij in de begroting 2026. Flexwoningen € 50.000 voordeel In 2024 hebben er minder bijeenkomsten plaatsgevonden, waardoor overkoepelende kosten minimaal waren.

Tevens zijn er per locatie flexwoningen grondexploitaties geopend, waarop de kosten zijn geboekt. Dit betreft een eenmalig voordeel. Invoering omgevingswet € 187.000 voordeel In 2024 is een aantal trajecten voor ruimtelijke plannen niet gestart omdat de betreffende beleidskaders niet zijn uitgewerkt / afgerond. Op het moment dat deze kaders zijn afgerond, is het de bedoeling dat deze ruimtelijke trajecten wel worden opgestart. We stellen voor om dit bedrag over te hevelen naar 2025. 10

Leges omgevingsvergunningen € 472.000 voordeel De gerealiseerde initiatieven en bijbehorende legesinkomsten zijn in 2024 € 472.000 hoger uitgevallen dan verwacht door een hoger bouwvolume. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 1.3 Bereikbaarheid, verkeersveiligheid mobiliteit € 154.000 voordeel Gebiedsvisie klavers € 102.000 voordeel De komende jaren komen er een aantal Klavers van het Ontwikkelbedrijf Greenport in beheer van de gemeente. In de planning was rekening gehouden met de komst van de klavers 3A, 5, 8 en 11 fase 2 in 2024. Doordat deze nog niet formeel zijn overgedragen leidt dit tot een voordeel van € 102.000. Verkeersmaatregelen €45.000 voordeel De Blaktdijk in Sevenum heeft groot onderhoud ondergaan. In dit kader heeft de afdeling Verkeer verzocht om de fietsveiligheid en het rijcomfort op dit tracé te verbeteren. Daarom is gekozen voor de aanleg van fietssuggestiestroken in rood asfalt. Door onvoorziene omstandigheden bij de aannemer is het aanbrengen van het rode asfalt uitgesteld naar 2025. Om het project succesvol af te ronden stellen we voor om een bedrag van € 54.000 over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 1.5 Sport € 727.000 voordeel Het beleidsveld sport beslaat financiering voor sportactiviteiten en de exploitatie van sportaccommodaties.

Het positieve verschil is grotendeels te danken aan opbrengsten uit de specifieke uitkering btw Sport. Bij de toekenning van de subsidie over 2023 is rekening gehouden dat 68,81% van de btw vergoed zou worden. Doordat de landelijke werkelijke kosten van de btw op sport lager zijn, is de vaststelling van de subsidieregeling 100%. Voor ons is dat een voordeel van € 500.000. Daarnaast is de regeling btw Sport vanaf 2024 aangepast, er wordt vanaf 2024 een vast bedrag beschikt. We kunnen daarom in 2024 alle btw lasten op sport in de regeling onderbrengen. Bij de raming voor 2024 betekent dit een voordeel van € 81.000. Overige grote verschillen zijn afkomstig van de exploitatie van de sporthallen en de exploitatie van het zwembad de Berkel. Met name door de nieuwe sporthal in Meterik merken we dat de verhuur aantrekt. Bij het zwembad de Berkel blijft het aantal kinderen voor ABC-zwemmen groeien. 2.1 Zorg € 1.328.000 voordeel Algemeen beeld maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugdhulp Bij Wmo zien we de afgelopen jaren een relatief constante toename van het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening. Vanwege de vergrijzing is een dergelijke toename ook te verwachten. Het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening Wmo is toegenomen van 1.710 in 2022 en 1.750 in 2023 naar 1.850 in 2024.

De totale uitgaven aan maatwerkvoorzieningen Wmo zijn toegenomen van € 7,3 miljoen in 2022 naar € 7,4 miljoen in 2023 en € 8,4 miljoen in 2024. Bij jeugdhulp zien we dat het aantal cliënten met een maatwerkvoorziening jeugdhulp de afgelopen drie jaar een schommeling laat zien van zo’n 980 in 2022, ongeveer 920 in 2023 en circa 950 in 2024. Wat betreft de totale uitgaven maatwerkvoorzieningen Jeugdzorg zien we een toename van € 6,9 miljoen in 2022 naar € 8,5 miljoen in 2023 en € 9,9 miljoen in 2024. We zien dat casussen complexer worden en dat er in overleg met toegangen en andere verwijzers meer en langer jeugdhulp wordt ingezet. Dit is in lijn met het landelijke beeld waarbij gemeenten een flinke stijging van de uitgaven aan jeugdhulp rapporteren. Verschillenanalyse Het totale verschil voor het beleidsveld Zorg bedraagt ten opzichte van de begroting 2024 € 1.328.000 voordelig. De belangrijkste daarvan lichten we hieronder toe. Wmo maatwerkvoorzieningen ZIN € 560.000 voordeel Het positief saldo is grotendeels het gevolg van een verkeerde inschatting van de verwachte uitgaven voor huishoudelijke hulp bij de 2e bijstelling 2024, waarbij de gerealiseerde uitgaven in 2024 zijn geëxtrapoleerd naar 13 maanden in plaats van 12 maanden

11

Regionale samenwerking Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Bemoeizorg & Preventie € 318.000 voordeel Het deel van deze post dat wordt ingezet voor versterking van de sociale basis en ‘tussen wal en schip’ is pas in de 2e helft 2024 beschikbaar gekomen waardoor het niet meer volledig besteed kon worden in 2024. Ook zijn er een aantal meevallers geweest in de geplande uitgaven. Waardoor een voordeel is ontstaan van € 118.000. Een ander deel van deze post is een risicobuffer om tegenvallende zorgkosten bij BW, MO en B&P op te kunnen vangen. In 2024 hebben we hier gelukkig geen aanspraak op hoeven maken, wat resulteert in een voordeel van € 200.000. Regionale jeugdvoorzieningen € 244.000 voordeel Op het gebied van jeugdhulp organiseren en financieren de gemeenten een aantal (boven)regionale jeugdvoorzieningen gezamenlijk. Het gaat onder meer om jeugdbescherming, jeugdreclassering en jeugdzorgplus. Het voordeel van € 244.000 komt vooral door een lager gebruik van jeugdbescherming en jeugdzorgplus in 2024 dan vooraf ingeschat. Voor jeugdbescherming verwachten we daarom ca. € 150.000 terug te ontvangen over 2024 en voor jeugdzorgplus zijn daardoor de kosten € 90.000 lager dan oorspronkelijk begroot.

