Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
Wij ondersteunen en faciliteren deze instanties financieel (zie bij financiële ontwikkelingen) en volgen nauwlettend de ontwikkelingen. Lokale ontwikkelingen jeugd Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): Goede start Het GALA is een akkoord tussen Rijk, zorgverzekeraars, gemeenten en GGD gericht op gezondheidsbevordering op verschillende gezondheidsthema’s (zie ook programma Gezond en Vitaal). Het thema kansrijke start is één van de thema’s. In Hoogeveen noemen we dat Goede start. Gezondheid is overerfbaar, niet alleen genetisch, maar ook sociaal door opleidingsniveau, inkomen en leefomstandigheden. Mensen in een kwetsbare situatie, zoals veel mensen met een lage SES, hebben een hoger risico op een slechtere gezondheid. De eerste duizend dagen, vanaf tien maanden voor de geboorte tot ongeveer twee jaar, zijn cruciaal en vormen een goede voorspeller voor fysieke, mentale en sociale problemen op latere leeftijd. De omgeving waarin een kind wordt geboren, opgroeit en zich ontwikkelt in de eerste duizend dagen, bepaalt in grote mate de kansen voor later. Door nu te investeren in een goede, kansrijke start voor elk kind, bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen. 24
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
02 Jeugdhulp en Participatie
In Hoogeveen maken in verhouding minder kinderen een goede start door bijvoorbeeld vroeggeboorte of een te laag geboortegewicht (de zogenaamde big 2). Al vanaf de zwangerschap staan kinderen vaker bloot aan medische of sociale risicofactoren zoals stress, rook, slechte voeding, opgroeien in armoede of gebrek aan liefdevolle aandacht. Dit heeft een levenslang effect op zowel de fysieke als mentale gezondheid en ontwikkeling. En daarmee op de kansen op school, op de arbeidsmarkt en in de maatschappij. De cijfers geven aan dat gezondheidsverschillen eerder groter dan kleiner worden. Omdat de eerste duizend dagen cruciaal zijn werkt de Hoogeveense lokale coalitie Goede start aan verbeterde kansen voor (aanstaande) kinderen.
Reguliere werkzaamheden
Doelstellingen 1. Kinderen en jongeren groeien gezond en veilig op in Hoogeveen Wat willen we bereiken in 2024?
Gemeente Hoogeveen
1. We willen vroegtijdige inzet in kwetsbare gezinnen. 2. We willen geweld in afhankelijkheidsrelaties duurzaam keren. 3. Toegankelijke jeugdhulp ('matched care'). 4. Versterken partnerrelaties en terugdringen van (complexe) scheidingen. 5. We willen de sociale basis versterken, zoals vastgelegd in het Herontwerp Sociaal Domein. 6. We willen een strakkere regie op huishoudens met meerdere zorgvoorzieningen, zoals vastgelegd in het Herontwerp Sociaal Domein 7. We voeren integraal de uitvoeringsagenda uit van het Herontwerp Sociaal Domein. 25
02 Jeugdhulp en Participatie
Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe?
Risico's en randvoorwaarden
Programmabegroting 2024-2027
1. Onder de vleugels van GALA zetten we in op meer deelname aan de Samen zwanger en Samen ouders groepsconsulten, ook voor (aanstaande) ouders die zich in een kwetsbare situatie bevinden. 2. Doorgaan met bestaande aanpak vanuit het team Moeders van Hoogeveen; hierbij ondersteunen we kwetsbare ouders met een baby op komst, gedurende de zwangerschap en een periode daarna (de eerste duizend dagen van de baby). 3. We versterken de samenwerking met onze partners in de veiligheidsketen, vooruitlopend op de invoering van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. 4. We hebben sinds 1 januari 2023 een aandachtsfunctionaris relaties en scheiding die zicht richt op een totale aanpak rondom relaties en echtscheiding. 5. We onderzoeken de inzet van een flexibele schil van aanbod jeugdhulp dat we snel en zonder wachtlijst vanuit de toegang kunnen inzetten als onderdeel van de inzet van sterke lokale teams, zoals genoemd in de hervormingsagenda. 6. We versterken de regiefunctie en werken aan een integrale toegang wanneer meervoudige problematiek speelt. Dit gebeurt in samenhang met de sociale teams. 7. Begeleid zelfstandig wonen 17+ met lichte ondersteuning door SWW. Dit initiatief maakt onderdeel uit van de nota Woon(zorg)visie. Dit betreft een samenwerking tussen Jeugd en WMO. 8. We nemen deel aan Veilig Thuis Drenthe op de aanpak rond huiselijk geweld en kindermishandeling.
Veilig Thuis transformeert naar een expertisecentrum, wat dit inhoudelijk en financieel gaat betekenen volgt nog. 1. We meten de tevredenheid van de inwoners die we bedienen, doordat de gemeentelijke toegang bijna alle gezinnen die jeugdhulp gebruiken, jaarlijks spreken. Er wordt dan gekeken of de hulp nog aansluit en of de doelen worden behaald. 2. Er wordt eens per jaar een onafhankelijk cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd, om te meten of we de inwoners op de juiste manier bedienen. 3. We meten het tweedelijns jeugdhulpgebruik en verbinden daar, waar nodig, conclusies aan. 4. De mate van regie die cliënten nodig hebben wordt bijgehouden en gemeten, door de cliënten die jeugdhulp gebruiken in te delen in vier categorieën (van enkelvoudig en zelfredzaam tot meervoudig en beperkt zelfredzaam). 5. We meten het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen en het aantal zorgmeldingen bij Veilig Thuis Drenthe. Voldoende ruimte (op inhoud, formatief en in tijd) én lef om de nieuwe activiteiten vorm te geven.
2. We geven kinderen en jongeren gelijke kansen op een succesvolle en duurzame toekomst Wat willen we bereiken in 2024?
26
1. Kinderen met dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen: horizon verbreden, andere mensen ontmoeten, onbekende plekken leren kennen en maximaal eigen kwaliteiten en talenten ontdekken. 2. Meer kinderen hebben een kansrijke start. 3. Gelijke kansen voor kinderen en jongeren op elk moment van de dag. 4. Beter worden in het bieden van kansen voor de kinderen en jongeren. 5. Meer scholen hebben een plan/werken volgens een plan/visie aan Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe?
Risico's en randvoorwaarden
Gemeente Hoogeveen
02 Jeugdhulp en Participatie
een samenwerking met de buurt/sociale omgeving. 6. Meer kinderen en jongeren hebben een gezond gewicht. 7. Meer kinderen en jongeren ervaren een betere mentale gezondheid. 8. Meer scholen vervangen individueel zorg en welzijnsaanbod voor een passend collectief aanbod. 9. Meer normaliseren van ondersteuningsvraagstukken op school en omgeving. 1. We geven in 2024 uitvoering aan de nota jeugd (debat en besluit in de gemeenteraad op 23 november en 7 december 2023). De nota jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen. Vanuit de overtuiging dat focus zorgt voor meer resultaten gaan we in het programma Jong Hoogeveen van een duizend bloemen bloeien aanpak naar een strategische, integrale koers op onderwijs en jeugd met de volgende drie focuspunten: • Gelijke kansen en maximale talent(h)erkenning voor alle kinderen en jongeren. • Versterken netwerk thuis, school en omgeving van kinderen en jongeren: dat doen we samen. • Verbeteren samenwerking en verbinding tussen onderwijswelzijn-zorg voor passende ondersteuning aan kinderen en jongeren. 2. We praten niet over maar met kinderen en jongeren. Ook bij de uitvoering van de nota jeugd blijven wij in gesprek met onze partners én de kinderen en jongeren in Hoogeveen. 3. In Hoogeveen leren wij in vertrouwen - van en aan elkaar hoe we de talenten van kinderen nog beter kunnen ondersteunen.
