Document · PDF

Bijlage 1 - Programma Stedelijk water en Riolering 2022-2027 gemeente Hoorn

Gemeenteraad 14 december 2021, gemeente HoornBij agendapunt: Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2027: Programma Stedelijk water en Riolering 2022-2027 (1905463)37.892 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De kwaliteit van het oppervlaktewater is de afgelopen jaren sterk verbeterd. We gaan (waar doelmatig) door met het afkoppelen van verhard oppervlak om de milieubelasting aanvaardbaar te houden.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Omgaan met negatieve gevolgen van medicijnresten, organische microverontreinigingen en microplastics Als gevolg van lozingen komen medicijnresten, organische microverontreinigingen en microplastics in ons oppervlaktewater terecht. Dit is schadelijk voor ons milieu en willen we uiteraard zoveel als mogelijk beperken. Hiervoor is een gecombineerde bron-, systeem-, en end-of-pipe aanpak nodig. Met het maken van (inter)nationale afspraken kunnen fabrikanten worden gestimuleerd/verplicht om meer duurzaam te produceren. Hier ligt een opgave voor de rijksoverheid In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan rijksomgevingswaarden voor de kwaliteit van oppervlaktewater voor aangewezen oppervlaktewaterlichamen. Een deel van die omgevingswaarden zijn een vertaling van de Europese regels. In dit geval de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Provincies kunnen in een omgevingsverordening omgevingswaarden stellen voor de waterkwaliteit van oppervlaktewater. Deze omgevingswaarden mogen alleen strenger zijn dan, of aanvullend zijn op, de rijksomgevingswaarden. Bij de vaststelling daarvan betrekt de provincie de economische effecten. Denk hierbij aan effecten op het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid.

HHNK voert samen met PWN een pilot uit op RWZI Wervershoof om meer ervaring op te doen met het zoveel mogelijk afvangen van microverontreinigingen. We volgen deze ontwikkeling. HHNK zet in eerste instantie in op een beleidsarme overgang van de huidige keur naar een waterverordening onder de Omgevingswet. De focus ligt hierbij op waterkwantiteit. De bruidsschatregels worden integraal overgenomen. Beleidsregels met betrekking tot waterkwaliteit worden in een later stadium gebiedsspecifiek gemaakt. De komende planperiode stemmen we het opnemen van eventuele regels met betrekking tot waterkwaliteit in omgevingsplan/waterverordening af met de waterbeheerder.

Figuur 5: De rioolwaterzuiveringsinstallatie van HHNK in Wervershoof (bron: HHNK, Philippe van de Loo)

Opheffen foutaansluitingen De afvalwaterketen is primair gericht op het zoveel als mogelijk ingesloten houden van afvalwater en dit te transporteren naar een zuiveringslocatie. Foutaansluitingen en riooloverstortingen vanuit een gemengd rioleringssysteem vormen hierin zwakke schakels. Bij foutaansluitingen komt onbedoeld vuil water in het 26

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

oppervlaktewater terecht of regenwater bij de zuivering. Riooloverstortingen treden op bij hevige en/of langdurige neerslag om wateroverlast te voorkomen. De ongezuiverde lozingen kunnen de waterkwaliteit nadelig beïnvloeden. Om de milieubelasting op kwetsbare locaties te beperken sporen we foutaansluitingen op en herstellen deze (mits doelmatig). Via het opsporen en (laten) herstellen van foutaansluitingen voorkomen we dat mileubelastende stoffen onbedoeld maar voortdurend in het oppervlaktewater terechtkomen. Om de milieubelasting als gevolg van riooloverstortingen te minimaliseren koppelen we verhard oppervlak van de riolering af en vertragen en minimaliseren we de toevoer naar het systeem door neerslag lokaal vast te houden. Omgaan met recreëren in, op of nabij stadswater Als gevolg van klimaatverandering en de bevolkingsdichtheid neemt de druk op onze stads- en dorpswateren steeds verder toe. We zien een toename aan watergebonden evenementen, er ontstaan meer wildzwemplekken en ook op het water wordt het drukker. Voor ons stads- en dorpswater kunnen we echter niet de kwaliteit en veiligheid garanderen zoals dat wel de bedoeling is voor de aangewezen zwemwateren.

Na regenval kan het water bijvoorbeeld verontreinigd zijn met fecaliën, in of op de waterbodem kunnen gevaarlijke voorwerpen liggen of water afkomstig uit landelijk gebied is bijvoorbeeld verontreinigd met chemicaliën/parasieten etc. Gelet op het grote aantal mogelijke wildzwemwaterlocaties heeft het plaatsen van borden weinig nut. Vanuit het oogpunt van publieke gezondheid en openbare veiligheid zetten we daarom vooralsnog in op informeren van de omwonenden, tenzij we echt grote veiligheids- of gezondheidsrisico’s zien. In dat geval gaan we in gesprek met belanghebbende partijen en brengen we onze kennis met betrekking tot het functioneren van de riolering- en het watersysteem in. Het zou mooi zijn als op de lange termijn delen van het watersysteem van voldoende kwaliteit zijn om zelfs veilig te kunnen zwemmen, maar daarvoor is nog een lange weg te gaan. In beleid en uitvoering zorgen we er in ieder geval voor dat door ons handelen de waterkwaliteit tenminste niet verslechtert. Voor oppervlaktewater wat niet is aangewezen als zwemwater bestaat nog geen specifieke regelgeving. Dat is nog een grijs gebied waar de komende jaren meer aandacht voor zal komen op zowel landelijke als regionale schaal.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

4.6

Bedrijfsvoering

In het kader van de samenwerkingsovereenkomst ten behoeve van de waterketen hebben we als de zeven Westfriese gemeenten ook met betrekking tot de bedrijfsvoering afspraken gemaakt. Deze afspraken zijn als volgt: • Hanteren principes van assetmanagement • Gemeenten nemen de regie om ingrepen in de openbare ruimte af te stemmen • Bundelen kennis om data op te krijgen en te houden • Bouwen aan een Beslissing Ondersteunend Instrumentarium (BOI) • Ontwikkelen GIS-expertise • (Afval)waterketen weerbaar maken tegen cyberaanvallen • Samenwerken door kennis en inzichten te delen • Inventariseren mogelijkheden om bewustwording te verhogen en handelingsperspectief te bieden • Het monitoren van het kennis- en competentieniveau van de Branchestandaard van de gemeentelijke watertaken. In de strategische uitwerking van de bedrijfsvoering is met deze afspraken rekening gehouden. Rioolvervanging Met het verouderen van de bestaande riolering neemt de vervangingsopgave als gevolg van de leeftijdsopbouw toe. Zo zal in theorie de piek in rioolaanleg in de jaren vijftig-zestig de komende 5-10 jaar tot een vervangingspiek leiden (uitgaande van een gemiddelde levensduur van 60-80 jaar). Om beter te kunnen beoordelen of een riool aan vervanging toe is hebben we de afgelopen planperioden de toestand van het rioleringssysteem grotendeels geïnspecteerd.