Tijdelijk verblijf voor stabiliteit en herstel € 0 voor-/nadeel Het budget voor ‘Tijdelijk verblijf voor stabiliteit en herstel’ ad € 200.000 is in 2024 door het College vastgesteld als onderdeel van het Transformatiebudget sociaal domein en dient voor de ontwikkeling van het Mik-Mak concept in het Herstelhuis in Horst aan de Maas. Het budget dient voor een meerjarig initiatief. We vragen daarom om zowel het budget als ook de dekking vanuit de reserve transformatie sociaal domein over te hevelen van 2024 naar 2025. Jeugdzorg maatwerkvoorzieningen ZIN en PGB's € 113.000 voordeel Bij de totale uitgaven aan maatwerkvoorzieningen jeugdhulp en persoonsgebonden budget (pgb's) zien we in 2024 een beperkt voordeel. Dit voordeel bestaat uit een bedrag van € 35.000 voordeel op de pgb's en voor € 78.000 voordeel op de maatwerkvoorzieningen jeugdhulp. Ondanks forse toename van kosten ten opzichte van 2022 en 2023 is sprake van een beperkt voordeel omdat we in de loop van 2024 het budget pgb's hebben verhoogd naar € 340.000 (realisatie € 305.000) en het totale budget voor de maatwerkvoorzieningen naar € 9.936.000 (realisatie € 9.858.000). Wmo zorgkosten businesscase Spuk Domein Overstijgend Samenwerken (DOS) € 92.000 voordeel We zijn gestart met de beweging Thuis in Horst aan de maas.

Het doel is dat we inwoners zo goed mogelijk ondersteunen om zo lang mogelijk thuis te wonen en Wlz zorg te beperken. Dit doen we door in 5 dorpen te werken met dorpsteams waar inwoners, professionals van diverse domeinen en gemeente gezamenlijk deel van uitmaken. We maken hiervoor gebruik van financiering vanuit Spuk DOS. Door de aanpak was de verwachting dat de Wmo zorg toe zou nemen, aangezien we zoveel mogelijk de Wlz zorg uitstellen. We leveren bijvoorbeeld meer dagbesteding vanuit de Wmo, zodat een inwoner later of helemaal niet naar de Wlz gaat. Vooraf was het lastig inschatten hoeveel zorgkosten voor de Wmo we hiervoor zouden maken. We hebben hiervoor een bedrag van € 93.000 opgenomen in de begroting 2024. Achteraf bleek dat de extra Wmo kosten fors lager waren omdat we veel ondersteuning hebben kunnen regelen door de inzet van sociale netwerk, vrijwilligers en gemeenschap. Daarnaast is de beweging Thuis In Horst aan de Maas in de loop van 2024 pas echt op gang gekomen. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 2.2 Werk en Inkomen € 710.000 voordeel Participatie trajectkosten en begeleiding € 67.000 nadeel Het aantal inwoners met een uitkering is in 2024 gestegen. Dit komt met name door de komst van de DSV.

We hebben statushouders die in Horst aan de Maas een nieuw thuis gaan vinden, direct kunnen ondersteunen op het gebied van activering, werk en inburgering. Omdat het aantal uitkering toenam, is in de loop van 2024 het budget voor de inkomensregelingen bijgesteld. Daarbij hebben we de kosten voor de inkomensregelingen vooraf hoger ingeschat dan de daadwerkelijke uitgaven in 2024, waardoor een voordeel ontstaat van € 157.000. Voor de trajecten richting activering en werk is het budget in 2024 niet bijgesteld. Maar ook daar zien we een forse toename van de kosten die leidt tot een nadeel van € 224.000.

12

In het algemeen zien we dat nieuwe inwoners op de DSV waarvoor een separate business case is opgesteld, financieel een grote impact maken op de budgetten participatie trajecten en begeleiding. Onze Loods € 325.000 voordeel Dit voordeel bestaat uit 2 delen. Namelijk een deel ad € 200.000 bestemd voor de financiële afwikkeling van de aankoop van vastgoed in 2025 en een deel ad € 125.000 om te komen tot een lokaal ontwikkelbedrijf. In december 2024 heeft de raad ingestemd met het toewerken naar een lokaal ontwikkelbedrijf. Een keuze die we nog dienen te maken is binnen welke rechtspersoonlijkheid/ juridische entiteit wij de uitvoering van de werkzaamheden van Onze Loods voor ons zien. Hiervoor is externe expertise nodig. De keuze voor een samenwerkingsvorm heeft incidentele en structurele financiële effecten die nu nog niet allemaal exact te bepalen zijn. Wel weten we op voorhand dat de kosten niet gedekt kunnen worden uit het budget voor Onze Loods in 2025. Voorgesteld wordt om het voordeel ad € 325.000 over te hevelen naar 2025. Energietoeslag € 397.000 voordeel Alle inwoners die in aanmerking kwamen voor automatische uitbetaling van de energietoeslag hebben die al in 2023 uitbetaald gekregen. Alle overige inwoners konden tot en met 30 juni 2024 een aanvraag energietoeslag indienen.

Het benodigde budget hiervoor is ultimo 2023, vanuit de resterende ontvangen rijksmiddelen voor toekenning van de energietoeslag, volledig overgeheveld naar 2024. De inwoners die na aanvraag in 2024 in aanmerking kwamen voor energietoeslag hebben deze ondersteuning ontvangen. Het restantbudget ultimo 2024 bedraagt € 397.000. Werkbudget Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap Noord-Limburg West € 83.000 voordeel Het budget is nodig om in 2025 te kunnen inzetten. Verzoek is daarom om het budget ad € 83.000, in 2024 beschikbaar gesteld vanuit de rijksmiddelen voor versterking van de infrastructuur sociale werkbedrijven, over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 2.3 Onderwijs € 210.000 nadeel Binnen het beleidsveld onderwijs waren er twee posten die gezamenlijk zorgen voor het tekort. Het leerlingenvervoer is een open einde regeling. Door verschillende omstandigheden zijn er in 2024 een aantal ritten naar een verder weg gelegen passende school bijgekomen, die ritten zorgen voor meer kosten. Daarnaast is er in de planvorming voor de nieuwbouw van de OBS de Weisterbeek toch de keuze gemaakt voor een andere locatie, waardoor gemaakte voorbereidende kosten op de oude locatie ten laste komen van het resultaat.

