01c Jaarstukken 2020

Verder zagen we bij jeugd een lichte terugloop in het aantal jeugdigen met jeugdhulp in de periode maart tot en met mei, waarbij de aantallen later in het jaar weer op hetzelfde niveau zaten als voor maart 2020 en in 2019. Ondanks de coronacrisis waren de fluctuaties in 2020 vergelijkbaar met die in voorgaande jaren. Ook de uitgaven aan jeugdhulp lagen in 2020 op hetzelfde niveau als in 2019 en 2018. Bij Wmo zagen we een verdere stijging van het aantal inwoners met ondersteuning. Deze stijging als gevolg van onder meer vergrijzing en langer thuis wonen doet zich voor sinds 2017 en verloopt sneller na de invoering 55

van het abonnementstarief Wmo (2019). Ondanks de stijging in aantallen waren de uitgaven aan de Wmo in 2020 vergelijkbaar met die in 2019. Bij Werk en Inkomen zagen we in 2020 een lichte toename van het aantal uitkeringen (toename instroom en afname uitstroom) en daarmee ook een toename van de uitgaven ten opzichte van 2019. De toename is echter nog beperkt mede door de steunpakketten voor ondernemers. De uitvoering van de diverse financiële regelingen (NOW, ToZo, TONK, etc.) en de compensatie van zorgaanbieders heeft in 2020 veel van onze medewerkers gevraagd. Datzelfde geldt voor de organisatie van de noodopvang in samenwerking met de kinderopvang en het onderwijs. Kwaliteit Tijd Om het vangnet te verbeteren, bevragen we inwoners en de diverse partnerorganisaties.

2021

Wat we lokaal niet kunnen organiseren, borgen we in de regionale voorzieningen op het gebied van werk, inkomen en zorg en de samenwerking met onze teams.

2021

Geld

We besteden de financiële middelen voor zorg doelmatig en rechtmatig zodat we zorg en ondersteuning ook op de lange termijn kunnen blijven vormgeven. We blijven onze monitor Sociaal Domein als een instrument zien op basis waarvan we beleidsmatige keuzes kunnen maken. Dit doen we om zicht te houden op de effecten van de zorgkosten en daar grip op te houden.

2021

We borgen continuïteit van zorg en een soepele overgang naar een ander wettelijk kader als inwoners 18 jaar worden (en niet meer onder de jeugdwet vallen). We ondersteunen inwoners bij hun hulpvraag en passen integrale toegang voor ondersteuning en zorg toe.

2021

We ontwikkelen een integraal preventief jeugdbeleid in samenwerking met onderwijs en andere partners en stellen dit vast.

2020

We organiseren adequaat doelgroepenvervoer dat de eigen mobiliteit van inwoners verhoogt en zoveel mogelijk aansluit uit op het integrale vervoersnetwerk.

2021

We organiseren een sluitende keten voor de opvang en ondersteuning van personen met verward gedrag en dak- en thuislozen

2021

We stimuleren preventieve activiteiten voor inwoners. We verbeteren de samenwerking met huisartsen, jeugdartsen en andere verwijzers op het gebied van jeugdhulp.

2021

We verstevigen de relatie met zorgaanbieders, de samenwerkende Noord Limburgse gemeentes en maatschappelijke partners om de bestaande voorzieningen te verbeteren en samen tot nieuwe vormen van ondersteuning en zorg te komen.

2021

We voeren het geactualiseerde Actieplan Sociaal Domein uit.

2021

We voorkomen dat gebruikers van zorg veel last hebben van ongewenste stapeling van eigen bijdragen in de zorg.

2021

56

4.2 Werk en inkomen Onze inwoners participeren in de samenleving naar vermogen en behoefte. De coronapandemie en de diverse vormen van lockdowns hebben grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. Dat is niet meteen zichtbaar in de cijfers over 2020. De arbeidsmarkt reageert meestal ook met enige vertraging op schokken. De effecten bleken in eerste instantie vooral uit teruglopende productiecijfers. Daarnaast werd door de diverse steunmaatregelen van het kabinet (TOZO en NOW) veel werkgelegenheid behouden, waardoor de afname van het aantal banen en de toename van werkloosheid beperkt bleef in 2020. De situatie is turbulent, van lockdown naar een verspoeling en nu weer een gedeeltelijke lockdown. Veel sectoren zitten in onzekerheid en worden geconfronteerd met omzetverlies terwijl andere sectoren booming zijn en een personeelstekort hebben. Kwaliteit Tijd

Geld

We creëren samen met het onderwijs en het bedrijfsleven snelle omscholingsmogelijkheden naar sectoren waar veel vraag naar arbeid is. We ondersteunen inwoners bij hun financiële hulpvraag. We ondersteunen inwoners en inwoners in een uitkering naar maximale participatie en maximale financiële onafhankelijkheid.

4.3 Arbeidsmigranten De huisvesting van arbeidsmigranten is adequaat en lokaal gedragen waarbij de economische en sociale belangen in balans zijn. De gemeenteraad is kort na de zomerperiode geïnformeerd over de inschrijving van internationale werknemers in de BRP. Op dit moment wordt uitvoering gegeven aan de inschrijving van de ‘nieuwe buren’ in de vorm van een pilot. Daarbij is aangegeven dat de intentie om zich in Horst aan de Maas te vestigen leidend moet zijn voor de inschrijving van de internationale werknemers. Voor deze groep internationale werknemers introduceren we de term ‘nieuwe buren’. De vorm van inschrijving die we toepassen is nieuw en wordt elders nog niet toegepast. We gaan in fases aan de slag, want ook deze wijze van inschrijving is arbeidsintensief. Het goede gesprek over de verdeling van kosten is een belangrijke voorwaarden om te komen tot een succesvolle aanpak van de inschrijving van de nieuwe buren. Zo pionieren we, om tot de beste werkwijze te komen. Daardoor zijn er nu nog geen zekerheden over resultaten en kosten. We vertrouwen op de samenwerking met werkgevers, huisvesters en inwoners voor een geslaagde uitvoering. In de reguliere planning en control cyclus nemen we u mee met de effecten van deze keuzes. De toegezegde evaluatie beleid arbeidsmigranten is in september naar uw raad verzonden.

In tegenstelling tot eerder is benoemd, wordt hierin meer ingegaan op de effecten in plaats van evaluatie (een jaar na dato). Het gaat hierbij o.a. om de effecten op kwaliteit van huisvesting, maatschappelijke en economische effecten, toezicht en handhaving, integratie en taalonderwijs, het dashboard huisvesting internationale werknemers en de omgevingsdialoog. Kwaliteit Tijd

Geld

Er vindt geen grootschalige huisvesting (short stay) plaats in of nabij de dorpen. We brengen randzones rond werkgelegenheidsgebieden in beeld en wegen deze locaties specifiek af.

57

We onderzoeken of we het Keurmerk van de Stichting Normering Flexwonen als voorwaarde voor onze ondernemers/huisvesters kunnen stellen.

2021

We stellen ons beleid voor tijdelijke huisvesting bij. We zetten ons ervoor in dat gemeenten in de regio hetzelfde beleid voeren. We zetten ons in voor huisvesting voor arbeidsmigranten die zich voor langere periode hier willen vestigen.

2021

We stimuleren inwonerinitiatieven voor de integratie en sociale participatie van internationale werknemers die lang blijven en vragen werkgevers en huisvesters hier een bijdrage aan te leveren. We voorzien in één aanspreekpunt binnen de gemeente voor vragen over huisvesting arbeidsmigranten. We zetten in op het verbeteren van de communicatie rond arbeidsmigranten.

4.4 Nieuwkomers Nieuwkomers hebben gelijkwaardige kansen voor maximale participatie in Horst aan de Maas. We hebben de taak om jaarlijks conform een opgelegde taakstelling van het rijk, statushouders te huisvesten. In samenwerking met Wonen Limburg en Vluchtelingenwerk zorgen we ervoor dat dit op een adequate wijze gebeurt. Ook afgelopen jaar hebben we met de inzet van vrijwilligers (maatschappelijk begeleiders) van Vluchtelingenwerk, statushouders die zich in onze gemeente hebben gevestigd, gestimuleerd dat ze zo snel mogelijk integreren in de woonomgeving. Dat is gedaan door hen wegwijs te maken in Horst aan de Maas en hun eigen woonomgeving in het bijzonder, hen te informeren over de Nederlandse gebruiken, o.a. op het gebied van wonen en omgaan met elkaar. Maar de maatschappelijk begeleider heeft statushouders ook kennis laten maken met zijn buren. Via deelname aan het participatieverklaringstraject hebben we hen geïnformeerd over een aantal Nederlandse kernwaarden, zoals gelijkheid voor iedereen, solidariteit en participatie. Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat statushouders zo snel mogelijk starten met hun inburgering, zodat ze de Nederlandse taal leren. Omdat we streven naar een intensievere vorm van inburgeren hebben we voor een deel van de inburgeraars hun inburgeringsprogramma gecombineerd met het programma Aan de Slag.