Met deze inspectieresultaten zijn we beter in staat om een afweging te maken tussen welke maatregel het meest passend is: repareren, renoveren of vervangen. We brengen eerst onze gegevens op orde en delen binnen de regio Westfriesland kennis met betrekking tot vervangingsstrategieën. Zodra de basis op orde is kunnen we een vervolgstap zetten richting risico gestuurd beheer en een leidraad hiervoor opstellen. Risicogestuurd beheer betekent dat we riolen vervangen waar het moet en de levensduur via reparaties oprekken waar het kan. Met betrekking tot rioolvervanging hebben we in regionaal verband een document opgesteld, dat rekening houdt met de impact van bezwijken op de omgeving en de restlevensduur. Het te nemen risico relateren we aan het mogelijke effect van bezwijken. Vanuit deze gedachte zijn inspectie- en onderhoudsintervallen van verschillende objecttypen al bijgesteld. Bijvoorbeeld vuilwater riolering 1x per 10 jaar, hemelwater riolering 2x per 20 jaar, kolken afhankelijk van bomen (zgn. bladstraten), 'vieze' rioolgemalen vaker schoonmaken, etc. Om risicogestuurd beheer mogelijk te maken zijn volgende onderwerpen van belang: • goede opbouw van beheerdata; • het ontwikkelen en vaststellen van risicoprofielen; • het monitoren van de kwaliteitsontwikkeling van het stelsel; • het koppelen van maatregelen aan risicoprofielen; • periodiek evalueren van de werkwijzen.

Door stapsgewijs invulling te geven aan bovenstaande onderwerpen kunnen we in de nabije toekomst sterker sturen op rioolvervanging die is gebaseerd op daadwerkelijke levensduur. Daardoor kunnen we besparingen realiseren. In de komende planperiode besteden we aandacht aan de analyse van de inspectieresultaten en het effect daarvan op het beheer van het stelsel. De komende planperiode evalueren we de risicogestuurde aanpak en stellen deze zonodig bij.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Figuur 6: Het vervangen van riolering is vaak een behoorlijk forse ingreep in de openbare ruimte

Beheer en Onderhoud Om een goed functioneren van het stedelijk watersysteem te waarborgen voeren we beheer- en onderhoudsmaatregelen uit. De planning leggen we vast in operationele jaarprogramma’s. Bij de invulling van het beheer en onderhoud groeien we geleidelijk toe naar een meer risico-gestuurde benadering. Dit betekent dat we niet uitgaan van een vaste onderhoudsfrequentie (cyclisch) en vervanging op basis van leeftijd. We differentiëren om zo beter rekening te houden met mogelijke risico’s en de maatschappelijke, economische en ecologische waarde. Waar het kan doen we dan wat minder en daar waar het moet doen we dan wat meer. Uitgangspunt hierbij is dat alle inwoners van de gemeente het recht hebben op een goed functionerend rioleringssysteem en een veilige leefomgeving. Om risicogestuurd beheer en onderhoud te kunnen uitvoeren brengen we eerst de komende jaren de basis verder op orde. 29

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

We onderscheiden vier typen beheer- en onderhoudsmaatregelen: 1. Vervanging Vervangingsmaatregelen, zoals slopen en vervangen van het bestaande rioolstelsel. Dit combineren we zoveel als mogelijk met andere werkzaamheden zoals wegbeheer om ‘werk-met-werk’ te maken en eventuele hinder tot een minimum te beperken. 2. Groot onderhoud / renovaties Onder groot onderhoud verstaan we preventieve en/of correctieve maatregelen, zoals relining, om het rioolstelsel in goede staat te houden of te brengen. Bij relining wordt de bestaande rioolbuis van binnenuit verstevigd door middel van een zogenoemde kous of schaaldelen. 3. Klein onderhoud Onder klein onderhoud verstaan we reguliere onderhoudsactiviteiten met een kort-cyclisch karakter, zoals reinigen en repareren van kolken, gemalen en riolen. 4. Reactief onderhoud Soms is onvoorzien onderhoud nodig, bijvoorbeeld bij een calamiteit. De kans hierop proberen we zoveel als mogelijk te beperken door een gedegen uitvoering van het beheer en onderhoud.

Figuur 7: Er gaat ook weleens wat mis. In deze situatie is een gestuurde boring dwars door een bestaande buis heen geboord

Gegevensbeheer en digitalisering Binnen stedelijk waterbeheer hebben we te maken met statische en dynamische gegevens. De statische gegevens zijn basisgegevens zoals de afmetingen en hoogtemetingen van putten en leidingen. Deze gegevens worden laagfrequent geïnventariseerd en geactualiseerd. De dynamische gegevens bestaan uit o.a. meldingen, waarnemingen en praktijkmetingen. Deze worden met een hoge(re) frequentie ingezameld. Deze gegevens houden/brengen we op orde om zo beter in staat te zijn het beheer van het stedelijk watersysteem doelmatig uit te voeren. Het doel is om onze beheersystemen op orde te hebben.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Meten en monitoren Door te meten en te monitoren hebben we (meer) inzicht in het daadwerkelijk functioneren van het rioolstelsel. Dat inzicht is gewenst om ervoor te zorgen dat we als gemeente ‘de goede dingen doen’, bijvoorbeeld wanneer we maatregelen willen treffen op kwetsbare locaties voor wateroverlast. Op basis van praktijkmetingen kunnen we analyses maken van het feitelijk functioneren van de afvalwaterketen. Op regionaal niveau (verzorgingsgebied HHNK) bundelen we de hiertoe benodigde kennis en bouwen we aan een beslissing onderbouwend instrumentarium.

Figuur 8: Door waterniveaus te meten krijgen we inzicht in het ledigings- en vullingsgedrag van de riolering

Communicatie en samenwerking Via actieve communicatie willen we het waterbewustzijn bij inwoners, bedrijven en organisaties verder vergroten. Voorbeelden hiervan zijn: • WatZr-campagne (zie watzr.nl): gezamenlijke communicatiemiddelen m.b.t. riolering en klimaatadaptatie op schaal van regio Noorderkwartier, gericht op bewustwording en handelingsperspectief inwoners in stedelijke omgeving; • Klimaatcircus: rondreizende voorstelling voor inwoners, schoolklassen etc. t.b.v. individuele bewustwording en handelingsperspectief (in ontwikkeling, eerste voorstellingen verwacht voorjaar 2022); • Operatie Steenbreek (handelingsperspectieven) • Participatie m.b.t. klimaatbestendigheid bij (her)inrichtingsprojecten in bestaand gebied; Met dergelijke vormen van communicatie, in combinatie met de juiste prikkels (bijvoorbeeld financieel) en door zelf het goede voorbeeld te geven, werken we aan draagvlak voor de gemeentelijke watertaken. Draagvlak is belangrijk, bijvoorbeeld voor acceptatie van water op straat, begrip voor mogelijke hinder als gevolg van verbetermaatregelen, enthousiasme om mee te werken aan een klimaatbestendige omgeving en uiteraard om het riool op een goede wijze te gebruiken. De taken op het gebied van beheer en onderhoud van het watersysteem, de waterketen en het gebruik van het water zijn duidelijk geregeld en vastgelegd.

De eigen dienst voert de primaire taken uit, op specialistische/incidentele taken 31

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

voeren we regie. We worden hierbij geholpen door de goede en transparante samenwerking met het regionale samenwerkingsverband ‘Westfriesland’. Binnen dit samenwerkingsverband overleggen we periodiek over operationele en beleidsmatige vraagststukken en projecten waarop we kunnen samenwerken. Inhoudelijk is de samenwerking gericht op de (afval)waterketen. In eerste instantie was de focus gericht op kostenbesparing. De aandacht verschuift nu naar het functioneren van de riolering en het vanuit riolering bijdragen aan belangrijke maatschappelijke thema's.

