Kadernota 2025 Hoogeveen incl. Nota investeringen

Gezamenlijk zijn programmeringsafspraken opgesteld, waarbij rekening gehouden is met het bestaande aanbod aan bedrijventerreinen - zowel kwantitatief en kwalitatief - de toekomstbestendigheid van de bestaande voorraad, de verwachte ruimtevraag naar nieuw bedrijventerrein en de programmering van eventueel nieuwe locaties die hieruit naar voren komt. Ook zijn afspraken over afstemming van initiatieven en monitoring onderdeel van de programmering. Komende tijd gaan wij verder met onderzoek en uitwerking van de mogelijkheden voor ontwikkeling van een nieuw regionaal

Gemeente Hoogeveen

41

Economie

Kadernota 2025

bedrijventerrein in de nabijheid van de A37 om de ligging en corridorfunctie te benutten. Hiermee willen we ruimte bieden aan een toonaangevende en concurrerende industrie en brede economie. Verduurzaming en circulariteit Het economisch landschap wordt in toenemende mate beïnvloed door duurzaamheidsdoelstellingen. Ondernemers staan daarbij voor grote strategische vraagstukken en uitdagingen. Als gemeente zijn we lokaal en regionaal aanjager van een duurzame en circulaire economie. We geven inhoud en vorm aan de realisatie van de noodzakelijke samenwerkingsstructuren van initiatieven en ideeën rondom de verschillende thema's. Voor 2025 zal voor de uitvoering in de begroting extra exploitatiegelden van € 25.000 worden opgenomen. We zoeken aansluiting bij het programma Duurzaamheid. Next Economy In toenemende mate zal de economische groei gericht zijn op smart industry, smart logistics en robotisering. Wij ondersteunen samenwerkingsverbanden tussen bedrijfsleven, kenniscentra zoals onderwijs en de Hubs in de regio. Hiervoor zijn lokale kennisclusters ingericht zoals het Tussenstation (circulariteit), DOC33 (verduurzaming en circulariteit) en IT-hub (digitalisering). Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Met Toekomstbestendige bedrijventerreinen staan wij naast de ondernemers om de kansen voor verduurzaming van bedrijventerreinen te benutten.

Hiermee sluiten wij aan op de grote verduurzamingsopgaven die zijn vastgelegd in nationale en Europese wet- en regelgeving en dragen wij bij aan de landelijke ambitie om in 2050 alle bedrijventerreinen duurzaam te hebben ingericht. Door hier samen in op te trekken delen we kennis en vinden we gedeelde belangen waarop we investeren. Zo bouwen aan een sterk vestiging- en ondernemersklimaat en dragen wij direct bij aan de opgaven binnen de energietransitie, klimaatadaptatie en een verstandig meervoudig ruimtegebruik. Regionale samenwerking Binnen zowel de regionale samenwerking Regio Zwolle, Dutch Techzone is veel (klein) mkb en zijn ook een aantal (oudere) industriële vestigingen die de groene en digitale transities nog door moeten. Beide regio's zetten in op versnelling van deze transitieopgaven en investering ten goede van de beroepsbevolking, onderwijs, voorzieningen en bereikbaarheid. Regio Deals Vanuit zowel de regionale samenwerking binnen Regio Zwolle en Zuid- en Oost-Drenthe zijn wij gestart met de vertaling van de ingediende propositie naar concrete projecten. Met toekenning van Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe vierde tranche is in totaal is € 60 miljoen beschikbaar voor ontwikkeling van de brede welvaart. Gebiedsvisie Stationsgebied – Griendtsveenweg Noord Er wordt gewerkt aan een visie voor het stationsgebied en de Griendtsveenweg-Noord.

Deze visie sluit aan bij het programma karakteristieke stationsomgevingen regio Zwolle. De visie biedt de kaders voor de ontwikkelingen naar de toekomst. De komende jaren moeten er volgens de opgave uit de Woon-zorgvisie 2200 woningen worden gerealiseerd, waarvan 1200 in het stadscentrum en stationsgebied. Naast woningbouw willen we dit gebied verder ontwikkelen voor de vestiging van kantoren, brandweerkazerne en nieuwe kansen voor de economie, onder andere op het gebied van IT gerelateerde bedrijvigheid en kennisclusters. Voor de uitvoering van deze opgaven wordt er gewerkt aan een programmaplan ontwikkeling Stadscentrum en Stationsgebied. Bij dit plan hoort een investeringsprogramma voor de komende jaren inclusief de besteding van de ontvangen subsidies (MIRT en WBI).

42

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Economie

Stadscentrum Vitaal Stadscentrum Hoogeveen De zorgen en onzekerheden, na de Covid-19 periode, zijn het afgelopen jaar verder toegenomen. Landelijk is de verwachting dat de leegstand van winkelpanden verder zal toenemen waardoor de vitaliteit van de binnensteden meer onder druk komt te staan. Het koopgedrag van consumenten is blijvend veranderd, waarbij de oriëntatie op en de aankoop van producten vaak via internet plaatsvindt. Winkelen wordt in toenemende mate als een uitje ervaren, waarbij naast een breed winkelaanbod de aanwezigheid van horeca, cultuur, activiteiten en gezelligheid een belangrijke overweging is voor bezoekers aan het stadscentrum. Het stadscentrum vervult daarmee ook een belangrijke regionale functie. Toch ontwikkelt de binnenstad van Hoogeveen zich vanaf 2022 economisch redelijk positief. Er is, ten opzichte van vergelijkbare stadscentra, relatief weinig leegstand in het winkelbestand, bezoekersaantallen stijgen licht en ondernemers melden hogere omzetten. Dit blijkt ook uit het recent uitgevoerde Koopstromenonderzoek waarbij Hoogeveen een marginale groei laat zien als positieve uitzondering op de krimp in vergelijkbare middelgrote centra in het land. De behoefte aan fysiek winkelen in Hoogeveen groeit en de trend van online bestellen vanuit de Covid-19 periode lijkt niet verder door te zetten.

Ondanks de positieve trend zijn er ook zorgen over de ontwikkeling van de economie, de koopkracht en het consumentenvertrouwen. In combinatie met de marges die in de detailhandel al langer onder druk staan, de verwachte toename van het aantal faillissementen en stoppende winkeliers omdat er geen opvolging is, maakt dat de leegstand de komende jaren waarschijnlijk zal toenemen. Om de aantrekkelijkheid van de binnenstad verder te vergroten, wordt in 2024 de openbare ruimte van Hoofdstraat Zuid vernieuwd. Daarnaast worden stegen aangepakt en worden de fietsverbindingen naar het centrum verbeterd, onder andere de Rembrandstraat-Prinses Beatrixstraat. Deze projecten zijn onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Regiostedenfonds. De komende jaren ligt de focus op het aanpakken van een aantal parkeerpleinen aan de westkant van het centrum. Deze gebieden moeten, samen met de ontwikkeling van de Tamboer omgeving een belangrijke bijdrage leveren in de woon- en parkeeropgave in combinatie met het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Blij met binnenstad We blijven goed samenwerken met Binnenstad Hoogeveen, zeker ook in de lobby voor een vervolg op het Regiostedenfonds. We kijken uit naar de besluitvorming over de verlenging van de BedrijvenInvesteringsZone, waaraan ondernemers vrijwillig bijdragen.

Samen investeren is belangrijk voor de samenhang en solidariteit in de aanpak en behoud van een vitale binnenstad. Het project Hoofdstraat Zuid is een concreet voorbeeld ervan.

Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel/ + is nadeel 310 Infrastructuur op gebied van Circulaire Economie 330 Toekomstbestendige Bedrijven Terreinen (TBBT)

Gemeente Hoogeveen

Categorie 3 3

2025 25 20

2026

2027 0 0

2028 0 0

0 0

43

Economie

Kadernota 2025

Toelichting mutaties 310 Infrastructuur op het gebied van Circulaire Economie Zowel in de Economische Focus van Hoogeveen als in regionaal verband is vastgelegd dat we werken aan een Circulaire Economie. Wij reserveren een bedrag van € 25.000 voor 2025. We zetten deze middelen in om Circulaire initiatieven te ondersteunen in de voorbereiding en uitvoering. 330 Toekomstbestendige bedrijventerreinen Vanuit de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe zijn wij gestart met de aanpak toekomstbestendige bedrijventerreinen, gericht op onder andere een intensivering van het ruimtegebruik, het bespoedigen van duurzaamheidsmaatregelen energiebesparende maatregelen en vergroening. Deze periode is voornamelijk gebruikt om gebiedsgericht gesprekken op te starten en initiatieven te faciliteren. Samen met Ondernemend Hoogeveen benaderen we gebiedsgericht onze bedrijventerreinen om te weten welke knelpunten er zijn maar ook om gezamenlijk kansen te benutten voor duurzaamheidsen energiebesparende maatregelen en andere activiteiten die nodig zijn om onze bedrijventerreinen toekomstbestendiger te maken. Wij reserveren hiervoor een bedrag van € 20.000 voor 2025.

Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): Economie De beschreven trends en ontwikkelingen vormen een stapeling van sociale, economische, ecologische en ruimtelijke transitieopgaven waar wij in de komende 10 jaar voor staan. Hierbij spelen thema’s als brede welvaart, het woningtekort, de stikstofproblematiek, de netwerkcongestie, de afnemende biodiversiteit en -waterkwaliteit, klimaatadaptatie, dubbele vergrijzing en de aanhoudende krapte en mismatch op de arbeidsmarkt. Deze opgaven kunnen we omzetten naar kansen als we samen optrekken met lokale en regionale overheden, ondernemers, maatschappelijke en culturele partners en inwoners. Vanuit regionale samenwerkingsverbanden en initiatieven kunnen we kennisdeling faciliteren en beschikbare financieringsbronnen aanspreken. Een gedragen visie op het merk 'Hoogeveen' werkt hierbij versterkend. We bundelen lokale krachten en activiteiten die zijn gericht op het behouden en aantrekken van specifieke doelgroepen met verschillende belangen zoals inwoners (sociaal), bedrijven (economisch) en bezoekers (groen en recreatief). De gunstige ligging van Hoogeveen op de corridor vanuit de Randstad richting Duitsland, Scandinavië en Oost-Europa (A28, A37, E233) biedt kansen voor (regionale) bedrijvigheid.

Deze kansen willen we komende jaren samen met de regionale samenwerkingspartners verder benutten met als doel de brede welvaart in de regio te verbeteren. Stadscentrum Om het stadscentrum aantrekkelijk en levendig te houden, houden we samen met Binnenstad Hoogeveen de focus op de doorontwikkeling en de regionale functie van ons stadscentrum. Samen blijven we werken aan een goed functionerende binnenstad waarin het prettig recreëren, verblijven, wonen en werken is.

44

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving Trends en ontwikkelingen Wonen De druk op de woningmarkt blijft in het hele land hoog. Het aantal gerealiseerde woningen blijft achter bij de behoefte. Naast deze bouwopgave zijn er meer ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden de komende jaren. Er zijn veel verschillende doelgroepen met elk hun eigen (woon)behoeften. Naast de reguliere woningbouw, vragen specifieke doelgroepen soms om een andere aanpak. De vergrijzing zet door, mensen die uitstromen uit de jeugdzorg en zorginstellingen moeten weer zelfstandig gaan wonen. Verder zien we een grotere taakstelling voor de huisvesting van statushouders en verhoogde vraag naar huisvesting voor arbeidsmigranten. En dan is er ook nog de wens voor extra standplaatsen voor woonwagenbewoners. Door de krappe woningmarkt en alle verschillende doelgroepen zien we soms druk op bestaande wijken en dorpen ontstaan. Met de inzet van andere woonvormen, zoals specifieke huisvesting voor arbeidsmigranten en flexwoningen proberen we de druk te verminderen en een goede balans in wijken en dorpen te creëren zodat het prettig blijft om hier te wonen. Woonvormen zoals flexwoningen bieden ook kansen voor starters. Ook zorgt de starterslening dat starters een (betere) kans krijgen op de woningmarkt.

De nieuwbouw van woningen vraagt ook om extra investeringen in de infrastructuur en de openbare ruimte, waarbij we rekening houden met 'groenblauwe' impulsen (zie verderop). Woningbouwimpuls Bij veel ontwikkelingen staat de (financiële) haalbaarheid onder druk. Dit komt mede door de sterke stijging van de bouwkosten en de hogere hypotheekrente in de afgelopen jaren. De prijzen van koopwoningen zitten weer in de lift, na een jaar van dalende prijzen. Belangrijke oorzaken hiervan zijn de gestegen lonen en de aanhoudende krapte. Naar verwachting zet de prijsstijging volgend jaar door. Daarmee zal in 2025 de prijsdaling van het afgelopen jaar teniet worden gedaan. Ook in Hoogeveen is de druk op de woningmarkt groot. In de woon(zorg)visie staat de ambitie om 1.880-2.200 woningen toe te voegen tussen 2021 en 2030. Dit is het dubbele van de jaren daarvoor. Om dat doel te halen, stelden wij in 2023 het Programmaplan Woningbouwimpuls op. We hebben een woningbouwmonitor opgezet en we hebben harde en zachte plannen uitgebreid. De woningbouwmonitor geeft een overzicht van de woningbouwprojecten waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden en in welke fase van ontwikkeling ze zijn. Inmiddels hebben we voldoende locaties in beeld om het doel uit de woon(zorg)visie te halen. In 2025 ligt de focus op de snelle realisatie van deze plannen.

We zetten daarbij in op: - Verhelpen en voorkomen van knelpunten Dat doen wij door afspraken te maken met ontwikkelaars, projecten te prioriteren, subsidies optimaal te benutten en waar nodig externe expertise in te huren. - Optimalisatie en versnelling van het woningbouwproces Dat doen wij door de optimalisatie proces ruimtelijke initiatieven, het inzetten op tijdelijke woonruimten (flexwonen) en transformaties van bestaande gebouwen en het optimaliseren en wegnemen van belemmerende regelgeving. Buurt- en dorpshuizen Naar aanleiding van problemen door de hoge energielasten vanaf 2022 hebben we buurthuizen waar mogelijk geholpen om gebouwen te verduurzamen voor een toekomstbestendige exploitatie qua energielasten. Hiermee gaven we invulling van een motie vanuit de gemeenteraad hiervoor. Voor de planvorming van verduurzaming van de wijk-, buurt- en dorpshuizen in eigendom van de gemeente Hoogeveen is € 25.000 beschikbaar gesteld. Omdat niet alle wijk-, buurt- en dorpshuizen Gemeente Hoogeveen

45

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Kadernota 2025

in eigendom zijn van de gemeente en het wel van belang is om een totaalbeeld te hebben, is de opdracht uitgebreid met planvorming voor verduurzaming van dorpshuizen die niet eigendom zijn van de gemeente Hoogeveen, exclusief die in eigendom van Woonconcept. Het onderzoek vindt plaats in het voorjaar 2024 en moet als resultaat een uitvoeringsplan verduurzaming wijk-, buurt- en dorpshuis opleveren. De opgave is complex, mede door de diversiteit in eigendomssituaties. Een blauwdruk voor alle huizen is niet mogelijk, maatwerk zal nodig zijn. Voor alle wijk-, buurt- en dorpshuizen worden daarom de energiebesparende maatregelen afzonderlijk in beeld gebracht, inclusief de kostenberekening per ingreep. De doelstelling daarbij is niveau BENG: Bijna Energie Neutrale Gebouwen. Daarna volgt een nadere afweging op prioritering, kosten en de beschikbare interne capaciteit, rekening houdend met het beleid om alle huizen gelijke ondersteuning te bieden. Dit doen we in samenspraak met de besturen van de wijk, buurt- en dorpshuizen. De Smederijen van Hoogeveen De Smederijen bestaan sinds 2007 en bestaan uit zes partners: te weten: woningcorporaties Domesta, Woonconcept en Actium, SWW, politie en gemeente Hoogeveen. In 2023 zijn er via het bewonersbudget (de zogenoemde korteklap) honderden initiatieven gerealiseerd waar duizenden inwoners bij betrokken waren.