Binnen dit programma is aandacht geschonken aan relevante thema's zoals wonen en gezondheidszorg. Daarnaast is er aandacht geweest voor de competenties en werkervaring van de deelnemers aan het programma. Als gevolg van de coronabeperkingen heeft het programma Aan de Slag echter niet helemaal de invulling en uitvoering gekregen, die we vooraf voor ogen hadden. Door de beperkingen is bovendien een tweede cyclus van het programma uitgebleven. We zijn afgelopen jaar ook bezig geweest met de voorbereiding op de nieuwe Wet Inburgering die op 1 januari 2022 ingaat. In deze nieuwe wet staat veel meer dan in de huidige wet, de participatie en integratie van de statushouder centraal. Bij voorkeur via werk en anders via vrijwilligerswerk. Waar mogelijk willen we hierbij ook de sociale integratie van arbeidsmigranten betrekken. Voor een aantal arbeidsmigranten geldt dat we in het afgelopen jaar taallessen hebben gefaciliteerd, omdat taal een belangrijke voorwaarde is voor integratie en participatie. Vanwege de beschikbare middelen is dit echter slechts een beperkte groep arbeidsmigranten geweest. We zijn afgelopen jaar voorzichtig gestart werken met de ontwikkeling van een plan om taalonderwijs voor een grotere groep arbeidsmigranten mogelijk te maken. De verwachting is dat we in samenwerking met taalaanbieders én werkgevers hiermee in de loop van 2021 kunnen starten.

58

Kwaliteit Tijd

Geld

We investeren in de sociale samenhang in de wijken en dorpen waar nieuwkomers zich vestigen. We ondersteunen initiatieven die ervoor zorgen dat nieuwkomers erbij horen (in de buurt, op school en op het werk).

2021

We ondersteunen nieuwkomers in het zo snel mogelijk eigen maken van onze taal en cultuur.

2021

We stimuleren de participatie van nieuwkomers en kijken daarbij naar de capaciteiten en opleidingen die ze in hun thuisland hebben opgedaan. We zorgen voor adequate huisvesting van statushouders en streven naar spreiding in de gemeente.

2021

4.5 Gezondste regio 2025 In 2025 behoort de gemeente Horst aan de Maas tot Gezondste Regio van Nederland. Als gemeente proberen we vanuit steeds meer beleidsterreinen de verbinding te leggen en een bijdrage te leveren aan de GR2025. Dat wil zeggen dat we kijken naar de kansen die er op dat (beleids)terrein liggen om een bijdrage te leveren aan de gezondheid in de breedste zin van het woord. Momenteel wordt er gezocht naar hoe we de raad inzicht kunnen geven in de voortgang en uitvoering van de programmalijn Gezondste Regio 2025. Kwaliteit Tijd

Geld

We geven uitvoering aan de Programmalijn Jong en lekker in je vel. We nemen deel aan de regionale beweging De Gezondste Regio 2025.

2025

We stimuleren positieve gezondheid van inwoners door samen met partners initiatieven op te pakken die gezondheid van inwoners verbeteren en passen binnen de 4 speerpunten van gezondheidsbeleid.

2021

We streven er naar de sociaal economische gezondheidsverschillen te verkleinen door een wijkgerichte aanpak.

4.6 Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven Horst aan de Maas is een krachtige gemeenschap waarin onze inwoners zelfredzaam zijn en meebouwen aan de huidige én de toekomstige vitale gemeenschap. (overheidsparticipatie) Deze doelstelling is gericht op de samenwerking tussen inwoners onderling en indien nodig met de gemeente c.q. andere organisaties. We constateren dat inwoners allerlei initiatieven oppakken ter verbetering van de leefbaarheid in hun straat, wijk of dorp. Deze ontwikkeling juichen we toe. Waar nodig willen we inwoners faciliteren als dat nodig blijkt te zijn. Als er een taak voor de gemeente ligt willen we inwoners graag laten meepraten en meebeslissen over beleid en /of de vormgeving van hun leefomgeving. Dit betekent een verschuiving in rollen en verantwoordelijkheden van gemeente, inclusief raad richting inwoners. We praten over loslaten of beter nog anders vasthouden. Het proces van

59

participatie is goed op weg, maar is nog steeds in ontwikkeling. We kijken wat het opnemen van het right to challenge in de gemeentewet gaat betekenen. Kwaliteit Tijd

Geld

Onze gebouwen en openbare ruimte zijn toegankelijk voor iedereen op basis van het VN verdrag. We faciliteren verenigingen, instellingen en inwonersinitiatieven die de verbinding tussen inwoners versterken.

2022

We organiseren een vervolg op de 24-uursessie over de omgang en het samenspel tussen samenleving, raad, college en organisatie.

2021

We richten onze werkwijze en gemeentelijke organisatie zo in dat we inwoners met een initiatief adequaat kunnen antwoorden en ondersteunen.

2021

We starten een pilot met een inwonersbegroting.

2022

4.7 Burgerzaken We zijn een deskundige en betrouwbare publieke dienstverlener. Er is afgelopen jaar weer hard gewerkt aan de optimalisatie van onze dienstverlening. Er is een start gemaakt met het bouwen van een dashboard dienstverlening, de digitale dienstverlening is weer uitgebreid en de kwaliteit van onze Basisregistratie Personen (BRP) en burgerlijke stand registers is verder op peil gebracht. De audits zijn met goede resultaten afgesloten. We hebben niet voldoende capaciteit om alle internationale werknemers die aan de inschrijfcriteria voldoen daadwerkelijk in te schrijven in de BRP. Hierdoor voldoen we niet aan al onze wettelijke taken. We gaan van start met een pilot waarin we groepsinschrijvingen voor internationale werknemers uitvoeren. Met deze pilot doen we ervaring op met groepsinschrijvingen en zetten we een eerste stap in het beter voldoen aan onze wettelijke taak. We zoeken in deze pilot ook de samenwerking op met werkgevers en huisvesters op het vlak van integratie en taalonderwijs voor internationale werknemers. De eerste voorbereidende stappen en contacten met een werkgever zijn gezet. De voorbereidingen voor de Tweede kamer verkiezingen zijn van start gegaan. Door alle Corona maatregelen worden deze verkiezingen bijzonder en arbeidsintensief. Ondanks Corona heeft de dienstverlening aan de balie doorgang kunnen vinden.

Doordat de openingstijden van de balies zijn verruimd hebben we het aantal baliebezoeken goed kunnen spreiden. Kwaliteit Tijd

Geld

Dienstverlening wordt uitgevoerd binnen de uitgangspunten van de visie op dienstverlening, de vastgestelde servicenormen en de wettelijke eisen. We komen tot een dashboard dienstverlening in 2021.

2021

We organiseren verkiezingen.

2021

We voeren de wettelijke taken op het gebied van burgerzaken uit.

60

WAT HEEFT HET GEKOST Primaire Begroting Begroting na wijziging 2020 2020

Wat heeft het gekost in 2020

Lasten

4.1

Zorg

-25.070

-23.040

-22.988

4.2

Werk en inkomen

-13.432

-22.199

-18.047

4.3

Arbeidsmigranten

-160

-192

-107

4.4

Nieuwkomers

-121

-523

-166

4.5

Gezondste regio 2025

-44

-44

-44

4.6

Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven

-3.733

-8.003

-6.687

4.7

Burgerzaken

-1.126

-1.266

-1.288

-43.686

-55.267

-49.327

604

1.061

1.206

Totaal Lasten Baten

4.1

Zorg

4.2

Werk en inkomen

7.546

14.610

11.269

4.3

Arbeidsmigranten

0

0

44

4.4

Nieuwkomers

0

0

0

4.6

Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven

383

373

250

4.7

Burgerzaken

412

412

438

8.945

16.456

13.207

Storting in de reserves

-55

-55

-55

Aanwending van de reserves

299

2.586

1.461

-34.496

-36.278

-34.715

Totaal Baten

Resultaat

61

ANALYSE VERSCHILLEN Verschillen 2020 begroting na wijziging versus 2020 realisatie (incl. reservemutaties) Begroting na wijziging 2020

Realisatie 2020

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: 4.1 Zorg 4.2 Werk en inkomen

-21.885 -7.521

-21.745 -6.686

140 835

4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

-160 -205 -44 -5.554 -909

-32 -68 -44 -5.235 -905

128 137 0 319 4

-34.715

1.563

Arbeidsmigranten Nieuwkomers Gezondste regio 2025 Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven Burgerzaken

Resultaat

-36.278

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht.