Figuur 9: watzr.nl (op deze website vinden inwoners bijvoorbeeld handelingsperspectieven) 32

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Capaciteit en kennis op orde Binnen regio Westfriesland vullen we elkaar aan op punten waar we nu het meest kwetsbaar zijn en /of waaraan we nu als gemeente zelf geen invulling (kunnen) geven. Een passende organisatie voor de samenwerking in de waterketen met de juiste mensen, op de juiste plaats, ook voor de toekomst. Als gevolg van de toename aan watertaken als gevolg van ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie en de energietransitie en de behoefte aan integraal werken staan de werkzaamheden met betrekking tot beheer en beleid onder druk. Om deze reden hebben we in dit programma opgenomen dat we verder aan de slag gaan met de uitkomsten van de toegepaste branchestandaard gemeentelijke watertaken. Zo komt uit de Branchestandaard naar voren dat regio Westfriesland structureel de minste personele capaciteit heeft in regio Noorderkwartier. We willen de Branchestandaard graag de komende planperiode herhalen om inzichtelijk te maken of we nu daadwerkelijk stappen hebben gezet om de belangrijkste kwetsbaarheden te verminderen/ robuuster te worden. In deze standaard staat welke kennis en competenties nodig zijn en in welke rol voor uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Gezamenlijk stellen we hiervoor binnen de regio een opleidingsplan op binnen het reguliere opleidingsbudget.

Calamiteitenplannen Naast het optimaliseren van de reguliere bedrijfsvoering brengen we ook in beeld op welke wijze incidenten afgehandeld kunnen worden. Hierbij kan gedacht worden aan lozing van een gevaarlijke stof in het riool, langdurige uitval van een rioolgemaal, een breuk in een persleiding, het bezwijken van een hoofdriool onder een belangrijke weg of wateroverlast door extreme neerslag. We maken afspraken met partijen die bij calamiteitensituaties betrokken zijn, zoals de veiligheidsregio. Ook onderzoeken we de kwetsbaarheid van onze waterketenvoorzieningen bij overstroming. In regionaal verband denken we na hoe we de drinkwatervoorziening en afvalwaterverwerking tijdens (langdurige) uitval toch kunnen waarborgen.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Uitvoeringsagenda

In dit hoofdstuk is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen wij als gemeente Hoorn in samenwerking met onze waterpartners of zelfstandig verrichten om invulling te geven aan de ambities en watertaken in dit GRP. Omdat maatregelen bijdragen aan meerdere opgaven zijn de maatregelen gegroepeerd weergegeven per type: planvorming en onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en overig.

5.1

Gezamenlijk programma

Om kennis te delen en kosten te besparen voeren we gezamenlijke activiteiten uit in de samenwerkingsregio Westfriesland. De gezamenlijke activiteiten bestaan uit o.a. periodiek overleg, opstellen gezamenlijk beleid, actualiseren SSW (waar van toepassing), bundelen van kennis en kennisdeling. Tabel 3: overzicht gezamenlijk programma. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Advieskosten

€ 15 000

€ 10 000

€ 25.000

Samenwerking WK-WF: Periodiek overleg operationele en beleidsmatige vraagstukken • Opstellen gezamenlijk rioleringsbeleid (doelmatigheidscriterium, denkraam hemelwaterbeleid, incidentenafhandeling, cybersecurity) • Bundelen kennis metingen en delen kennis/ data op orde/ beslissingsondersteunend model • Kennis + inzichten delen •

TOTAAL

5.2

Gemeentelijk uitvoeringsprogramma

5.2.1

Planvorming en onderzoek

Planvorming is onmisbaar voor doelmatig rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Tabel 4: overzicht planvorming en onderzoek. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Advieskosten

€ 10 000

Aandeel in kosten INF

€ 3 100

Aandeel in kosten ICT

€ 2 400

€ 45 000

Opstellen BRP / SSW

€ 150 000

Inspecties

€ 20 000

TOTAAL

€ 185 500

€ 35 500

€ 80 500

Opstellen GRP / PSWR

5.2.2

Cyclisch onderhoud

Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit regulier onderhoud en (reactieve) reparaties. De onderhoudskosten maken een significant deel uit van de totale exploitatie van de gemeente Hoorn. Deze kosten bestaan grotendeels uit het jaarlijks onderhoud van rioleringen, gemalen en rand- en hemelwatervoorzieningen. Tabel 5: overzicht cyclisch onderhoud. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Bijdrage aan straat- en kolkreiniging

€ 520 000

Onderhoud onvoorzien

€ 60 000

Onderhoud gemalen

€ 70 000

Onderhoud riolen

€ 250 000

Reinigings- en inspectiekosten

€ 150 000

Bijdr.kosten rioolaansluiting

€ -20 000

TOTAAL

€ 1.030K

5.2.3

Vervangings- en verbeteringsmaatregelen

Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Ten behoeve van de drie zorgplichten is het van belang dat het functioneren van het stelsel in stand gehouden wordt. Het is dus zaak dat oude leidingen tijdig vervangen worden. Het moment van vervangen wordt gebaseerd op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Bij ingrepen in de openbare ruimte kiezen we binnen de regio Westfriesland altijd voor een integrale aanpak. Zo koppelen we de rioolvervangingsopgave aan andere opgaven met een ruimtelijke impact zoals de klimaatadaptatieopgave, herinrichtingsopgaven, verkeersopgaven, de woningbouwopgave, duurzame mobiliteit en de energietransitie. 35

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Tabel 6: overzicht vervangings- en verbeteringsmaatregelen. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Gemalen, Tunnelgemalen en Drukrioleringunits

€ 67 100

€ 67 075

" Vrijvervalriolen (GWA,VWA,HWA, DR/IT)"

€ 7 363 500

Maatregelen klimaatadaptatie

€ 1 350 000

TOTAAL

€ 8 780 600

5.2.4

Facilitair

Om het stedelijke watersysteem goed te beheren, nemen wij als gemeente ondersteunende diensten af zoals telefoon en energiediensten. Deze worden gegroepeerd onder ‘facilitair’ en zijn opgenomen in Tabel 7. Tabel 7: overzicht facilitair / overig. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Contributies/abonnementen

€ 7 500

Energie

€ 50 000

Telefoon

€ 9 000

Doorber. HKP Tractie

€ 70 000

TOTAAL

€ 136 500

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Middelen

De vervangingswaarde van het stedelijk watersysteem in de gemeente Hoorn bedraagt ca. € 392,8 miljoen. Hier zitten geen investeringen voor klimaatadaptatie bij in. Voor het beheer van dit systeem zijn geschikte mensen en financiële middelen nodig. In de aankomende planperiode geven we hieraan gemiddeld € 6,4 miljoen per jaar uit. Geld dat bewoners en ondernemers via de rioolheffing bijeenbrengen. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde personele en financiële middelen om invulling te geven aan goed en doelmatig rioleringsbeheer in Hoorn.