Wij organiseren daarom één keer paar jaar een Jong Hoogeveen inspiratiesessie. 4. Samen met de Drentse gemeenten en het onderwijs geven we uitvoering aan de Gelijke Kansen Agenda Drenthe en werken we samen met de gemeenten binnen de Regio Deal aan het vraagstuk kansengelijkheid. 5. In Hoogeveen leren wij in vertrouwen - van en aan elkaar hoe we de talenten van kinderen nog beter kunnen ondersteunen. Wij organiseren daarom bijvoorbeeld één keer per jaar een Jong Hoogeveen inspiratiesessie en een kenniscafé vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin. Voor de (middel)lange termijn volgen we welke effecten er zijn rondom deelname jeugdhulp, verhogen onderwijsniveau, gezondheid van jongeren, cijfers armoede. We gebruiken hiervoor bestaande monitors, zoals de onderwijsmonitor en de gezondheidscijfers van de GGD. We monitoren het aantal getrainde mensen in de Verbindende Aanpak. Ieder kind moet een gelijkwaardige kans krijgen zich volop te ontwikkelen. Zoals we in 2015 al verwachtten bij de start van Jong Hoogeveen, is dit een weg van de lange adem. Daarom is het belangrijk om voortdurend samen met onze partners te streven naar een hoger niveau, ver vooruit te kijken en een route te vinden om onze ambitie waar te maken. Alle partners (h)erkennen de opgave in Hoogeveen en hebben zich verbonden aan Jong Hoogeveen.
De nota jeugd/programma Jong Hoogeveen is ons inhoudelijke kompas met een lange lijn richting 2040. Een programma dat vraagt om: • Groot denken, klein doen. • Ruimte en tijd om de ambities tot uitvoering te brengen. • Focus aan te brengen en te borgen. 27
02 Jeugdhulp en Participatie
Programmabegroting 2024-2027
3. We streven naar bestaanszekerheid voor onze inwoners en voorkomen werkloosheid, armoede en problematische schulden Wat willen we bereiken in 2024? 1. We willen dat onze inwoners zich bewust zijn van de risicofactoren Schuldhulpverlening voor het ontstaan van problematische schulden. 2. We willen zo snel mogelijk persoonlijk in contact komen met inwoners bij wie problematische schulden dreigen te ontstaan. 3. We willen de groei van schulden bij inwoners bij wie problematische schulden zijn ontstaan zo snel mogelijk afremmen. 4. We willen dat inwoners met problematische schulden zo snel mogelijk van hun schulden worden afgeholpen. 5. We willen dat inwoners bij wie het leven is ontregeld of stil is komen te staan door problematische schulden, zo snel mogelijk hun leven weer op de rit krijgen. 6. We willen inwoners die met problematische schulden te maken hebben gehad extra worden geholpen om nieuwe schulden te voorkomen.
28
Armoede/inkomen
1. In situaties waarin inwoners onvoldoende materiële, culturele en sociale middelen hebben, waardoor zij zijn uitgesloten van een levensstandaard die in een samenleving waarin zij leven als minimaal wordt gezien, spreken we van armoede. Armoede is niet alleen een financieel probleem. De problemen binnen de verschillende leefgebieden versterken elkaar. We willen belemmeringen wegnemen bij onze inwoners om mee te doen aan de samenleving. 2. Een inwoner die (tijdelijk) niet in zijn eigen bestaanskosten kan voorzien, krijgt een uitkering. We willen ook in 2024 uitkeringen verstrekken aan diegene die het (tijdelijk) zelf niet redden. Hiermee voeren we de wettelijke taken uit waarmee het college belast is.
Werk/re-integratie
1. We willen dat zo weinig mogelijk inwoners gebruik hoeven te maken van bijstand. Dit betekent zoveel mogelijk uitstroom maar ook zo weinig mogelijk instroom. 2. We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt waar iedereen naar vermogen kan meedoen. Dat kan in een reguliere arbeidsplaats, een alternatief als beschut werk, baanafspraak banen of arbeidsmatige dagbesteding. 3. We streven naar duurzame uitstroom om terugkeer in de uitkering te voorkomen. 4. We willen extra inzet onder de doelgroepen jongeren en statushouders om de werkloosheid onder deze groepen tegen te gaan en integratie van statushouders te bevorderen. 5. We willen zoveel mogelijk statushouders laten integreren in Hoogeveen. Daarvoor streven we een zo hoog mogelijk taalniveau na, zodat de stap naar betaald werk en participatie in de samenleving sneller en beter gaat. 6. We willen voor zoveel mogelijk inwoners met een Baanafspraak Baan indicatie (inwoners die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen) een duurzame werkplek vinden. 7. We willen de wachtlijst voor inwoners met een beschut werk indicatie kleiner maken. 8. We streven naar een preventieve aanpak voor jongeren onder de 18 die uitvallen in het onderwijs.
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
02 Jeugdhulp en Participatie
Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Schuldhulpverlening
1. We zetten in op bewezen preventie met o.a. de VoorzieningenWijzer en Geldfit. 2. We scherpen onze aanpak in de vroegsignalering aan om nog meer inwoners voortijdig en proactief hulp te bieden. 3. We richten een centrale en laagdrempelige toegang voor inwoners met financiële hulpvragen en schulden. 4. We versterken de lokale samenwerking met onze ketenpartners. 5. We beperken een terugkeer in de schuldhulpverlening door nazorg op maat te leveren. 6. We denken na over de toekomstige inrichting van de tweedelijns dienstverlening en de rol die de GKB in daarin kan spelen.
Armoede/inkomen
1. De input die we hebben opgehaald tijdens de armoedeconferentie en in bijeenkomsten met vrijwilligersorganisaties, professionals en de cliëntenraad zijn verwerkt in het voorstel armoedebeleid. Na besluitvorming door de raad gaan we over tot uitvoering. 2. We zetten ook in 2024 onze minimaregelingen en de ondersteunende maatregelen die we vanuit het rijk krijgen in om onze inwoners financieel te ondersteunen. 3. We controleren op rechtmatigheid, misbruik van uitkeringen en fraude.
Werk/re-integratie
1. We zetten in op het wegnemen van belemmeringen die participatie in de weg staan (schulden, gezinsstabiliteit, verslaving etc.). 2. We laten mensen om- en bijscholen naar kansrijke beroepen. 3. We begeleiden mensen van werk naar werk, naast de reguliere begeleiding van uitkering naar werk, om instroom te voorkomen. 4. We zetten in op een preventieve aanpak voor jongeren onder de 18. Dit gebeurt in samenwerking met de afdeling Jeugd, RMC en Leerplicht. Voor deze doelgroep zetten we in op onderwijs-zorgre-integratie aanbod (zoals Masterkans) en ander trajecten die ervoor zorgen dat belemmeringen worden weggenomen en de stap naar werk of onderwijs gezet kan worden. 5. We maken gebruik van de regionale samenwerking binnen de Arbeidsmarktregio Drenthe en de middelen die in dat kader voor onze inwoners inzetbaar zijn. 6. We plaatsen meer mensen met toepassing van de praktijkroute. Het gaat hierbij om inwoners die niet in staat zijn een diploma of startkwalificatie te halen maar die in de praktijk wel vaardigheden hebben waarmee zij aan het werk kunnen, hetzij met ondersteunende instrumenten zoals loonkostensubsidie. 7. We werken samen met het onderwijs, het bedrijfsleven en onze partners in de regio. 8. We voeren het uitvoeringsplan inburgering uit.
Samen met maatschappelijke organisaties en werkgevers zorgen we voor een betere integratie door de inzet van inburgeringslessen, taalstages, werkstages, begeleiding, trainingen etc. Daarnaast spreken we periodiek met onze doelgroep en via sleutelpersonen om onze aanpak te monitoren. 9. We zetten extra in op de begeleiding naar een duurzame werkplek voor inwoners met een baanafspraak baan indicatie. 10. We zetten in op 10 extra werkplekken voor inwoners met een beschut werk indicatie. 11. We inventariseren de effecten van wijziging van de Participatiewet voor de lokale situatie. In het bijzonder de mogelijkheden die dit biedt om inwoners extra te belonen voor de stap naar werk (door bijvoorbeeld het vrijlaten van inkomen).