4.1 Zorg € 140.000 voordeel Zowel bij Wmo als bij jeugd waren er in 2020 lagere uitgaven dan we bij de primaire begroting (start 2020) verwachtten. De corona crisis heeft invloed gehad op de uitvoering van de zorg in 2020. In bepaalde maanden is minder zorg (vooral begeleiding groep) geleverd. Tegelijkertijd was er de verplichting om zorgaanbieders te compenseren voor de lagere inkomsten, zodat zij overeind zouden kunnen blijven. Bij de tweede bijstelling hebben we hier rekening mee gehouden door budget over te hevelen van de maatwerkvoorzieningen naar de post ‘corona compensatie’ (deze valt onder beleidsveld 4.6). Om een compleet beeld te schetsen nemen we deze compensatie wel mee in de financiële analyse bij dit beleidsveld omdat het zorg gerelateerd is. Bij de Wmo verwachtten we een compensatie te moeten verstrekken van € 650.000. De gerealiseerde compensatie voor de Wmo is € 500.000 en daarmee € 150.000 lager dan bij de tweede bijstelling werd verwacht. Bij jeugd verwachtten we een compensatie te moeten verstrekken van € 210.000. De gerealiseerde compensatie voor de jeugdhulp is € 200.000 en daarmee € 10.000 lager dan bij de tweede bijstelling werd verwacht. Inclusief de corona compensatie bedraagt het voordeel dat we hieronder toelichten € 300.000.

Wmo en Jeugdhulp € 210.000 voordeel Bij de Wmo zien we in 2020 lagere uitgaven dan verwacht bij de primaire begroting (start 2020). Het verschil (inclusief de corona compensatie) is € 425.000 minder uitgaven (€ 325.000 minder uitgaven ten opzichte van de 2e bijstelling). De grootste verschillen zien we bij ‘begeleiding groep’, ‘PGB’ en ‘vervoer’. Belangrijkste reden is het coronajaar waardoor bepaalde voorzieningen tijdelijk gesloten waren en inwoners door de oproep vooral thuis te blijven minder gebruik gemaakt hebben van onder meer dagbesteding. Bij de jeugdhulp zien we in 2020 lagere uitgaven dan verwacht bij de primaire begroting (start 2020). Het verschil is € 245.000 minder uitgaven (€ 115.000 meer uitgaven ten opzichte van de tweede bijstelling). De belangrijkste verschillen zien we bij de regionale jeugdvoorzieningen (lagere uitgaven) door een lager gebruik in 2020 en een extra bijdrage vanuit de centrumgemeente bij Veilig Thuis. We zien een toename bij ‘behandeling met GGZ’ en ‘wonen’ en een afname bij ‘behandeling met verblijf’ en ‘PGB’. In 2020 hebben we ingezet op de acties uit het Actieplan Sociaal Domein, waaronder de top 25 aanpak. Dat heeft zeker bijgedragen aan het beperken van de uitgaven aan jeugdhulp en het voordeel ten opzichte van de primaire begroting. Zonder de inzet vanuit het Actieplan Sociaal Domein zouden de uitgaven hoger zijn geweest.

Voor 2020 is de taakstelling rond het Actieplan Sociaal Domein (€ 300.000) behaald. 62

Wanneer we het jaarrekeningresultaat voor Wmo en jeugdhulp bij elkaar optellen, zien we ten opzichte van de primaire begroting 2020 een voordeel van € 670.000 (€ 210.000 voordeel ten opzichte van de 2e bijstelling). Een vergelijking met het jaarrekeningresultaat van 2019 laat zien dat de uitgaven aan Wmo en Jeugdhulp in 2020 gestegen zijn met € 720.000 ten opzichte van 2019 (€ 405.000 meer uitgaven bij Wmo en bij jeugd € 315.000 meer uitgaven). Hierbij speelt overigens altijd mee dat de budgetten jaarlijks worden geïndexeerd en daarmee sowieso een jaarlijkse stijging kennen. Openbare gezondheidszorg € 45.000 voordeel Door corona hebben er veel minder (jaarlijkse) inspecties in het kader van toezicht en handhaving kinderopvang plaatsgevonden. Uitvoeringskosten gebiedsteams € 23.000 voordeel In 2020 zijn door de corona maatregelen trainingen die normaal gesproken in groepsverband op locatie plaatsvinden niet doorgegaan, net als de twee jaarlijkse gebiedsteam-dagen. Daarnaast heeft er in 2020 geen cliënttevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. 4.2 Werk en inkomen € 835.000 voordeel De grootste verschillen in lagere uitgaven zien we bij inkomensvoorzieningen, TOZO en Bbz. De belangrijkste reden hiervoor is het coronajaar.

Inkomensvoorzieningen € 537.000 voordeel Door de coronamaatregelen waren bepaalde projecten tijdelijk gesloten en hebben inwoners door de oproep vooral thuis te blijven minder gebruik gemaakt hebben van onder meer activeringstrajecten. Daarnaast zien we dat er minder inwoners in een bijstandsvoorziening terecht zijn gekomen dan verwacht. De instroom is minder hard gestegen dan we hadden verwacht. We zien dat de coronacrisis en bijkomende economische gevolgen een grote impact hebben op de uitkeringen WW. De instroom in de bijstand neemt geleidelijk toe, maar blijft nog binnen de perken. We hebben namelijk rekening gehouden met scenario 3 van het worst case scenario van het CBS. Dat heeft zeker bijgedragen aan het beperken van de uitgaven aan inkomensvoorzieningen en het voordeel ten opzichte van de begroting na wijziging. We weten uit het verleden dat de BUIG een grillig verloop kan hebben en we willen nadelige effecten zo veel mogelijk voorkomen. Om die reden hadden we er voor gekozen de veronderstelde stijgingen in het bijstandsvolume – berekend door CBS - mee te nemen in de (meerjaren)raming. We zien nu dat de instroom in 2020 is meegevallen op basis van de prognose. De verwachting blijft echter bestaan dat de instroom gaat toenemen. Dit gaat effect hebben op het aantal uitkeringsgerechtigden, uitvoeringskosten en de uitvoeringsprijs.

TOZO € 111.000 voordeel De TOZO-regeling ondersteunt ondernemers financieel die onder het bestaansminimum komen door de coronacrisis. Daarnaast regelt de TOZO het verstrekken van kredieten om bedrijven in nood te redden. TOZO 1 liep tot 1 juni 2020, TOZO 2 kent een looptijd tot 1 oktober 2020 en TOZO 3 zal tot 1 juli 2021 lopen, waarbij op 1 april 2021 de vermogenstoets in werking zal treden. Daarbij zien we dat er steeds strengere eisen worden gesteld. Ook worden ondernemers ondersteund in het nadenken over het toekomstperspectief van hun onderneming. In principe worden we gecompenseerd door het Rijk voor de directe- en de uitvoeringskosten van deze regeling. Onzeker is nog wie het risico draagt indien voorschotten ten onrechte zijn verstrekt en teruggevorderd moeten worden. Beeld is dat we door de gekozen werkwijze weinig onrechtmatige voorschotten hebben verstrekt. Bbz € 42.000 voordeel Bij de Bbz zien we in 2020 een voordeel van € 42.000. De verwachting is echter dat na de beëindiging van TOZO er meer BBZ-uitkeringen levensonderhoud en bedrijfskrediet verstrekt zullen gaan worden. Vanaf 1 januari 2020 valt de financiering van de BBZ-uitkeringen levensonderhoud onder de BUIG. Daarmee is de gemeente 100% financieel verantwoordelijk. Voor de BBZ-kredieten is de gemeente 75% financieel zelf verantwoordelijk.