6.1

Personele middelen

De bestaande formatie in de gemeente Hoorn is weer gegeven in Tabel 8 en bedraagt 14,5 fte. De verwachting is dat de formatie voldoende is om de werkzaamheden uit te voeren zoals we ons hebben voorgenomen in dit plan. Voor Planvorming, onderzoek en facilitair is de huidige beschikbare formatie 2,5 fte. Dit is onvoldoende om de voorgenomen werkzaamheden uit te voeren. Volgens de 'rioned-normen' zou dit ongeveer 2,9 fte moeten zijn, 0,4 fte meer dan de huidige formatie voor dit onderdeel. Om binnen de huidige formatie alle werkzaamheden uit te kunnen voeren zouden ook de werkzaamheden voor het opstellen van de jaarprogramma's (beoordelen inspectieresultaten en verwerken in onderhouds- en vervangingsplanning, beoordelen meetresultaten, bepalen te verrichten aanleg, onderzoek en maatregelen en uitwerken jaarprogramma's) zoveel mogelijk moeten worden uitbesteed. Vanuit het team Realisatie wordt ondersteuning geleverd zodat wij deze werkzaamheden toch in eigen beheer uit kunnen voeren. Hiernaast is de benodigde afstemming met bewoners en bedrijven de laatste jaren sterk toegenomen. Ook hiervoor is extra menskracht nodig. Dit schatten wij in op 0,2 fte. Ook hiervoor levert het team Realisatie ondersteuning. Voor onderhoud heeft de buitendienst 8,0 fte beschikbaar. Dit is voldoende om de werkzaamheden uit te voeren.

Met de beschikbare personele middelen voor maatregelen kunnen de geplande vervangingen en verbeteringen worden gerealiseerd, zij het dat het overgrote deel (meer dan 80%) van het uitbesteedbare werk dan uitbesteed moet worden. Willen wij deze werkzaamheden volledig in eigen beheer uitvoeren is een uitbreiding nodig met 4 fte van 3,9 naar 7,9 fte. Tabel 8: Jaarlijkse huidige formatie (2021) gemeente Hoorn

Onderdeel

Binnendienst

Buitendienst

TOTAAL

Planvorming, onderzoek en facilitair

2,5 fte

0,0 fte

2,5 fte

Onderhoud

0,1 fte

8,0 fte

8,1 fte

Maatregelen

3,9 fte

0,0 fte

3,9 fte

TOTAAL

6,5 fte

8,0 fte

14,5 fte

De huidige formatie leidt, samen met de doorbelastingen vanuit ondersteunende teams, tot kosten die ten laste komen van de rioolheffing. Deze zijn weergegeven in Tabel 9. Tabel 9: overzicht loonkosten en overhead. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2021.

Activiteit

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Loonkosten

€ 629 000

Overhead

€ 545 000

TOTAAL

€ 1 174 000

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

6.2

Financiële middelen

In het kostenoverzicht (zie bijlage E) maken we onderscheid in exploitatiekosten en investeringsuitgaven. Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig rioleringsbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en vaak worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen, -de kapitaallasten- bestaan uit rente en afschrijvingen. Om tot een kostendekkend tarief te komen hebben we een financiële doorrekening van de rioolheffing over 60 jaar gemaakt. We hanteren in Hoorn de financieringsmethodiek ‘sparen vooraf’. Hierbij betalen we 100% van investeringen in gemalen via de spaarvoorziening.

Overige investeringen, investeringen voor klimaatadaptieve maatregelen, vrijvervalriolering en pers- en druk leidingen, betalen we zoveel mogelijk uit onze spaarvoorziening, maar om te voorkomen dat de heffing hard moet stijgen, activeren we een deel hiervan. Bij de financiële doorrekening van de rioolheffing, hebben wij verschillende effecten onderzocht van te verwachten ontwikkelingen. Hiermee beantwoorden wij de volgende vragen: • •

Wij reserveren budget voor klimaatadaptatie maatregelen. Wat is het effect hiervan op de heffing? Wat is het effect op de heffing van een stijging van de rente van 0,3% naar 1,0% vanaf 2024?

6.2.1

Uitgangspunten

Rioolheffing • • • • •

•

De rioolheffing per (equivalente) heffingseenheid bedraagt in 2021 € 162,99; De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b); Reserveren voor tariefsegalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen – door dotaties aan de voorziening(en) – is toegestaan; Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan; De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de waterhuishouding; Er wordt rekening gehouden met 0,17% kwijtschelding van de heffingsinkomsten en jaarlijks € 25.000 oninbare heffing.

Rente & inflatie • • •

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 0,3%. Deze rente wordt voor het eerst doorbelast in het jaar van investering; Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen; Er vindt per jaar 1,85% indexatie van de uitgaven plaats (als gevolg van inflatie);

BTW •

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van directe kosten.

Voorzieningen • • • 38

Het saldo van de Egalisatievoorziening (BBV 44.2) bedraagt per 1 januari 2021: € 1.600.000; Het saldo van de Voorziening toekomstige investeringen riolering (BBV 44.1d), bedraagt per 1 januari 2021: € 8.913.922; Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn; Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

•

Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

Heffingseenheden • •

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2021: 35.401. Dit aantal eenheden is het gewogen gemiddelde berekend uit de totale inkomsten vanuit de rioolheffing uit woningen en niet-woningen en het tarief voor woningen; Het aantal (equivalente) heffingseenheden stijgt tot het jaar 2030 jaarlijks met 250 tot 37.901, dit is conform 50% van de huidige woningbouwprognose.

Investeringen •

•

• • •

De gemeente draagt vanuit de rioolheffing bij aan voorzieningen in de buitenruimte als deze functioneel bijdragen aan het waterrobuust maken van het stedelijk watersysteem. Bijvoorbeeld verlagingen in het groen waar overtollig water naar kan wegstromen zoals bermen of speelweides, groene daken/gevels die water vasthouden, waterpasserende verhardingsmaterialen of waterpartijen voor de opvang van regenwater. Wij reserveren €1,35 miljoen tussen 2022 en 2050 voor klimaatadaptieve maatregelen. Het vervangingsschema voor vrijvervalriolering hebben we in de jaren van de planperiode gebaseerd op basis van de projectplanning. Het vervangingsschema voor de lange termijn (decennia) is gebaseerd op de gegevens over de vrijvervalriolering in de gemeentelijke rioleringsdatabase. De berekeningen zijn primair en gebaseerd op de technische levensduur van de aangelegde riolering. Daarnaast hebben we rekening gehouden met een verwachte restlevensduurbeperking op grond van schades die bij rioolinspecties zijn geconstateerd. Vervangingsschema’s voor rioolgemalen, drukriolering, persleidingen en randvoorzieningen hebben we gebaseerd op de verwachte technische levensduur. De onderliggende kostenkengetallen zijn gebaseerd op de kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water van de Stichting Rioned en getoetst aan eigen besteksramingen.