3.2 Openbaar groen bossen en landschappen € 260.00 voordeel Openbaar Groen, plantsoenen en parken € 139.000 voordeel In het budget van 2024 was rekening gehouden met de herinrichting van het Lambertusplein. Er is nog geen definitief ontwerp voor het vergroenen en functioneel herinrichten van het Lambertusplein. Het project is niet gestart in 2024 en wordt doorgeschoven naar 2025. Hiervoor is een budget noodzakelijk van € 125.000. We stellen voor om dit bedrag over te hevelen naar 2025. Opruimen drugsafval € 75.000 voordeel Er zijn geen kosten in 2024 gemaakt waardoor er een voordeel ontstaat van € 75.000. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 4.2 Klimaatadaptatie en riolering € 168.000 nadeel De kosten van riolering in combinatie met de baten rioolheffing zijn binnen de exploitatie per saldo budgettair neutraal, een zogenaamd gesloten systeem. De btw en de overhead mogen worden doorberekend in de (kostendekkende) tarieven van de rioolheffing. Voor de btw is dit toegestaan omdat gemeenten voor de (compensabele) btw gekort worden via de algemene uitkering in het gemeentefonds. Begrotingstechnisch is de btw een opbrengst die uit de voorziening onttrokken wordt en als opbrengst wordt verantwoord in de exploitatie.

Voor de stimuleringsregeling afkoppelen stellen we voor om een restantbedrag van € 223.500 over te hevelen voor de uitvoering van een aantal investeringsprojecten

13

om een aantal wegen klimaat adaptief in te richten waarbij de gemeente ook de voorzijde van woningen en inritten gaat afkoppelen. Doordat de werkelijke uitgaven en investeringen in 2024 lager waren dan begroot wordt er geen € 1.357.000 aan btw onttrokken uit de voorziening maar € 1.189.000. 5.1 Vrijetijdseconomie € 788.000 voordeel Bevordering toerisme € 649.000 voordeel Een aantal opeenvolgende jaren hebben we de beschikbare middelen niet volledig kunnen besteden, onder andere door onderbezetting op de afdeling. In de verwachting dat we deze middelen nodig hebben in de jaren daarna om onze ambities waar te kunnen maken, hebben we deze middelen doorgeschoven naar volgende jaren. Dit cumulatieve effect verklaart het huidige openstaande saldo. We stellen voor van dit bedrag € 400.000 over te hevelen naar 2025 en €50.000 naar 2026. Medio 2025 hebben wij de bezetting weer op orde geven dan uitvoering aan onder andere een belevingsroute, digitale tourgide en plaatsen extra banken en informatieborden. Daarnaast zal er een herziening komen van de subsidieregeling voor ondernemers in de toeristische sector. In 2026 hebben we extra middelen nodig voor het uitvoeren van diverse onderzoeken, zoals marktonderzoek en inwonersonderzoek. Het restant van € 199.000 valt vrij.

Toeristische recreatie ontwikkeling actiebudget € 173.000 voordeel Voor het project Loswal hebben wij dit jaar een bijdrage ontvangen vanuit de regio. Een deel van de kosten is vorig jaar al gemaakt. De bijdrage voor 2023-2024 komt daardoor in 2024 in het resultaat. Het project wordt in 2025 afgerond, hiervoor zetten wij het restant van de regiobijdrage in. Daarnaast hebben wij een vergoeding ontvangen vanuit de Wet Veiligheidsregio’s ter compensatie van de gemaakte kosten voor de bestrijding van hoogwater in 2021. Een bedrag van € 50.000 zetten wij in voor de versterking van de kades van Loswal. Deze werkzaamheden worden in 2025 uitgevoerd, wij vragen daarom een bedrag van € 50.000 over te hevelen naar 2025 naar beleidsveld 3.2 Openbaar groen bossen en landschappen waar de uitvoering zal plaatsvinden. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 5.3 Economische zaken € 645.00 voordeel Bijdrage Regio Venlo € 58.000 voordeel Wij hebben in 2023 een bedrag betaald voor het project Loswal binnen de regiodeal. De subsidie vanuit de regio ontvingen wij in 2024, waardoor er in 2024 een positief bedrag resteerde.

Ketensamenwerking € 94.000 voordeel Binnen het budget ketensamenwerking vinden diverse activiteiten plaats, zoals verduurzaming glastuinbouw, onderzoek pilot geothermie en stimulering samenwerking en innovatie binnen de agrosector, zoals het boomcluster en het fruitcluster. Ook de doorontwikkeling van het Toekomstperspectief voor de tuinbouwketen Limburg + is een onderdeel wat hierbinnen past. Dit traject duurt meerdere jaren, waarbij we voor de voortgang ook afhankelijk zijn van externe partijen. Daardoor zijn dit jaar niet alle beschikbare middelen uitgegeven. Alhoewel in alle ontwikkelingen stappen zijn gezet, is er nog volop aandacht nodig voor vervolgstappen en is deels externe advisering of coördinatie benodigd. In het jaar 2025 zal hier nog budget voor nodig zijn, daarom hebben wij gevraagd een bedrag van € 50.000 over te hevelen, het restant van € 44.000 valt vrij. Regiodeal en investeringsagenda € 430.000 voordeel In 2024 is de 6e envelop investeringsagenda vastgesteld, de uitvoering hiervan vindt plaats in de jaren 2025-2027. Wij stellen voor een bedrag van € 334.000 over te hevelen naar de jaarschijven 20252027 ter dekking van onze bijdrage aan de 6e envelop. Het restant budget van € 96.000 valt vrij in de jaarrekening.

Project ontgrinding de Diepeling € 36.000 voordeel Wij hebben een bijdrage ontvangen voor het winnen van zand en grind bij De Diepeling in Castenray. Dit betreft een eenmalige bijdrage. Visie bedrijventerreinen € 25.000 voordeel In 2024 zijn er geen kosten gemaakt. De bijeenkomsten voor de visie hebben geen extra kosten met zich meegebracht. Voor 2025 is de verwachting dat de visie verder wordt uitgewerkt waardoor er wel kosten worden gemaakt. Wij vragen dan ook het budget van € 25.000 over te hevelen naar 2025.