Gemeente Hoogeveen
29
02 Jeugdhulp en Participatie
Wat gaan we meten en hoe? Schuldhulpverlening
1. We monitoren het aantal mensen dat schuldhulp ontvangt, zowel professioneel als vrijwillig. 2. We registreren welk aandeel van schuldhulptrajecten succesvol wordt afgerond. 3. We monitoren via de vroegsignalering hoeveel inwoners betalingsachterstanden hebben. 4. We monitoren het aantal doorverwijzingen, intern en extern door onze ketenpartners.
Armoede/inkomen
1. We monitoren het gebruik van onze ondersteunende maatregelen. 2. We meten en monitoren de bedragen die we besparen bij onrechtmatig gebruik van uitkeringen.
Werk/re-integratie
1. We monitoren maandelijks de in- en uitstroom van het aantal bijstandsgerechtigden. 2. We monitoren dagelijks het vacature aanbod lokaal en regionaal, om goed zicht te houden op de kansen op de arbeidsmarkt. 3. We meten het effect van onze trajecten om te kijken of deze leiden tot de beoogde arbeidsparticipatie. 4. We monitoren de uitkomsten van de projecten binnen de arbeidsmarktregio voor onze gemeente. 5. We monitoren de in-en uitstroom van statushouders in ons bijstandsbestand. 6. We monitoren de ontwikkeling van de doelgroepen Jongeren, Baanafspraak Baan en Beschut werk. 7. We monitoren de ontwikkeling in de doelgroep Jongeren onder de 18. • Het is van belang te blijven investeren in de samenwerking met onze ketenpartners. We kunnen de doelen alleen samen halen. • Hoge inflatie en stijgende energieprijzen hebben ertoe geleid dat veel inwoners financieel in de problemen komen. Een toename van hulpvragen wordt daarmee verwacht en is deels al zichtbaar. • De effecten van armoede en schulden hebben een negatieve invloed op het gedrag van mensen. Als we dit niet- of onvoldoende onderkennen levert dit op langere termijn grotere (schulden)problematiek. • Onrechtmatig gebruik en fraude van uitkeringen zorgt voor een afname van het draagvlak van het socialezekerheidsstelsel. Immers, daar waar er recht is op een uitkering moet deze worden verstrekt.
Misbruik en oneigenlijk gebruik moet worden tegengegaan. • Voor de doelgroep nieuw beschut werk is een wachtlijst. Hoe langer mensen op deze wachtlijst staan, hoe lastiger het is om op enig moment weer aan het werk te gaan. Extra budget is noodzakelijk voor het verkorten van de wachtlijst. • Het huidige uitvoeringsbudget op gebied van participatie en reintegratie biedt alleen voldoende middelen voor de vaste kosten, plus een beperkt aantal trajecten voor jongeren en statushouders. Zonder structurele uitbreiding van dit budget kunnen er geen extra trajecten ingezet worden voor deze doelgroepen. Dit belemmert ook de mogelijkheid om extra trajecten in te kopen bij Stark. • Economen wijzen op de mogelijke komst van een recessie. Dit hangt samen met de krapte op de arbeidsmarkt, inflatoire effecten en de mogelijke effecten van enkele grote politieke dossiers. • De huidige inflatie en stijgende energiekosten leiden bij sommige bedrijven tot problemen. De financiële situatie bij deze organisaties maakt voor een groot gedeelte uit of statushouders en inwo-
Risico's en randvoorwaarden
30
Programmabegroting 2024-2027
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
02 Jeugdhulp en Participatie
ners met een Baanafspraak indicatie kunnen worden opgenomen op de arbeidsmarkt.
Wat kost het? Product (Bedragen x 1000)
Realisatie Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
0
1
1
1
1
1
1.789
1.210
1.254
1.256
1.263
1.267
962
1.537
6.421
6.405
6.433
6.454
630 Inkomensregelingen
26.205
25.585
25.620
25.341
25.357
25.367
640 Begeleide participatie
21.991
20.985
21.392
20.898
19.810
18.978
650 Arbeidsparticipatie
1.624
1.821
1.824
1.819
1.828
1.835
671 Maatwerkdienstverlening 18+
1.068
70
0
0
0
0
672 Maatwerkdienstverlening 18-
19.261
21.398
18.834
18.746
17.246
17.246
682 Geëscaleerde zorg 18-
2.481
1.646
1.956
1.998
1.825
1.825
Lasten 080 Overige baten en lasten 610 Samenkracht en burgerparticipatie 620 Wijkteams
710 Volksgezondheid
1.876
2.027
2.222
2.222
2.223
2.224
Totaal lasten
77.259
76.280
79.525
78.686
75.986
75.196
080 Overige baten en lasten
0
0
0
0
0
0
610 Samenkracht en burgerparticipatie
0
0
0
0
0
0
620 Wijkteams
16
0
0
0
0
0
630 Inkomensregelingen
18.714
20.740
20.311
20.312
20.312
20.312
640 Begeleide participatie
0
0
0
0
0
0
650 Arbeidsparticipatie
21
0
0
0
0
0
671 Maatwerkdienstverlening 18+
2
0
0
0
0
0
672 Maatwerkdienstverlening 18-
1.482
1.307
0
0
0
0
682 Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
710 Volksgezondheid
0
0
0
0
0
0
20.235
22.047
20.311
20.312
20.312
20.312
0
1
1
1
1
1
1.789
1.210
1.254
1.256
1.263
1.267
Baten
Totaal baten Saldi 080 Overige baten en lasten 610 Samenkracht en burgerparticipatie 620 Wijkteams
947
1.537
6.421
6.405
6.433
6.454
630 Inkomensregelingen
7.491
4.845
5.309
5.029
5.045
5.055
640 Begeleide participatie
21.991
20.985
21.392
20.898
19.810
18.978
650 Arbeidsparticipatie
1.603
1.821
1.824
1.819
1.828
1.835
671 Maatwerkdienstverlening 18+
1.067
70
0
0
0
0
672 Maatwerkdienstverlening 18-
17.779
20.091
18.834
18.746
17.246
17.246
682 Geëscaleerde zorg 18-
2.481
1.646
1.956
1.998
1.825
1.825
710 Volksgezondheid
1.876
2.027
2.222
2.222
2.223
2.224
Totaal saldi
57.024
54.233
59.214
58.374
55.674
54.884
Gemeente Hoogeveen
31
02 Jeugdhulp en Participatie
Programmabegroting 2024-2027
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: - STARK - GGD - GKB Voor meer informatie over de wijze waarop en het financiële belang wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.
Beleidsdocumenten • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Beleidsnota Schudhulpverlening 2023-2027 Beleidsnota Maatschappelijke participatie (2013) Nota Aanpak armoede en schulden 2016 - 2020 Beleidsplan Hoogwaardig Handhaven (2012) Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Afstemmingsverordening Hoogeveen 2020 Verordening individuele inkomens- en studietoeslag Verordening Cliëntenparticipatie Beleidsregels minimabeleid gemeente Hoogeveen 2019 Beleidsregels woonlasten Hoogeveen 2019 Beleidsregels terug- en invordering 2020 Beleidsregels Schuldhulpverlening Beleidsregels bijzondere bijstand 2019 Beleidsregels algemene bijstand 2019 Verruiming vrijlating giften Protocol huisbezoeken Protocol auto met camera Uitvoeringskader Toegang (2014) Calamiteitenplan jeugd (2019) Transformatieplan Zorg voor de Jeugd Jeugdhulpregio Drenthe 2018-2020 Bestuurlijk transformatieakkoord Jeugd Drenthe 2019 - 2022 Uitvoeringsplan Inburgering 'Thuis in Hoogeveen' (2023) En ze leefden nog lang en gezond; nota volksgezondheid Hoogeveen 2023-2027 (Concept) nota jeugd/programma Jong Hoogeveen (2023)
Verplichte beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Achterstand onder jeugd % Kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd % Werkloze jongeren Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Lopende re-integratieper 10.000 voorzieningen inwoners van 15-64 jaar Personen met een bijper 10.000 standsuitkering inwoners
32
Jaar
Hoogeveen Drenthe
Nederland Bron
2021
5
6
12
CBS - Jeugdmonitor
2021
2
2
4
CBS - Jeugdmonitor
2022
13,9
13,6
13,2
CBS Jeugd
2022
337,4
234,6
197,7
CBS - Re-integratie
2021
369
360,4
431,2
CBS - Re-integratie
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
Indicator
02 Jeugdhulp en Participatie
Omschrijving
Achterstand onder jeugd - Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering Kinderen in uitkeringsmoet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid gezin een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het VerweyJonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Achterstand onder jeugd - Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkloze jongeren WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker. Jongeren met jeugdhulp "in percentage van alle jongeren tot 18 jaar, per 1 januari Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en in natura door de zorgaanbieder is geleverd. PGB gefinancierde hulp en zorg valt hier dus buiten. Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.