Eerder lag de financiële verantwoordelijkheid voor de BBZ merendeels bij het Rijk. Meer aanvragen zullen daarbij ook leiden tot hogere uitvoeringskosten.

63

4.3 Arbeidsmigranten € 128.000 voordeel In 2020 is er door een extra impuls voor arbeidsmigranten een incidenteel budget ontstaan voor 2020. Hiermee is in 2020 een start gemaakt met een programmatische aanpak rondom Arbeidsmigranten. Het budget voor 2020 is nog niet volledig gebruikt. De aanpak en pilots zijn eind 2020 gestart, waardoor de kosten ook in 2021 en 2022 doorlopen. Deze middelen worden, op grond van het raadsbesluit van 20 april 2021, ingezet voor de uitvoering van het programma 'Sociale integratie arbeidsmigranten'. 4.4 Nieuwkomers € 137.000 voordeel De totale begroting voor het beleidsveld Nieuwkomers bedroeg € 205.000. Deze middelen waren bestemd voor: Maatschappelijke begeleiding van statushouders; Arbeidsparticipatie nieuwkomers; Integratie van nieuwkomers. Voorbereiding op Wet Inburgering Gerealiseerd is in totaal € 68.000. Er is dus sprake van een onderbesteding van € 137.000. De belangrijkste oorzaak voor deze onderbesteding heeft betrekking op: Voor de voorbereiding op de Wet Inburgering zijn minder uitgaven gedaan, dan vooraf was aangenomen. De belangrijkste reden hiervoor is dat de ingangsdatum van deze wet is uitgesteld van 1 juli 2021 naar 1 januari 2022.

Daarnaast hebben de beperkende maatregelen als gevolg van corona ervoor gezorgd dat pilottrajecten ter voorbereiding op die nieuwe Wet Inburgering minder hebben plaatsgevonden dan vooraf de bedoeling was. Het voordeel wat hierdoor ontstaat is € 123.000. Dit voordeel wordt, op grond van het raadsbesluit van 20 april 2021, ingezet voor de uitvoering van het programma 'Sociale integratie arbeidsmigranten. Het restant ad € 14.000 wordt veroorzaakt door een afrekening budgetsubsidies over 2019 die in 2020 heeft plaatsgevonden. 4.6 Inwonersparticipatie/inwonersinitiatieven € 319.000 voordeel Exploitatie gemeenschapshuizen € 162.000 nadeel De exploitatie van de gemeenschapshuizen valt in werkelijkheid ongeveer € 162.000 duurder uit dan begroot. De reden hiervoor is o.a. corona gerelateerd, denk hierbij aan lagere huurinkomsten en toch doorlopende exploitatiekosten. Daarbij is rekening gehouden met coronacompensatie voor gemiste huurinkomsten. Compensatieregeling sociaal domein € 160.000 voordeel Om de zorgaanbieders te compenseren voor gemiste omzet is regionaal hiervoor, in samenwerking met de MGR en in aansluiting op het rijksbeleid, een compensatieregeling toegepast. Deze regeling heeft voornamelijk betrekking op de maatwerkvoorzieningen jeugd en wmo voor begeleiding. Die zagen we door de corona maatregelen fors afnemen in 2020.

Tegenover de dalende zorgkosten voor begeleiding jeugd en wmo hebben we in de 2e bijstelling een budget opgenomen voor dekking van de compensatieregeling van € 860.000. Deze compensatieregeling kent geen vergoeding vanuit het rijk omdat de dekking plaats vindt uit de reguliere budgetten. Daar zien we nl. de uitgaven dalen. De inschatting bedroeg € 650.000 voor WMO-omzetcompensatie en voor € 210.000 Jeugdomzetcompensatie, samen in totaal € 860.000. Nu in de jaarstukken staat hier een realisatie tegenover van € 700.000 waardoor een voordeel ontstaat van € 160.000. Deze regeling is feitelijk direct zorg gerelateerd en maakt onderdeel uit van de wmo en jeugdzorg onder beleidsveld 4.1 Zorg. Om daar op die plek, binnen 4.1 Zorg, een volledig beeld te kunnen schetsen voor wmo en jeugdzorg in relatie tot de primaire begroting en voorgaande jaren, is de compensatieregeling sociaal domein daarin ook meegenomen. Meerkostenregeling sociaal domein € 73.000 voordeel We hebben meer geld gekregen van het rijk voor meerkosten dan dat we eraan hebben uitgegeven.

64

Het aantal zorgaanbieders dat gebruik heeft gemaakt van de meerkosten regeling was in 2020 beperkt. Daarbij zijn er door de regionale werkgroep uitgaven (veelal personele kosten) afgewezen omdat deze niet onder de voorwaarden van het meerkostenprotocol vielen. Vouchers € 51.000 voordeel Dit voordeel ligt grotendeels aan de corona-pandemie. Er zijn in 2020 bijna geen evenementen/activiteiten georganiseerd. Daarnaast zien we dat het aantal aanvragen in de loop der jaren afneemt. De reden daarvoor is dat vouchers bedoeld zijn voor nieuwe/vernieuwende activiteiten van vrijwilligersinstellingen. Je kunt niet ieder jaar iets nieuws/iets vernieuwends verzinnen, als vrijwilligersinstelling. Prioriteitsgelden wijk- en dorpsraden € 40.000 voordeel Het budget in onze begroting en meerjarenraming gaat uit van een jaarlijkse bijdrage per dorpsraad. De bovengrens per wijk- en dorpsraad voor het budget prioriteitsgelden is bepaald op € 25.000. Is deze bereikt, dan vervalt de toevoeging van het jaarbudget. Het saldo mag alleen meer bedragen als er, met toestemming van het college, wordt gespaard voor een groot project. Uitgangspunt is dat eerst de opgebouwde buffer wordt ingezet. Dit is zoals vastgelegd in het toetsingskader subsidieverlening stimuleringssubsidie. In 2020 ontstaat hierdoor een voordeel ten opzichte van de begroting van € 40.000.

Bijdrage regionaal bureau (MGR) € 38.000 voordeel Dit voordeel bestaat grotendeels uit compensabele BTW die achteraf door de MGR is verrekend op basis van de transparantiemethode. De modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord (MGR SDLN) maakt namelijk gebruik van de transparantiemethode. Dit betekent dat de MGR voor haar prestaties zelf niet in de heffing van de btw wordt betrokken. De btw die samenhangt met compensabele activiteiten wordt doorgeschoven naar de deelnemende gemeenten in deze gemeenschappelijke regeling. Dit gebeurt achteraf en op basis van de werkelijk in 2020 door de MGR gemaakte kosten. De deelnemende gemeenten ontvangen de btw vervolgens terug op aangifte voor het btw-compensatiefonds. Jeugd en preventie € 31.000 voordeel In 2020 zijn een aantal regionale projecten in gang gezet, die ook vanuit de regio worden gefinancierd. Daarnaast hebben we lokaal voornamelijk ingezet op betere samenwerking tussen basisvoorzieningen voor de jeugd. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Daarom is er vanuit dit budget minder geld ingezet dan beschikbaar was. Wet Maatschappelijke Ondersteuning € 25.000 voordeel De uitgaven voor de inwonersinitiatieven ondersteuning en zorg zijn in het jaar 2020 incidenteel lager dan begroot.

Dit komt door enkele incidentele meevallers en het feit dat de corona crisis een rem heeft gezet op de activiteiten van de bestaande initiatieven en op het ontstaan van nieuwe initiatieven. De verwachting is dat de uitgaven na de corona crisis weer zullen toenemen Huisvesting statushouders € 14.000 voordeel Dit betreft een kostenpost voor huurinkomsten van de woningen voor statushouders waarvan we als gemeente eigenaar zijn. We hebben in 2020 meer inkomsten dan vaste lasten en onderhoud gehad. Het restantverschil bestaat uit een meerdere kleine posten.