Binnen de langeklap zijn De Smederijen op dit moment actief in focusgebieden. Zo zijn we betrokken in de aanpak in de Zeeheldenbuurt en we zijn actief in de Helios. Met steun van het Oranjefonds werken we twee jaar in programma ABCD-buurtaanpak. In Nederland doen er zestien wijken mee aan deze aanpak. Daarnaast participeren De Smederijen in diverse trajecten zoals de energietransitie, Domein Overstijgende Samenwerking, Woon- en zorgvisie etc. Ook is de gebiedsregisseur voorzitter van de Smederijenteams en daarmee de spin in het web tussen inwoner en gemeente. Gebiedswethouders Om nog meer in verbinding te komen met de samenleving zijn we in 2023 gestart met de uitvoering van gebiedswethouderschap. Iedere wethouder is aanspreekpunt voor een aantal gebieden. In 2023 zijn alle gebieden door de gebiedswethouders bezocht en zijn er gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers uit het gebied. In 2024 is deze aanpak geëvalueerd en is besloten deze aanpak te continueren gedurende deze collegeperiode. Gebiedsgerichte aanpak: wijk- en dorpsagenda's Om uitvoering te kunnen geven aan het coalitieakkoord Samen Verbinden en Verbeteren gaan we werken met buurt- wijk- en dorpsagenda’s. Deze stap past in het coalitieakkoord: meer het initiatief bij de inwoners, meer eigenaarschap geven over eigen woon- en leefomgeving.

We onderzoeken nu welk beeld inwoners van Hoogeveen, organisaties en de gemeente hebben bij een wijk- en dorpsagenda. We kijken ook bij andere gemeenten hoe zij dit doen en wat wij hiervan kunnen leren. In 2024 halen we in een aantal gebieden de opgave op, stellen gezamenlijk met inwoners buurt-, wijk- en dorpsagenda’s op en geven waar mogelijk uitvoering aan deze plannen. We hebben vanaf 2024 € 150.000 per jaar gereserveerd voor het uitvoeren van deze plannen. We stellen in de aanpak ook samen regels en kaders op voor het besteden van dit budget. Groenblauwe impulsen Met meer groen in de leefomgeving versterken we de biodiversiteit. Dit kan vaak hand in hand met aanpassingen die nodig zijn voor het veranderend klimaat. Door ‘groenblauwe’ maatregelen te nemen, werken we aan een groene, klimaatrobuuste en toekomstbestendige omgeving die bovendien een positief effect heeft op de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Spelen Doordat veel van de huidige speelvoorzieningen in dezelfde periode zijn geplaatst, bereiken ze nu ook in dezelfde periode het einde van hun levensduur. We staan voor de opgave om in de komende jaren de speelvoorzieningen op niveau te houden. De speelvoorzieningen worden, op basis van het 46

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

speelbeleid, niet 1 op 1 vervangen. Per geval brengen we de behoefte in beeld en ook kijken we hoe we het natuurlijk spelen kunnen bevorderen. We betrekken onze inwoners zoveel mogelijk bij dit proces. Zuiderpark Dit jaar start het participatietraject voor het Zuiderpark, met speciale aandacht voor verbeteringen aan speel- en sportvoorzieningen. We starten een participatietraject waarbij we samen met bewoners en belanghebbenden ideeën en prioriteiten verzamelen. Hierdoor kunnen we een inclusief renovatieplan opstellen dat past bij de behoeften van onze gemeenschap. Gedurende het traject zullen de financiële middelen stapsgewijs duidelijk worden, waardoor er een gedegen planning kan ontstaan om de renovatie van het Zuiderpark succesvol te volbrengen. Begraven In de afgelopen periode hebben we, samen met een extern bureau, gewerkt aan de actualisatie van het begraafplaatsenbeleid en de tarifering. Onderdeel van de opdracht is een onderzoek naar de behoefte aan een natuurbegraafplaats in onze gemeente. Zo nemen we de kansen en mogelijkheden die van invloed kunnen zijn op het begraafplaatsbeleid mee in de actualisatie. Planning is om in 2024 het nieuwe begraafbeleid voor te leggen voor besluitvorming aan college en raad waarna het beleid per 2025 in werking kan treden.

Het nieuwe begraafbeleid kan, afhankelijk van de nog te maken keuzes in het beleid, incidenteel en structureel financiële gevolgen hebben. Ditzelfde geldt voor de tarieventabel Verordening lijkbezorgingsrechten. We zien dat de laatste jaren minder vaak voor begraven wordt gekozen en meer voor cremeren. Daarnaast zien we het aantal verlengingen van grafrechten afnemen. Beschoeiingen In 2023 is het volledige areaal van oeverconstructies geïnspecteerd. Op basis van de inspectie stellen we in 2024 een vervangingsprogramma op voor de beschoeiingen, waarbij we rekening houden met het versterken van de groenblauwe dooradering en het stimuleren van biodiversiteit. Wegonderhoud We zijn bezig het wegonderhoud op niveau te brengen. Voldoende financiële middelen en capaciteit hiervoor blijven de komende jaren noodzakelijk. Uitgangspunt hierbij is dat we zoveel mogelijk werk met werk maken, integraal werken en zoveel externe (subsidie)bronnen mogelijk benutten. Schades als gevolg van klimaatverandering Door verandering van het klimaat krijgen we te maken met nattere en drogere periodes. Beide kunnen problemen veroorzaken in de ondergrond van infrastructuur. Bij langdurig natte periodes bestaat het risico op uitspoeling en verweking van de ondergrond. Dit risico speelt met name op zanderige ondergronden, waarbij de kans bestaat dat taluds afschuiven.

Bij langdurige droogte is juist het risico op (ongelijkmatige) zakking van de ondergrond. Dit risico speelt vooral op venige ondergronden. Beide situaties laten zich lastig voorspellen maar ze kunnen gevolgen hebben voor de staat van onderhoud van onze kapitaalgoederen. Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel/ + is nadeel 210 indexatie onderhoudsbudgetten wegen etc. 570 indexatie onderhoudsbudgetten groen etc.

Gemeente Hoogeveen

Categorie 2 2

2025 150 84

2026 150 84

2027 150 84

2028 150 84

47

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel/ + is nadeel 570 areaaluitbreiding groen 570 indexatie welzijnswerk 570 Tractie buurtbeheer (Stark) 750 Begraafrechten 750 Wettelijke verlengingen grafrecht

Kadernota 2025

Categorie 2 2 1 2 2

2025 2 4 -30 19 39

2026 2 4 -30 19 38

2027 2 4 -30 19 38

2028 2 4 -30 19 38

Toelichting mutaties Lasten 210 indexatie onderhoudsbudgetten Verkeer en vervoer Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau (BOR-basis) te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2% 570 Indexatie onderhoudsbudgetten Openbaar groen en (openlucht)recreatie Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau (BOR-basis) te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%. 570 Areaaluitbreiding groen -verhoging exploitatielasten door areaaluitbreiding Onder areaaluitbreiding/wijziging wordt verstaan het aantal vierkante meters openbaar gebied dat door (her)inrichtingsplannen wijzigt. Dit brengt wijzigingen in het onderhoudsbudget met zich mee. Areaaluitbreiding omvat niet alleen uitbreiding, maar het kan ook gaan om wijziging van de inrichting. Door uitvoering van de projecten rotonde Het Haagje, herinrichting Kaaplaantje en uitbreidingsplan winkelcentrum De Weide, is het areaal gewijzigd.