Zorg in Natura wordt direct vergoed aan de zorgverlener zonder tussenkomst van de zorggebruiker. In het kader van de jeugdzorg betekent dit dat de hulp rechtstreeks door de gemeente wordt vergoed. Persoonsgebonden budget (PGB)is een geldbedrag waarmee de zorggebruiker zelf zorg, begeleiding, hulp, hulpmiddelen of voorzieningen in kan kopen. Deze wordt verstrekt via de Sociale verzekeringsbank (SVB) maar is ook afkomstig van de gemeente." Lopende re-integratieHet aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 voorzieningen jaar. Personen met een bijstandsuitkering
Gemeente Hoogeveen
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
33
03 Gezond en Vitaal
Programmabegroting 2024-2027
03 Gezond en Vitaal Verantwoordelijk wethouder: Mark Tuit
Maatschappelijk effect Onze inspanningen zijn erop gericht dat inwoners de regie hebben over hun eigen leven en gezondheid, zelfredzaam zijn met hun sociaal netwerk en volwaardig meedoen aan de samenleving en dat ze elkaar daarbij helpen. We richten de openbare ruimte klimaatbestendig in, dat wil zeggen toegerust op het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering (extreme neerslag, droogte, hittestress e.d.). Ons waterbeheer en rioleringssysteem zijn robuust en toekomstbestendig. Om de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners te bevorderen en de klimaatveranderingen het hoofd te bieden stimuleren we de biodiversiteit en zetten we in op minder verstening, meer groen en plekken die uitnodigen om elkaar te ontmoeten en om te bewegen.
Trends en ontwikkelingen Integraal Zorgakkoord (IZA) Het IZA is de opdracht voor de zorg voor de komende jaren. In het IZA werken alle zorgpartijen samen aan de maatschappelijke uitdagingen in de zorg. Het IZA zet in op een beweging van zorg naar gezondheid en op een steviger samenwerking tussen voorliggend veld/sociaal domein, 1e en 2e lijnszorg. Het IZA wordt regionaal opgepakt. Gemeenten, zorgverzekeraar, welzijnsinstellingen en zorgaanbieders werken samen aan de transformatie van het zorglandschap. Hierbij zijn preventie en het bevorderen van een gezonde leefstijl belangrijke onderdelen die we als gemeente onder andere realiseren vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) Het WOZO is een programma voor de sector ouderenzorg. Het WOZO-programma wil een verandering in de organisatie van ondersteuning en zorg. Er geldt een nieuwe norm: zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan. Ouderenzorg en -ondersteuning wordt meer gericht op het stimuleren van de zelfredzaamheid van ouderen door het (opnieuw) aanleren van vaardigheden, het stimuleren van vitaliteit, hulp uit de sociale omgeving en het gebruik van hulpmiddelen. Daarnaast wordt gewerkt aan meer geschikte woningen voor ouderen en passende zorg aan huis. Ook wordt het uitgangspunt dat zorg digitaal wordt geleverd als dat kan.
Dit programma sluit aan bij de opgave van Hoogeveen wat betreft de dubbele vergrijzing. We zien de komende jaren dat het aantal ouderen (65+) gaat toenemen en dat dit van invloed is op bijvoorbeeld de woningbouw en het gezondheidslandschap. Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een akkoord tussen Rijk, zorgverzekeraars, gemeenten en GGD. Het GALA is gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het bevorderen van een gezonde leefstijl, het versterken van de mentale gezondheid, het realiseren van een gezonde fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale basis en domeinoverstijgend samenwerken. Het GALA bevat niet vrijblijvende afspraken voor gemeenten. Afgesproken is om vijf erkende ketenaanpakken landelijk uit te rollen en te consolideren: de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), de aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, valpreventie bij ouderen, welzijn op recept en kansrijke start.
34
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
03 Gezond en Vitaal
De afspraken uit het Nationaal Preventieakkoord worden met het GALA voortgezet en vertaald naar de lokale opgave. De afspraken uit het IZA en WOZO-programma zijn aangevuld en uitgewerkt in het GALA. Het Gezond en Actief Leven Programma voor Hoogeveen heeft als ambitie om meer inwoners gezond en gelukkig te laten meedoen aan de samenleving. Het programma bevat 5 opgaven die zorgen voor focus. 1. Meer kinderen hebben een kansrijke start. 2. Meer inwoners ervaren een betere mentale gezondheid. 3. Meer inwoners hebben een gezond gewicht. 4. Meer inwoners hebben een rookvrije omgeving. 5. Meer vitale senioren die minder kwetsbaar zijn. Brede gebundelde specifieke uitkering (SPUK) Voor de uitvoering van de afspraken uit het GALA ontvangen we geoormerkt geld via een specifieke uitkering. Het gaat om geld voor onder andere combinatiefunctionarissen, het sportakkoord, valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept. Hiermee is er een directe verbinding tussen de uitvoering van het sport- en cultuurbeleid en het Gezond en Actief Leven Programma. Deels betreft het voortzetting van bestaande regelingen (bv. combinatiefunctionaris, sportakkoord en Een Tegen Eenzaamheid) en deels nieuw geld. De aanpak van overgewicht, gezonde leefomgeving, mentale gezondheid en vitaliteit van ouderen krijgt een extra impuls.
De ontwikkelingen van IZA, WOZO en GALA passen goed bij de lokale ontwikkelingen in Hoogeveen en bouwen voort op de vastgestelde kaders en ambities zoals beschreven in het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’, de nota volksgezondheid 2023-2027 'En ze leefden nog lang en gezond' en de woon(zorg)visie 'Goed en gezond wonen in een fijne buurt'. Bestaanszekerheid is een essentieel onderdeel van preventie. Mensen met schulden, zonder baan of zorgen over hun woning kunnen het zich moeilijker veroorloven om gezond te leven of hebben hier vanwege stress minder mentale ruimte voor. Dit pleit voor investeringen in bestaanszekerheid. Doordecentralisatie beschermd wonen Al jaren wordt er gesproken over doordecentralisatie van beschermd wonen. De invoerdatum is diverse keren opgeschoven. Recent is de start van de doordecentralisatie wederom uitgesteld. De nieuwe streefdatum is nu 1 januari 2025. Dat betekent dat centrumgemeente Assen tot die datum primair verantwoordelijk blijft voor beschermd wonen en daar ook van het Rijk de middelen voor ontvangt. De gedachte achter de doordecentralisatie is dat individuele gemeenten beter in staat zijn om cliënten van beschermd wonen te helpen om door te stromen naar zelfstandig wonen met begeleiding. Dat stimuleert normalisatie en integratie in de wijk en houdt de zorgkosten beheersbaar.
