Kadernota 2025 Hoogeveen incl. Nota investeringen

Vereenvoudiging leidt tot maatschappelijke baten: het voorkomen van armoede, meer vertrouwen in de overheid, meer bestaanszekerheid en meer ruimte voor de menselijke maat. Er wordt gewerkt aan eenvoud. De inkomensondersteuning is nu te complex. De VNG voert namens de gemeenten overleg met het Rijk om de complexiteit van de regelingen en de toeslagen te verminderen. Wet van school naar duurzaam werk De nieuwe ‘Wet van school naar duurzaam werk’ moet op 1 augustus 2025 van kracht worden. Het doel van dit wetsvoorstel is om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting zelfstandigheid. De wet bestaat uit een combinatie van instrumenten voor onderwijsinstellingen, gemeenten en doorstroompunten. Zo krijgen mbo-scholen de taak om leerlingen tijdens hun opleiding intensiever te begeleiden en deze begeleiding ook door te zetten tot één jaar na de opleiding. Voor doorstroompunten wordt de doelgroep groter door een leeftijdsuitbreiding van 23 naar 27 jaar. Verder moeten onderwijsinstellingen en doorstroompunten vaker samenwerken met de gemeente, in het bijzonder met de afdeling werk en inkomen. Vanwege de leeftijdsuitbreiding naar 27 jaar zullen jongeren namelijk steeds vaker begeleid moeten worden naar betaald werk, in plaats van naar een startkwalificatie.

Provinciaal De provincie Drenthe werkt aan de ontwikkeling van de nieuwe Sociale Agenda 2024 - 2029. De provincie streeft naar een breed gedragen nota met een heldere ambitie, aansluitend bij de belangrijkste provinciale opgaven en agenda’s. Als gemeente leveren we onze bijdrage aan de agenda en we denken mee bij de totstandkoming van de agenda. De Sociale Agenda wordt deze zomer vastgesteld. Jeugd Kansengelijkheid Samen met onze partners in de regio werken we aan kansengelijkheid voor onze inwoners. We doen dit onder andere vanuit de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, Regio Deal Zwolle en samen met provincie (Sociale Agenda), gemeenten en scholen binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe. Binnen de Regio Deal worden projecten en programma’s ontwikkeld met als doel dat de generatie die nu opgroeit in de regio Zuid- en Oost-Drenthe over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in 22

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Jeugdhulp en Participatie

de rest van Nederland. Het verbeteren van kansengelijkheid heeft naast de verbinding met onderwijs ook raakvlak met het versterken van bestaanszekerheid en bereikbaarheid van zorg. Governance Jeugdhulpregio Drenthe De Hervormingsagenda en het wetstraject, ‘Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’, stelt dat de jeugdhulpregio’s voldoende robuust moeten zijn om de specialistische jeugdhulp regionaal goed te kunnen organiseren. Er is een kwartiermaker aangesteld om binnen de Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) te komen tot de invulling van de inrichting en governance van de jeugdhulp richting één aparte organisatie op Drents niveau, inclusief inkoop. Deze samenwerking tussen de Drentse gemeenten wordt in een gemeenschappelijke regeling als bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen vastgelegd. Transformatie kleinschaligheid Een aantal ontwikkelingen in de regio Drenthe heeft impact op zowel de inhoud als de financiering van ons Drentse jeugdzorglandschap. Met een aantal grote jeugdhulpaanbieders zijn er namelijk op dit moment gesprekken over de transformatie naar kleinschaligheid. Deze gesprekken worden gevoerd zowel op Zuid-Drents niveau door de inkoopregio als op breder niveau, in 3Noord verband. Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de bredere landelijke transformatie naar kleinschaligheid én het afbouwen van jeugdhulp+ gesloten jeugdzorg.

Transformatie Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe is onderdeel van GGD Drenthe en vervult in Drenthe een aantal wettelijke taken in de jeugd- en gezinsbeschermingsketen. Veilig Thuis Drenthe dient, samen met de gemeenten en jeugdhulporganisaties, een transformatie door te maken naar een expertisecentrum gericht op kinden gezinsbescherming. De transformatie daarvoor ligt vooral bij Veilig Thuis; deze organisatie moet aansluiten op hetgeen er al georganiseerd is in het lokale veld. Veilig Thuis Drenthe heeft een inhoudelijk meerjarenplan ingediend bij de twaalf Drentse gemeenten. Hier gaat een begroting mee gepaard. Over het al dan niet toekennen van extra middelen vanaf 2025 en verder, moet nog besluitvorming plaatsvinden. Governance Zorg en Veiligheid De Algemene Besturen van de VRD en GGD Drenthe hebben in december 2023 ingestemd met de lijn van het rapport ‘Ontwikkeling van een integrale governance Zorg en Veiligheid in Drenthe en de organisatorische inbedding van het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe’. Hierin wordt een efficiëntere en betere samenwerking en besluitvormingsstructuur op gebied van zorg- en veiligheid beschreven, waaronder onder andere Veilig Thuis Drenthe valt. De huidige besluitvormingsstructuur is diffuus. Er wordt momenteel gewerkt aan een collegevoorstel, gericht op hoe Hoogeveen zich gaat verhouden tot deze besluitvormingsstructuur.

Bestaanszekerheid Regionaal Werkcentrum Per 1 januari 2026 moet iedere arbeidsmarktregio een Regionaal Werkcentrum hebben ingericht. Dit houdt in dat er één herkenbaar loket moet komen waar alle werkzoekenden en werkgevers terecht kunnen voor de ondersteuning en begeleiding. Het werkcentrum is een samenwerking tussen gemeenten en diverse andere partijen die actief zijn op de arbeidsmarkt. De Arbeidsmarktregio Drenthe, waar de gemeente Hoogeveen onderdeel van uitmaakt, zal zich in 2024 en 2025 richten op het vormgeven van een regionaal werkcentrum.

Gemeente Hoogeveen

23

Jeugdhulp en Participatie

Kadernota 2025

Lokaal Jeugd Lokale implicaties uit de Hervormingsagenda jeugd Het verschil dat in de hervormingsagenda jeugd beoogd wordt, wordt vooral lokaal gemaakt. Het versterken van de sociale basis is een belangrijke pijler. De nota jeugd is gericht op het onderwijs en de wijk en hoe we hierop kunnen investeren. • Sterke lokale teams De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de doorontwikkeling van stevige lokale teams en toegang tot tweedelijns zorg. Deze lokale teams bieden onder andere lichtere vormen van jeugdhulp dichtbij gezinnen. In de Hervormingsagenda jeugd wordt gesproken over de invoering van de praktijkondersteuner jeugd in iedere gemeente als voorbeeld hiervan. In Hoogeveen hebben we dit al geïmplementeerd. Een ander voorbeeld van deze beweging is de jeugdprofessional op het primair onderwijs. De afgelopen jaren is er al gewerkt aan de beweging zoals omschreven in de Hervormingagenda, onder andere doordat een aantal van deze opgaven en maatregelen terugkomt in bijvoorbeeld het herontwerp sociaal domein. Een voorbeeld hiervan is het integraal werken: een kind wordt geholpen in en mét de gezinscontext, wat zorgt voor een meer systeemgerichte aanpak. De jeugd heeft de toekomst. Dit betekent we investeren in jeugd, in aandacht én middelen.