Als gevolg hiervan dient het exploitatiebudget met ingang van 2025 te worden verhoogd met € 2.000. 570 Indexatie Welzijnswerk: De huidige cao Sociaal Werk loopt van 1 juli 2023 tot en met 31 juli 2025. Deze cao leidt tot een loonstijging in 2025 van 2%. In de lopende CAO is opgenomen dat vanaf 1 januari 2025 de uitloopschalen standaard worden doorgevoerd waardoor er per schaal 2 periodieken bijkomen. Dat betekent voor 2025 een bijkomende stijging van de loonkosten van 3% over het hele jaar. Gevolg is dat de totale loonkostenstijging op grond van de lopende cao met ingang van 2025 - 5% bedraagt. Het betreft een kostenstijging van in totaal € 275.000 verdeeld over verschillende programma's. De stijging voor Aantrekkelijk wonen en woonomgeving bedraagt € 4.000. Per 1 augustus 2025 gaat een nieuwe cao in. Het is nu nog niet bekend hoeveel de lonen hierdoor stijgen. De loonstijging als gevolg van deze nieuwe CAO is dan ook niet meegenomen in de index van 5%. 570 Tractie buurtbeheer (Stark) naar SWO De uitvoering van de openbare ruimte (buurtbeheer) wordt voor een belangrijk deel uitgevoerd door Stark. Het beschikbaar stellen van o.a. tractiemiddelen en werkkleding is een verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Met Stark is afgesproken dat de huidige tractiemiddelen overgaan naar de gemeente Hoogeveen.

De benodigde tractiemiddelen van Stark worden per 1-1-2025 tegen een boekwaarde van € 150.000 overgenomen door de gemeente. Omdat wij de tractiemiddelen hebben

48

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

ondergebracht bij de SWO gaan ook deze middelen naar de SWO. De € 30.000 betreft de kapitaallasten. Dit wordt verrekend met taakveld 040 Overhead en is voor de begroting budgetneutraal. Baten 750 Begraafplaatsenrechten In 2021 hadden we 324 begravingen in 2022 waren dat er 291 en in 2023 nog maar 254. Er is dus een algemene dalende tendens in begraven en zien een (lichte) toename in het aantal crematies, een tendens die zich voort lijkt te zetten. 750 Begraafplaatsenrechten -wettelijke verleningen Er worden aanzienlijk minder ‘verzoek’-verlengingen ten opzichte van voorgaande jaren ingediend. Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): Uitdaagrecht en participatieverordening In oktober 2023 is de wet Versterking participatie op decentraal niveau door de Tweede Kamer aangenomen. Dit wetsvoorstel wil onder andere de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid van hun gemeente versterken. Ook wordt het uitdaagrecht, als specifieke vorm van participatie, wettelijk verankerd. Met het uitdaagrecht kunnen inwoners hun overheid uitdagen om de uitvoering van een taak over te nemen, zoals het beheer of onderhoud van een park of buurthuis. Deze wet is nog niet behandeld in de Eerste Kamer. De verwachting is dat dit in 2024 gebeurt.

Dit betekent dat er in Hoogeveen beleid ontwikkeld zal worden hoe dit uitdaagrecht vorm kan krijgen, ook zal er een participatieverordening opgesteld worden. Woningbouwopgave De woningbouwopgave is fors en vraagt veel van ons als gemeente de komende jaren. In de woon(zorg)visie staat de ambitie om 1.880-2.200 woningen toe te voegen tussen 2021 en 2030. Ook de herstructureringsopgave zoals die in de Zeeheldenbuurt zal de komende jaren op ons pad komen. Beleid openbare ruimte Door klimaatveranderingen, de wateropgave, nieuwe inzichten en veranderde wensen van onze inwoners verandert de functie van de openbare ruimte. Er wordt een steeds nadrukkelijker beslag gelegd op de beschikbare ruimte. Dit is aanleiding om het beleid op de openbare ruimte te actualiseren, waarbij een integrale benadering van de openbare ruimte het vertrekpunt is. Na vaststelling van dit beleid in 2024 zal het de komende jaren ter uitvoering worden gebracht.

Gemeente Hoogeveen

49

Ruimtelijke ordening en sport

Kadernota 2025

Ruimtelijke ordening en sport Trends en ontwikkelingen Landelijk Nationaal programma Landelijk gebied (NPLG) Het Nationaal Programma Landelijk Gebied is een beleidsprogramma onder de Nationale Omgevingsvisie met als opdrachtgevers drie ministeries (LNV, IenW en BZK). Het ontwerp NPLG heeft begin 2024 ter inzage gelegen. Het programma richt zich op de opgaven voor natuur, water en bodem en klimaat. Voor de natuur geldt de realisatie van bestaande (Europese) afspraken over herstel, behoud en verbetering (Vogel en Habitatrichtlijn). Bij water betreft het de beschikbaarheid van water en de waterkwaliteit (Kaderrichtlijn water). Verder richten nationaal afgesproken klimaatdoelen in het NPLG zich op de reductie van broeikasgassen. Tot slot stelt het NPLG doelen om de groenblauwe dooradering van het landschap te versterken. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De doelen zijn een inzichtelijk omgevingsrecht waarbij de leefomgeving centraal staat, met snellere en betere procedures waarbij er ruimte voor maatwerk is. Nota Ruimte Op het gebied van energie, natuur, woningbouw, landbouw, economie en infrastructuur moeten urgente keuzes worden gemaakt in Nederland. Met de Nota Ruimte die in voorbereiding is wil het Rijk de regie op de ruimtelijke ordening hernemen.

Regionaal Ruimtelijke kaders provincie Drenthe en Regio Zwolle De provincie Drenthe is begin 2024 gestart met een nieuwe Omgevingsvisie. Met de landelijke Nota Ruimte gaat deze visie het kader vormen voor lokaal ruimtelijk beleid. Ook de agenda Regio Zwolle 2024-2028 met daarin een strategische regionale koers, is voor de gemeente een kader, voor ons ruimtelijk beleid en bijvoorbeeld de woningbouwopgave. Drents programma Landelijk gebied (DPLG) Naast generiek beleid heeft het Rijk de keuze gemaakt dat een belangrijk deel van de opgaven voor natuur, water en klimaat gebiedsgericht gerealiseerd moet worden. Daarbij is een belangrijke rol voor de provincies weggelegd. De provincie Drenthe vraagt bij het Rijk aandacht voor de haalbaarheid en uitvoerbaarheid. De provincie geeft aan deze rol alleen op te kunnen pakken wanneer zij zicht hebben op de inzet van het Rijk, zowel op nationaal niveau (generiek beleid), als in de ondersteuning in de gebieden (middelen, instrumenten, beleidsruimte, transitiefonds). De provincie vraagt het Rijk specifiek rekening te houden met het ontwikkelingsperspectief voor de landbouw. Regionaal en lokaal Programma Vitale Vakantieparken Hoogeveen heeft zich vanaf 2018 gecommitteerd aan het programma Vitale Vakantieparken dat Drenthe-breed wordt ondersteund door een Taskforce Vitale Vakantieparken.

De raad heeft op 21 september 2023 het programmaplan Vitale Vakantieparken Hoogeveen 2023-2027 unaniem aangenomen. Het programma kent vier sporen: vitalisering van recreatieve parken (1), transformatie 50

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Ruimtelijke ordening en sport

van niet-vitale parken (2), handhaving & toezicht (3) en revitalisering van parken die weer vitaal willen worden (4). Met het programmaplan hebben we nu de middelen voor reguliere ambtelijke inzet en de inhuur van capaciteit en expertise. Doelstelling is om drie parken te transformeren naar een woonbestemming, drie parken te revitaliseren en initiatieven van recreatieve parken en campings te faciliteren. Toezicht en handhaving is randvoorwaardelijk hierbij. Huisvestingsplan binnensportaccommodaties Begin 2024 is het huisvestingsplan voor de binnensportaccommodaties afgerond. Hiermee is in beeld welke maatregelen genomen moeten worden om de binnensportaccommodaties op een kwalitatief goed niveau te houden. De maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit nieuwbouw of renovatie van accommodaties. In de kadernota 2025 zijn de investeringen in de binnensportaccommodaties opgenomen voor een integrale afweging. Onderzoek naar tarieven buitensport Eind 2023 heeft de gemeenteraad in een tweetal moties opgeroepen de tarieven van de gemeentelijke buitensportaccommodaties te onderzoeken en te komen tot een toekomstgerichte tariefstructuur. Dit onderzoek wordt in de loop van 2024 afgerond met een voorstel aan de gemeenteraad. Daarna volgt een mogelijke bijstelling van de begroting 2025.