De gemeenten in centrumregio Assen vinden dit nog steeds een gewenste ontwikkeling. Het afgelopen jaar hebben zij voorbereidingen getroffen om zelf de indicaties voor beschermd wonen te stellen en met de inwoner te werken aan normalisatie rekening houdend met het lokale ondersteuningsaanbod. Afgesproken is om deze beweging voort te zetten en per 1 januari 2024 lokaal de indicaties te stellen. Betaling van de zorgkosten geschiedt dan niet door de individuele gemeenten maar uit het budget van de centrumgemeente. Datzelfde geldt voor de uitvoeringskosten van de individuele gemeenten. Kamerbrief Water en Bodem en nationale maatlat klimaatadaptief bouwen Het kabinet wil bij de inrichting van Nederland meer rekening houden met water en bodem. Bijvoorbeeld bij bouwlocaties: het kabinet wil niet meer bouwen op plaatsen die we later nodig hebben voor het bergen en afvoeren van water. Een ander voorbeeld is dat er afspraken komen om de bodem minder te bedekken, door minder stenen in de stad. Dit zorgt voor een gezondere bodem, betere omgang met hitte en minder wateroverlast. Ook wordt er een landelijke maatlat ontwikkeld Gemeente Hoogeveen
35
03 Gezond en Vitaal
Programmabegroting 2024-2027
voor klimaatadaptief bouwen die bepaalt wat nou eigenlijk een groene en klimaatbestendige gebouwde omgeving is. De maatlat formuleert doelen en normen voor projectbouw en de ruimtelijke ordening. Biodiversiteit Als de Omgevingswet in werking treedt is dat inclusief regels vanuit de Wet Natuurbescherming. De provincie Drenthe heeft in 2022 een Natuurvisie opgesteld en een uitvoeringsplan, met aandacht voor natuur buiten de natuurgebieden en ook binnen de bebouwde kom. Verder heeft de provincie een 'Drentse Bomen- en Bossenstrategie' in 2022 vastgesteld, op basis van een landelijke strategie om meer bos te realiseren. Meer bomen en bos dragen bij aan het vastleggen van CO2 vanuit de doelen van het landelijk klimaatakkoord uit 2019. De provincie neemt in 2023 het voortouw voor een programma landelijk gebied over landbouw, klimaat, natuur, biodiversiteit en stikstof. De EU heeft dit jaar de natuurherstelwet aangenomen. Vanuit het coalitieakkoord zijn we begonnen met een verkenning van thema's en kansen om vergroening en meer biodiversiteit aan elkaar te koppelen. Klimaatadaptieve maatregelen vormen bijvoorbeeld een koppelkans. Dit heeft geleid tot een aanvalsplan waarin staat waar de gemeente op inzet in 2023 en 2024. De financiële vertaling ervan vindt plaats bij de gemeenterapportage II in 2023 en zo nodig bij de integrale afweging in volgende p&c-documenten.
'Huis van de Buurt' In de uitvoeringsagenda van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’ nemen we ons voor om in de wijken steunpunten in te richten en ontmoetings- en herstelactiviteiten te organiseren voor (psychisch) kwetsbare inwoners. Deze algemene voorzieningen vormen voor een deel van de Wmo-cliënten een alternatief voor geïndiceerde begeleiding en dagbesteding. We zullen de steunpunten en de ontmoetings- en herstelactiviteiten in samenhang realiseren en koppelen aan al bestaande sociale activiteiten, zoals dagontmoeting voor ouderen, sociale restaurants e.d. Dit doen we onder de werktitel 'Huis van de Buurt'. De SWW gaat dit doen in samenwerking met cliënten, ervaringsdeskundigen, inwoners(groepen), zorgaanbieders en de gemeente. Er komen ‘Huizen van de Buurt’ in Krakeel, Wolfsbos/Zuid en in het centrum. In 2024 onderzoeken we of uitbreiding gewenst en mogelijk is naar De Weide/Erflanden en naar de dorpen. We gaan ervan uit dat in 2025 in alle vijf Smederijgebieden een ‘Huis van de Buurt’ staat. Sociale wijkteams De sociale wijkteams zijn een belangrijk instrument om de ambities in het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’ te realiseren. De sociale wijkteams dragen zorg voor het tijdig signaleren van kwetsbare inwoners/huishoudens en voor het afstemmen van de ondersteuning en zorg aan deze inwoners/huishoudens.
In de teams wordt steeds gestructureerder samengewerkt op basis van vastgelegde afspraken en vastgestelde werkwijzen. Zo voorkomen we dat kwetsbare inwoners tussen wal en schip vallen en zorgen we voor ondersteuning en zorg op maat. De pilotfase eindigt per 1 januari 2024. We willen de teams een structurele plek geven in ons lokale zorglandschap en verder doorontwikkelen. Er is geld voor de sociale teams tot en met 2023 vanuit bestaande budgetten en de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe. Continuering van de sociale wijkteams vraagt met ingang van 2024 een extra gemeentelijke bijdrage van € 157.000 per jaar. In de financiële vertaling van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein’ wordt een besparing voorzien van € 100.000 in 2024 oplopend naar € 250.000 met ingang van 2025 door het verder stroomlijnen van de hulpverlening bij meervoudige problematiek. De besparing moet het gevolg zijn van een efficiëntere inzet van maatwerkvoorzieningen en voorliggende voorzieningen bij meervoudige problematiek. De sociale wijkteams zijn een belangrijk instrument om dit te realiseren. Dit is een netto besparing. Dat betekent dat de extra uitvoeringskosten van de sociale wijkteams van € 157.000 per jaar met ingang van 2024 ten laste komen van de bestaande budgetten in het sociaal domein.
36
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
03 Gezond en Vitaal
Belangrijk in de verdere doorontwikkeling van de sociale wijkteams is de deelname van de ggz inclusief verslavingszorg. Deelname van deze disciplines wordt belemmerd door financieringsproblemen en privacyvraagstukken. We vragen een bijdrage uit het budget van de oude Regiodeal Zuid en Oost-Drenthe om deze knelpunten aan te pakken in 2024 en 2025 en structurele oplossingen te vinden voor de jaren daarna. Domein Overstijgende Samenwerking (DOS) Sinds 2015 werken we in Hollandscheveld vanuit de dorpscoöperatie aan domein overstijgende samenwerking. Samen met de inwoners van Hollandscheveld organiseren we zorg en ondersteuning op een andere manier. Informele zorg werkt samen met formele zorg. De Wmo, de Wet Langdurige Zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (ZvW) zijn niet leidend, maar de vraag van de inwoner is dat wel. We zien het effect van deze werkwijze waarbij inwoners tevreden zijn, actief deelnemen aan de samenleving en omzien naar elkaar, langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en minder vaak gebruik maken van de Wlz. We worden door het ministerie van VWS met een subsidie gecompenseerd voor de extra kosten die we maken binnen de Wmo. Deze subsidie liep af in 2022. Vanaf 2023 loopt de subsidie via de SPUK DOS. Deze SPUK valt onder het WOZO-programma. We continueren DOS in Hollandscheveld en breiden de werkwijze uit naar Krakeel en Elim.
De ontwikkelingen in Hollandscheveld zijn een inspiratiebron voor meerdere gemeenten in NoordNederland. In 2023 starten 5 gemeenten in Drenthe en 4 in Groningen met de DOS-werkwijze. Sturen op een goed lokaal zorglandschap Het landelijke en regionale zorglandschap is sterk in ontwikkeling door de hierboven beschreven akkoorden en programma's. Er is in toenemende mate sprake van gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders voor het regionale zorglandschap. Dit vraagt om een visie van de gemeente op het gewenste lokale zorglandschap. Welke voorzieningen willen we in Hoogeveen hebben of behouden? Hoe willen en kunnen we daarop sturen? Deze vragen beantwoorden we in 2024 samen met onze partners. Hierbij maken we gebruik van de extra rijksgelden die we in het kader van de landelijke akkoorden en programma's ontvangen. Dit kan consequenties hebben voor de begroting 2025. Uitvoering van het nieuwe Riolering en Water Programma Eind 2022 is het Riolering en Water Programma (RWP 2023-2028) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit programma zijn de onderzoeksprojecten en de reserveringen voor vernieuwing van het bestaand areaal op hoofdlijn benoemd. Wij vertalen deze in specifieke (deel)projecten. Deze zijn gebundeld in het uitvoeringsprogramma riolering en water 2023. De eerste (deel)projecten uit het programma zijn al gestart.
De onderzoeksprojecten die wij in Fluvius-verband uitvoeren hebben wij vastgelegd in het 'Uitvoeringsprogramma waterketen Fluvius 2023-2028'. Lokale strategie klimaatadaptatie In onze lokale klimaatadaptatiestrategie staat hoe wij als gemeente Hoogeveen de komende jaren onze leefomgeving willen aanpassen aan het veranderende klimaat. De uitvoeringsagenda bevat concrete acties hoe we de strategie, ambities en doelen willen behalen. In de planperiode 2024-2028 bedragen de jaarlijkse exploitatiekosten € 56.000. Daarnaast is er een jaarlijks investeringsbudget nodig van € 360.000 voor het oplossen van knelpuntlocaties in de openbare ruimte.