Door systemisch te werken en door een kind en diens gezin zo vroeg mogelijk te ondersteunen, worden positieve effecten geboekt voor en in het hele sociaal domein. • Collectief aanbod en inrichting algemene voorzieningen De meeste jeugdhulp wordt een op een aan kinderen geboden, vaak in een spreekruimte bij de behandelaar of bij het kind thuis. Dit geldt ook voor het aanbod voor ouders of broertjes en zusjes. Wij gunnen het kinderen en gezinnen te weten dat ze niet de enige zijn met hobbels of worstelingen bij het opgroeien en opvoeden. We kijken daarom welk aanbod collectief aangeboden kan worden aan en door jeugdigen en gezinnen, zodat kinderen en gezinnen van elkaar kunnen leren en steun ervaren bij elkaar. Daarnaast onderzoeken we welke voorzieningen algemeen (en dus zonder verwijzing toegankelijk) kunnen zijn. Hierdoor wordt hulp laagdrempelig en kortdurend toegankelijk. Bovendien kan jeugdhulp zo efficiënter ingezet worden, wat kan leiden tot kortere wachtlijsten. • De beste zorg voor onze meest kwetsbare gezinnen We vinden het belangrijk om aan te sluiten bij hetgeen al geregeld is in Hoogeveen. Zo heeft Hoogeveen al een team in de vorm van Veilig Opgroeien dat zich bezighoudt met de veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen.

De komende tijd wordt onderzocht hoe deze werkwijze uitgebreid kan worden naar alle kwetsbare inwoners van – 9 maanden tot 100+ jaar, in lijn met het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Met de in 2023 geïmplementeerde werkwijze 'Eerder erbij bij huiselijk geweld' is daarvoor een basis gelegd. In 2025 willen we, voorlopend op het toekomstscenario, een aantal stappen zetten. Ten eerste willen we nog meer betrokkenheid tonen bij deze gezinnen, door intensiever en langer volgen hoe het met deze gezinnen gaat. Voor deze gezinnen is een gezinsgerichte aanpak nodig, helemaal op maat gemaakt met en voor dit gezin. Deze plannen zijn gericht op directe veiligheid (de korte termijn) én op een duurzaam welzijn van de individuele gezinsleden. Nota jeugd/programma Jong Hoogeveen Wij willen een gemeente zijn waarin kinderen en jongeren volop kansen krijgen om gezond, veilig en succesvol op te groeien en waar er ruimte is voor het ontwikkelen van hun talenten. In 2025 gaan wij daarom door met de uitvoering van de nota jeugd in het programma Jong Hoogeveen. 'Samen' is

24

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Jeugdhulp en Participatie

voor ons de sleutel naar succes, dus we werken samen met de jeugd van Hoogeveen en met onze partners. • Plan per school De school is een cruciale vindplaats voor talentontwikkeling en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. Alle scholen gaan daarom, met ondersteuning van de gemeente en maatschappelijke partners, een plan per school ontwikkelen. Dit plan geeft invulling aan de opgave om samen te werken met de buurt en sociale omgeving en past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen. Het format voor het plan per school is uniform maar het biedt ruimte voor een specifieke invulling per school. We zoeken samen (scholen en gemeente) naar een passende gelijkwaardige samenwerkingsvorm, gezamenlijke financiering en bijbehorende afspraken. We starten met het ontwikkelen van een plan per school op de 32 basisscholen en willen deze eind 2025 klaar hebben. Parallel hieraan gaan we aan de slag met het voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs met een aanpak op mentale gezondheid. Zie hieronder bij Mentale gezondheid jongeren. Deze lokale aanpak per school sluit aan bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd waarin onderwijs als belangrijk onderdeel van de sociale en pedagogische basis staat omschreven. Zie programma Jeugdhulp en Participatie.

• Van en met elkaar leren We staan samen voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Hoogeveen en we willen van elkaar leren en met elkaar leren. We organiseren in 2025 de jaarlijkse Jong Hoogeveen inspiratiesessie. Ook gaan we in 2025 leren van bewezen effectieve interventies lokaal, regionaal en landelijk, zoals van de Familieschool in Amsterdam. • Jongerenwerk: fysieke ontmoetingsruimtes We hebben in het kader van de opgave jongerenwerk onderzocht of er in Hoogeveen behoefte is aan fysieke ontmoetingsplekken voor jongeren. Conclusie is dat er onvoldoende plekken zijn waar jongeren op een laagdrempelige manier met elkaar in contact kunnen komen in een veilige en vertrouwde omgeving. De voorwaarden waaraan deze fysieke ruimten moeten voldoen, en of de dorps- en buurthuizen daar een rol in kunnen spelen, vragen om nadere uitwerking. Uiteraard willen we jongeren hierbij betrekken vanuit de principes van de Hoogeveense verbindende aanpak: we doen het samen, met de jeugd, voor de jeugd. Een fysieke ontmoetingsruimte is voornamelijk een middel en geen doel op zich. Zo helpt het bij het collectief maken van het aanbod van jongerenwerk. We werken dit nader uit en nemen met op in de programmabegroting 2025-2028. • Mentale gezondheid jongeren We zien problemen rond sociale vaardigheden, emoties, mentale gezondheid en groepsdruk bij (zeer jonge) kinderen en jongeren.

Onderzoeken bevestigen dat jongeren mentale gezondheidsproblemen ervaren, zoals eenzaamheid, somberheid en angst. Een zorgelijk beeld, vinden ook onze partners en de jongeren waar wij mee in gesprek zijn gegaan in het kader van de nota jeugd. Vanuit het programma Jong Hoogeveen en het Gezond en Actief Leven Programma gaan we daarom samen met partners en jongeren aan de slag met de opgave rond mentale gezondheid bij jongeren. Bestaanszekerheid Implementatie aanpak armoedebestrijding De aanpak armoedebestrijding is door de gemeenteraad vastgesteld en we gaan nu aan de slag met de interventies en acties uit de aanpak. De inrichting van een Mee Doen Webshop, de inzet van een Gemeente Hoogeveen

25

Jeugdhulp en Participatie

Kadernota 2025

sociaal professional en de verhoogde toegang, c.q. inkomensgrenzen tot onze regelingen zijn interventies waar we prioriteit aan geven. Hiermee komen we tegemoet aan de maatschappelijke opgaven als gelijkheid, rechtvaardigheid en het creëren van een leefomgeving waarin iedereen de kans krijgt om mee te doen in de samenleving. Toekomstvisie bedienen inwoners met afstand tot de reguliere arbeidsmarkt Eind 2023 zijn de drie eigenaarsgemeenten van Stark (Hoogeveen, Midden-Drenthe en De Wolden) gestart met een visietraject om te komen tot een nieuwe toekomstvisie op de GR Stark. De Wsw doelgroep, die van oudsher bij Stark geplaatst wordt, wordt kleiner en de groep wordt ouder. Instroom vanuit de Participatiewet (Beschut Werk, reguliere bijstand, statushouders en Bab) is onvoldoende om deze krimp tegen te gaan. Daarom brengen de gemeenten in kaart welke dienstverlening zij in de toekomst verwachten van Stark. Extra inzet jongeren en inburgering Bij de begroting 2023 is € 100.000 uitgetrokken voor de aanpak van jeugdwerkloosheid. Het afgelopen jaar zijn deze middelen gebruikt om extra inzet te plegen op de doelgroep jongeren. In het bijzonder is hierbij gebruik gemaakt van trajecten in kader van Masterkans vanwege het hoge slagingspercentage. Van de jongeren die hieraan deelnemen wordt 75% teruggeleid richting onderwijs/bbl/bol. Deze lijn zal de aankomende jaren worden gecontinueerd.