Sportvoorzieningen Bentinckspark Voor het noordelijk deel van het Bentinckspark is een haalbaarheidsonderzoek gaande naar de ontwikkeling van diverse functies. De eerste fase van dit onderzoek is afgerond. Dit leidt tot afwegingen in deze kadernota voor het verhuizen van korfbalvereniging Thrianta en voor het tweede hockeyveld. Ook het besluit van de raad over een investering in een nieuw zwembad heeft invloed op de plannen voor het Bentinckspark. Het haalbaarheidsonderzoek wordt (grotendeels) dit jaar afgerond met aan het eind een structuurontwerp en stedenbouwkundig programma van eisen, als randvoorwaarden voor de uitvoering van ontwikkelingen. Ontwikkelingen landelijk gebied De provincie Drenthe werkt aan de opgave van het gedecentraliseerde natuurbeleid via het Programma Natuurlijk Platteland (PNP). De uitvoering van het PNP gaat via een gebiedsgerichte aanpak in acht deelprogramma’s. Het deelprogramma Oude diep heeft raakvlakken met de gemeente Hoogeveen. De provincie Drenthe is van plan deze structuur ook toe te passen bij de uitvoering van het DPLG. De opgaven en keuzes die in het NPLG, PNP, DPLG en de nieuwe provinciale Omgevingsvisie worden gemaakt, zullen gevolgen hebben voor het gemeentelijke ruimtelijk beleid. We hebben eigen inzet nodig hiervoor en waar nodig inhuur van expertise.

Naast de landelijke en provinciale opgaven hebben de gemeenten zelf ook opgaven in het landelijk gebied, waaronder woningbouw. Regelmatig ontvangt de gemeente vragen van inwoners en organisaties in het landelijk gebied. Deze gaan over initiatieven die vanuit de samenleving (van onderop) komen en een vitaal landelijk gebied ondersteunen. Om deze initiatieven te faciliteren zijn middelen nodig. Implementatie Omgevingswet De implementatie van de afgelopen jaren loopt ook de eerstkomende jaren nog door. Diverse werkzaamheden vergen nog tijdelijke inhuur in 2025. Hiervoor zijn middelen nodig.

Gemeente Hoogeveen

51

Ruimtelijke ordening en sport

Kadernota 2025

Omgevingsplan De bestemmingsplannen van de gemeente worden overgezet naar een omgevingsplan, een langdurige en complexe opgave. In 2024 doen we de voorbereiding op een omgevingsplan. Dit plan omvat straks niet alleen informatie over de bestemming van een plek, maar ook regels over bijvoorbeeld geluid en bodem. En het omgevingsplan kan ook regels bevatten over bijvoorbeeld energiemaatregelen en duurzaamheid. Voor het maken van een omgevingsplan zijn middelen nodig. Wet kwaliteitsborging Bouwen Tegelijkertijd met de invoering van de Omgevingswet is ook de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) ingevoerd voor een deel van de bouwwerken. De WKB zorgt voor verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit heeft zowel intern als extern grote gevolgen. Diverse processen worden ten gevolge daarvan aangepast en geoptimaliseerd. Het beschikbaar te komen bedrag van rijksmiddelen wordt daarvoor ingezet. Omgevingsvisie In 2024 worden de Structuurvisie 2004 ‘Hoogeveen, ruim gezien 2015-2030’, de actualisatie daarvan in 2012, en de Toekomstvisie ‘Hoogeveen en haar ambities’ (2018) geëvalueerd. Deze documenten voldoen samen aan de formele eisen van de Omgevingswet.

We verwachten dat actualisatie van deze documenten gewenst is om zo tot een bruikbare en integrale Omgevingsvisie te komen, rekening houdend met landelijke en regionale kaders (Nota Ruimte, provincie Drenthe en Regio Zwolle). Net als een omgevingsplan is ook een Omgevingsvisie nodig vanuit de Omgevingswet. Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel / + is nadeel

Categorie

2025

2026

2027

2028

520 Indexatie onderhoudsbudgetten sportterreinen

2

6

6

6

6

520 Indexering beheersovereenkomsten buitensport

2

11

11

11

11

570 Visievorming/uitvoering programma landelijk gebied

2

50

50

50

50

570 Overheveling budget Leader

2

20

20

20

20

810 Programma Vitale Vakantieparken

2

206

139

80

PM

810 Omgevingswet en Omgevingsplan

1

930

500

400

400

810 Omgevingsvisie

1

150

20

810 Rijksbijdrage implementatie Omgevingswet (baten)

1

-265

810 Decentralisatie-uitkering WKB (baten)

1

-30

810 Ruimtelijk beleid en procedures

2

35

36

37

38

810 Planschadevergoeding

2

1

1

1

Toelichting mutaties Lasten 520 Indexatie onderhoudsbudgetten sportvelden en terreinen Om het onderhoud op een goed niveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%.

52

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Ruimtelijke ordening en sport

520 indexering beheersovereenkomsten buitensport Voor de exploitatiebijdragen voor de buitensport is het noodzakelijk de beschikbare budgetten te verhogen. Voor 2025 gaan we alsnog uit van een indexering van 3,2%. Daarmee bedragen de totale kosten € 353.000. 570 Visievorming/uitvoering programma landelijk gebied Het landelijk gebied kent de komende jaren naar verwachting een grote ontwikkeling. De opgaven en keuzes die in het NPLG, PNP, DPLG en provinciale omgevingsvisie worden gemaakt, zullen gevolgen hebben voor het gemeentelijke ruimtelijke beleid. Naast de landelijke en provinciale opgaven hebben de gemeenten zelf ook opgaven in het landelijk gebied, waaronder de woningbouw. Het budget van € 50.000 voor visievorming/uitvoering initiatieven landelijk gebied houdt na 2024 op te bestaan. Het budget blijft de komende jaren noodzakelijk gezien de opgaven en actualiteiten. De verwachting is dat het budget hoger dan € 50.000 moet worden, in verband met ondersteuning van initiatieven in het landelijk gebied en de inhuur van externe deskundigen. Hiervoor wordt een plan van aanpak opgesteld. De uitkomst hiervan komt terug bij de programmabegroting 2025. 570 Overheveling budget Leader Het structurele budget voor het Leader programma West Drenthe hevelen we over van het programma Duurzaam en gastvrij naar Programma RO en sport gezien de aard van de uitgaven.

810 Vitale vakantieparken Voor uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode tot en met 2027. De gemeenteraad heeft op 21 september 2023 unaniem ingestemd met het programmaplan Vitale Vakantieparken 2023-2027. De hieruit voortkomende kosten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. Het geld wordt gebruikt voor inhuur van capaciteit en ontbrekende kennis, naast de inzet van de medewerkers uit de eigen organisatie. Deze kosten bouwen we de komende jaren af. Daartegenover komen opbrengsten, welke nog niet kunnen worden begroot. Onderdeel hiervan is dat we een deel van de kosten gaan verrekenen met de eigenaren van de te transformeren parken. 810 Ruimtelijk beleid en procedures Om goed en voldoende juridisch en milieuadvies in te kunnen winnen ten behoeve van ruimtelijke procedures (waarvoor geen dekking is vanuit projectbudget of grondexploitatie), is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. De afgelopen vier jaar zijn deze budgetten jaarlijks gemiddeld met € 8.210 overschreden. Een structurele verhoging hiervan met € 10.000 wordt voorgesteld. Ook is aanpassing van de budgetten noodzakelijk op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%.