14

Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 6.1 Arbeidsmigranten € 235.000 voordeel Sociale integratie internationale werknemers € 257.000 voordeel In 2021 is besloten om € 457.000 beschikbaar te stellen voor taalonderwijs en sociale integratie van internationale werknemers bij Hessing. Daarbij is aangegeven dat de financiële bijdrage beschikbaar wordt gesteld op basis van een gedragen goedgekeurd sociaal integratieplan. Op 21 januari 2025 is het plan met resultaatverplichtingen goedgekeurd. De activiteiten vinden plaats in de periode 20252028. In de jaren 2025 en 2026 is op basis van eerdere verzoeken tot budgetoverhevelingen € 100.000 per jaar opgenomen. Verzoek is daarom om € 257.000 van 2024 over te hevelen naar 2027, 2028 en 2029 voor respectievelijk € 100.000, € 100.000 en € 57.000. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 6.2 Nieuwkomers € 288.000 voordeel Opvang vluchtelingen Oekraïne € 270.000 voordeel We ontvangen een normvergoeding van het Rijk voor de crisis noodopvang van Oekraïners. De geraamde kosten vallen uiteindelijk lager uit dan dat we in eerste instantie hadden verwacht. Met name de kosten voor catering vallen lager uit dan begroot omdat we dit anders hebben georganiseerd. We stellen voor om het verschil ad € 270.000 te storten in de reserve “opvang ontheemden”. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

7.1 Burgerzaken € 151.000 voordeel Leges reisdocumenten en rijbewijzen € 130.000 voordeel In 2024 zijn meer reisdocumenten en rijbewijzen aangevraagd dan verwacht. Bij de verwachte aantallen gaan we uit van het aantal documenten dat gedurende dat jaar verloopt. Vermissingen of aanvraag van extra documenten worden hier niet in meegenomen. Ook documenten die in voorgaande jaren zijn verlopen en niet vernieuwd zijn, zijn niet meegenomen. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 7.2 Bestuur € 864.000 nadeel Accountantskosten € 28.000 nadeel De accountantskosten zijn in 2024 € 28.000 hoger uitgevallen dan begroot omdat de accountant in het kader van de diverse SISA regelingen meer controles heeft moeten verrichten dan waar we in eerste instantie bij de begroting rekening mee hebben gehouden. Pensioenvoorziening college van B&W/ Voormalige wethouders € 646.000 nadeel Vanwege de dalende rente was een aanvullende storting in de pensioenvoorziening (voormalig) bestuur noodzakelijk. Bij de 2e bijstelling van de begroting 2024 was de verwachting dat het nadeel op de pensioenvoorziening een vergelijkbare omvang zou hebben met het voordeel op het personeelsbudget. Het voordeel op het personeelsbudget is uitgekomen op € 328.000. Zie toelichting onder 7.5 overhead.

Griffie € 52.000 nadeel Het formatiebudget is in 2024 niet bijgesteld terwijl de loonkosten verder zijn gestegen. (Advies)kosten Raad € 50.000 nadeel Het nadeel wordt enerzijds veroorzaakt door een eenmalig ingesteld evaluatieonderzoek en anderzijds door gestegen presentie- en reiskosten. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 7.5 Overhead € 398.000 nadeel Personeelsbudget € 328.000 voordeel Er is een voordeel gerealiseerd op het totale personeelsbudget van ca 1%.

15

Overige organisatiekosten € 660.000 nadeel Bij de (meerjaren)begroting 2025-2028 hebben we toegelicht dat de budgetten op het gebied van opleidingen, arbo, werving en selectie, reiskosten, garantiebanen en personele activiteiten al jaren gebaseerd zijn op een organisatie met 300 FTE. We zijn ondertussen doorgegroeid naar meer dan 400 FTE. Vanaf 2025 heeft de raad hier extra middelen voor beschikbaar gesteld. In 2024 waren deze extra middelen er niet waardoor de overige organisatiekosten hoger zijn uitgevallen dan begroot. Dienstgebouwen € 155.000 nadeel Dit nadeel wordt vooral veroorzaakt doordat energiekosten hoger zijn uitgevallen dan begroot. Externe advieskosten college € 129.000 nadeel Dit nadeel komt omdat in 2024 voor een aantal omvangrijke dossiers o.a. op het gebied van huisvesting arbeidsmigranten, verbonden partijen, handhaving en Woo, externe deskundigheid is ingeschakeld. Het gaat dan om specifieke specialistische kennis welke niet in huis is of om dossiers waar een second opinion gevraagd wordt. Lease € 172.000 voordeel In 2024 zijn door gezamenlijke aanbesteding met gemeente Venray (schaalvoordeel) de leasekosten van hardware lager uitgevallen dan we verwacht hadden. Digitale transformatie € 88.000 voordeel Niet alle begrote uitgaven voor de digitale transformatie zijn al in 2024 gedaan en worden doorgeschoven naar 2025.

In verband met lopende verplichtingen is het voorstel om het voordeel over te hevelen naar 2025. Consultancy en advieskosten € 124.000 voordeel De kosten voor het opstellen van een zerobased begroting worden niet zoals begroot in 2024 gemaakt maar in 2025. We stellen voor dit budget over te hevelen naar 2025. Het overige verschil van ongeveer € 160.000 wordt door diverse afwijkingen op verschillende overheadposten veroorzaakt. Denk hierbij o.a. aan communicatie, portokosten en archiefbeheer. 7.6 Algemene baten en lasten € 221.000 nadeel Onderuitputting € 500.000 nadeel Onderuitputting is de inschatting dat we minder kosten of hogere opbrengsten hebben dan waarmee in eerste instantie rekening is gehouden in de begroting. De voordelen worden in de verschillende programma’s van de jaarrekening verantwoord en niet specifiek op deze post. Deze post is daarmee een nadeel en valt weg tegen de voordelen die elders in de jaarrekening worden verantwoord. Per saldo heeft dit een positief effect voor de jaarrekening 2024. Algemene Uitkering Gemeentefonds € 233.000 voordeel Diverse ontvangen bijdragen zijn in beginsel als stelpost gereserveerd voor het betreffende specifieke doel in 2024. Nu duidelijk is dat er in 2024 géén beleid komt en deze middelen niet voor het betreffende specifieke doel ingezet worden vallen deze vrij ten gunste van het jaarrekeningsaldo.

Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 7.7 Algemene dekkingsmiddelen € 1.337.000 voordeel Toegerekende rente € 357.000 nadeel Door een lager rente-omslagpercentage kunnen we minder rente toerekenen aan de taakvelden. Dus minder opbrengsten dan waarmee rekening is gehouden in de begroting. Het voordeel komt tot uitdrukking op alle andere beleidsvelden. Proceskosten € 118.000 voordeel Voordeel is met name veroorzaakt door minder beroepszaken en minder veroordelingen in de proceskosten. Tevens worden een aantal zaken nog in 2025 behandeld door de rechter. Een andere oorzaak die bijdraagt aan dit voordeel is dat de hoogte van de wettelijke proceskostenvergoedingen is verlaagd.