Ook de doelgroep statushouders heeft het afgelopen jaar kunnen rekenen op extra ondersteuning en inzet van trajecten. Sinds invoering van de nieuwe Wet inburgering in 2022 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de inburgering van nieuwkomers. Binnen deze wet is er in het bijzonder aandacht is voor een combinatie van het leren van de taal en cultuur en het meedoen aan de samenleving. Met onze trajectinzet, die het afgelopen jaar heeft plaatsgevonden bij onder andere Stark en het Alfacollege, sluiten we hierop aan. Ook deze inzet zal, net als de verhoogde inzet op jongeren, worden gecontinueerd en waar mogelijk aangescherpt. Toename doelgroepen Over de afgelopen jaren is er een toename zichtbaar van bepaalde doelgroepen in ons bijstandsbestand. We verwachten dat deze ontwikkeling de komende jaren doorzet. Het gaat daarbij om twee doelgroepen waarop in 2023 al extra in zet is gepleegd: jongeren en statushouders. Voor de doelgroep statushouders is dit een gegeven, gezien de toegenomen taakstelling voor gemeenten om deze groep te huisvesten. Ook de doelgroep jongeren blijft stijgen, zowel qua volume als qua problematiek. Re-integratie van deze groep is daarmee complexer geworden, wat samenhangt met gemiddeld een langere verblijftijd in de bijstand.

Naast de doelgroepen jongeren en statushouders, is er ook sprake van een toename van het aantal inwoners met een Indicatie banenafspraak (BAB). Dit zijn inwoners die het niet lukt om zelfstandig het minimumloon te verdienen. Toename aantallen BBZ In 2023 was er sprake van een groeiende groep zelfstandig ondernemers die zich bij gemeente meldde voor ondersteuning. Deze groep meldt zich doorgaans bij de BBZ om daar in aanmerking komen voor een periodieke uitkering, bedrijfskapitaal of een schuldenregeling. De stijging gaat hand in hand met de toename van het aantal zzp’ers als onderdeel van de totale beroepsbevolking. De verwachting is dat deze toename van hulpvragen in 2024 doorzet.

26

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Jeugdhulp en Participatie

Beschut Werk Bij de begroting 2024 zijn structureel 10 extra plekken beschikbaar gesteld om de wachtlijst beschut werk te verhelpen. Dit heeft ertoe geleid dat de inwoners die op wachtlijst stonden nu duurzaam aan het werk zijn binnen een beschutte werkplek, waarbij de benodigde begeleiding gegeven wordt. We verwachten dat begin 2025 er weer een wachtlijst beschut werk ontstaat. Het aantal indicaties beschut werk in de gemeente neemt jaarlijks toe maar het aantal plekken dat hiervoor beschikbaar is wordt landelijk bepaald en sluit niet aan op het aantal afgegeven indicaties. Zolang deze systematiek van kracht blijft, is te verwachten dat niet alle inwoners die een indicatie beschut werk ontvangen ook geplaatst kunnen worden door de gemeente. Uitvoeringsplan schuldhulpverlening In 2023 is de beleidsnota Schuldhulpverlening 2023-2027 door de gemeenteraad vastgesteld. De komende jaren werken we aan het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening. In het bijzonder zetten we in op het inrichten van een centrale toegang voor inwoners met geldzorgen. Verder breiden we onze inzet uit op vroegsignalering om meer inwoners met betalingsproblemen vroegtijdig in beeld te krijgen. In een maatjesconstructie koppelen we vrijwilligers aan inwoners in een schulddienstverleningstraject. Het doel hiervan is het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners.

Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) Categorie - is voordeel/ + is nadeel 610 Moeders van Hoogeveen 1 620 Eerder erbij 3 620 Indexatie Veilig Thuis Drenthe (VTD) 1 620 Indexatie Welzijnswerk 2 630 Kwijtschelding belastingen 2 630 Aanpak armoedebestrijding 3 630 Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 3 630 Integrale dienstverlening 2 672 Integrale dienstverlening 2 672 Eerder erbij 3 672 Moeders van Hoogeveen 1 672 Jeugdhulpregio Drenthe 2 672 Indexatie jeugdhulp 1 682 Indexatie jeugdhulp (jeugdbescherming/-reclassering) 1 682 Gecertificeerde instellingen 1 710 Indexatie Jeugdgezondheidszorg (GGD) 1

2025

2026

2027

2028

160 21 78 44 -75 1.100 136 20 -20 -21 -160 90 836 99 275 62

160 21 78 44 -75 1.375 136 40 -40 -21 -160 90 762 90 275 62

160 21 78 44 -75 1.650

160 21 78 44 -75 1.650

60 -60 -21 -160 90 762 90 275 62

60 -60 -21 -160 90 762 90 275 62

Toelichting mutaties 610 Moeders van Hoogeveen In de kadernota 2024 is per abuis het collegebesluit voor 'Moeders van Hoogeveen' structureel op te nemen niet verwerkt. In de kadernota 2025 wordt dit besluit alsnog verwerkt. Dit betreft conform besluit een verschuiving ad € 160.000 van het budget van taakveld 672 naar 610. 620 Eerder erbij De werkwijze 'Eerder erbij bij huiselijk geweld' vloeit voort uit een Drentse pilot. Het doel van deze pilot was het duurzaam en eerder stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze pilot is Gemeente Hoogeveen

27

Jeugdhulp en Participatie

Kadernota 2025

een samenwerking tussen Veilig Thuis Drenthe, Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, Veilig Opgroeien van gemeente Hoogeveen en de politie. De pilot is afgerond, met positief effect. De werkwijze wordt daarom structureel en breed omarmd. In het kort betekent de werkwijze dat er binnen 24 uur een hulpverlener op de bank moet zitten als er een huiselijk geweld-incident is geweest waar de politie ter plaatse moest komen. Het doel is dat er een plan wordt gemaakt om de directe veiligheid van de gezinsleden te borgen, maar ook dat er wordt gekeken wat er op de langere termijn nodig is aan zorg voor individuele gezinsleden én het gezin als systeem. Om de werkwijze duurzaam te borgen, heeft stichting Welzijnswerk een prominente rol gekregen. Zij hebben extra middelen nodig om dit te kunnen borgen naast reguliere werkzaamheden. De dekking vindt plaats door een verschuiving van een budget ad € 21.043 te verplaatsen van tweedelijns naar eerstelijns. Dit betekent een verschuiving van taakveld 672 naar 620. 620 Indexatie Veilig Thuis Drenthe (VTD) Voor 2025 is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van de GGD. Op basis van inschattingen wordt een stijging verwacht van € 78.000. 620 Indexatie welzijnswerk De huidige cao Sociaal Werk loopt van 1 juli 2023 tot en met 31 juli 2025. Deze cao leidt tot een loonstijging in 2025 van 2%.