810 Omgevingswet en Omgevingsplan Voor de verdere implementatie van de Omgevingswet en het Omgevingsplan is een bedrag van € 880.002 nodig in 2025. Dit bedrag wordt in de begroting van de SWO opgenomen. Een deel daarvan € 680.966 is voor de implementatie van de Omgevingswet en het resterende deel € 199.036 is voor het Omgevingsplan. Het betreft hier grotendeels kosten voor tijdelijke inhuur. Bovendien is er in 2025 een bedrag van € 50.000 nodig voor het inhuren van het bureau dat betrokken is bij het opstellen van het Omgevingsplan. Voor de jaren 2026, 2027 en 2028 is de verwachting dat tijdelijke inhuur nog steeds nodig is voor de verdere implementatie van de Omgevingswet. Bovendien werken in die jaren gemeente en een extern bureau (coproductie) door aan het Omgevingsplan. Gemeente Hoogeveen

53

Ruimtelijke ordening en sport

Kadernota 2025

810 Omgevingsvisie Om te komen tot een Omgevingsvisie is een bedrag van € 150.000 nodig. De verwachting is dat dit bedrag grotendeels in 2025 benut wordt voor het proces en het schrijven van de Omgevingsvisie. Voor het implementeren van de Omgevingsvisie in de digitale omgeving van de Omgevingswet worden naar verwachting in 2026 ook kosten gemaakt. 810 Planschadevergoeding Aanvragen voor planschadevergoeding worden door een externe onafhankelijke adviseur beoordeeld. Het is noodzakelijk de hiervoor beschikbare budgetten op peil te houden. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%. Baten De definitief vast te stellen middelen in de septembercirculaire 2024 worden gereserveerd als dekking voor de benodigde middelen in 2025; het gaat daarbij nu om een verwachte rijksbijdrage implementatie Omgevingswet 2025 van € 264.817 en een indicatieve decentralisatie-uitkering Wet Kwaliteitsborging Bouwen van naar verwachting € 29.752 voor 2025. Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): Opgaven natuur, water, bodem en klimaat We staan voor een grote opgave rond natuur, water, bodem en klimaat. Programma's en wet- en regelgeving van hogere overheden laten een toenemende sturing hierop zien.

Ook is er druk op de opgave vanuit de samenleving, onder andere via stappen naar de rechter. Het gaat dan om herstel, behoud en verbetering van de natuur in de natuurgebieden en daarbuiten, om de beschikbaarheid van water en de waterkwaliteit, om de reductie van broeikasgassen en om versterking van het landschap (groenblauwe dooradering). Deze opgave combineren met andere opgaves rond economie, mobiliteit en woningbouw, vraagt om natuurinclusief denken en doen. Omgevingswet en Omgevingsplan In de Omgevingswet worden 26 bestaande wetten samengevoegd met als doel een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Het is een ingrijpende verandering die wel de grootste wetswijziging sinds 1848 wordt genoemd, het jaar dat de Nederlandse grondwet werd ingevoerd. We staan de komende jaren intern voor grote opgaven om bijvoorbeeld al het beleid dat raakt aan de leefomgeving op een integrale wijze in het omgevingsplan op te nemen.

54

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Veilige bereikbaarheid

Veilige bereikbaarheid Trends en ontwikkelingen Landelijk Het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers blijft toenemen, met name onder fietsers. De doelstelling gericht op het fors verminderen van het aantal verkeersdoden en verkeersgewonden raakt steeds verder uit het zicht. Met haar Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) wil de rijksoverheid deze trend keren. Verder: • Vanaf 2035 worden er geen nieuwe auto’s op fossiele brandstof meer verkocht. • Er wordt een forse uitbreiding verwacht van het aantal elektrische laadpalen in de (semi) openbare ruimte. • Op hoofdwegen neemt de verkeersintensiteit almaar toe wat leidt tot meer files en oponthoud en het einde van de groei lijkt nog niet in zicht. Regionaal • •

• •

•

Het aantal buspassagiers neemt iets toe t.o.v. het vorige jaar, maar is nog steeds niet op het niveau van voor Covid-19. Het OV-Bureau blijft te maken hebben met voortdurende bezuinigingen en uitval van bussen door een gebrek aan buschauffeurs. Om de bereikbaarheid op het platteland te borgen, is enige jaren geleden de HUB taxi geïntroduceerd als aanvullende dienst in het openbaar vervoer. We zien dat er steeds meer gebruik van gemaakt wordt. We willen vooral inzetten op communicatie en ons samen met provincie en de andere gemeenten in Drenthe sterk maken voor het behoud van goed openbaar vervoer op het platteland. De uitbreiding van het aantal elektrische laadpalen pakken we provincie breed op. De provincie Drenthe heeft subsidies beschikbaar voor het verbeteren van fietspaden binnen de gemeentegrenzen en voor doorfietsroutes tussen de Drentse steden en kernen. De provincie gaat nog prioriteren op de doorfietsroutes. Ook voor ons als gemeente zijn nog afwegingen te maken. We ronden in 2024 een voorstel af over doorfietsroutes van en naar Hoogeveen, conform de motie van de raad. Binnen (bijna geheel) Drenthe hebben fietsers geen voorrang op rotondes. De discussie over wél voorrang voor fietsers is nu actueel.

Hierbij spelen de verschillende belangen een rol (onder meer de verkeersveiligheid, visie van de Fietsersbond en die van het OV-Bureau), de kosten van het ombouwen van de rotondes en de (on)mogelijkheden in de fysieke ruimte.

Lokaal Verkeer en vervoer • De focus voor de komende jaren ligt op het verbeteren van de verkeersveiligheid voor fietsers en voetganger. Dat betekent in de praktijk bredere fietspaden, logische routes, veilige oversteken (fiets/voetganger) en verhoging van het comfort. • In 2024 onderzoeken we wat nodig is om de maatregelen uit de Fietsnota 2020-2026 uit te voeren. De resultaten daarvan verwachten we in de loop van 2024 en hopelijk op tijd voor de begroting. • Ook in Hoogeveen is een toename van het aantal verkeersslachtoffers. Er komen veel verzoeken binnen voor verhoging van de verkeersveiligheid, op de drukke wegen maar ook in de woonbuurten. Bij reconstructies gaan we in overleg met de aanwonenden om te komen tot een buurt waar het veilig en prettig wonen is.

Gemeente Hoogeveen

55

Veilige bereikbaarheid

• •

• • •

• •

Kadernota 2025

De bereikbaarheid van Hoogeveen per auto is en blijft belangrijk. De hoofdwegen houden we aantrekkelijk voor het auto- en vrachtverkeer, doorgaand verkeer door de wijken willen we zoveel mogelijk voorkomen en afremmen. De ontwikkeling van het gebied Nijstad, recreatiegebied en de waterstofwijk, vraagt om een veilige bereikbaarheid voor alle vervoerwijzen. We zetten daarom in op verkeersveiligheid en een vrijliggend fietspad langs de Echtenseweg en een verbetering van het fietspad langs de Zuidwoldigerweg. In nieuw in te richten gebieden is er veel aandacht voor de bereikbaarheid en de verkeersveiligheid, zoals voor de projecten nieuwbouw RSG Wolfsbos, Stationsgebied, Zeeheldenbuurt en Bentinckspark-Noord. Het aantal laadpalen in de gemeente Hoogeveen neemt behoorlijk toe. Daar tegenover staat dat ook het aantal mensen dat bezwaar maakt tegen parkeerplaatsen die alleen beschikbaar zijn voor het laden van elektrische voertuigen, fors is toegenomen. Ook in de plaats Hoogeveen zien we een forse toename van het autoverkeer op de weg. Dit leidt, in combinatie met alle geplande ontwikkelingen, tot problemen qua bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Door de drukte moeten fietsers en voetgangers langer wachten voor ze veilig kunnen oversteken en de roep om veiligheidsmaatregelen vanuit inwoners neemt daardoor toe.

Sinds 3 januari 2021 rijdt de streekbus niet meer door het dorp Nieuwlande. Het dorp wil de bus graag terug en het OV-Bureau gaat bekijken of dit binnen haar financiële mogelijkheden past. Het lusje Nieuwlande laten rijden kost circa € 60.000 op jaarbasis. In samenwerking met Publiek Vervoer wordt het doelgroepenvervoer in 2024 aanbesteed. Dit betreft ook de stadsbusdienst De Bij.