65

5. Cultuur, sport en onderwijs ALGEMEEN 5.1 Kunst en cultuur Begin 2020 stelde de gemeenteraad het kunst- en cultuurbeleid vast. Met het nieuwe beleid hebben we de kaders vastgesteld hoe we de komende periode invulling willen geven aan kunst en cultuur in Horst aan de Maas. Dit doen we samen met inwoners, het verenigingsleven en culturele stichtingen en organisaties. Het jaar 2020 stond daarna voornamelijk in het teken van corona. Activiteiten kwamen stil te liggen en een onzekere periode brak aan. Om ondersteuning te bieden aan het lokale veld is er een coronaloket geopend voor ondersteuningsvragen. Reeds toegekende subsidies zijn doorbetaald en met geleverde prestaties wordt soepel omgegaan. Ook hebben we vanuit onze rol als vastgoedeigenaar de huren kwijtgescholden voor diverse lokale verenigingen. Vanuit onze gemeentelijke rol hebben we zo goed als mogelijk contact proberen te onderhouden met het lokale veld om te informeren en vragen te beantwoorden over maatregelen en ondersteuning m.b.t. corona en financiële overheidsregelingen. Bij incidentele gevallen is noodsteun verleend om te voorkomen dat het voortbestaan in gevaar zou komen. Voor de zomer 2020 heeft de gemeenteraad ook een besluit genomen over de transitiebijdrage voor de doorontwikkeling van het bibliotheekwerk.

BiblioNu ziet de verhuizing naar 't Gasthoês als kans om ook vanuit de inhoud te transformeren van een klassieke bibliotheek naar een maatschappelijkeducatieve bibliotheek. Met de bijdrage die is verleend wordt gebouwd aan een nieuwe organisatie die bedrijfsmatig en inhoudelijk toekomstbestendig is. Met de partners van 't Gasthoês is gewerkt aan een organisatiestructuur en is een traject doorlopen om de subsidiestructuur in te gaan richten. Daarnaast heeft met de bibliotheek het proces gelopen om de verhuiskosten en de inrichting nogmaals onder de loep te nemen. Ondanks corona zijn er toch verschillende activiteiten doorgegaan. We hebben afgelopen jaar gezien dat er veel creativiteit is ontstaan om op een andere manier (digitaal) te werken. Door corona is er ook samenwerking ontstaan. Overkoepelende overleggen tussen o.a. de volksfeesten zoals carnaval en sinterklaas comités. We zijn 4 kunstwerken rijker geworden en tijdens de feestdagen hebben we via een digitale boodschap onze waardering uitgesproken en het lokale veld een hart onder riem gestoken. 5.2 Sport Met het programmaplan Sport aan de Maas en het lokale Sportakkoord dragen we via sport en bewegen bij aan een gemeenschap waarin het goed en gezond wonen, werken, opgroeien en ontspannen is. Met sport en bewegen dragen we bij aan een gezonde leefstijl, meedoen, ontmoeten, ontwikkelen, samenwerken en leefbaarheid.

Ook in 2020 hebben sportconsulenten leraren in het basisonderwijs ondersteund bij o.a. het verzorgen van goed bewegingsonderwijs, bewegend leren en actieve pauzespellen. Daarnaast zijn scholen gestimuleerd de school 'rookvrij' te maken. Peuters op de kinderdagopvang hebben beweegtrajecten gevolgd die de motorische ontwikkeling stimuleren. In zorginstellingen zoals Dichterbij, PSW en Hof te Berkel zijn zorgmedewerkers ondersteund bij het verzorgen van sportieve activiteiten voor hun doelgroep. Ook hebben ze handvatten aangereikt gekregen hoe ze in hun dagelijkse activiteiten meer aandacht kunnen schenken aan het bewegen van hun cliënten. Corona en de beperkende maatregelen als gevolg daarvan hebben in 2020 invloed gehad op de inhoud van de ondersteuning. Zo zijn er voor zowel leraren als zorgmedewerkers leskaarten ontwikkeld met tips om binnen de beperkingen aandacht te geven aan sport en bewegen. Ook hebben onze sportconsulenten op verschillende scholen tijdelijk in de buitenlucht bewegingsonderwijs gegeven. Dit is door het onderwijs als erg positief ervaren. In samenwerking met Omroep Horst aan 67

de Maas zijn filmpjes opgenomen met beweegoefeningen voor ouderen, die via de lokale omroep zijn uitgezonden. Bij een vitale gemeenschap hoort ook een vitaal verenigingsleven. Daarom hebben we samenwerking tussen verenigingen onderling gestimuleerd en ondersteund,. Tussen de lokale paardensportverenigingen is het samenwerkingsverband Horse aan de Maas in ontwikkeling. Daarnaast hebben we crossovers georganiseerd tussen onderwijs en verenigingen en tussen onderwijs en zorginstellingen. Sport aan de Maas is hierin de verbindende factor. De ondersteuning aan de verenigingen heeft het afgelopen jaar voor een belangrijk deel in het teken gestaan van corona. We hebben verenigingen geadviseerd om - met inachtneming van de maatregelen - hun sportaanbod zoveel mogelijk toch aan te bieden. We hebben hen geïnformeerd via nieuwsbrieven en we hebben online bijeenkomsten voor verenigingen georganiseerd waarin zij hun vragen konden stellen aan de gemeente, Sport aan de Maas en elkaar. En waarin verenigingen ook elkaar de helpende hand hebben gereikt. Zoals een voetbalvereniging die het sportpark beschikbaar stelde aan een volleybalvereniging. Bureau Negen heeft de uitvoering van het sportakkoord, Sport aan de Maas en de corona ondersteunende activiteiten uitgevoerd.

5.3 Afslag 10 & zwembad In 2020 hebben we duidelijkheid gegeven over de toekomst van zwembad en sporthal de Berkel door te kiezen voor behoud op de huidige locatie. In 2020 is door stichting Afslag10 aangegeven dat ze stoppen. De gemeentelijke visie op dit gebied blijft onverminderd van kracht. De verenigingen weten elkaar goed te vinden en zijn ook doorgegaan met de diverse projecten. 5.4 Onderwijs De kinderopvang en het onderwijs hebben in 2020 goede stappen gezet in de organisatie van passend en thuisnabije opvang en onderwijs voor alle jongeren van 2 - 23 jaar. Dus van voorschool tot onderwijskwalificatie. En voor alle bevolkingsgroepen, ongeacht de afkomst. Voor jongeren die bij hun onderwijsloopbaan een extra steuntje in de rug nodig hebben is er bij de scholen een passend ondersteuningsaanbod in opbouw. Onze partners uit onderwijs, sport en cultuur dragen met hun inzet en activiteiten bij aan onze maatschappelijke doelen. Er is een breed netwerk van samenwerkingen rondom de ontplooiing van jongeren. Door de coronapandemie zijn niet alle activiteiten 100% doorgezet in 2020. Daardoor zijn ook niet alle afspraken volledig afgerond. Maar door een grote inzet van alle partners is de opvang en het onderwijs aan jongeren toch doorgegaan. De gemeente bewaakt het leerrecht van alle jongeren en stimuleert dat zij onderwijs blijven volgen tot minimaal de kwalificatieplicht.

Daarvoor wordt lokaal en regionaal intensief samengewerkt met de scholen en regiogemeenten oa in het Regionaal Meld en Coördinatiepunt. Als jongeren het niet helemaal redden dan is er een ondersteunend vangnet en activiteiten die de jongere helpen of stimuleren in hun ontwikkeling. Dit netwerk heeft ook in 2020 goed gewerkt. Er zijn in onze gemeente bijna geen "uitvallers". Voor leerlingen die dat nodig hebben, betaalt de gemeente het schoolvervoer. Als er sprake is van een handicap biedt de gemeente passend aangepast vervoer aan (taxivervoer). Dat doen we in samenwerking met de regiogemeenten en de scholen. Tijdens de coronalockdowns van de scholen is een deel van de vervoerskosten tegen 80% doorbetaald als coronacompensatie, in het belang van de continuïteit van het vervoer. De scholen dragen zelf hun exploitatie. Vanuit onze wettelijke en strategische bekostigingstaak voor onderwijshuisvesting faciliteren wij de schoolbesturen in adequate en eigentijdse schoolgebouwen en terreinen. In 2020 heeft de gemeenteraad het IHP vastgesteld en is gestart met de uitvoering. De realisatie en financiering van de huisvestingprojecten onderwijs wordt gemonitord in de jaarlijkse projecten rapportage. 5.5 Accommodaties Kunst & cultuur en sport & ontmoeting zijn belangrijke thema’s voor onze actieve inwoners.