In de lopende cao is opgenomen dat vanaf 1 januari 2025 de uitloopschalen standaard worden doorgevoerd waardoor er per schaal 2 periodieken bijkomen. Dat betekent voor 2025 een bijkomende stijging van de loonkosten van 3% over het hele jaar. Gevolg is dat de totale loonkostenstijging op grond van de lopende cao met ingang van 2025 5% bedraagt. Het betreft een kostenstijging van in totaal € 275.000 verdeeld over verschillende programma's. De stijging voor Gezond & Vitaal bedraagt € 44.000. Per 1 augustus 2025 gaat een nieuwe cao in. Het is nu nog niet bekend hoeveel de lonen hierdoor stijgen. De loonstijging als gevolg van deze nieuwe cao is dan ook niet meegenomen in de index van 5%. 630 Kwijtschelding belastingen We zien al enkele jaren dat we minder kwijtschelding verlenen dan dat we begroten. Hierop passen we de begroting aan. De kosten van kwijtschelding vallen onder de 100% kostendekkendheid van de rioolheffing en afvalstoffenheffing. 630 Aanpak armoedebestrijding De gemeenteraad heeft op 21 december 2023 de aanpak armoedebestrijding vastgesteld. De financiële consequenties verwerken we in deze kadernota. 630 Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening Bij het vaststellen van het uitvoeringsplan schuldhulpverlening op 13 februari jl. is besloten de uitgaven van dit plan in 2025 en 2026 op te nemen in de kadernota 2025. Het betreft voor beide jaren een bedrag van € 136.000.

In de circulaires 2024 worden middelen voor het versterken van de dienstverlening voor armoede en schulden’ van € 40 miljoen landelijk toegevoegd aan de algemene uitkering. De uitgaven kunnen na toekenning van de financiële middelen budgetneutraal in de begroting worden verwerkt. Voor de gemeente Hoogeveen betreft het een jaarlijkse bijdrage van € 134.000. De resterende € 2.000 wordt bekostigd vanuit de financiële middelen voor de preventie aanpak schuldhulpverlening.

Coördinator financiële dienstverlening Deskundigheidsbevordering vrijwilligers Uitbreiding formatie vroegsignalering Totaal

28

2025 € 76.000 € 20.000 € 40.000 € 136.000

2026 € 76.000 € 20.000 € 40.000 € 136.000

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Jeugdhulp en Participatie

630 Integrale dienstverlening Om de ontwikkeling van de integrale toegang prOWIJZ, het team regie en de toepassing van de Omgekeerde Toets ook nadrukkelijker financieel te onderbouwen is een verschuiving van het X budget naar het budget integrale toegang aangewezen. Het sluit aan bij de meer gezinsgerichte aanpak die wordt ingezet en het stimuleert het werken vanuit de bedoeling (=Omgekeerde Toets) en het domein overstijgend samenwerken. De verwachting is dat de kosten in de loop der jaar meer verschuiven van taakveld 672 naar taakveld 630. De verschuiving is een inschatting en is per saldo budgetneutraal. 672 Integrale dienstverlening Zie '630 Integrale dienstverlening'. 672 Eerder erbij Zie '620 Eerder erbij'. 672 Moeders van Hoogeveen Zie '610 Moeders van Hoogeveen'. 672 Jeugdhulpregio Drenthe Jaarlijks wordt de begroting voor de Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) vastgesteld. Naar aanleiding van het addendum bij de samenwerkingsovereenkomst die medio 2023 is vastgesteld, zijn in de begroting 2024 ook de kosten van het regioteam opgenomen. Gezien de opdrachten die aan het regioteam zijn toebedeeld via het mandaatbesluit, dient voor 2024 ook de beschikbaarheidsfinanciering voor JH+ en voor gezinspsychiatrie (beide onderdeel van de opdracht rondom schaarse voorzieningen die bij het regioteam is belegd) via de begroting van de JHRD gefaciliteerd te worden.

Hierdoor is meerjarig een ophoging van het JHRD-budget met € 90.000 nodig om volgens de afgesproken verdeelsleutel het deel voor de gemeente Hoogeveen te bekostigen. 672 Indexatie jeugdhulp Voor de indexatie van de jeugdhulp-budgetten wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage. Het voorlopige OVA-percentage voor 2025 is ten tijde van het opstellen van de kadernota nog niet bekend. Dit voorlopige percentage wordt in de periode tussen de kadernota en de begroting bekend gemaakt. Om met de kadernota wel alvast een percentage mee te nemen wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage van 2024. Deze bedraagt 4,94%. Dit percentage afgezet tegen de jeugdhulpbudgetten zorgt voor een verhoging van € 836.000 in 2025 en vanaf 2026 een verhoging van € 762.000. 682 Indexatie jeugdhulp (jeugdbescherming/-reclassering) Voor de indexatie van de jeugdhulp-budgetten jeugdbescherming en jeugdreclassering wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage. Het voorlopige OVA-percentage voor 2025 is ten tijde van het opstellen van de kadernota nog niet bekend. Dit voorlopige percentage wordt in de periode tussen de kadernota en de begroting bekend gemaakt. Om met de kadernota wel alvast een percentage mee te nemen wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage van 2024. Deze bedraagt 4,94%.

Dit percentage afgezet tegen de jeugdhulpbudgetten zorgt voor een verhoging van € 99.000 in 2025 en vanaf 2026 € 90.000. 682 Gecertificeerde instellingen Op 18 oktober hebben het Rijk en de VNG een akkoord bereikt over een landelijk tarief voor de uitvoering van jeugdbescherming en de jeugdreclassering. Deze nieuwe tarieven zijn per 1 januari 2024 van kracht voor de gecertificeerde instellingen in alle jeugdhulpregio’s in Nederland. Dit leidt tot een structurele toename van de kosten van € 275.000. Achterliggende reden voor deze nieuwe tarieven is om de werkdruk voor jeugdbeschermers en jeugdreclasseringsmedewerkers structureel Gemeente Hoogeveen

29

Jeugdhulp en Participatie

Kadernota 2025

omlaag te brengen en hiermee ruimte te creëren zodat deze professionals beter hun werk kunnen uitvoeren. Daarnaast betekent dit dat er landelijk vanuit dezelfde afspraken gewerkt gaat worden. 710 Indexatie Jeugdgezondheidszorg GGD Vanaf 2025 is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van de GGD. Op basis van inschattingen wordt voor 2025 een stijging verwacht van € 62.000. Bij het opstellen van de begroting 2025 wordt op basis van de meerjarenbegroting van de GGD de toekomstige jaren ook geïndexeerd. Geen financiële mutaties Sluitend aanbod onderwijs-zorg-re-integratie Samen met partners werken we aan een plan voor een sluitend aanbod onderwijs-zorg-re-integratie voor de jongeren in onze gemeente. Het plan bevat ook een financiële vertaling. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen in de programmabegroting 2025-2028. Jongerenruimte In het kader van de opgave jongerenwerk is onderzocht of er in Hoogeveen behoefte is aan een fysieke ontmoetingsplek voor jongeren. Dit, naar aanleiding van een in november 2022 aangenomen motie van de gemeenteraad. Conclusie is dat er onvoldoende toegankelijke fysieke plekken zijn. Samen met de jongeren en betrokken instellingen wordt onderzocht wat er nodig is en wat het kost. De kosten worden meegenomen in de programmabegroting 2025-2028.

Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): Jeugdhulp - Binnen tien jaar staat er een sterk lokaal team in Hoogeveen. Dit lokale team wordt gevormd door professionals die binding hebben of voelen met de inwoners van Hoogeveen. Ze weten wat de opgaven zijn in Hoogeveen en wat ze kunnen bijdragen aan onze samenleving. Er wordt door hen dichtbij en laagdrempelig begeleiding en behandeling geboden voor opvoed- en opgroeihulpvragen. Wanneer deze hulp niet voldoende is, verwijst het lokale team naar specialistische en/of intensievere vormen van Jeugdhulp die regionaal is ingekocht. - Binnen tien jaar is het jeugdbeschermingsnetwerk drastisch verbeterd. Iedereen die met kinderen en gezinnen werkt, weet dat we samen staan voor de veiligheid van onze inwoners. Iedereen kent de meldcode en niemand voelt zich alleen staan als er zorgen zijn over een kind of gezin. We zijn er voor álle kwetsbare inwoners (van -9 maanden tot 100+ jaar). We werken transparant naast onze inwoners, ook als het heel spannend wordt. We tonen lef; we bespreken zorgen open en vinden samen met gezinnen een manier om de veiligheid duurzaam te borgen. - Binnen tien jaar, staat er een sterke lokale coalitie rondom ‘Kansrijke Start’, zodat de kinderen in Hoogeveen vanaf het allereerste begin binnen hun mogelijkheden de beste start krijgen.

- Binnen tien jaar, moeten onze meest kwetsbare inwoners de beste zorg krijgen. Deze inwoners voelen onze betrokkenheid, doordat we langdurig samen oplopen met deze gezinnen. We hebben en nemen ruimte voor creatieve, op maat gemaakte oplossingen, in lijn met de omgekeerde toets-gedachte. Zo maken we een verschil en doorbreken we intergenerationele cycli. - Binnen tien jaar, werken we binnen een financieel houdbaar jeugdhulpstelsel, doordat we ons richten op bovenstaande punten. Verdere robotisering/automatisering Laaggeschoolde banen die routinematige taken omvatten, zoals eenvoudige productietaken, administratieve taken en routinematig transport, lopen een risico om de aankomende 10 jaar verder geautomatiseerd te worden. Dit kan leiden tot een afname van beschikbare banen voor mensen met een laag opleidingsniveau. Deze werknemers zullen waarschijnlijk nieuwe vaardigheden moeten 30

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Jeugdhulp en Participatie

aanleren om relevant te blijven op de arbeidsmarkt. Dit kan training omvatten in digitale vaardigheden, klantenservice, zorgtaken en andere gebieden waar menselijke interactie en creativiteit belangrijk zijn en minder vatbaar zijn voor automatisering.

Gemeente Hoogeveen

31

Gezond en Vitaal

Kadernota 2025

Gezond en Vitaal Trends en ontwikkelingen Sociale basis, welzijn en zorg Integraal Zorgakkoord (IZA) In 2022 hebben het ministerie van VWS, koepelorganisaties van zorgaanbieders, artsen, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, patiënten en de VNG het Integraal Zorgakkoord (IZA): “Samen werken aan gezonde zorg” ondertekend. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De landelijke ambities zijn in Drenthe omgezet in een Regioplan Integraal Zorgakkoord Drenthe 'Gezonde Marke'. In het Drentse plan zijn zes regio-opgaven geformuleerd die de koers voor de toekomst bepalen. Deze opgaven zijn: 1. het versterken van de sociale basis; 2. het creëren van een gezonde leefomgeving; 3. het verzekeren van toegankelijke zorg; 4. het hanteren van een netwerkaanpak; 5. het omarmen van technologische innovaties en transformaties; 6. het bouwen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Het uitgangspunt is de focus te verleggen van ziekte naar gezondheid. In 2024 wordt er voor de zomer een werkagenda vastgesteld waarin duidelijk wordt wat we op korte termijn concreet gaan doen. Gezond en Actief Leven Akkoord Het GALA is een akkoord tussen Rijk, zorgverzekeraars, gemeenten en GGD.

Het GALA is gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het bevorderen van een gezonde leefstijl, het versterken van de mentale gezondheid, het realiseren van een gezonde fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale basis en domeinoverstijgend samenwerken. Het GALA bevat niet vrijblijvende afspraken voor gemeenten. In 2023 is het programmaplan Gezond en Actief Leven Hoogeveen vastgesteld en hebben we akkoord gekregen vanuit het Rijk op het plan. Vanuit 6 opgaven werken we aan meer inwoners die gezond en gelukkig meedoen. De opgaven zijn: 1. meer kinderen hebben een kansrijke start; 2. inwoners ervaren een betere mentale gezondheid; 3. meer inwoners hebben een gezond gewicht; 4. meer inwoners hebben een rookvrije omgeving; 5. meer vitale senioren die minder kwetsbaar zijn; 6. samenwerking met inwoners. Door vanuit gemeenten nog een stap extra te zetten in het bevorderen van gezondheid van inwoners en nog beter samen te werken met het medisch domein is de verwachting dat we beter in staat zijn om de juiste zorg op de juiste plek te bieden en daar waar zorg niet nodig is deze te voorkomen of anders op te lossen. Doorontwikkeling Domein Overstijgende Samenwerking (DOS) In 2014 is in Hollandscheveld de DOS-ontwikkeling gestart.