Gemeente Hoogeveen
37
03 Gezond en Vitaal
Programmabegroting 2024-2027
Reguliere werkzaamheden
Doelstellingen 1. Versterken van de sociale basis samen met inwoners en maatschappelijke partners. De sociale basis bestaat uit wat bewoners met en voor elkaar doen, preventieve activiteiten die de gezondheid en mentale weerbaarheid bevorderen en laagdrempelige basisvoorzieningen. Wat willen we bereiken in 2024? 1. Een inclusieve samenleving waar ook kwetsbare inwoners zo zelfstandig mogelijk aan kunnen meedoen. 2. De omgevingskracht en informele zorg versterken (ondersteuning door vrijwilligers en mantelzorgers). 3. Samen met partners een passend en dekkend aanbod aan preventieve activiteiten en algemene voorliggende voorzieningen voor kwetsbare inwoners realiseren. Die activiteiten en voorzieningen moeten aantoonbaar effectief zijn om geïndiceerde maatwerkvoorzieningen te voorkomen waar dit kan. Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Inclusieve samenleving 1. Uitvoering van de afspraken in het VN-verdrag Handicap: - de Werkgroep Agenda Lokale Inclusie stelt jaarlijks actiepunten op en voert deze uit; - aandacht voor het onderwerp inclusie (zoals beschreven in het VN-verdrag) in de gemeentelijke (visie op) dienstverlening en relevantie beleidsontwikkelingen; - aandacht voor diversiteit en lhbtiq. Versterken omgevingskracht 1. VrijwilligersHoogeveen faciliteren om vrijwilligers te werven, te bemiddelen en hun deskundigheid te vergroten (vrijwilligerscolleges). 38
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
Wat gaan we meten en hoe?
03 Gezond en Vitaal
2. Continueren van Mantelzorg-Vitaal, het subsidiebudget vrijwillige thuishulp en de ondersteuning van de informele zorg door de SWW. Preventie en algemene voorzieningen 1. Inrichten en aanbieden van de preventieketen Valpreventie door sportfunctionarissen. 2. Uitvoering van een lokaal actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid gericht op het signaleren en doorbreken van eenzaamheid onder ouderen, samen met een lokale coalitie van zorgaanbieders, ouderenorganisaties en welzijnswerk. 3. Consolideren van de 'huizen van de buurt' in de Magneet, de Olde Bieb en 't Knooppunt. Deze bieden onder meer: - ondersteuning voor kwetsbare inwoners met mentale, sociale, financiële en praktische vragen. Dit mede ter vervanging van lichte vormen van Wmo-begeleiding; - ontmoetings- en herstelactiviteiten voor en met (psychisch) kwetsbare inwoners. Dit mede ter vervanging van een deel van Wmo-dagbesteding. 4. Onderzoek of het inrichten van 'huizen van de buurt' wenselijk en mogelijk is in De Weide/Erflanden en in de dorpen. 5. Stimuleren van de oprichting en continuering van groepen dagontmoeting voor kwetsbare ouderen die niet kunnen deelnemen aan reguliere ontspannings- en ontmoetingsactiviteiten. Waar mogelijk deze aanbieden in de 'huizen van de buurt'. 6. Behoud van De Bij en stimuleren van het gebruik van De Bij door Wmo-cliënten. 7.
Stimuleren van de samenwerking tussen partners in de sociale basis (sport, cultuur, gezondheid, welzijn, Smederijen, onderwijs, kinderopvang etc.). Versterken omgevingskracht • Aantal koppelingen tussen vrijwilligers en vrijwilligersklussen/ -werk in 2024 in vergelijking met 2023. • Aantal vrijwilligerscolleges en unieke deelnemers aan vrijwilligerscolleges in 2024 in vergelijking met 2023. • Het gebruik van mantelzorgondersteuning en Mantelzorg-Vitaal in 2024 in vergelijking met 2023. • Het aantal gesubsidieerde bijeenkomsten en hulpcontacten van vrijwillige thuishulporganisaties in 2024 in vergelijking met 2023. Preventie en algemene voorzieningen • Het percentage thuiswonende ouderen waarbij een inschatting is gemaakt van het valrisico. • Het percentage gescreende ouderen dat een training valpreventie heeft gevolgd. • Evaluatie van 'huizen van de buurt'. • Aantal senioren dat gebruik heeft gemaakt van sociale activiteiten van de SWW in 2024 in vergelijking met 2023. • Aantal senioren dat gebruik maakt van dagontmoeting in 2024 in vergelijking met 2023. • Gebruik en resultaat van het algemeen maatschappelijk werk in 2024 in vergelijking met 2023. • Gebruik en resultaat van cliëntondersteuning in 2024 in vergelijking met 2023. • Gebruik van stadsbus De Bij in 2024 in vergelijking met 2023.
• Aantal Wmo meldingen dat niet heeft geleid tot een maatwerkvoorziening maar tot inzet van eigen kracht of eigen netwerk of tot een verwijzing naar een algemene voorziening.
Gemeente Hoogeveen
39
03 Gezond en Vitaal
Risico's en randvoorwaarden
Programmabegroting 2024-2027 • Door de vergrijzing neemt het aantal kwetsbare inwoners toe en het aantal mantelzorgers af. Hiermee komt de sociale basis in toenemende mate onder druk te staan. • De koopkrachtdaling, de tekorten aan arbeidskrachten in de zorg en de stijgende zorgkosten leiden tot een groter beroep op de algemene voorzieningen en de informele zorg in de sociale basis. • De opgaven voor de combinatiefuncties cultuur en sport vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord zijn aanvullend en gaan deels hand in hand met de huidige opgaven binnen het cultuuren sportbeleid. De opzet van de brede regeling van combinatiefuncties is wel gewijzigd en net als in de vorige bestuurlijke periode is een gemeentelijke cofinanciering van 60% vereist. Het uitgangspunt is om binnen de financiële kaders van het Gezond en Actief Leven Akkoord te blijven. Omdat de opgave nog in ontwikkeling is kan het zijn dat er aanvullende cofinanciering nodig is.
2. Kwetsbare inwoners ontvangen de ondersteuning en zorg die ze nodig hebben (maatwerkvoorzieningen als vangnet) waarbij gewerkt wordt vanuit het principe positieve gezondheid aan 'normaliseren' en duurzame oplossingen. Wat willen we bereiken in 2024? 1. Meervoudige vragen van huishoudens beantwoorden we in samenhang (integraal), domeinoverstijgend en optimaal gebruik makend van de sociale basis. Bij elk huishouden dat ondersteuning ontvangt, is duidelijk bij wie de regie ligt. 2. Een sluitende en transparante zorginfrastructuur behouden/ realiseren, samen met zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Integraal werken 1. Vragen van inwoners voor een voorziening in het sociaal domein worden indien nodig integraal beantwoord. Hiervoor is bij de afdeling D&A een multidisciplinair domeinoverstijgend team ingericht (Prowijz). 2. Versterken en doorontwikkelen van de sociale wijkteams door: - ggz deskundigheid (incl. verslavingszorg) toe te voegen aan de teams; - afspraken te maken en vast te leggen met ggz-zorgaanbieders over gegevensdeling. 3. Het continueren van de kernteams bij de huisartsenpraktijken die kwetsbare ouderen signaleren en die (preventieve) ondersteuning op maat bieden. 4. In alle huisartsenpraktijken wordt gestart met de werkwijze Welzijn op Recept. Hierbij wordt een welzijnscoach vanuit de SWW gekoppeld aan een praktijk. 5.