We faciliteren onze inwoners hierbij onder andere middels maatschappelijke accommodaties. In 2020 zijn veel accommodaties verduurzaamd en toegankelijker gemaakt middels de subsidieregeling "Verduurzaming maatschappelijke accommodaties". 68

5.6 Subsidies Op 30 juni 2020 heeft de gemeenteraad het proces vastgesteld om samen met inwoners, verenigingen en professionele instellingen te komen tot herijking van de toetsingskaders subsidieverlening. Door de Corona maatregelen, die ingingen toen gestart werd met het ophalen van input in dorpen (dorpentour), is het vastgestelde proces niet uitvoerbaar gebleken binnen het hiervoor afgesproken tijdspad. Er is in de herijking een splitsing gemaakt tussen budgetsubsidie en overige subsidies zodat het herijkingsproces zo veel mogelijk doorgang kan vinden.

Beleidsindicatoren programma 5

2018 2019 2020

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen

1,8

5,2

N.n.b

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen

13,0

14

N.n.b

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers), % deelnemers aan het 1,2% 1,3% N.n.b VO en MBO onderwijs Niet-sporters (wordt eens per 4 jaar gemeten)

46,3% N.n.b N.n.b

WAT HEBBEN WE BEREIKT EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN 5.1 Kunst en cultuur Horst aan de Maas heeft een aantrekkelijk cultuuraanbod dat bijdraagt aan de sociale samenhang van inwoners en past binnen een gezonde leefstijl van inwoners. Door corona was er afgelopen jaar een beperkt cultuuraanbod mogelijk. Waar mogelijk hebben we initiatieven gestimuleerd, en samenwerkingen tot stand gebracht. We hebben in 2020 veel veerkracht en creativiteit gezien in het lokale veld om toch op gepaste wijze een aanbod te creëren. . De cultuurconsulent en haar netwerk bleek hierbij van grote waarde. Het kunst- en cultuurbeleid is vastgesteld in het voorjaar. Er is een transitiebijdrage verleend voor de doorontwikkeling van het bibliotheekwerk. We hebben met de bibliotheek een proces doorlopen om de inrichting en verhuizing naar 't Gasthoês onder de loep te nemen. Er zijn 4 kunstwerken gerealiseerd door lokale initiatieven. Om het lokale veld de ondersteunen is een corona loket opgezet, zijn subsidies doorbetaald, wordt er coulant omgegaan met geleverde prestaties en activiteiten en zijn huren kwijtgescholden van diverse verenigingen en organisaties. Incidenteel is maatwerk geleverd bij urgente ondersteuningsvragen vanwege corona. Kwaliteit Tijd We maken culturele activiteiten en culturele voorzieningen voor alle inwoners toegankelijk.

Geld

2021

We stimuleren de zichtbaarheid van onze cultuur en stimuleren de ontwikkeling van cultureel talent. We versterken de samenwerking tussen het lokale en culturele veld en het onderwijs. De combinatiefunctionaris legt verbindingen tussen verenigingen het onderwijs.

69

We versterken het opdrachtgeverschap richting bibliotheekwerk en stimuleren de organisatie van een gezonde exploitatie en efficiënte uitvoering.

2026

We willen dat iedereen maar vooral kinderen de kans krijgen kennis te maken met cultuur zodat ze de kans krijgen hun talenten te ontwikkelen. We zetten cultuur in als middel om inwoners samen te brengen, aan elkaar te verbinden en zich te ontwikkelen.

5.2 Sport Horst aan de Maas heeft een aantrekkelijk sportaanbod dat bijdraagt aan de sociale samenhang van inwoners en past binnen een gezonde leefstijl van inwoners. We hebben verenigingen ondersteund in het mogelijk maken van hun sportaanbod binnen de geldende 'corona richtlijnen'. We hebben dat onder meer gedaan door digitale bijeenkomsten met verenigingen te organiseren, waarin ze vragen konden stellen aan gemeente, aan Sport aan de Maas of aan elkaar. Dat heeft er bijv. toe geleid dat verenigingen die geen gebruik konden maken van hun sporthal of gymzaal, wel terecht konden op het sportpark van een voetbalvereniging, of in de openbare ruimte. Ook zijn verenigingen via nieuwsbrieven geïnformeerd over ontwikkelingen en steunmaatregelen. De vele gezamenlijke overleggen met verenigingen heeft de onderlinge band met gemeente en tussen verenigingen versterkt. Hieruit zijn nieuwe tijdelijke en permanente samenwerkingen ontstaan. De samenwerkingspartners van Sport aan de Maas, de basisscholen en zorginstellingen zijn in het afgelopen jaar op aangepaste wijze ondersteund. Zo zijn voor deze organisaties bijv. leskaarten ontwikkeld en verstrekt met voorbeelden en tips om aandacht te schenken aan 'het bewegen' in tijden van beperkende maatregelen. Ook zijn in samenwerking met Omroep Horst aan de Maas beweegoefeningen voor ouderen opgenomen en uitgezonden via de lokale omroep.

Binnen het basisonderwijs zijn extra gymlessen in de openbare ruimte uitgevoerd. Op die manier is het afgelopen jaar meegewerkt aan het stimuleren van een actieve leefstijl, binnen de beperkingen die van toepassing waren en die ook na corona kunnen worden voortgezet. Kwaliteit Tijd Samen met onze partners uit het Sport akkoord (het onderwijs, de zorg, kinderopvang, het verenigingsleven en Gezondste regio 2025) organiseren we sport- en beweegactiviteiten die gericht zijn op een gezonde en actieve leefstijl.

2021

We maken sportvoorzieningen voor alle inwoners toegankelijk (fysiek, sociaal en financieel).

2021

We ondersteunen samenwerkingen tussen verenigingen.

2021

We stimuleren cross-overs tussen sport en cultuur, zoals Expeditie Sevenum en Grubbenvorst.

2021

We zetten de combinatiefunctionarissen sport in om sportverenigingen en initiatieven te ondersteunen en verbindingen te leggen tussen verenigingen, onderwijs en groepen inwoners.

2021

We zetten sport in als middel om ontmoeting en sociale integratie van mensen met lage inkomens te bevorderen.

2021

Geld

70

5.3 Afslag 10 en zwembad We realiseren een omgeving waarin sport gecombineerd wordt met brede maatschappelijke, recreatieve en economische functies en die toegankelijk is voor iedereen. Omschrijving Kritieke Prestatie-Indicator (KPI)

Norm

Jaarrekening

Het zwembad is in 2023 gerealiseerd binnen Afslag10 en biedt onderdak aan alle doelgroepen uit het huidige zwembad.

100%

0%

Eind 2020 is besloten tot behoud van zwembad en sporthal de Berkel op de huidige locatie. Om dit voor een periode van 10 jaar mogelijk te maken zijn een aantal investeringen nodig en is hiertoe een krediet beschikbaar gesteld. We zijn in overleg met de Kasteelruïne over hun plannen om te komen tot een opwaardering. Tevens vinden gesprekken plaats met de tennisclub en voetbalverenigingen over samenwerking, waarbij beide verenigingen uiteindelijk streven naar een gezamenlijke accommodatie. Kwaliteit Tijd Het zwembad wordt verplaatst naar Afslag 10 en biedt een kwalitatieve en kwantitatieve meerwaarde tov de huidige locatie, mits voldaan wordt aan de kaders die in het raadsbesluit gesteld zijn.

2024

Met het actieplan "zwemvaardigheid" zoeken we samen met het onderwijs en kinderopvang naar mogelijkheden voor gebruik zoals het collectief aanbieden van zwemlessen buiten de reguliere schooltijden gericht op specifieke doelgroepen.

2021

Geld

Samen met partners van afslag 10 creëren we werk- en werkervaringsplekken voor inwoners met een uitkering of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sporthal de Berkel wordt verplaatst naar Afslag 10.

2022

5.4 Onderwijs Er zijn adequate basisvoorzieningen waar inwoners hun talent kunnen ontwikkelen. Deze voorzieningen zijn ook op lange termijn beschikbaar. Omschrijving Kritieke Prestatie-Indicator (KPI)

Norm

Jaarrekening

Voor alle kinderen is passend onderwijs bereikbaar.

100%

99%

Het percentage voortijdige schoolverlaters is lager dan 2%.