Een werkwijze waarin, op initiatief van de inwoners van Hollandscheveld, wordt gewerkt aan het anders vormgeven van zorg en ondersteuning. Wanneer er een zorg of ondersteuningsvraag is dan wordt er door de dorpsregisseur of moatwerkers (wijkverpleegkundigen) samen met inwoners gekeken naar een passende oplossing. Een oplossing op maat door samenwerking tussen informele zorg, Wmo, Zorgverzekeringswet en Wet Langdurige Zorg. In 2023 zijn er in Drenthe 6 andere gemeenten met 9 gemeenschappen gestart met de DOS-werkwijze en in Groningen 4 gemeenten met 10 gemeenschappen. Met deze verbreding wordt ook de DOS-aanpak in Hoogeveen verankerd en doorontwikkeld. 32

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Gezond en Vitaal

Ook in Hoogeveen zetten we in op uitbreiding van de werkwijze. Met de inwoners in Elim werken we aan het starten van DOS Elim. Daarnaast wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van DOS Krakeel. Versterken van de sociale basis: huizen van de buurt De sociale basis bestaat uit wat bewoners met en voor elkaar doen, preventieve activiteiten die de gezondheid en mentale weerbaarheid bevorderen en laagdrempelige basisvoorzieningen. Zowel in het IZA, GALA als in ons eigen ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’ staat het versterken van de sociale basis centraal. Hiermee kunnen we het hoofd bieden aan de vergrijzing, de toenemende zorgkosten en de krapte op de arbeidsmarkt van de zorg. Om de sociale basis te versterken kiezen we in Hoogeveen voor het inrichten van 'Huizen van de Buurt'. Dat zijn fysieke plekken in buurt-/dorpshuizen waar bewoners terecht kunnen voor lichte ondersteuning bij sociale, psychische en materiële problemen, voor sociale ontmoetingen en voor activiteiten die de eigen kracht en de zelfredzaamheid bevorderen (waaronder herstelactiviteiten). In 1 of meerdere huizen van de buurt worden herstelactiviteiten (cursussen, workshops e.d.) voor en door inwoners met psychische problematiek aangeboden. De ondersteuning wordt geboden door (geschoolde) vrijwilligers in samenwerking met professionele hulpverleners.

Indien nodig worden inwoners begeleid naar gespecialiseerde ondersteuning en zorg. Het aanbod van een 'Huis van de Buurt' is gebaseerd op de wensen, behoeften én mogelijkheden van de wijk- en dorpsbewoners zelf. In 2024 worden Huizen van de Buurt ingericht in d’Olde Bieb, ’t Knooppunt en De Magneet en onderzocht of er behoefte is aan 'Huizen van de Buurt' in de dorpen en De Weide. In ‘d Olde Bieb worden ondersteuning en herstelactiviteiten aangeboden door en voor mensen met psychiatrische problematiek. Versterken en vernieuwen van het professioneel welzijnswerk Door de vergrijzing, de toenemende zorgkosten en de krapte op de arbeidsmarkt van zorg wordt er steeds meer gevraagd van de sociale basis en daarmee van het professioneel welzijnswerk. De afgelopen jaren hebben we ook gewerkt aan het professionaliseren en stroomlijnen van de hulpverlening door het inrichten van sociale wijkteams en met het Project Versterken Regie. Hierdoor signaleren we inwoners met meervoudige problematiek eerder en bieden we hulp en ondersteuning op maat. Deze professionaliseringsslag vergroot de druk op het professioneel welzijnswerk, maar vermindert druk op de geïndiceerde zorg (Wmo en Jeugdzorg). Door betere vindbaarheid/doorverwijzing, vergrijzing, complexere hulpvragen en wachtlijsten bij zorgaanbieders lopen de wachttijden bij het welzijnswerk op.

Ongeveer 15 casussen staan bij de SWW op de wachtlijst voor casusregie, 55 voor maatschappelijk werk en 25 voor onafhankelijke cliëntondersteuning. Voor het beheersen van de wachttijden willen we vanaf 2025 extra formatie algemeen maatschappelijk werk inzetten voor de sociale wijkteams/casusregie en extra formatie onafhankelijke cliëntondersteuning. Het is op termijn niet mogelijk om elke toename van de vraag in de sociale basis 1 op 1 te vertalen in formatie-uitbreiding. Dit kan de gemeente financieel niet opvangen en ook krapte op arbeidsmarkt stelt grenzen. We zullen dan ook dit jaar samen met de SWW verkennen hoe we de groeiende vraag in de toekomst kunnen opvangen met vernieuwing/transformatie van het professioneel welzijnswerk, her-prioritering van taken en fasering van werkzaamheden. Tegelijkertijd zullen we bij de uitwerking van het Integraal Zorgakkoord in Drenthe zoeken naar additionele financiering van het welzijnswerk. Investeringen van gemeenten in preventie en gezondheid zorgen voor besparingen in de zorg. Om de verschuiving van zorg naar gezondheid te stimuleren is het noodzakelijk dat gemeenten hiervoor compensatie ontvangen. In Drents verband trekken we hiertoe gezamenlijk op richting zorgverzekeraars en VWS.

Gemeente Hoogeveen

33

Gezond en Vitaal

Kadernota 2025

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Zowel op het gebied van beschermd wonen als maatschappelijke opvang wordt door het Rijk gestreefd naar het toeleiden van de doelgroep naar zo zelfstandig mogelijk wonen al dan niet met begeleiding. Om dit te stimuleren wordt beschermd wonen doorgedecentraliseerd van centrumgemeenten naar alle gemeenten. De invoerdatum van de doordecentralisatie is diverse keren opgeschoven. Recent is bekend geworden dat de doordecentralisatie ook in 2025 nog niet van start gaat. We zijn ons al een aantal jaren aan het voorbereiden op de doordecentralisatie en hebben daar dit jaar een eerste belangrijke stap in gezet. Vanaf 1 januari 2024 doen we zelf de indicatiestelling voor beschermd wonen. Eind 2024 is onderzoek gedaan naar de behoeften van de cliënten van maatschappelijke opvang en beschermd wonen in de centrumregio Assen. De resultaten worden gebruikt voor de voorbereiding van de inkoop beschermd wonen in 2025 en voor de aanbesteding van de inloopvoorziening voor dak- en thuislozen in Hoogeveen in 2024. Dit kan leiden tot extra kosten voor de inloopvoorziening in 2025. Indien mogelijk worden deze meegenomen in de programmabegroting 2025-2028. Inkoop begeleiding Wmo In 2025 wordt er een inkoopprocedure gestart voor inkoop begeleiding Wmo inclusief dagbesteding. De nieuwe inkoopcontracten treden in werking met ingang 1 januari 2026.

Vanuit aanbieders komen signalen dat de huidige tarieven en contractuele afspraken niet meer passen bij de werkelijke kosten die zij maken. Wij voorzien voor de begroting 2026 een uitzetting van de kosten voor Wmo begeleiding. Pre-mantelzorgwoningen Op dit moment is het al mogelijk om vergunningvrij een mantelzorgwoning te plaatsen, maar voor pre-mantelzorgwoningen hebben wij nog geen beleid en vergunningsprocedure. In de eerste helft van 2024 onderzoeken we wat er nodig is om pre-mantelzorgwoningen in onze gemeente mogelijk te maken. We verwachten in het najaar van 2024 hierover een voorstel aan de gemeenteraad aan te kunnen bieden. Inclusie en diversiteit Iedereen in Hoogeveen telt mee en doet mee. Dat is ons streven. Om dit te realiseren geven we in 2025 extra aandacht aan lhbtiq+. De mentale gezondheid van lhbtiq+-personen is aanzienlijk slechter dan die van heteroseksuele personen. Ook hebben 11% van de lhbtiq+-personen de afgelopen vijf jaar te maken gehad met een fysiek of seksueel geweldsincident. Het is dan ook van belang om de maatschappelijke acceptatie van lhbtiq+ extra impulsen te geven. We werken hieraan samen met de werkgroep Algemene Lokale Inclusieagenda en met de bibliotheek.