16

OZB Niet-Woningen (eigenaar + gebruiker) € 240.000 voordeel De hogere opbrengsten zijn veroorzaakt door een combinatie van een hogere areaalontwikkeling dan verwacht en een hogere stijging van de WOZ-Waarde ontwikkeling dan verwacht. Algemene Uitkering € 965.000 voordeel Een voordeel van € 698.000 is het gevolg van de Decembercirculaire 2024. Het late tijdstip waarop deze middelen beschikbaar komen maakt dat deze veelal niet meer ingezet kunnen worden in het lopende jaar. Vandaar ook het voorstel bij de jaarrekening 2024 om een bedrag van € 224.000 over te hevelen naar 2025 middels resultaatbestemming. Aan de besteding van deze middelen in 2025 liggen vooralsnog géén concrete plannen. We zijn wel voornemens hiervoor plannen op te stellen en de middelen, voor deze specifieke doelen, in te zetten in 2025. Verrekeningen uit voorgaande jaren (2021 t/m 2023) is een twee effect dat een voordeel oplevert van € 212.000. Het resterende deel is het gevolg van kleine verschuivingen in hoeveelheden en maatstaven bij de berekening van de Algemene Uitkering. Toeristenbelasting € 152.000 voordeel De hogere opbrengsten zijn veroorzaakt door meer toeristische overnachtingen in 2024, dan waarmee rekening is gehouden bij de begroting. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. Onderstaand een overzicht van de voorstellen voor budgetoverheveling ten laste van 2024.

Over te hevelen budgetten ten laste van 2024

-2.641

Specificatie

2025

BV 1.1 Bouwen en wonen

-275

BV 1.3 bereikbaarheid verkeersveiligheid mobiliteit

-54

BV 1.6 Inwonersparticipatie en -initiatieven

-35

BV 2.2 Werk en inkomen

-408

BV 3.1 Ruimte

-39

BV 3.2 Openbaar groen bossen en landschappen

-175

BV 4.2 Klimaatadaptie en riolering

-224

BV 4.3 Milieu en duurzaamheid

-46

BV 5.1 Vrijetijdseconomie

-400

BV 5.2 Landbouw, tuinbouw en veehouderij

-60

BV 5.3 Economische zaken

-336

BV 6.1 Arbeidsmigranten BV 7.5 Overhead .

2026

2027

2028

2029

-100

-100

-57

-136

-100

-57

-50 -38

0

-36

-208 -2.260

-88

17

JAARVERSLAG

19

Programmaverantwoording

20

1. Vitale kernen Wonen, bouwen en bouwgrondexploitaties We hebben in 2024 219 vergunningen verleend. Dat maakt dat we sinds de vaststelling van het Masterplan Wonen inmiddels 922 woningen hebben vergund. Daarmee liggen we ruim op koers. Sinds 2021 zijn er 702 woningen ook daadwerkelijk gerealiseerd. We hebben een rijkssubsidie van € 2,4 miljoen toegekend gekregen voor de projecten ‘t Maoleveld en d’n Crouwel in Sevenum. In 2024 zijn we gestart met een uitgebreid woononderzoek dat belangrijke input gaat leveren voor het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma voor de periode 2026-2031. We hebben nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt met de woningcorporaties en huurdersbelangenverenigingen voor 2025 en 2026. In de regio is gewerkt aan het actualiseren van de Woondeal en het opstellen van een huisvestingsverordening. Woonwagenstandplaatsen Het college heeft in 2024 het participatieplan vastgesteld en gekozen om in Meerlo de bestaande woonwagenlocatie uit te breiden met 2 extra plekken. De participatie en onderzoeken voor de benodigde ruimtelijke procedure voor de locatie Meerlo zijn opgestart. Eind 2024 heeft het college besloten om in Sevenum een nieuwe locatie te ontwikkelen met in totaal 8 woonwagenstandplaatsen. Dit om de bestaande 3 standplaatsen aan de Van Vlattenstraat naar de nieuwe locatie te verplaatsen.

Om te bepalen waar we woonwagenstandplaatsen in Horst en Sevenum toevoegen, is een onafhankelijk locatieonderzoek uitgevoerd. Het is nog niet gelukt een keuze te maken voor de locaties. Dit komt omdat we in Horst een verandering in de behoefte zien en het een complex proces is om tot een geschikte locatie te komen. We staan op het punt om een keuze te maken. In Sevenum is een locatie op het oog, maar zijn wij nog in gesprek met de grondeigenaar om afspraken te maken. Flexwonen We hebben in 2024 een rijkssubsidie ‘Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen’ ontvangen voor de flexwonen locaties in America en Horst. Voor de locatie in Meerlo vragen we deze aan zodra de volgende tranche opent. Woningbouwers zijn geselecteerd en een voorlopige gunning is verleend aan twee woningaanbieders. Een concept verhuurovereenkomst is overeengekomen met Wonen Limburg. De omgevingsvergunning voor de locatie America is aangevraagd en de omgevingsvergunning voor de locaties Horst en Meerlo zijn verder voorbereid.

Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit We hebben in 2024 gewerkt aan een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en de verkeersveiligheid. Dit zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. Wat hebben we nog meer gedaan: • • • • • •

We hebben geïnvesteerd in het behoud en de kwaliteit van onze wegen; Onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd in diverse kernen. Onder andere Sevenum, Grubbenvorst, America, Meterik en het buitengebied; Onderhoud (op basisniveau) aan de wegen uitgevoerd om deze gedurende de maximale levensduur functioneel en veilig te houden; Een nieuw wegbeheerplan 2024 - 2027 vastgesteld; Geïnvesteerd in de belangrijkste knelpunten op het gebied van onderhouden wegen, verkeersveiligheid en verduurzaming van mobiliteit. denk hierbij aan: Aanpassingen in de infrastructuur voor de transitie van fossiele brandstoffen naar alternatieven zoals elektrisch rijden;  Fysieke aanpassingen zoals betere voorzieningen voor de langzame verkeersdeelnemers t.b.v. de overstap van auto naar actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en OV;  Verkeersmaatregelen om de hinder voor de omgeving door autoverkeer (fijnstof, geluid etc.) te verminderen.