Parkeren De parkeerautomaten zijn aan het einde van hun levensduur en moeten vervangen worden. Ook is het niet mogelijk om het onderhoudscontract verder te verlengen. Dit betekent dat de parkeerautomaten in 2024 Europees aanbesteed worden zodat vervanging in 2025 plaats kan vinden (zie bij Investeringen). Alle eisen en wensen richting de toekomst zullen hierin meegenomen worden. Hierbij valt te denken aan automaten op zonne-energie en digitale mogelijkheden (verwijzing). De parkeerproducten zullen verder gedigitaliseerd worden voor klantgerichtheid en efficiency in beheer en handhaving. We verwachten dat alle parkeervergunningen, ook de bezoekersvergunning die nu nog via een pas loopt, in 2025 digitaal zijn. Belangrijk uitgangspunt is de woningbouwontwikkeling van het stadscentrum en de nog te maken keuzes hierbij voor betaald parkeren en vergunningparkeren. Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel/ + is nadeel 210 indexatie onderhoudsbudgetten 220 Onderhoud parkeerautomaten 660 Gehandicaptenparkeervergunningen (lasten) 660 Gehandicaptenparkeervergunningen (baten) 740 Commissie Milieuhygiëne vliegveld (lasten) 740 Commissie Milieuhygiëne vliegveld (baten)

56

Categorie 2 2 2 2 2 2

2025

2026

6 81 5 -9 -9 9

6 35 5 -9 -9 9

2027

2028 6

6

5 -9 -9 9

5 -9 -9 9

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Veilige bereikbaarheid

Toelichting mutaties Lasten 210 Indexatie onderhoudsbudgetten Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau (BOR-basis) te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%. In dit programma gaat het om de onderhoudsbudgetten voor Waarschuwingsborden/bewegwijzering, voor Verkeersmaatregelen nieuwe besluiten, voor Verkeersonderzoeken en voor Bevordering verkeersveiligheid. 220 Onderhoud parkeerautomaten De parkeerautomaten naderen het einde van hun levensduur. Dit zorgt voor een verhoging van de onderhoudskosten om de parkeerautomaten operationeel te houden. In 2025 wordt gestart met de vervanging van de nieuwe parkeerautomaten. De vervanging van de parkeerautomaten leidt mogelijk tot extra tweedelijns onderhoudskosten. 660 Gehandicaptenparkeervergunningen Voor het uitgeven van gehandicaptenparkeervergunningen is een medisch advies noodzakelijk. Door de stijging van het aantal aanvragen voor een gehandicaptenparkeervergunning stijgen de kosten voor medisch advies. Deze stijging in aanvragen is structureel. 740 Milieubeheer Voorheen werden er kosten gemaakt voor commissie milieuhygiëne vliegveld.

Vanaf 2021 zijn hier geen acties meer voor ondernomen. Met deze kadernota corrigeren we dit. Baten 660 Gehandicaptenparkeervergunningen Er worden jaarlijks meer gehandicaptenparkeervergunningen aangevraagd. Hierdoor ontvangt de gemeente meer inkomsten uit leges. Deze stijging in aanvragen is structureel. 740 Milieubeheer Om de uitgaven te dekken van de commissie milieuhygiëne vliegveld kwam er voorheen een bijdrage binnen van de provincie Drenthe. Omdat we geen kosten meer maken, hebben we ook geen recht meer op deze bijdrage (zie lasten). Deze structurele bijdrage corrigeren we met deze kadernota. Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): Toename verkeersdrukte Zoals aangegeven bij de lokale ontwikkelingen zien we ook in Hoogeveen een forse toename van het autoverkeer op de weg. Het einde van deze trend is nog niet in zicht. Dit leidt tot problemen qua bereikbaarheid en verkeersveiligheid voor alle vervoerwijzen. Het aantal ouderen in Nederland en Hoogeveen neemt ook toe en daarmee ook het aantal mensen dat moeite heeft met het hedendaagse verkeer. De roep om extra maatregelen vanuit inwoners wordt luider. Elektrisch rijden We staan aan de vooravond van een forse uitbreiding van elektrische laadpalen in de (semi) openbare ruimte.

Gemeente Hoogeveen

57

Veilige bereikbaarheid

Kadernota 2025

Openbaar vervoer Buslijnen in de regio staan onder druk door het relatief geringe aantal passagiers. De infra van de spoorverbinding Zwolle - Groningen wordt de komende jaren verbeterd. Dat is gunstig voor de bereikbaarheid van Hoogeveen. De extra treinen voor Hoogeveen (van 2 naar 4 per uur) zijn nog niet afgesproken met het Rijk. Hiervoor blijft een lobby nodig. Regionale ontwikkelingen mobiliteit De regionale ontwikkelingen vragen om afwegingen de komende jaren voor de impact op Hoogeveen. Het gaat dan in ieder geval om de verbetering van de verbinding met Twente via de N36 (2028), de verdubbeling van de route A37-E233 in Duitsland richting Cloppenburg, Bremen en Scandinavië. En om de ontwikkeling van Port of Zwolle (inclusief Meppel) en de verbreding van de sluizen bij Kornwerderzand in de Afsluitdijk. De laatste twee ontwikkelingen raken de functie van Hoogeveen in de oost-west corridor.

58

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Duurzaam en gastvrij Hoogeveen

Duurzaam en gastvrij Hoogeveen Trends en ontwikkelingen Van denken naar doen Hoogeveen wil in 2040 een CO2-neutrale gemeente te zijn. Dit is een ambitieuze doelstelling die vraagt om forse inzet. De afgelopen jaren is er al een flinke versnelling ingezet. Inwoners en bedrijven zijn druk bezig met het verduurzamen van hun woning of hun bedrijfsvoering. We zien echter ook knelpunten. Het is niet voor alle bewoners en ondernemers mogelijk om hun woning of bedrijf te verduurzamen. Dat komt onder andere door de hoge kosten, door regelgeving of door netcongestie. Daarom zetten we vooral in op het ondersteunen van onze inwoners en ondernemers bij de verduurzamingsopgave. Dit doen we onder andere met het Hoogeveens Isolatie Offensief, waarmee we ervoor willen zorgen dat de steunmaatregelen voor isolatie en verduurzaming terecht komen bij degenen die het nodig hebben. Ook betrekken we ondernemers en inwoners bij duurzame energieprojecten. Lokaal eigendom en betrokkenheid bij de energietransitie is voor Hoogeveen belangrijk. Zo bieden we ondersteuning aan lokale energiecoöperaties en helpen we lokale initiatieven om zich te organiseren. Ook bieden we ondersteuning bij de verdere organisatie van de omgeving met de koepel van lokale energiecoöperaties Energiek Hoogeveen.

Landelijk Uitkering uitvoeringskosten klimaatbeleid Van 2023 tot en met 2030 ontvangt de gemeente middelen vanuit het Rijk om taken op het gebied van de energietransitie goed uit te kunnen voeren. Hiermee kunnen we de interne en regionale organisatie verder opbouwen om samen met inwoners, bedrijven en partners werk te maken van de lokale energietransitie. Nationaal Isolatieprogramma Het doel van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) is om 2,5 miljoen woningen te isoleren in de periode tot en met 2030. Onderdeel hiervan is de Lokale Aanpak Isolatie (LAI) om samen met gemeenten 750.000 koopwoningen te isoleren. Hiervoor stelt het Rijk in ieder geval tot en met 2026 middelen beschikbaar, zodat gemeenten met een lokale aanpak inwoners kunnen ondersteunen met het isoleren van hun woning. Kwaliteit grondstoffen Bij de inzameling van grondstoffen zoals oud papier en karton, GFT en PMD wordt, door aanscherping van de acceptatienormen door de verwerkers van deze fracties, de kwaliteit van het ingezamelde materiaal steeds belangrijker. Bij PMD valt bovendien op dat de insteek van de verpakkingsindustrie, die verantwoordelijk is voor financiering van de inzamel- en verwerkingskosten, lijkt te verschuiven van maximalisatie van recycling naar minimalisatie van kosten. Hierdoor komt de (voor)sortering van het ingezamelde materiaal onder druk te staan, hetgeen leidt tot (extra) afkeur.