2%

1,3%

Basisvoorzieningen zijn voorzieningen waar iedereen gebruik van kan maken en waar inwoners zich kunnen ontwikkelen. Onderwijs is een belangrijke basisvoorziening. Het beeld in 2020 is : Onderwijs is in Horst aan de Maas in het algemeen goed in orde. Bijna alle kinderen zonder leerplichtontheffing kunnen passend onderwijs volgen in onze gemeente of in de buurgemeenten. 99 71

% van de jongeren volgt passend onderwijs. De enkeling waarbij dat niet kan door een complexere hulpvraag krijgt andere hulp of opvang buiten het onderwijs. Voor enkele groepen leerlingen met een specifieke problematiek is thuisnabij passend onderwijs nog niet volledig ingevuld. Dat is complex en heeft vooral bij het VO tijd nodig. We blijven met het onderwijs in gesprek over de invulling van de onderwijsondersteuning op de scholen en maken afspraken over een gezamenlijke zorgstructuur rondom de scholen. De zorgstructuur in en rond het onderwijs wordt verbeterd door vroegtijdige signaleringen en inzet van preventieve jeugdhulp. Ook dat wordt verder ontwikkeld. De basisscholen en VO-scholen zorgen met monitoring samen voor doorgaande onderwijslijnen en drempelvrije schakelmomenten tussen PO, VO en MBO. Het onderwijs is primair gericht op het behalen van een startkwalificatie door alle jongeren. Waar dat niet goed dreigt te gaan werken de gemeenten regionaal (RMC) met de scholen samen om voortijdig schoolverlaten te voorkomen of beperken. Dat blijkt ook uit het heel klein aantal voortijdig schoolverlaters in het VO = minder dan 1,3 % Vanuit de kinderopvang worden de jonge kinderen al met een "warme" overdracht overgedragen aan de basisschool.

Om de ontwikkeling van alle kinderen te stimuleren is er overleg met onderwijs en kinderopvanginstellingen om vroegtijdig achterstanden bij kinderen te herkennen en aan te pakken. Bijvoorbeeld extra ondersteuning op taal, sociaal emotioneel of cognitieve ontwikkeling. Samen met kinderopvanginstellingen en onderwijs heeft de gemeente Voor- en Vroegtijdige Educatie (VVE) georganiseerd. Doel is ontwikkelachterstanden (bijvoorbeeld op het gebied van taal) of risico's al bij jonge kinderen te signaleren en aan te pakken. Op die manier krijgen alle jonge inwoners gelijke kansen op een goede start van hun leven als participerend inwoner. De programma's van de school en ander aanbod worden daarom binnen het VVE aanbod op elkaar afgestemd. Met de doeluitkering van het rijk is dit VVE aanbod verbeterd in 2020. Voor kwetsbare jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt zijn specifieke netwerken en vangnetten ingericht. Daarbij stemmen overheid (gemeente), onderwijs en ondernemers (O3) vanuit de gezamenlijke belangen met elkaar af. Ook voor volwassen laaggeletterden en jongvolwassenen is lokaal een extra taalaanbod georganiseerd. Dit wordt verder versterkt en verbreed. De corona maatregelen zijn van grote invloed geweest op de kinderopvang het onderwijs in onze gemeente.

Door de goede samenwerkingsrelaties met de kinderopvang en scholen en de scholen met elkaar is het gelukt om snel noodopvang te realiseren voor kinderen van ouders in cruciale beroepen en kwetsbare gezinnen. De scholen hebben met grote flexibiliteit het onderwijs "in de lucht gehouden". Zowel afstand onderwijs als noodopvang voor kwetsbare jongeren op school. Kwaliteit Tijd We borgen samen met de onderwijspartners het recht op en de plicht tot het volgen van voldoende onderwijs voor alle jongeren (Leerplichtadministratie, RMC/VSV, toezicht leerplicht).

2021

We brengen in samenwerking met partners het aantal laaggeletterden terug. Dat doen we door de leesvaardigheid inwoners te verhogen met taalaanbod op verschillende niveaus.

2021

We versterken de voorschoolse educatie voor de kinderen (met een risico op) een ontwikkelachterstand zowel kwalitatief als kwantitatief.

2021

We werken samen met de onderwijspartners aan een dekkend en passend onderwijsaanbod met extra ondersteuning (passend onderwijs) en een goede aansluiting op de jeugdhulp voor jongeren die dat nodig hebben.

2021

Wij zorgen voor passende, juridische kaders voor onderwijshuisvesting met oog voor onderwijsontwikkelingen en onderwijsvernieuwing.

2021

Geld

72

5.5 Accommodaties We hebben kwalitatief goede en betaalbare accommodaties die bijdragen aan de leefbaarheid in de kernen. In elk dorp zien we positieve ontwikkelingen die bijdragen aan een versterking van de leefbaarheid, waarbij het tempo per dorp verschilt. Daar waar nodig bieden we als gemeente ondersteuning. Verduurzaming vindt plaats via drie niveaus: via het MJOP (wettelijke verplichting), via het MIP (streven is minimaal een A-label) en via de projecten (streven is minimaal BENG). Verenigingen met eigen vastgoed zijn flink aan de slag gegaan met plannen. Er zijn 22 subsidies verleend om te investeren in duurzaamheid en toegankelijkheid. In het kader van de Corona-crisis en de sluiting van diverse accommodaties zullen de huuropbrengsten dit jaar achterblijven. Op het moment van verschijnen van de tweede bijstelling verwachten we voor 2020 met 3 maanden gehele sluiting, 25% minder inkomsten te krijgen voor buitensport en 4 maanden voor binnensport en culturele en maatschappelijke accommodaties (33%) minder inkomsten in 2020. Voor de periode na 1 juli een bezetting van 50% t.o.v. van voorgaande jaren. Kwaliteit Tijd ’t Gasthoês wordt een adequate en eigentijdse voorziening voor culturele en maatschappelijke organisaties, met een maximale inzet van duurzaamheidsmaatregelen.

Geld

2021

Bij de realisatie van nieuwe accommodaties of revitalisering van bestaande accommodaties, gaan we uit van een maximale inzet van duurzaamheidsmaatregelen. Bij onderhoud en vooral renovatie van onze eigen gebouwen en accommodaties streven we naar energie-neutrale oplossingen. In lijn met de centrumvisie volgen we de lijn van multifunctioneel medegebruik van onze dienstgebouwen, mits dit betaalbaar is en ten goede komt aan de integrale dienstverlening. We geven projectmatig invulling aan (heroverwegingen bij) de huisvestingsbehoefte als gevolg van vastgoed- en / of accommodatiebeleid. We stellen een Perspectievennota op die leidend is bij de invulling van het accommodatiebeleid.

2020

We stimuleren en faciliteren initiatieven die leiden tot samenwerking. We stimuleren maatschappelijke organisaties te investeren in duurzame maatregelen voor hun accommodaties. We verbeteren de leefbaarheid in gemeenschappen door het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties (jaarlijks).

5.6 Subsidies Horst aan de Maas is een krachtige gemeenschap waarin onze inwoners zelfredzaam zijn en meebouwen aan de huidige én de toekomstige vitale gemeenschap.

73

In 2020 en 2021 zal de bestaande subsidiesystematiek niet gewijzigd worden. Er wordt op dit moment gewerkt aan het opstellen van een nieuw kader dat van kracht wordt per 1 januari 2022. Ook de algemene subsidieverordening wordt tegen het licht gehouden. In juni is door uw raad de startnotitie vastgesteld. Door de omstandigheden van COVID-19 hebben niet alle dorpsdialogen kunnen plaatsvinden. Het proces rondom het subsidieproces is daarom aangepast. Kwaliteit Tijd Op basis van de kwalitatieve output van de discussie over de strategische visie optimaliseren we na 2020 het toetsingskader subsidies.

2021

We hanteren een subsidiesysteem dat zorgt voor een versterking van de centrale ambitie "vitale gemeenschappen".