21



   

De gebiedsontsluitingsweg (GOW 30) is een nieuwe wegcategorie die tussen de huidige 30- en 50 kilometerzonewegen ligt. Voor de invoering hiervan hebben we grote infrastructurele veranderingen doorgevoerd, zoals het aanpassen van de bestekken en het verlagen van de maximumsnelheid van 80 km/h naar 60 km/h waar dat mogelijk is. Deze verlaging van 80 naar 60 km/h is in 2024 uitgevoerd in Grubbenvorst en op de route tussen Grubbenvorst en Broekhuizen." Het terugdringen van de risico’s van vracht- en landbouwverkeer in onze kernen. Ook hebben we door middel van bewustwordingscampagnes het gedrag van verkeersdeelnemers onder de aandacht gebracht. Regionaal is vanuit Trendsportal geïnvesteerd in de verduurzaming van mobiliteit, waaronder in de logistieke aanpak, fietsstimulering en duurzaam leervervoer. Ook is in 2024 een nieuw Mobiliteitsprogramma vastgesteld met bijbehorend uitvoeringsprogramma.

Inwonersparticipatie en -initiatieven In 2024 zijn er voor het eerst subsidies verstrekt op basis van het nieuwe subsidiekader "Samen werken aan vitale gemeenschappen" en de nieuwe subsidieregelingen. Dit op basis van de uitgangspunten gelijkwaardigheid en vertrouwen. Door de manier waarop de regelingen zijn ingericht hebben we regels tussentijds bij kunnen stellen. Zo zijn verenigingen en (vrijwilligers)organisaties er niet op achteruit gaan. Voor enkele verenigingen en (vrijwilligers)organisaties was in 2024 een financiële overgangsregeling van toepassing. Voor alle regelingen zijn we in 2024 binnen het gestelde subsidieplafond gebleven. Ook is het herijkte accommodatiebeleid in 2024 vastgesteld. In dit accommodatiebeleid staan niet de gebouwen centraal, maar de activiteiten die plaatsvinden in de accommodatie en de meerwaarde hiervan voor het dorp en/of gemeenschap. Het uitgangspunt is dat de activiteit leidend is en de accommodatie volgend. Daarnaast is de bijbehorende Subsidieregeling investeringssubsidies maatschappelijke accommodaties gemeente Horst aan de Maas vastgesteld. Hierin staan de inhoudelijke en financiële kaders om in aanmerking te komen voor subsidie voor de bouw, renovatie, uitbreiding, verduurzaming van en groot onderhoud aan maatschappelijke accommodaties. Deze subsidieregeling is met ingang van 1 januari 2025 ingegaan.

Ken de dorpen In 2024 zijn we gestart om de dorpen te leren kennen en om een dorpsfocus te maken met de dorpen. Dat geeft inzicht, maar vraagt ook om een andere manier van werken. Een gebiedsgerichte manier van werken waarbij we onderdeel willen zijn van het dorp en werken in partnerschap aan een vitale toekomst voor elk dorp. De basis is gelegd en in 2025 gaan we dit verder uitbouwen met gebiedsmakelaars die in de dorpen zichtbaar zijn en de spil vormen tussen gemeente en de dorpen. Sport, leefstijl en gezondheid We hebben in 2024 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Concreet betekent dit dat alle activiteiten en werkzaamheden die hebben plaatsgevonden in het teken stonden van het ontwikkelen van een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. In 2024 is uitvoering gegeven aan het Transitieplan Sport aan de Maas. Concreet betekent dit dat alle werkzaamheden die hebben plaatsgevonden in het teken stonden van de beweging: van zorg naar gezondheid, van genezen naar preventie, van kwetsbaar naar vitaal en van aan de kant staan naar inclusief. Hierbij is onder meer intensief samengewerkt met alle basisscholen, het Dendron College, Kinderopvang 't Nest, De Zorggroep, Dichterbij en PSW. Voor inwoners met een beperking is het o.a.

mogelijk gemaakt om deel te nemen aan lokale evenementen, zoals het 'prikkelarm' schaatsen en deelname aan de Urban run tijdens 't Rundje um ut Hundje. Alle kinderen uit de groepen 3, 4 en 7 zijn gescreend op hun motoriek. Kinderen met een motorische achterstand hebben een tijdelijk aangepast beweegprogramma aangeboden gekregen van onze sportconsulenten. Dat programma is ook uitgevoerd bij SOOOOL (Dendron). Tevens is waar nodig bij deze kinderen ondersteuning geboden bij een passende sportkeuze via de inzet van onze beweegmakelaar. 22

Voor de doelgroep ouderen uit Horst aan de Maas zijn vitaliteitsbijeenkomsten georganiseerd in diverse dorpen. Het primaire doel hiervan is ouderen met een valrisico te screenen en door te verwijzen naar een valtraining. 'Bijvangst' van deze bijeenkomsten is echter dat een groot gedeelte van de bezoekers van deze bijeenkomsten vervolgens gestimuleerd werd om meer te gaan bewegen. Met inzet van de beweegmakelaar zijn ouderen waar nodig verwezen naar een passend beweegaanbod. Daarnaast is afgelopen jaar in enkele dorpen ook ingezet op 'veilig fietsen', via het programma Doortrappen. Vanuit de sociale basis is er zowel regionaal als lokaal verder gebouwd aan vitale gemeenschappen, waaronder de doorontwikkeling van de ketenaanpak Welzijn op Recept. Ook is de ontwikkeling van regionale projecten gestimuleerd. Denk hierbij aan het vormen van ondersteunende netwerken of cirkels van informele zorgverleners in de buurten en wijken waar de 65 plussers wonen en het ontwikkelen van de veerkracht en talent van jongeren.

Cultuur, historie en erfgoed • In 2024 is het huidige cultuurbeleid geëvalueerd door middel van het inzetten van een verenigingsmonitor en een inwonersonderzoek. De resultaten zijn samengevat en verwerkt in een infographic. Tijdens de culturele netwerkbijeenkomst zijn we hierover in gesprek gegaan met het lokale veld. Alle input heeft geleid tot een nieuw cultuurprogramma 2030 dat we (naar verwachting) begin 2025 vaststellen. •

In 2024 is ook de samenwerking versterkt met IN! Horst aan de Maas en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Samen met partners uit het sociaal domein heeft er een verdieping- en inspiratie dag plaatsgevonden op het thema cultuur als middel, door middel van de Cultuursafari. Dit vormt de basis voor het uitwerken van 2 concrete projecten waarbij we cultuur als middel inzetten en een bijdrage levert aan de (netwerk)beweging van IN! Horst aan de Maas.