GGD Drenthe Transformatie Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe is onderdeel van GGD Drenthe en vervult in Drenthe een aantal wettelijke taken in de jeugd- en gezinsbeschermingsketen. Veilig Thuis Drenthe dient, samen met de gemeenten en jeugdhulporganisaties, een transformatie door te maken naar een expertisecentrum gericht op kinden gezinsbescherming. De transformatie daarvoor ligt vooral bij Veilig Thuis; deze organisatie moet aansluiten op hetgeen er al georganiseerd is in het lokale veld. Veilig Thuis Drenthe heeft een inhoudelijk meerjarenplan ingediend bij de twaalf Drentse gemeenten. Hier gaat een begroting mee gepaard. Over het al dan niet toekennen van extra middelen vanaf 2025 en verder, moet nog besluitvorming plaatsvinden. 34

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Gezond en Vitaal

Governance Zorg en Veiligheid De Algemene Besturen van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) en GGD Drenthe hebben in december 2023 ingestemd met de lijn van het rapport ‘Ontwikkeling van een integrale governance Zorg en Veiligheid in Drenthe en de organisatorische inbedding van het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe’. Hierin wordt een efficiëntere en betere samenwerking en besluitvormingsstructuur op het gebied van zorg- en veiligheid beschreven, waaronder onder andere Veilig Thuis Drenthe valt. De huidige besluitvormingsstructuur is diffuus. Het voorstel is om de bestaande Gemeenschappelijke Regeling GGD Drenthe om te vormen zodat deze gaat bestaan uit twee stevige onderdelen: zorg en veiligheid en publieke gezondheid (namen zijn werktitels) die beiden een bestuurlijke vertegenwoordiging krijgen in een Bestuursadviescommissie (BAC). Hier komen inhoud en middelen bij elkaar en wordt gesproken over koers en strategie. De Bestuursadviescommissies zijn formeel niet besluitvormend, maar geven zwaarwegend advies aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast komt er een Bestuurlijke Netwerktafel Zorg en Veiligheid (BNT). Hierin bespreken gemeenten en netwerkpartners strategische bestuurlijke onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Hiermee is het helder op welke tafels de besluiten worden voorbereid en genomen.

Omgevingswet Begin 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De GGD verwacht een toenemend aantal adviesvragen vanuit gemeenten. Vooralsnog betreft het een additionele taak. De GGD vraagt de Drentse gemeenten deze taak op te nemen als basistaak, zodat ze voldoende toegerust is op het beantwoorden van de vragen vanuit de gemeenten. We willen eerst het aantal adviesvragen monitoren alvorens deze stap te zetten. Groen en natuur Biodiversiteit en natuurinclusiviteit We zien een toenemende sturing door Europa en Den Haag en de Provincie door middel van regelgeving om de opgave op biodiversiteit en natuurinclusiviteit te halen, zie het nationaal en provinciaal programma landelijk gebied (NPLG en DPLG). De gemeente Hoogeveen, agrariërs en inwoners zullen zich ook in de komende jaren moeten blijven inzetten voor behoud en herstel van de (stedelijke) natuur, hiervoor zetten we het 'Aanvalsplan groenblauw' in, gericht op biodiversiteit. Betrokkenheid inwoners We zien veel animo bij inwoners, vrijwilligers en scholen om in en voor de natuur te werken. Ze zetten zich in voor groene schoolpleinen, groene woonomgevingen, dorpsbosjes, stadsparken en natuurgebieden. Tegelijk zien we inwoners die de gemeente kritisch volgen op het groenbeheer en de voorbeeldrol van de gemeente als het gaat om ecologie.

De gemeente Hoogeveen kan een bijdrage leveren aan de ondersteuning van vrijwilligersgroepen die zich inzetten voor het landschap, bijvoorbeeld ‘Landschap van de Toekomst’. Deze vrijwilligersgroep zet zich in voor het versterken van het bijzondere veenlandschap. In 2024 hebben we een financiële bijdrage aan deze vrijwilligersgroep geleverd voor zaalhuur. Betrokkenheid van inwoners geven we een plek binnen ons 'Aanvalsplan groenblauw' gericht op biodiversiteit. Landelijk gebied Het landelijk gebied kent de komende jaren naar verwachting een grote ontwikkeling. We hebben budget nodig om landschappelijke verbetering door agrariërs en grondeigenaren te kunnen stimuleren, met name via AND (Agrarische Natuur Drenthe) en de Gebiedscoöperatie Zuidwest-Drenthe. Gemeente Hoogeveen

35

Gezond en Vitaal

Kadernota 2025

Hiermee kunnen we projecten als bloemrijke akkers en kruidenrijk grasland en andere relevante initiatieven ondersteunen, in aanvulling op andere bestaande externe regelingen. Deze projecten hebben een economische meerwaarde voor agrariërs/ondernemers (en daarmee voor werkgelegenheid) en meerwaarde voor landschap en ecologie. We sturen hierop vanuit ons 'Aanvalsplan groenblauw' gericht op biodiversiteit. Bij het programma RO en Sport wordt een toelichting gegeven op het budget hiervoor, gericht op ondersteuning van initiatieven voor het landelijk gebied (economisch en landschappelijke kwaliteit). Ondernemers en vergroening Vanuit de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe werkt Hoogeveen aan een plan van aanpak toekomstbestendige bedrijventerreinen (TBBT). Onder andere gericht op vergroening. Het plan van aanpak moet leiden tot een uitvoeringsprogramma. Vanuit het Aanvalsplan groenblauw doen we in 2024 een verkenning naar het versterken van ‘het groene hart’ van De Wieken (Dr. A. Philipsstraat) en mogelijke andere pilots. En we maken vanuit het Aanvalsplan een tool om vergroening van bedrijfspanden te visualiseren, om zo ondernemers te inspireren. Zie budget hiervoor bij programma Economie.