Verankeren en doorontwikkelen van het Optimaal Leven Team Hoogeveen/De Wolden. Het team biedt ondersteuning en zorg op maat op alle levensdomeinen voor inwoners met ernstige psychiatrische problemen. De doorontwikkeling is mede gericht op meer gebruik maken van de sociale basis. 6. Verbinding leggen tussen ggz, huisartsenzorg en sociaal domein om de wachttijden voor inwoners die een ggz-behandeling nodig hebben te verminderen of te overbruggen. 7. Domeinoverstijgend Samenwerken Hollandscheveld behouden en uitbreiden naar Elim en Krakeel. DOS Hollandscheveld biedt ondersteuning en zorg over de grenzen van wettelijke domeinen (Wmo, Zvw, Wlz) heen. Sluitende zorginfrastructuur 1. Uitvoering geven aan de woonzorgvisie 2023-2026. 40
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
Wat gaan we meten en hoe?
03 Gezond en Vitaal
2. Uitvoering geven aan het Convenant Dementievriendelijk Drenthe. 3. Uitvoering geven aan de regiovisie Veilig Thuis Drenthe (zie programma Veilig Hoogeveen). 4. Inzet van herstelgerichte hulp: gerichte fysiotherapie waardoor ouderen tot 60% van hun spierkracht terugkrijgen waarmee inzet van Wmo-maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk worden voorkomen of uitgesteld. 5. Invoering normenkader (afwegingskader) voor Wmo-begeleiding met duidelijke handvatten voor verwijzingen naar maatwerkvoorzieningen en/of voorliggend veld. 6. Voorbereiden van de nieuwe inkoop van Wmo-begeleiding en beschermd wonen. Uitgangspunten: - afspraken vooraf, vertrouwen tijdens het proces en verantwoording achteraf; - stimuleren van tijdig op- en afschalen van de ondersteuning, normaliseren van de situatie, zorginnovatie en samenwerking; - een betere balans t.a.v. het aantal aanbieders waardoor we meer vanuit partnerschap kunnen werken; - begrenzen van de administratieve druk; - afspraken over integriteit en de Wet Normering Topinkomens. 7. Voorbereiding van de doordecentralisatie en transformatie van beschermd wonen (bw) en maatschappelijke opvang (mo). In 2023 wordt een onderzoek uitgevoerd naar de behoefte aan voorzieningen bw en mo in de regio, in de subregio's en in individuele gemeenten. In 2024 wordt onderzocht hoe het gewenste voorzieningenniveau het beste kan worden gerealiseerd. 8.
Samen met stakeholders een visie ontwikkelen op het gewenste lokale zorglandschap. Welke voorzieningen willen we in Hoogeveen hebben of behouden? Hoe willen en kunnen we daarop sturen? 9. Blijven inzetten op zo volwaardig mogelijke ziekenhuiszorg in onze regio. Integraal werken • Evaluatie van het domeinoverstijgende team bij de eenheid Dienstverlening & Activering (Prowijz). • Aantal casussen in de 5 sociale wijkteams in 2024 in vergelijking met 2023. • Cliënten in zorg bij het Optimaal Leven Team Hoogeveen/De Wolden in 2024 in vergelijking met 2023. • Aantal behandelde casussen door de welzijnscoaches in 2023. • Evaluatie van de experimenten op het gebied van ondersteuning en zorg, waaronder DOS. Sluitende zorginfrastructuur • Evaluatie van de inzet van herstelgerichte hulp. • Gebruik van de Wmo, beschermd wonen en maatschappelijke opvang en Interwonen in 2024 in vergelijking met 2023. • Aantal inwoners met verward gedrag dat beoordeeld is op de Spoedpoli, aantal meldingen van personen waar mensen zich zorgen over maken (oggz-meldingen) en aantal verkennende onderzoeken in het kader van de Wvggz in 2024 in vergelijking met 2023. Aantal cliënten doorgeleid vanuit de Wmo naar de Wlz in 2024 in vergelijking met 2023.
Gemeente Hoogeveen
41
03 Gezond en Vitaal
Risico's en randvoorwaarden
Programmabegroting 2024-2027 •
•
•
Het beroep op de Wmo is voor een belangrijk deel afhankelijk van niet te beïnvloeden externe factoren zoals vergrijzing. Daarnaast leiden de tekorten aan arbeidskrachten in de zorg en de stijgende zorgkosten tot een verschuiving van Zvw en Wlz naar de Wmo. Bij huishoudelijke hulp en Wmo begeleiding gaan we uit van een lagere groei van het zorgvolume dan de VNG adviseert. UItgangspunt zijn de realisatiecijfers 2023. Het risico bestaat dat de zorgvraag sneller stijgt dan in 2023. De kortingen die vanaf 2024 gaan gelden voor de ouderenzorg kunnen zorgen voor een grotere vraag naar Wmo-voorzieningen.
3. Inwoners voelen zich zo gezond mogelijk en voeren regie op hun eigen gezondheid Wat willen we bereiken in 2024?
Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe?
Risico's en randvoorwaarden
42
1. Gezondheidsvaardigheden en leefstijl verbeteren en de leefomgeving gezonder maken. 2. Gezondheidsachterstanden inlopen: inwoners leven langer in goede gezondheid. 3. Mentaal welbevinden en sociale relaties versterken. 4. Vitaal ouder worden. 1. In het kader van GALA: - versterken van kansrijke start, de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) en de aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen (zoals het bestaande programma Cool 2b Fit); - starten met valpreventie bij ouderen en welzijn op recept. 2. Het dekkend netwerk van AED's in stand houden en inwoners stimuleren burgerhulpverlener te worden zodat inwoners met hartfalen zo snel mogelijk worden gereanimeerd. 3. Het gebruik van de gespreksmethodiek Positieve Gezondheid stimuleren onder professionals. 4. Signaleren van inwoners met onvoldoende eigen regie of die zich in een kwetsbare situatie bevinden (o.a. eenzaam, mentaal) en hen ondersteuning bieden of verwijzen. 5. Ondersteunen van wijk-/dorpsinitiatieven die gezondheid bevorderen van inwoners in een kwetsbare situatie (in co-creatie), zoals Gezond Krakeel. 6. Gezondheidsvaardigheden van inwoners versterken. 7. Uitvoeren van het Hoogeveense Sportakkoord. 8. Onderzoeken en kleinschalig uitproberen van een effectieve interventie die mentale druk onder jongeren en jongvolwassenen vermindert. 9. Bestaanszekerheid versterken als voorwaarde voor een goede gezondheid. 10.
Stimuleren van een groene fysieke en sociale leefomgeving die gezondheid bevordert. • In het Gezond en Actief Leven Programma 2023-2026 staat beschreven hoe we de voortgang van het programma meten. De voortgang van de opgaven wordt gemonitord via GGDgezondheidsmonitoren voor jeugd, volwassenen en ouderen en op waarstaatjegemeente.nl. Om de doelen te behalen is medewerking van maatschappelijke partijen essentieel. Ook structurele financiering is noodzakelijk.
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
03 Gezond en Vitaal
4. Klimaatrobuust Wat willen we bereiken in 2024?
Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe? Risico's en randvoorwaarden
Gemeente Hoogeveen
In 2050 is Hoogeveen een klimaatbestendige gemeente met een veilig, mooi, gezond en duurzaam watersysteem (samenhangend geheel van oppervlaktewater, grondwater, waterkeringen en kunstwerken). 1. Uitvoering geven aan de lokale adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda. Een van de werkzaamheden bedraagt de concrete doorrekening van maatregelen in de openbare ruimte om de bestaande knelpuntlocaties op te lossen, zodat hier in de planperiode de schop in de grond kan 2. Om werken aan klimaatadaptatie in goede banen te leiden wordt er in 2024 gewerkt volgens het actieplan klimaatadaptatie 2024 (in LAS LUA programmaplan genoemd) waarin de werkzaamheden binnen de planperiode geprioriteerd zijn. 3. Uitvoering van het nieuwe riool- en waterprogramma (RWP). Speerpunten in de periode 2023-2028: - klimaatadaptatie/beter omgaan met extreme buien; - vernieuwing verouderd areaal; - herijking hemelwaterverordening; - actualisatie grondwaterbeleidsplan; - doorlopend uitvoeren rioolinspecties. 4. Voortzetting regionale samenwerking Fluvius op het gebied van (afval)waterketen en klimaatadaptatie. We sluiten aan bij de landelijke monitoring voortgang Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. • Op basis van de ervaring van de voorgaande jaren is onze verwachting ook voor 2024 dat we de prijsstijgingen binnen het product riolering op kunnen vangen binnen de begroting riolering.