•

In 2024 is een volledige inventarisatie uitgevoerd van het erfgoed in Horst aan de Maas. Daarmee is voor archeologie, cultuurlandschap, historische stedenbouw en bouwkunst inzichtelijk gemaakt welke waarden aanwezig zijn en welke kwaliteiten deze vertegenwoordigen. De inventarisatie is voorbereid en gedeeld met erfgoedpartners en is nu al een bron van inspiratie voor verder onderzoek en de ontsluiting van erfgoed. De inventarisatie staat aan de basis van het erfgoedbeleid: op basis hiervan hebben we inhoud gegeven aan de ambities, doelen en keuzes in de concept-omgevingsvisie. In 2025 wordt het erfgoedbeleid op het niveau van het programma onder de Omgevingswet vastgesteld en de uitvoering gestart. Zodat we in 2026 werken conform de vereisten van de Omgevingswet en inzichtelijk hebben welke subsidie- en stimuleringsmaatregelen haalbaar zijn ten behoeve van het behouden, herstellen en versterken van het erfgoed.

•

In 2024 is de Bibliotheekorganisatie versterkt en geprofessionaliseerd, mede dankzij de specifieke uitkering robuuste bibliotheek. Daarnaast is gestart met de planontwikkeling voor een gemeente breed informatiepunt in de bibliotheek en is de eerdere investering in de programma's Bibliotheek op School en Boekstart verder afgerond.

Beleidsindicatoren programma Vitale kernen Omschrijving

2022

2023

2024

Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen

14,4

4,6

N.n.b.

Demografische druk (Het aantal personen van 0-20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 2065 jaar.) Niet-sporters (wordt eens per 4 jaar gemeten)

73,4%

73,1%

73,4%

43,3%

N.v.t

N.v.t

23

Wat heeft het gekost? .

.

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024

Lasten

1-1

Bouwen en wonen

-3.139

-4.720

-3.431

1-2

Bouwgrondexploitaties woningen

-4.694

-6.668

-6.760

1-3

Bereikbaarheid verkeersveiligheid mobiliteit

-7.027

-8.078

-7.475

1-4

Cultuur, historie en erfgoed

-1.949

-2.414

-2.246

1-5

Sport

-4.931

-4.387

-4.521

1-6

Inwonersparticipatie en -initiatieven

-4.815

-4.808

-4.916

1-7

Gezondheid

-122

-50

-27

Totaal

Lasten

-26.678

-31.125

-29.376

Baten

1-1

Bouwen en wonen

2.239

2.356

2.172

1-2

Bouwgrondexploitaties woningen

4.339

4.339

6.741

1-3

Bereikbaarheid verkeersveiligheid mobiliteit

916

947

1.213

1-4

Cultuur, historie en erfgoed

0

302

176

1-5

Sport

1.515

1.528

2.389

1-6

Inwonersparticipatie en -initiatieven

979

569

715

Totaal

Baten

9.988

10.041

13.406

.

.

Storting in de reserves Onttrekking van de reserves Resultaat

Primaire Begroting na Wat heeft het Begroting wijziging gekost in 2024 2024 2024 -1.383 -4.481 -6.905 1.115

7.529

7.005

-16.958

-18.035

-15.869

24

Analyse Verschillen Verschillen 2024 begroting na wijziging versus 2024 realisatie (incl. reservemutaties) .

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Verschil

1-1 1-2

Onderverdeling beleidsvelden: Bouwen en wonen Bouwgrondexploitaties woningen

-1.858 -682

-754 -671

1.104 11

1-3 1-4 1-5 1-6 1-7

Bereikbaarh. verkeersveiligh. mobiliteit Cultuur, historie en erfgoed Sport Inwonersparticipatie en -initiatieven Gezondheid

-6.741 -1.931 -2.668 -4.105 -50

-6.587 -1.890 -1.941 -4.000 -27

154 41 727 105 23

Resultaat

-18.035

-15.870

2.165

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 1.1 Bouwen en Wonen € 1.104.000 voordeel Centrumvisie Sevenum € 88.000 voordeel De kosten die hier gemaakt zijn hebben betrekking om de vergroening en verfraaiing van het centrum Sevenum. Zoals bijvoorbeeld de vergroening van het Wingerdplein. In 2025 zullen er verder kosten worden gemaakt voor de uitvoering van verdere vergroening Sevenum, daarom stellen wij voor het budget over te hevelen naar 2025. Circulair bouwen € 98.000 voordeel Voor investeringen in circulair bouwen hebben wij de bijbehorende kapitaallasten gereserveerd. Het budget is circulair bouwen is nog niet volledig gebruikt, daardoor zijn de kapitaallasten nog niet volledig benut en resteert dit jaar een budget van € 98.000. Dit bedrag valt vrij in het jaarrekening resultaat. Directe kosten Wonen en bouwen € 66.000 voordeel Dit bedrag stond niet juist geraamd, deze kosten horen onder overhead en leiden daar tot een nadeel. Dit wordt bij de begroting 2026 gecorrigeerd. Exploitatie privaatrechtelijke gebouwen € 111.000 voordeel Het voordeel ontstaat door lagere kosten voor gasgebruik en een bijdrage onderhoudskosten te hoog staat geraamd. Deze onderhoudskosten stellen wij bij in de begroting 2026. Flexwoningen € 50.000 voordeel In 2024 hebben er minder bijeenkomsten plaatsgevonden, waardoor overkoepelende kosten minimaal waren.

Tevens zijn er per locatie flexwoningen grondexploitaties geopend, waarop de kosten zijn geboekt. Invoering omgevingswet € 187.000 voordeel In 2024 is een aantal trajecten voor ruimtelijke plannen niet gestart omdat de betreffende beleidskaders niet zijn uitgewerkt / afgerond. Op het moment dat deze kaders zijn afgerond, is het de bedoeling dat deze ruimtelijke trajecten wel worden opgestart. We stellen voor om dit bedrag over te hevelen naar 2025. Leges omgevingsvergunningen € 472.000 voordeel De gerealiseerde initiatieven en bijbehorende legesinkomsten zijn in 2024 € 472.000 hoger uitgevallen dan verwacht door een hoger bouwvolume.