We sparen voor investeringen voor gemalen, tunnelgemalen en drukrioleringunits. We activeren investeringen voor vrijvervalriolering, persleidingen, randvoorzieningen gedeeltelijk en hanteren hierbij de volgende afschrijvingstermijnen: •

•

De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor vrij verval riolering, persleidingen, randvoorzieningen en drainage bedraagt 50 jaar;

De afschrijving vindt lineair plaats, startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

6.2.2

Uitgaven

De in paragraaf 6.2.1 beschreven uitgangspunten, voorziene planmaatregelen en jaarlijkse werkzaamheden leiden tot het volgende uitgavenpatroon voor de gemeente Hoorn in de periode 2021-2080

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Figuur 10: Verwacht uitgavenpatroon gemeente Hoorn periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

6.2.3

Kostendekking

Wij schrijven voor de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2080) alle investeringen voor gemalen af door spaarbedragen in mindering te brengen op investeringen. Voor investeringen voor ons overige areaal bouwen we spaarbedragen op gedurende de beschouwde periode. We dekken in 2021 35% van deze investeringen vanuit onze spaarvoorziening. Dit percentage bouwen we op van 35% in 2032 tot 100% in 2080.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Figuur 11: Investeringen: Aandeel financiering via activeren en aandeel financiering via spaarvoorziening in gemeente Hoorn periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

We activeren dus een gedeelte van onze investeringen en schrijven deze af tegen vaste afschrijvingstermijnen. Dit leidt dan alsnog tot boekwaarden en van daaruit nieuwe kapitaallasten (rente en afschrijving). Bovendien leiden de resterende boekwaarden van in het verleden geactiveerde investeringen in de beschouwde periode nog tot kapitaallasten (zie Figuur 12).

Figuur 12: Verwacht boekwaardeverloop gemeente Hoorn periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

Het uitgavenpatroon in Figuur 10 in combinatie met het boekwaardeverloop in Figuur 12 en de boekwaarde van investeringen uit het verleden leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 13. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Figuur 13: Verwacht lastenpatroon gemeente Hoorn periode 2021-2080 volgens (prijspeil 2021).

De benodigde totale baten zijn in onderstaande grafiek vertaald naar de benodigde rioolheffing. In het begin van de beschouwde periode, tussen 2022 en 2050, komt een investeringspiek op onze gemeente af, van een jaarlijks gemiddelde van € 9,1 miljoen. In de periode daarna (2051-2068), daalt het investeringsniveau naar jaarlijks gemiddeld € 7,0 miljoen om vanaf 2069 flink te dalen naar jaarlijks gemiddeld € 3,1 miljoen. Omdat wij zoveel mogelijk investeringen financieren vanuit de spaarvoorziening, heeft de verlaging van investeringsniveau direct effect op de benodigde rioolheffing.

Figuur 14: Benodigd heffingsverloop gemeente Hoorn periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

Het overzicht in Tabel 10 drukt Figuur 14 in getallen uit. De rioolheffing stijgt t/m 2045 met 2,8% en blijft daarna gelijk op €316,22 tot 2060. Vanaf 2060 daalt de heffing met 2,8% tot 2076 tot een gelijk niveau van € 200,75. 42

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient de in Tabel 10 en Figuur 14 weergegeven rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. Tabel 10: Verwacht heffingsverloop gemeente Hoorn periode 2022-2027 (prijspeil 2021).

Jaar

Benodigde inkomsten uit rioolheffing (exclusief kwijtschelding en oninbare heffing)

Aantal (equivalente) heffingseenheden

Rioolheffing per eenheid tegen vast prijspeil

Rioolheffing per eenheid inclusief 1.85% indexatie

2022

€ 5 973 448

35.651

€ 167,55

€ 170,66

2023

€ 6 183 766

35.901

€ 172,25 (+2,8%)

€ 178,68 (+4,7%)

2024

€ 6 401 179

36.151

€ 177,07 (+2,8%)

€ 187,08 (+4,7%)

2025

€ 6 625 918

36.401

€ 182,03 (+2,8%)

€ 195,88 (+4,7%)

2026

€ 6 858 225

36.651

€ 187,12 (+2,8%)

€ 205,10 (+4,7%)

2027

€ 7 098 345

36.901

€ 192.36 (+2,8%)

€ 214,74 (+4,7%)

De spaarbedragen leiden tot stortingen naar – en de vervangingsinvesteringen tot onttrekkingen uit – de Spaarvoorziening Rioolvervanging volgens BBV art. 44.1d. Ter bevordering van lastenegalisatie worden verschillen tussen totale baten en lasten verwerkt op de Egalisatievoorziening (art. 44.2 BBV). Het gecombineerde saldoverloop van beide voorzieningen is weergegeven in Figuur 15.

Figuur 15: Verwacht verloop voorziening gemeente Hoorn periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

6.2.4

Effecten investeringen klimaatadaptatie en rentestijging

Met het laten stijgen van de heffing met 2,8% tot 2045 volgen we de trend van de afgelopen jaren in de gemeente Hoorn. De uitgangspunten verschillen echter van de uitgangspunten in het vorige kostendekkingsplan. Toen was het rentepercentage hoger dan het huidige rentepercentage en er werd geen rekening gehouden met extra investeringen voor klimaatadaptatie. In deze paragraaf beschrijven we het effect van extra investeringen voor klimaatadaptatie op de rioolheffing door te analyseren wat het heffingsverloop zonder deze extra investeringen geweest zou zijn. Daarnaast beschrijven we het effect van een eventuele rentestijging op de heffing. In Figuur 16 is het benodigde heffingsverloop voor de gemeente Hoorn weergegeven. Daarnaast zijn de resultaten opgenomen van een gevoeligheidsanalyse naar de volgende effecten op de heffing: • •

Schrappen van budget investeringen klimaatadaptatie van € 1,35 miljoen in periode 2022-2050 (scenario A) Stijging rentepercentage naar 1,0% vanaf 2024 (scenario B)

Figuur 16: Benodigd heffingsverloop gemeente Hoorn en resultaat gevoeligheidsanalyse klimaatadaptatie en rentestijging periode 2021-2080 (prijspeil 2021).

Het overzicht in Tabel 11 drukt Figuur 16 in getallen uit. Effect extra investeringen voor klimaatadaptatie

Vanuit het heffingsverloop in Tabel 11 en Figuur 16, blijkt dat de heffing tot 2045 met 0,5% minder zou hoeven stijgen als er geen extra investeringen voor klimaatadaptatie aan de rioolheffing zouden worden toegerekend (jaarlijks € 1,35 miljoen in periode 2022-2050). Zonder extra investeringen voor klimaatadaptatie, zou de maximale heffing stijgen tot € 282,68 in 2045, in plaats van € 316,22. Effect rentestijging

In de gemeente Hoorn, financieren we zoveel mogelijk investeringen via onze spaarvoorziening. Hiermee zorgen we dat we minderafhankelijk worden van renteschommelingen. Omdat we een gedeelte van onze investeringen activeren, zal een rentestijging wel direct effect hebben op de hoogte van de rioolheffing. In Tabel 11 en Figuur 16 is te zien dat een rentestijging vanaf 2024 naar 1,0% als effect heeft dat de rioolheffing met 0,3% meer moet stijgen ten opzichte van een gelijkblijvend rentepercentage van 0,3%. De heffing stijgt dan naar € 334,39 in 2045, in plaats van € 316,22. Hoe groter de verandering in het rentepercentage, hoe groter heft effect op de benodigde heffing.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Tabel 11: Benodigd heffingsverloop gemeente Hoorn en resultaat gevoeligheidsanalyse klimaatadaptatie en rentestijging periode in planperiode (prijspeil 2021).