Echter de laatste paar maanden zien we regionaal én landelijk dat bepaalde marktprijzen fors stijgen. Het risico dat we deze stijging niet binnen de begroting riolering op kunnen vangen neemt daardoor toe. Het eventuele tekort moeten we dan dekken vanuit onze voorziening riolering. • Het niet verkrijgen van subsidies/(co)financiering is een risico. Via de werkregio Fluvius zijn we alert op financieringsmogelijkheden, bijvoorbeeld de impulsregeling klimaatadaptatie van het Rijk. • Het ontbreken van de juiste partners en draagvlak voor de realisatie van projecten. • Personele onderbezetting waardoor de uitvoeringsagenda niet (goed) kan worden uitgevoerd. • Klimaatadaptatie is een thema dat meerdere beleidsvelden overstijgt. Verankering in die andere beleidsvelden en programma’s is noodzakelijk (zoals ruimtelijke ordening, sociaal domein). Hier hebben we in de adaptatiestrategie en het actieplan klimaatadaptatie 2024 aandacht voor. • Om onze buitenruimte duurzamer en klimaatrobuuster in te richten moeten we aanpassingen aan de riolering aangrijpen én deze integraal afwegen met de andere opgaves en belangen in de buitenruimte. Het optimaal inzetten van de (beheer) systemen bij het integraal bijeenbrengen van opgaves en belangen in de buitenruimte moet beter. Dat is een voorwaarde voor de uitvoering van het RWP en de LAS/LUA.
43
03 Gezond en Vitaal
Programmabegroting 2024-2027
5. Meer biodiversiteit Wat willen we bereiken in 2024? Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe?
Risico's en randvoorwaarden
Stapsgewijs vergroenen en de biodiversiteit versterken o.a. in combinatie met de aanpak van klimaatveranderingen. 1. Met inwoners en partners toewerken naar een groenblauwe visie en een integraal aanvalsplan biodiversiteit ter voorbereiding van een langjarige aanpak. 2. Aanleg van meer groen en meer biodiverse kwaliteit van groen. 3. Inwoners stimuleren om de eigen tuin of het pand of het dak te vergroenen. 4. Samen met partners (waterschap/provincie) zoeken naar (financiële) mogelijkheden voor de aanleg van meer en een gevarieerder aanbod van bomen, bossen, houtwallen, singels, bosschages en ruigten. • De kwantiteit van het areaal groen wordt bijgehouden. Op basis hiervan kan worden bepaald of er meer groen is aangebracht in Hoogeveen. • Ook de sortimenten van het groen worden geregistreerd. Op basis hiervan kan worden bepaald of het aanbod groen gevarieerder is. • In 2024 wordt, vanuit de beschikbare financiële middelen, bewuster aandacht besteed aan het stimuleren van meer biodiversiteit binnen de reguliere werkzaamheden en projecten. • De actualisatie van het ecologisch bermbeheer biedt kansen om het onderwerp ‘biodiversiteit’ breder uit te werken en hiervoor de bijbehorende middelen beschikbaar te laten stellen.
6. Het behouden en versterken van de waarde van het landschap Wat willen we bereiken in 2024?
Wat gaan we daarvoor doen in 2024?
Wat gaan we meten en hoe? Risico's en randvoorwaarden
1. Een gemeentedekkend netwerk dat landschap en natuur samen onderhoudt en behoudt voor inwoners, bezoekers, planten en dieren (biodiversiteit). 1. Het netwerk vergroten door bewonersgroepen vanuit de nog ontbrekende dorpen op te starten. 2. De in de afgelopen 2 jaar opgestarte groepen in het veenontginningsgebied verder begeleiden. • Het aantal actieve netwerken in de gemeente Hoogeveen. • Voldoende participatie van inwoners.
Wat kost het? Product (Bedragen x 1000)
Realisatie Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
080 Overige baten en lasten
0
1
1
1
1
1
110 Crisisbeheersing en Brandweer
20
23
25
25
25
25
510 Sportbeleid en activering
0
0
164
164
103
0
570 Openbaar groen en (openlucht)recr.
29
33
29
29
29
29
610 Samenkracht en burgerparticipatie
3.439
3.755
4.214
4.277
4.215
3.947
652
1.267
453
453
453
453
0
424
424
424
424
424
2.622
3.848
3.426
3.429
3.438
3.441
Lasten
620 Wijkteams 630 Inkomensregelingen 660 Maatwerkvoorziening (Wmo) 44
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2024-2027
Product (Bedragen x 1000)
03 Gezond en Vitaal
Realisatie Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
671 Maatwerkdienstverlening 18+
17.746
17.344
18.950
19.163
19.413
19.413
672 Maatwerkdienstverlening 18-
0
221
221
221
221
221
681 Geëscaleerde zorg 18+
821
451
14
14
14
14
710 Volksgezondheid
635
761
1.190
1.190
1.077
811
3.054
3.415
3.299
3.501
3.712
3.765
0
0
56
78
100
121
29.017
31.542
32.465
32.967
33.222
32.663
080 Overige baten en lasten
0
0
0
0
0
0
110 Crisisbeheersing en Brandweer
0
0
0
0
0
0
510 Sportbeleid en activering
0
0
434
434
372
0
570 Openbaar groen en (openlucht)recr.
0
0
0
0
0
0
610 Samenkracht en burgerparticipatie
137
228
330
330
268
0
620 Wijkteams
0
0
0
0
0
0
630 Inkomensregelingen
0
0
0
0
0
0
660 Maatwerkvoorziening (Wmo)
22
530
530
530
530
530
671 Maatwerkdienstverlening 18+
626
0
0
0
0
0
672 Maatwerkdienstverlening 18-
0
210
210
210
210
210
2.004
923
321
107
0
0
71
0
379
379
266
0
4.913
5.573
5.345
5.534
5.729
5.729
0
0
0
0
0
0
7.773
7.464
7.549
7.524
7.375
6.469
080 Overige baten en lasten
0
1
1
1
1
1
110 Crisisbeheersing en Brandweer
20
23
25
25
25
25
510 Sportbeleid en activering
0
0
-270
-270
-269
0
570 Openbaar groen en (openlucht)recr.
29
33
29
29
29
29
610 Samenkracht en burgerparticipatie
3.303
3.527
3.884
3.947
3.947
3.947
652
1.267
453
453
453
453
0
424
424
424
424
424
660 Maatwerkvoorziening (Wmo)
2.601
3.318
2.896
2.899
2.908
2.911
671 Maatwerkdienstverlening 18+
17.120
17.344
18.950
19.163
19.413
19.413
672 Maatwerkdienstverlening 18-
0
10
10
10
10
10
-1.183
-472
-308
-94
14
14
563
761
811
811
811
811
-1.859
-2.158
-2.046
-2.033
-2.017
-1.963
0
0
56
78
100
121
21.245
24.078
24.915
25.443
25.847
26.194
720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal lasten Baten
681 Geëscaleerde zorg 18+ 710 Volksgezondheid 720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal baten Saldi
620 Wijkteams 630 Inkomensregelingen
681 Geëscaleerde zorg 18+ 710 Volksgezondheid 720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal saldi
Gemeente Hoogeveen
45
03 Gezond en Vitaal
Programmabegroting 2024-2027
Verbonden partijen De volgende verbonden partij en subsidierelaties dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: 1. Stichting Welzijnswerk (SWW); 2. Gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe (GGD). Voor meer informatie over de wijze waarop en het financiële belang wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.
Beleidsdocumenten • • • • • •
Gezond en Actief Leven Programma 2023-2026 (2023) Programmaplan Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025 (2022) Opgave Welzijnswerk 2023-2025 (2022) En Ze Leefden Nog Lang En Gezond. Nota Volksgezondheid 2023-2027 (2022) Visie gemeentelijke rol ten aanzien van vrijwilligers(werk) (2016) Vinden, Verbinden en Versterken. Nota Informele Zorg (2015)