25

Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 1.3 Bereikbaarheid, verkeersveiligheid mobiliteit € 154.000 voordeel Gebiedsvisie klavers € 102.000 voordeel De komende jaren komen er een aantal Klavers van het Ontwikkelbedrijf Greenport in beheer van de gemeente. In de planning was rekening gehouden met de komst van de klavers 3A,5, 8 en 11 fase 2 in 2024. Doordat deze nog niet formeel zijn overgedragen leidt dit tot een voordeel van € 102.000. Verkeersmaatregelen €45.000 voordeel De Blaktdijk in Sevenum heeft groot onderhoud ondergaan. In dit kader heeft de afdeling Verkeer verzocht om de fietsveiligheid en het rijcomfort op dit tracé te verbeteren. Daarom is gekozen voor de aanleg van fietssuggestiestroken in rood asfalt. Door onvoorziene omstandigheden bij de aannemer is het aanbrengen van het rode asfalt uitgesteld naar 2025. Om het project succesvol af te ronden stellen we voor om een bedrag van € 54.000 over te hevelen naar 2025. Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 1.5 Sport € 727.000 voordeel Het beleidsveld sport beslaat financiering voor sportactiviteiten en de exploitatie van sportaccommodaties. Het positieve verschil is grotendeels te danken aan opbrengsten uit de specifieke uitkering btw Sport. Bij de toekenning van de subsidie over 2023 is rekening gehouden dat 68,81% van de btw vergoed zou worden.

Doordat de landelijke werkelijke kosten van de btw op sport lager zijn, is de vaststelling van de subsidieregeling 100%. Voor ons is dat een voordeel van € 500.000. Daarnaast is de regeling btw Sport vanaf 2024 aangepast, er wordt vanaf 2024 een vast bedrag beschikt. We kunnen daarom in 2024 alle btw lasten op sport in de regeling onderbrengen. Bij de raming Voor 2024 betekent dit een voordeel van € 81.000. Overige grote verschillen zijn afkomstig van de exploitatie van de sporthallen en de exploitatie van het zwembad de Berkel. Met name door de nieuwe sporthal in Meterik merken we dat de verhuur aantrekt. Bij het zwembad de Berkel blijft het aantal kinderen voor ABC-zwemmen groeien. 1.6 Inwonersparticipatie en -initiatieven € 105.000 voordeel Het beleidsveld inwonersparticipatie en -initiatieven beslaat financiering voor initiatieven om de leefbaarheid in de dorpen te bevorderen. Daaronder vallen onder andere subsidies voor activiteiten van inwoners, (vrijwilligers)organisaties en verenigingen en de exploitatie van gemeenschapsaccommodaties. Verschillen zijn te verklaren vanwege de ingang van de nieuwe subsidieregeling in 2024. Daardoor zijn budgetten uit oude subsidieregelingen samengevoegd tot de nieuwe subsidieregeling. Dat resulteert in verschuivingen tussen subsidiebudgetten. Een daarvan is de samenvoeging van projectsubsidies en vouchers tot de regeling impactsubsidies.

In 2024 zijn er minder aanvragen impactsubsidie binnen gekomen en/ of toegekend dan er beschikbaar budget was. Daarnaast draagt een negatief verschil op de exploitatie van de gemeenschapshuizen bij aan het totale verschil op beleidsniveau. Dit negatieve verschil wordt met name veroorzaakt door de verbouwing van de Smetenhof in Lottum, waar tijdens de werkzaamheden (Q1 2024) geen verhuur mogelijk was. Met behulp van een extern bureau onderzoeken wij welke bestemmingen er nu zijn en in de toekomst wenselijk zijn in de kleine kernen. De uitwerking zou in 2024 worden afgerond, helaas is dat niet gelukt. De opdracht ronden wij begin 2025 af. We verzoeken daarom om het budget hiervoor ad € 35.000 over te hevelen van 2024 naar 2025.

26

2. Een sterke sociale basis Een sterke sociale basis In 2024 is geïnvesteerd in het versterken van de sociale basis en het betaalbaar en beschikbaar houden van professionele zorg voor inwoners die dit echt nodig hebben. •

•

•

Er is gestart met een nieuwe aanpak om inwoners met geldzorgen en financiële uitdagingen te ondersteunen. Dit met als doel om stress te verlagen en stabiliteit te creëren. De werkwijze omvat het persoonlijk uitnodigen van inwoners die al bekend zijn bij de gemeente, evenals het bereiken van anderen via samenwerkingspartners. Om meer inwoners die het nodig hebben te ondersteunen, hebben we daarnaast de inkomensgrens van ons aanbod inkomensondersteuning verhoogd (en op één lijn getrokken) naar 130% van de bijstandsnorm. Hierdoor kunnen wij ook werkenden helpen en inwoners met een AOWuitkering. We hebben samen met Zelfregie een lokale samenwerking met ervaringsdeskundigen opgestart. Vanuit hun ervaringsdeskundigheid dragen ervaringswerkers bij aan het kunnen redeneren vanuit de leefwereld van een inwoner of een gezin. De ervaringswerkers zijn inzetbaar ter ondersteuning van inwoners, maar ook voor het meedenken op casuïstiek- en beleidsniveau. In het najaar van 2024 hebben alle inwoners uit Horst aan de Maas een eerste Meedoen krant ontvangen. De krant geeft informatie aan inwoners over waar het beleid rondom een sterke sociale basis over gaat en op welke vlakken de gemeente inwoners kan ondersteunen bij meedoen in de gemeente.

Van zorg naar gezondheid Het huidige systeem van zorg en ondersteuning is onhoudbaar. De enige manier om ook toekomstige generaties de zorg te kunnen bieden die ze nodig hebben, is door te zorgen dat minder mensen zorg nodig hebben. Met de transformatie van zorg naar gezondheid, willen we ervoor zorgen dat iedereen de hulp krijgt die hij nodig heeft. Inwoners worden eerder geholpen, waardoor we een zware zorgvraag kunnen voorkomen. De belangrijkste resultaten voor 2024 zijn: • We hebben het netwerk van partners rondom IN! verder uitgebouwd tijdens de netwerkconferentie in juni 2024. Samen met de partners is richting en uitvoering gegeven aan de IN! preventieaanpak. Er zijn speerpunten geformuleerd voor het vervolg, waarbij de focus ligt op de beschermende rol van ouders bij het opgroeien van het kind. •