Rioolheffing per eenheid tegen vast prijspeil Jaar • •

1. KDP Hoorn: 0,3% rente incl. klimaatadaptatie

Rioolheffing per eenheid tegen vast prijspeil

• •

2. Scenario excl. Klimaatadapt: 0,3% rente excl. klimaatadaptatie

Rioolheffing per eenheid tegen vast prijspeil

• •

3. Scenario stijging rente: 1,0% rente incl. klimaatadaptatie

2022

€ 167,55

2023

€ 172,25 (+2,8%)

€ 171,41 (+2,3%)

€ 172,66 (+3,1%)

2024

€ 177,07 (+2,8%)

€ 175,35 (+2,3%)

€ 177,93 (+3,1%)

2025

€ 182,03 (+2,8%)

€ 179,38 (+2,3%)

€ 183,36 (+3,1%)

2026

€ 187,12 (+2,8%)

€ 183,51 (+2,3%)

€ 188,95 (+3,1%)

2027

€ 192.36 (+2,8%)

€ 187,73 (+2,3%)

€ 194,71 (+3,1%)

6.2.5

Risico’s

Bij de interpretatie van de resultaten dient rekening te worden gehouden met de huidige, lage rentestand. Naast de renteontwikkelingen zijn er andere onzekerheden in de toekomst die de rioolheffing zullen beïnvloeden zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen en ontwikkelingen rondom klimaatadaptatie. Het langjarig verloop van de rioolheffing hebben we berekend op basis van een inschatting van de restlevensduur, gebaseerd op rioolinspecties, huidige inzichten in mogelijke ontwikkelingen en financiële uitgangspunten. Onvoorziene ontwikkelingen, calamiteiten, strengere regelgeving of bijvoorbeeld wijzigingen in financiële uitgangspunten kunnen het verloop beïnvloeden. Mocht dit aan de orde zijn, actualiseren we het kostendekkingsplan.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Bijlage A Begrippen en definities

DEFINITIE VAN BEGRIPPEN • • • • • •

Doelmatig Dit vullen we als volgt in: De goede dingen doen: maatregelen dienen effectief te zijn. Met de maatregelen voorkomen of beperken we problemen of lossen deze op. De dingen goed doen: maatregelen dienen efficiënt te zijn. We nemen geen maatregelen in openbaar gebied als alternatieven op een niet openbare probleemlocatie goedkoper of effectiever zijn. Een goede verhouding tussen kosten en rendement. De kosten van de maatregelen staan in verhouding tot de effecten. Effectiviteit gaat over de mate waarin het resultaat aan het beoogde doel beantwoordt. Efficiëntie gaat over het proces om tot dit resultaat te komen. Doelmatigheid gaat over de combinatie van beide.

Redelijkerwijs De betekenis hiervan is situatie afhankelijk en wegen we af op basis van kosten-baten, inpasbaarheid en maatschappelijke overlast.

Duurzaam Hiermee doelen we op energie- en grondstoffengebruik, energie- en grondstoffen terugwinning en levensduur.

Aantoonbaar De te nemen acties zijn te herleiden en hiermee te controleren.

Hydrologisch neutrale ontwikkeling De ontwikkeling heeft geen negatief effect op de omgeving.

Hydrologisch positieve ontwikkeling De ontwikkeling heeft geen negatief effect op de omgeving en vermindert bovendien eventueel bestaande negatieve effecten.

Aanbod op RWZI De totale hoeveelheid afvalwater die wordt aangeboden aan de RWZI. Aangesloten verhard oppervlak Het op de riolering aangesloten oppervlak dat tijdens neerslag regenwater afvoert naar het rioleringssysteem. Afvalwaterakkoord Een akkoord tussen waterschap en gemeente. Het bevat afspraken over overnamepunten en afnamehoeveelheden. Daarnaast staat in het afvalwaterakkoord hoe partners omgaan met uitwisseling van (meet)gegevens, elkaar informeren in de situatie van groot onderhoud of calamiteiten, enzovoort. Afvloeiend regenwater Neerslag die tot afstroming komt.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Afkoppelen/niet-aankoppelen Het op de gemengde of vuilwaterriolering aangesloten afvoerend verhard oppervlak loskoppelen en aansluiten op een hemelwatervoorziening. Bij nieuwbouw: het niet aansluiten van afvoerend verhard oppervlak op een vuilwatersysteem. Afnamehoeveelheid De toegestane hoeveelheid water dat op het overnamepunt wordt aangeboden. Afvalwater Al het water waarvan de houder zich - met het oog op de verwijdering daarvan - ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen. Afvalwaterinstallatie Een (toekomstige) installatie die het afvalwater ter plaatse verwerkt tot grondstoffen. Afvalwatersysteem Het geheel van rioleringstechnische en zuiveringstechnische werken (waaronder riolering, gemalen, persleidingen, AWZI). Algemene regels De lozingen worden tegenwoordig hoofdzakelijk geregeld via algemene regels (AmvB’s). Uitgangspunt: de lozer mag niets doen waarvan hij kan verwachten dat het problemen oplevert voor het riool, de zuivering of het (water)milieu. Assetmanagement Maximaliseren van de waarde van bezittingen door het optimaal uitbalanceren van onderhoud en vervanging in relatie tot kosten, prestaties en risico’s. Basisrioleringsplan (BRP)/verbreed BRP Plan waarin de hydraulische afvoercapaciteit, de vuilemissie en het aanbod op de AWZI wordt getoetst voor de bestaande en toekomstige plansituatie (planhorizon ca. 10-15 jaar).

Het plan bevat in de regel verbeteringsmaatregelen om in de toekomstige situatie te voldoen aan de wensen/eisen van gemeente en waterbeheerder. In een verbreed BRP zijn de zorgplichten grondwater en regenwater meer expliciet uitgewerkt. Bedrijfsafvalwater Afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Blauw-groene verbindingen Aaneenschakeling van water- en groenvoorzieningen, goed te combineren met natuurontwikkeling en opvang/infiltatie van regenwater. Circulaire economie Economie gericht op en maximaal hergebruik van (afval)stoffen. Drukriolering Een mechanisch rioleringssysteem waarbij het afvalwater via kleine pompjes en persleidingen wordt verpompt naar een ontvangstput. Drukriolering wordt vaak toegepast in het buitengebied. Het systeem is niet geschikt voor het transporteren van regenwater.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Energie- en grondstoffenfabriek Aangepaste RWZI voor de terugwinning van energie en grondstoffen uit afvalwater en biomassa. Gemeentelijk rioleringsplan (GRP)/verbreed GRP Een strategische nota waarin op hoofdlijnen de visie van het gemeentebestuur voor de komende planperiode is neergelegd met betrekking tot aanleg en beheer van het rioleringssysteem. Het GRP is een verplicht planinstrument volgens de Wet Milieubeheer (in de toekomst Omgevingswet). In een verbreed GRP zijn de gemeentelijke watertaken mbt de zorgplichten stedelijk afvalwater, grondwater en regenwater concreet uitgewerkt. Gemengd rioolstelsel (GEM) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door één buizenstelsel worden ingezameld en afgevoerd. Gescheiden rioolstelsel (GS) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door afzonderlijke buizenstelsels worden Ingezameld en afgevoerd. Het afvalwater wordt afgevoerd naar een AWZI, (een groot deel van) het regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. Groene berging Verdiepte groenvoorziening voor de tijdelijke opvang van overtollig regenwater. Groen dak Begroeid dak, heeft niet alleen een beschermende functie, maar vangt ook fijn stof af, werkt verkoelend, vertraagt de waterafvoer en draagt positief bij aan vergroening van de stad. Grondwater Spreekt voor zich, geen wettelijke definitie.