Voor zover dat al niet het geval was is derhalve voortdurende aandacht voor het voorkomen van zogenaamde stoorstoffen in deze stroom noodzakelijk. Daarnaast is een duidelijk tegengeluid vanuit de (samenwerkende) gemeenten gewenst voor wat betreft de doelstelling van separate inzameling van PMD, te weten maximaal hergebruik van schaarse grondstoffen. Recreatie en Toerisme inzetten om de brede welvaart te versterken De trend binnen recreatie en toerisme, zowel landelijk als lokaal, is dat er een verschuiving is waarvoor recreatie en toerisme als doel dient. De focus op de economische pijler binnen recreatie en toerisme verschuift naar de bijdrage van recreatie en toerisme binnen maatschappelijke opgaven.

Gemeente Hoogeveen

59

Duurzaam en gastvrij Hoogeveen

Kadernota 2025

Regionaal Netcongestie Het elektriciteitsnet in onze gemeente is op dit moment overbelast. Dit betekent dat bedrijven geen grotere aansluiting kunnen krijgen, het plaatsen van grootschalig zon op dak (bij bedrijven) niet mogelijk is en soms vallen bij onze inwoners zonnepanelen uit. We werken langs 3 sporen aan het oplossen van de netcongestie: verzwaring, verdeling en flexibiliteit. Waar en wanneer de komende jaren het elektriciteitsnet verzwaard wordt, werken we in regionaal verband met netbeheerder en omringende gemeenten uit in het Provinciaal Meerjarenplan Infrastructuur Energie en Klimaat (pMiek). Ook wordt binnen pMiek afgestemd over de ruimtelijke plannen in relatie tot de verzwaring (verdelingsvraagstuk). We kijken daarbij ook naar koppelkansen met andere werkzaamheden, zodat we de overlast voor onze inwoners en ondernemers zoveel mogelijk kunnen beperken. En we moedigen bedrijven en bewoners aan om slimme oplossingen te ontwikkelen die pieken in het elektriciteitsnet voorkomen zodat flexibeler omgegaan kan worden met de beschikbare elektriciteit. Energiehubs We willen mogelijkheden uitwerken om lokaal energie op te wekken, om te zetten in andere vormen of op te slaan, dit noemen we ook wel een energiehub. Samen met ondernemers, bewoners, netbeheerders en andere betrokkenen wordt bepaald waar dit het meest effectief gerealiseerd kan worden.

Daarbij sluiten we aan bij het programma Energieneutrale Bedrijventerreinen Drenthe 2035 en de gemeentelijke aanpak in samenwerking met Ondernemend Hoogeveen. Als gemeente hebben we hierbij een verbindende rol en brengen we de knelpunten met betrekking tot gemeentelijke regelgeving in kaart. Daarbij kijken we naar mogelijkheden voor productie van duurzame gassen zoals biogas, groen gas en waterstof. Bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Echten kan bijvoorbeeld lokaal geproduceerd waterstof worden gekoppeld aan de Waterstofwijk en overige industrie in Hoogeveen. Uiteindelijk kan dit een uitsluiting op de Waterstofbackbone stimuleren. Duurzame mobiliteit en transport De energietransitie leidt tot forse veranderingen in de mobiliteit. Dit geldt voor vervoerskeuzes die onze inwoners maken, voor openbaar/publiek vervoer en de transport- en logistieksector. Het gaat niet alleen om het vervangen van fossiele brandstoffen maar ook over de veranderingen van de benodigde infrastructuur en de manier waarop we ons verplaatsen. Al deze ontwikkelingen hebben invloed op ons energiesysteem. De provincie heeft specifieke aandacht voor elektrische voertuigen als onderdeel van het elektriciteitsnetwerk en waterstofmobiliteit en ziet een belangrijke rol voor groengas (BioLNG als BioCNG) binnen mobiliteit en transport.

In Hoogeveen faciliteren we een pilot rondom logistiek laden en denken we mee met ondernemers over andere slimme oplossingen, ook ter vermindering van netcongestie. Markerein De Drentse werkgroep Markerein heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld van ambtelijk overlegorgaan tot een volwaardig platform op het gebied van afvalbeheer, contractmanagement en (beleids)advies. In overeenstemming met het in 2023 door alle Drentse gemeenten ondertekende manifest ‘Drenthe van afval naar grondstoffen’ zijn de inspanningen van de werkgroep in 2025 onder andere gericht op verbetering van de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen door middel van de regionale communicatiecampagne ‘Geef het door’ en gezamenlijke aanbestedingen met als doel het sluiten van contracten voor een doelmatige en duurzame be- en verwerking van ingezamelde afvalen grondstoffen. Leaderprogramma West Drenthe 2023-2027 In de komende jaren gaan we door met het Leaderprogramma West Drenthe 2023-2027. Het doel is versterking van zowel de leefbaarheid als de economie van het platteland. De Lokale Ontwikkelstrategie (LOS) bevat 7 doelstellingen die daaraan bijdragen. Ze zijn van onderop tot stand gekomen 60

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Duurzaam en gastvrij Hoogeveen

waardoor draagvlak en haalbaarheid geborgd zijn. Met de bijdragen van Europa, provincie en de overige gemeenten in West-Drenthe is er € 1.000.000 per jaar beschikbaar voor projecten die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen. De provincie voert de regie en de Lokale Actiegroep toetst de ideeën en projecten aan de doelstellingen van de LOS. Perspectief Bestemming Drenthe 2030 Op regionaal niveau streven we naar brede welvaart met een goede balans tussen welzijn en economie. Het gaat daarbij om twee zaken: • Het welzijnsniveau van de bevolking. Denk aan balans werk-vrijetijd, gezondheid, veiligheid, woonkwaliteit, kwaliteit van de leefomgeving, onderwijs, zorg en ecologie. • Onze economische voorspoed. Denk aan bruto binnenlands product, werkgelegenheid en productiviteitsgroei. Voor een goede balans tussen welzijn en economie is het van belang om Drentse waarden te benutten, stuwende economie te stimuleren en de vitaliteit van het arbeidspotentieel te versterken. Krachtige toeristische bedrijven zorgen ervoor dat economische bestedingen van bezoekers van buiten het gebied terecht komen in de regio. Deze bedrijven functioneren als een propeller van de regionale economie. Bewoners en bezoekers maken volop gebruik van de recreatieve voorzieningen. Deze voorzieningen vergroten de aantrekkingskracht van onze leefomgeving.

Het hogere doel van toerisme en recreatie is dat het van toegevoegde waarde is voor álle Drenten. Lokaal Energietransitie Vanuit de uitvoering van de energietransitie moeten we ook in 2025 om met inzet blijven werken aan de uitvoering van de Transitievisie warmte en het stimuleren van inwoners en ondernemers om spijtvrije maatregelen te nemen. Dit zijn energiebesparende maatregelen die, ongeacht de toekomstige warmtevoorziening van een wijk of buurt, altijd nuttig zijn en helpen de energierekening omlaag te brengen en het wooncomfort te vergroten. Het gaat dan bijvoorbeeld om isoleren, het dichten van kieren, traditionele verlichting vervangen door LED-lampen, het inregelen van de CV-installatie, het installeren van warmte terugwinsystemen en (hybride) warmtepompen. • Hoogeveens Isolatie Offensief Met het Hoogeveens Isolatie Offensief werken we aan een ondersteuningsprogramma waarmee we onze inwoners helpen met het verduurzamen van hun woning. We zorgen dat nationale, regionale en lokale isolatie- en ondersteuningsregelingen goed op elkaar aansluiten en dat onze inwoners deze weten te vinden. Persoonlijk contact en ondersteuning aan onze inwoners staat centraal. Daarom werken we samen met de energie- en wooncoaches, gaan we werken met energieadviseurs. We maken gebruik van de lokaal aanwezige kennis en expertise van DOC33.