2021

Geld

WAT HEEFT HET GEKOST Primaire Begroting Begroting na wijziging 2020 2020

Wat heeft het gekost in 2020

Lasten

5.1

Kunst en cultuur

-1.661

-1.711

-1.772

5.2

Sport

-3.489

-3.935

-3.781

5.3

Afslag 10 en zwembad

0

0

0

5.4

Onderwijs

-3.467

-3.851

-3.472

5.5

Accommodaties

-24

-103

-113

-8.640

-9.600

-9.138

Totaal Lasten Baten

5.1

Kunst en cultuur

71

90

89

5.2

Sport

878

985

1.141

5.4

Onderwijs

312

611

432

5.5

Accommodaties

0

0

0

1.262

1.686

1.662

Storting in de reserves

-193

0

-98

Aanwending van de reserves

172

208

280

-7.399

-7.706

-7.294

Totaal Baten

Resultaat

74

ANALYSE VERSCHILLEN Verschillen 2020 begroting na wijziging versus 2020 realisatie (incl. reservemutaties) Begroting na wijziging 2020

Realisatie 2020

Verschil

Onderverdeling beleidsvelden: 5.1 Kunst en cultuur 5.2 Sport

-1.568 -2.842

-1.561 -2.627

7 215

5.3 Afslag 10 en zwembad 5.4 Onderwijs 5.5 Accommodaties Resultaat

0 -3.193 -103 -7.706

0 -2.993 -113 -7.294

0 200 -10 412

een positief bedrag is een voordeel een negatief bedrag is een nadeel

Verschillen groter dan € 50.000 op beleidsveldniveau worden toegelicht. 5.2 Sport € 215.000 voordeel De totale begroting voor het beleidsveld Sport bedroeg € 2.842.000. Deze middelen waren o.m. bestemd voor: Werkkrediet Afslag10; Breedtesport; Exploitatie sportvelden/terreinen; Exploitatie gymnastiekzalen en sporthallen; Exploitatie tennisvelden; Exploitatie zwembad De Berkel; Onderhoudskosten sportvelden en tennisvelden. Gerealiseerd is in totaal € 2.627.000. Er is dus sprake van een onderbesteding van € 215.000. De belangrijkste oorzaken voor deze onderbesteding zijn: De rijksbijdrage via de SPUK-regeling is in werkelijkheid € 127.000 hoger uitgevallen, dan begroot. De jaarlijkse bijdrage vanuit de SPUK was geraamd op € 127.000. We hebben in 2020 echter ook nog een bijdrage ontvangen die betrekking had op 2019. Vandaar dat de ontvangst € 127.000 hoger heeft gelegen dan begroot. De exploitatie van het zwembad heeft € 52.000 minder gekost dan begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat we gedurende het afgelopen jaar minder geopend zijn geweest door corona. Hierdoor zijn er ook aanzienlijk minder activiteiten en dus uren geweest, waarbij we onze oproepkrachten en toezichthouders inzetten. Ook installatietechnisch is het goedkoper om een leeg bad te onderhouden en het water op niveau te houden, dan een bad dat intensief wordt gebruikt.

Tijdens de laatste sluiting (vanaf medio december) hebben we ook de lucht- en watertemperatuur verlaagd, wat ook een aanzienlijk besparing oplevert. Voor onderhoud van groene sportvelden zijn € 27.000 minder kosten gemaakt dan voorzien. Vanaf 2020 wordt onderhoud op de grassportvelden uitgevoerd conform de Green Deal. Dit betekent dat er geen gebruik meer wordt gemaakt van chemische bestrijdingsmiddelen voor onkruidbestrijding. Ook zijn vanwege het warme droge zomerweer minder maai-beurten uitgevoerd dan was voorzien. Voor breedtesport is € 15.000 minder uitgegeven dan begroot. Een belangrijke oorzaak hiervoor is dat door corona minder sportactiviteiten hebben plaatsgevonden, dan vooraf werd voorzien en daardoor hiervoor minder kosten zijn gemaakt.

75

5.4 Onderwijs € 200.000 voordeel In totaliteit en per saldo is er sprake van een overschot (positief saldo) van € 200.000 afgerond Hieronder de belangrijkste verschillen tussen de bijgestelde raming 2020 en de rekening 2020 voor het “beleidsterrein” onderwijs. Het betreft incidentele ontwikkelingen (geen structurele meevallers). Eerst de posten met de grootste verschillen met de verklaring daarvoor. Leerlingenvervoer Een incidenteel positief saldo van € 107.000 • Grotendeels ontstaan als gevolg van het wegvallen van een groot deel van het vervoer door de Corona situatie. In de eerste en tweede lockdown is het vervoer bijna volledig vervallen. En voor die vervallen ritten is alleen 80% als voorschot op een Corona compensatie doorbetaald aan de vervoerders. • Voor een deel zijn de kosten lager door de mogelijkheid tot combinatievervoer met Peel en Maas op de duurste rit naar Sint Michielsgestel, combinatievervoer met Leudal voor vervoer naar Grave en betere combinaties met onderling routes. Peuterspeelzalen Op het budget peuterspeelzalen is een bedrag van € 32.000 over. Per 1-1-2020 zijn de nieuwe beleidsregels rondom het peuterplusprogramma van kracht. In deze beleidsregels staan nieuw afspraken rondom de subsidieberekening (aantal kinderen x aantal uur). Hierdoor valt het subsidiebedrag lager uit dan dat er als budget beschikbaar was.

Volwasseneneducatie Een overschot van € 19.000 Oorzaken: • Nabetaling in 2020 vanuit de centrumgemeente Venlo van € 7.000 over WEB 2019; • Incidentele betaling van de gemeente Peel en Maas van € 7.000 als compensatie voor deelname uit Peel en Maas aan een taalcursus; • Meer eigen bijdragen van deelnemers aan taalles dan geraamd. Diverse overige posten Het beleidsveld onderwijs omvat in onze begroting ook veel kostenposten die gerelateerd zijn aan onze vastgoedportefeuille en accommodaties. Bijvoorbeeld de kapitaallasten van de eerdere investeringen voor onderwijshuisvesting of sportaccommodaties en de lasten of baten uit de huur/verhuur. De investeringsbeslissingen en verantwoording daarover is onderdeel van de projecten rapportage. Het overige verschil is vooral het saldo van overschotten (te hoge ramingen en meevallers) op deze andere “vastgoed” posten.

76

6. Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving ALGEMEEN 6.1 Openbare orde & Veiligheid Met het vaststellen van het Integraal Veiligheidsplan 2020-2023 heeft de raad richting gegeven aan de lokale veiligheidsprioriteiten. Daarbij zijn ondermijning, kwetsbare groepen en het verbeteren van de opvolging van meldingen als prioriteiten vastgesteld. De uitwerking van deze prioriteiten vindt plaats in de vorm van tweejaarlijkse uitvoeringsplannen. Het uitvoeringsplan 2020-2021 is in 2020 vastgesteld. In 2020 is hard gewerkt aan de inbedding van de aanpak van ondermijnende activiteiten. De regionale samenwerking hierbij is versterkt. Er is geïnvesteerd in de lokale en regionale RIEC ondermijningstafels. Meerdere projecten binnen de bestuurlijke aanpak ondermijning (zoals RIT, Keurmerk Veilig Ondernemen Buitengebied, Meld Misdaad Anoniem) hebben een plek gekregen in de Regiodeal, binnen het thema 'Investeren in een veilige en leefbare omgeving en aanpak van ondermijnende criminaliteit'. De realisatie van een regionaal interventie team (RIT) is inmiddels in een vergevorderd stadium. De investeringen in de aanpak ondermijning hebben ertoe geleid dat de AOV’er sociale veiligheid zich helemaal heeft kunnen richten op haar taak. Deze functie heeft hiermee meer gezicht gekregen, zowel binnen de organisatie als binnen onze gemeente.

Door op huisbezoek te gaan bij inwoners geven we invulling aan de bereikbaarheid van de gemeente, ook voor "lastige zaken”. Intern zijn stappen gemaakt om de samenwerking tussen veiligheid en zorg te verbeteren. In 2020 is gestart met de heropbouw van het Zorg- en veiligheidshuis Noord- Limburg, waarbij Horst aan de Maas een trekkende rol heeft laten zien. De positionering van de toezichthouders binnen de organisatie is verbeterd. De organisatie binnen één team, aangestuurd vanuit Horst aan de Maas heeft bijgedragen aan de vergroting van de zichtbaarheid. De administratieve systemen zijn opnieuw ingericht en beter afgestemd op de taken van de toezichthouders. De uitkomsten van onderzoeken die we uitvoeren naar aanleiding van een melding worden zoveel mogelijk teruggekoppeld aan de melder. Daar waar een melding niet thuishoort bij de gemeente, worden melders waar mogelijk doorgestuurd naar de juiste instantie. 6.2 Toezicht & Handhaving We streven naar een gemeente/gemeenschap waar onze inwoners zich zowel fysiek als sociaal veilig blijven voelen. Onze uitdaging is het verhogen van de verkeersveiligheid, de brandveiligheid en de aanpak van overlast en criminaliteit. We willen gevoelens van onveiligheid verminderen. Wij doen dit samen met de gemeenschap en onze partners op het terrein van veiligheid.