Hemelwaterafvoer Afvoer van hemelwater voordat het tot afstroming komt over het wegdek of via de riolering. Hittestress Het optreden van extreme hitte door een ongunstige combinatie van zonnestraling, temperatuur en bebouwing. Dit treedt meestal op in dicht bebouwde centra met een laag ventilatievermogen. Hoofdrioolgemaal Eindgemaal, meestal in beheer en eigendom van een waterbeheerder, via welke het afvalwater wordt getransporteerd naar een AWZI. Huishoudelijk afvalwater Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden. Hydraulische afvoercapaciteit De capaciteit van een rioolstreng of rioleringssysteem om overtollig water af te voeren. IBA Systeem voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Vergelijkbaar met een verbeterde septic-tank. Industrieel afvalwater Afvalwater afkomstig van industrieën of bedrijven.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Ingrijpmaatstaf Grenstoestand van een rioleringsobject waarbij ingrijpen noodzakelijk is en maatregelen moeten worden opgesteld. Infiltratievoorziening Een waterdoorlatende ondergrondse voorziening die het regenwater opvangt en het langzaam laat wegzakken in de bodem. Inspecteren Het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand van rioleringsobjecten. Kapitaallasten De langjarige kosten verband houdend met een nieuwe investering die niet direct is afbetaald. LCA Levens Cyclus Analyse, analyse van de benodigde materialen, energie en kosten over de levensduur van een object. Maaiveld Veelgebruikte term om een hoogte aan te kunnen relateren. Meestal is bedoeld het straatniveau of de hoogte van een groenstrook. Nieuwe sanitatie Geheel van duurzame sanitaire voorzieningen zoals composttoiletten, natuurlijke filters e.d. voor de lokale verwerking van afvalwater. Omgevingsgericht Rekening houdend met de gewenste toekomstige inrichting van het openbare gebied. Openbare riolering Het gedeelte van de buitenriolering in eigendom en beheer bij de overheid (in de meeste gevallen is dit de gemeente). Overlastfrequentie Het theoretisch gemiddeld aantal malen per jaar dat ernstige hinder of wateroverlast optreedt als gevolg van overbelasting van de riolering.

Overnamepunt Punt waar de overdracht plaatsvindt van het afvalwater uit de riolering aan het transportsysteem van het waterschap. Persleiding Een leiding waardoor rioolwater met gebruikmaking van één of meerdere pompen onder overdruk wordt afgevoerd. Randvoorziening Vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel met als het doel het afvangen van vuil en/of bergen van overtollig afvalwater. Dergelijke voorzieningen worden toegepast ter verbetering van de waterkwaliteit.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Regenwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van afstromend regenwater. Regenwatersysteem Zie “RWA-systeem”. Regenwateruitlaat Voorziening bedoeld voor de directe lozing van regenwater op oppervlaktewater of groene berging. Regenweerafvoer (rwa) Afvoer van ingezameld regenwater. Relinen Het inbrengen van een verstevigende constructie ter versterking van de buis. Meestal in de vorm van een in te brengen flexibele kous die door hete lucht, of water en/of licht uithardt en de buis duurzaam herstelt. Regenwatersysteem Het geheel aan voorzieningen voor de gescheiden inzameling en transport van regenwater. Restlevensduur Resterende levensduur van een riool, gebaseerd op de toestand van het riool (technische restlevensduur) of de leeftijd van het riool (theoretische restlevensduur). Retentiebassin Een ruimte al of niet overdekt, voor het tijdelijk opslaan van overtollig regenwater. Riolering Het geheel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Rioleringsbeheer Zorg voor het goed functioneren van het rioleringssysteem. Rioolheffing De belasting die bewoners en bedrijfsleven moeten betalen om gebruik te mogen maken van de riolering. De heffing kan uit een aansluitheffing en een afvoerheffing bestaan.

De aansluitheffing wordt geheven wegens het hebben van een aansluiting op het gemeentelijk riool. De rioolafvoerheffing wordt geheven wegens het afvoeren van rioolwater afkomstig van de gebruiker van een onroerend goed. Rioleringsbeheerplan (RBP)/verbreed RBP In een rioleringsbeheerplan staat op welke wijze het rioleringssysteem wordt beheerd. Het bevat o.a. onderhoudsstrategieën en een vervangingsplanning riolering. In een verbreed RBP is het onderhoud en beheer ook uitgewerkt voor hemelwater- en grondwatervoorzieningen. Rioolbeheerder Openbaar lichaam belast met de zorg voor (het goed functioneren van) de riolering (meestal een gemeente). Rioolgemaal Bouwwerk met een inrichting voor het verpompen van afvalwater. Riooloverstortput Voorziening die bij hevige of langdurige neerslag in werking treedt en het overtollige regenwater loost op een voorziening of direct op oppervlaktewater.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Rioleringssysteem Samenstel van riolen en rioolputten voor de inzameling en het transport van afvalwater. Rioolwaterzuivering (RWZI) Een inrichting (werk) waar het afvalwater wordt ontdaan (van een groot deel) van de verontreinigingen. Riothermie Techniek om thermische energie (warmte) te onttrekken aan het afvalwater en deze her te gebruiken, bijvoorbeeld voor de verwarming van en zwembad. RWA-systeem Rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van regenwater. Sanitatie Geheel van sanitaire voorzieningen zoals waterleiding, riolering, sanitair e.d. en voorlichting over nut en noodzaak van hygiënische leefomstandigheden als preventieve maatregel tegen gezondheidsklachten/ziekten. Stedelijk afvalwater Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Transitie Een geleidelijke ombuiging van een bestaande situatie naar een toekomstig gewenste situatie. Bijvoorbeeld de transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie. Vacuümtoilet Een vacuüm toilet transporteert d.m.v. drukverschil het afvalwater van toiletten, douches en wastafels. Door de kleine leidingdiameters werkt het waterbesparend. Vacuüm riolering Rioleringssysteem dat het afvalwater transporteert d.m.v. drukverschil. Dit systeem is niet geschikt voor het transport van regenwater.

Verbeterd gemengd rioolstelsel (VGM) Gemengd rioolstelsel met ter plaatse van één of meerdere lozingspunten een randvoorziening met als doel vuilemissiereductie. Verbeterd gescheiden rioolstelsel (VGS) Gescheiden rioolstelsel waarbij een deel van het (meest vervuilde) regenwater wordt verpompt naar de AWZI of alternatieve locatie voor de behandeling van verontreinigd regenwater. Voedselrestenvermaler Voorziening in de gootsteen die de grove delen vermaalt tot een vloeibare massa (in Nederland niet toegestaan). Vrijvervalriolering Rioleringssysteem waarbij het transport van afvalwater plaatsvindt door middel van de zwaartekracht. Vuilemissie Het totaal aan vervuilende stoffen afkomstig uit het rioleringssysteem dat (in)direct via riooloverstortputten wordt geloosd op oppervlaktewater. 51

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Vuilwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater. Vuilwatersysteem Het geheel aan voorzieningen voor de gescheiden inzameling en transport van stedelijk afvalwater. Waarschuwingsmaatstaf Grenstoestand van een rioleringsobject waarbij de actuele toestand discutabel is en nader onderzoek benodigd.

Wadi Een bovengrondse droogstaande groenvoorziening die het regenwater opvangt en langzaam laat wegzakken in de bodem Waterpasserende/waterdoorlatende verharding Verharding (meestal wegbestrating) die het regenwater laat passeren via grof materiaal in de voegen (waterpasserend) of via het poreuze materiaal (waterdoorlatend). Water-op-straat Het verschijnsel tijdens hevige of langdurige neerslag dat water uit de riolering op straat komt te staan of dat regenwater niet in de riolering kan stromen als gevolg van overbelasting en/of een belemmerde afvoer. Wateroverlast Het verschijnsel dat “water op straat” overgaat in wateroverlast in de vorm van ernstige hinder (langdurige onbereikbaarheid) of leidt tot waterschade (bijvoorbeeld water in de woning). Zorgplicht stedelijk afvalwater De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de binnen het grondgebied van de gemeente gelegen percelen. Zorgplicht hemelwater De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling van het afvloeiend hemelwater, voor zover van degene die zich daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen, redelijkerwijs niet kan worden gevergd het afvloeiend hemelwater op of in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen.

Zorgplicht grondwater De gemeente draagt zorg voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van het waterschap of de provincie behoort.

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

Bijlage B Wetgeving

A) EUROPEES

Europese Kaderrichtlijn Water

B) NATIONAAL

Waterwet (Ww)

Wet Milieubeheer (Wm)

Zorgplichten Afval-, Hemel-, en Grondwater

Lozingen besluit Afvalwater (Wm)

Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo)

Wet Informatie Uitwisseling Bovengrondse en Ondergrondse Netten en Netwerken (Wibon)

Basisregistratie Ondergrond (Bro)

Wet op lijkbezorging en besluit op lijkbezorging (1991)

Nationaal Waterplan 2016-2021

10. Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) + addendum 11. Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten 12. Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie 13. Omgevingswet 14. Drinkwaterwet en drinkwaterbesluit

NADERE INFORMATIE: ZIE WWW.INFOMIL.NL

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

A.1 (EUROPEES) KADERRICHTLIJN WATER De Kaderrichtlijn Water (KRW) is de Europese richtlijn voor de beoordeling van oppervlakte- en grondwaterkwaliteit in Europa. De KRW is daarmee bepalend voor beleidsvorming en maatregelen in veel Nederlandse wateren. De Europese Kaderrichtlijn Water (richtlijn 2000/60/EG) is sinds eind 2000 van kracht. Doel van de KRW is om de Europese wateren in een ‘goede toestand’ te krijgen en om in heel Europa duurzaam met water om te gaan. De bescherming van water heeft zowel betrekking op kanalen, rivieren, meren en kustwateren als op grondwater. B.1 (NATIONAAL) WATERWET

De Waterwet regelt in hoofdzaak het beheer van watersystemen, waaronder waterkeringen, oppervlaktewater- en grondwaterlichamen. De wet is gericht op het voorkomen dan wel beperken van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste, de bescherming en verbetering van kwaliteit van watersystemen en de vervulling van maatschappelijke functies door watersystemen. Niet in de laatste plaats levert de Waterwet een belangrijke bijdrage aan kabinetsdoelstellingen zoals: vermindering van regels, vereenvoudiging van vergunningstelsels en vermindering van administratieve lasten. Veel activiteiten vallen onder algemene regels, waarvoor geen watervergunning nodig is; in deze gevallen kan dan met een melding worden volstaan. Lozingen van hemelwater uit het gemeentelijk rioolstelsel bijvoorbeeld vallen niet meer onder vergunningplicht (voorheen Wvo-vergunning), maar onder algemene regels. Bevoegd gezag kan Rijkswaterstaat, het waterschap of de provincie zijn. Activiteiten waarvoor een watervergunning nodig is, zijn: • • • • • • • •

Stoffen in een oppervlaktewaterlichaam brengen; Afvalwater in een oppervlaktewaterlichaam lozen of rechtstreeks (dus niet via de gemeentelijke riolering) afvoeren naar een rioolwaterzuiveringsinrichting; Stoffen in zee brengen; Een waterstaatswerk of beschermingszone gebruiken (aanleg, wijzigen, verwijderen); Een waterstaatswerk is een oppervlaktewaterlichaam, bergingsgebied, waterkering of ondersteunend kunstwerk (bijv. een sluis of stuw); Water in de bodem brengen of eraan onttrekken; Grondwater onttrekken of in samenhang daarmee water in de bodem brengen (infiltreren). Ook onttrekkingen in verband met bodemenergiesystemen vallen in deze categorie; Water in een oppervlaktewaterlichaam brengen of eraan onttrekken;

B.2 (NATIONAAL)

WET MILIEUBEHEER

De Wet Milieubeheer (Wm) bevat verschillende onderdelen die specifiek van toepassing zijn op watergerelateerde onderwerpen, zoals indirecte lozingen, de gemeentelijke zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater en het gemeentelijk rioleringsplan. De Wm kent naast watergerelateerde onderwerpen ook onderdelen die van grote relevantie zijn voor waterzaken. Te denken valt aan de afvalstoffenregelgeving, de coördinatie bij vergunningverlening en de samenwerking tussen bevoegde gezagen. Samen met de Waterwet biedt de Wm de wettelijke grondslag voor een aantal uitvoeringsbesluiten en de gemeentelijke afval-, hemel-, en grondwaterzorgplichten. B.3 (NATIONAAL)

ZORGPLICHTEN AFVAL-, HEMEL- EN GRONDWATER

Zorgplicht stedelijk afvalwater De zorgplicht stedelijk afvalwater valt onder de Wet Milieubeheer (in toekomst onder Omgevingswet). In artikel 10.33 is de wettelijke verplichting vastgelegd:

Onze referentie: D10042471:18 - Datum: 29 oktober 2021

PROGRAMMA STEDELIJK WATER EN RIOLERING 2022-2027

1. De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de binnen het grondgebied van de gemeente gelegen percelen, door middel van een openbaar vuilwaterriool naar een inrichting als bedoeld in artikel 3.4 van de Waterwet. 2. In plaats van een openbaar vuilwaterriool en een inrichting als bedoeld in het eerste lid kunnen afzonderlijke systemen of andere passende systemen in beheer bij een Gemeente, Waterschap of een rechtspersoon die door een Gemeente of Waterschap met het beheer is belast, worden toegepast, indien met die systemen blijkens het gemeentelijk rioleringsplan eenzelfde graad van bescherming van het milieu wordt bereikt. Zorgplicht hemelwater De zorgplicht hemelwater valt onder de Waterwet (in toekomst onder Omgevingswet). In artikel 3.5 is de wettelijke verplichting vastgelegd: 1. De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling van het afvloeiend hemelwater, voor zover van degene die zich daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen, redelijkerwijs niet kan worden gevergd het afvloeiend hemelwater op of in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen. 2. De gemeente draagt tevens zorg voor een doelmatige verwerking van het ingezamelde hemelwater.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hoorn&id=fee49b42-d461-43a2-a071-f69600c802ac