Klimaatadaptatie Vanuit de vastgestelde adaptatiestrategie is een knelpuntenanalyse uitgevoerd om inzichtelijk te krijgen waar de prioriteitsgebieden liggen op het gebied van wateroverlast en hittestress. Er zijn 17 prioriteitslocaties voor waterberging benoemd en vijf voor hittestress. In de knelpuntenanalyse zijn oplossingsrichtingen uitgewerkt met indicatieve kosten. Dit stelt ons in staat om plannen per buurt op maat te maken, projecten in te plannen en het investeringsbudget doelmatig te besteden. Financiële ontwikkeling Omschrijving (Bedragen x € 1.000) - is voordeel/ + is nadeel

Categorie

2025

2026

2027

2028

430 Vervoer leerlingen

2

65

65

65

65

570 Stimuleringsregeling biodiversiteit

3

48

48

48

48

570 Werkbudget Aanvalsplan groenblauw

3

32

32

32

32

2

99

99

99

99

1 1 2 1 1 1 1 1

185 24 55 24 527 245 133 -1.500

185 24 55 24 539 252 137

185 24 55 24 539 252 137

185 24 55 24 539 252 137

1

2

2

2

2

610 Welzijnswerk: algemeen maatschappelijk werk 610 Indexatie Welzijnswerk 610 Interwonen 620 Onafhankelijke cliëntondersteuning 660 Wmo vervoer 671a Wmo hulp bij huishouden 671b Wmo begeleiding 671c Wmo dagbesteding 681a Beschermd wonen 710 Indexatie Algemene gezondheidszorg GGD

36

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Gezond en Vitaal

Toelichting mutaties 430 Vervoer leerlingen Op basis van de realisatie cijfers 2023, gecombineerd met een NEA-indexatie van 3,4% moet het budget voor leerlingenvervoer structureel met € 65.000 worden opgehoogd. Reden hiervoor is niet zozeer een volumestijging, maar een toename van kinderen met een aangepaste vervoersbehoefte waardoor de kosten hoger zijn. 570 Stimuleringsregeling biodiversiteit Deze nieuw op te stellen regeling is bedoeld om inwoners en organisaties te stimuleren om bij te dragen aan de rijkdom aan soorten planten en dieren (biodiversiteit) en hiervoor maatregelen te nemen. Het stimuleringsbudget verdelen we dan als volgt: • € 15.000 per jaar voor bewonersinitiatieven; • € 30.000 per jaar voor vergroening van één schoolplein. Een eventueel tweede school die zich hiervoor meldt, kan een bijdrage vragen vanuit het 'plan per school' (zie BMTO); • € 3.000 per jaar voor een ‘Groen klimaatplein’ voor tuincentra in samenwerking met Tuinbranche Nederland en WDO Delta (https://www.tuinbranche.nl/groen-klimaatplein). In totaal leidt dit tot een budgetbijstelling van € 48.000. 570 Werkbudget aanvalsplan groenblauw Net als in 2024 is budget nodig voor de organisatie van en deelname aan bijeenkomsten, voor communicatie, deelname aan landelijke communicatiecampagnes en voor deelname aan het kennisplatform stichting Steenbreek. Het budget voor 2024 is € 22.000.

Een verhoging is nodig om middelen in te zetten voor de deelname aan het NK-tegelwippen. Doel ervan is inwoners te stimuleren tuinen te ontstenen en te vergroenen. Met de inzet van een tegeltaxi (€ 10.000 per jaar) kunnen we meer bewoners stimuleren. In totaal leidt bovenstaande tot een budgetbijstelling van € 32.000. 610 Welzijnswerk: algemeen maatschappelijk werk (amw) Er is 1 fte maatschappelijk werk extra nodig voor de sociale wijkteams om wachttijden bij het maatschappelijk werk te verminderen en te beheersen en gebruik van dure geïndiceerde zorg te beperken. De sociale wijkteams en de nieuwe regiefuncties (Project Versterken Regie) vergroten de druk op het amw. De maatschappelijk werkers moeten een brede intake uitvoeren van de inwoners die besproken worden in de sociale teams. Dit is een noodzakelijke professionaliseringsslag om de juiste ondersteuning/regiefunctie te kunnen inzetten. Daarnaast worden door de sociale wijkteams en de bekendheid van de regiefuncties meer kwetsbare inwoners gesignaleerd en aangemeld. Een deel van de extra formatie wordt ingezet voor wachtlijstbeheer om zicht te houden op de cliënten, overbruggingshulp te bieden en escalatie te voorkomen. Met de extra formatie wordt de inzet van jeugdzorg en Wmo-verstrekkingen voorkomen en verminderd.

Uit de eerste ervaringen blijkt dat de sociale wijkteams en de nieuwe regiefuncties leiden tot minder inzet van geïndiceerde zorg. Deze vraag om extra formatie leidt tot een budgetbijstelling van € 99.000. 610 Welzijnswerk: index De huidige cao Sociaal Werk loopt van 1 juli 2023 tot en met 31 juli 2025. Deze cao leidt tot een loonstijging in 2025 van 2%. In de lopende cao is opgenomen dat vanaf 1 januari 2025 de uitloopschalen standaard worden doorgevoerd waardoor er per schaal 2 periodieken bijkomen. Dat betekent voor 2025 een bijkomende stijging van de loonkosten van 3% over het hele jaar. Gevolg is dat de totale loonkostenstijging op grond van de lopende cao met ingang van 2025 5% bedraagt. Het betreft een kostenstijging van in totaal € 275.000 verdeeld over verschillende programma's. De stijging voor Gezond & Vitaal bedraagt € 185.000. Per 1 augustus 2025 gaat een nieuwe cao in. Het is nu nog niet bekend hoeveel de lonen hierdoor stijgen. De loonstijging als gevolg van deze nieuwe cao is dan ook niet meegenomen in de index van 5%. Gemeente Hoogeveen

37

Gezond en Vitaal

Kadernota 2025

610 Interwonen De cao Sociaal Werk geldt ook Interwonen. We gaan daarom ook bij Interwonen uit van een loonkostenstijging van 5% net als bij het welzijnswerk (zie hierboven). 620 Onafhankelijke cliëntondersteuning Er is 0,56 fte cliëntondersteuning extra nodig om wachttijden te verminderen en de inzet van passende hulp te bespoedigen en ook de doorstroom naar de Wet langdurige zorg. Er staan ongeveer 25 cliënten op de wachtlijst. De gemiddelde wachttijd is 15 weken. De wachtlijst is structureel en het gevolg van vergrijzing, complexere vragen, betere vindbaarheid/doorverwijzing en wachtlijsten bij zorgaanbieders. Deze uitbreiding leidt tot een verhoging van het budget van € 55.000. 660 Wmo vervoer Binnen Publiek Vervoer is de afspraak gemaakt om een NEA-indexatie toe te passen van 3,4% (peiljaar 2024). Op basis hiervan moet het budget structureel worden verhoogd. Omdat voor de indexatie nu gebruik is gemaakt van het peiljaar 2024 zal ten tijde van de begroting 2025 nogmaals worden beoordeeld of het budget moet worden bijgesteld. Vooralsnog leidt bovenstaande tot een bijstelling van het budget van € 24.000. 671a Wmo hulp bij huishouden De kosten zijn afhankelijk van de indexatie en de ontwikkeling van de vraag. Binnen de Wmo hebben we te maken met de Algemene Maatregel van Bestuur Reële prijzen Wmo.

We moeten als opdrachtgever reële prijzen betalen voor de producten die we inkopen. Voor de Wmo-producten hebben we afspraken gemaakt over indexaties. Deze zijn op advies van de VNG gekoppeld aan het landelijk vastgestelde OVA-percentage (voorlopig 4,94% voor 2024). Deze inschatting kan worden bijgesteld in de begroting. Dit leidt in 2025 tot een bijstelling van het budget van € 527.000. 671b Wmo begeleiding Voor de mutatie bij Wmo dagbesteding verwijzen wij u naar de tekst 671a Wmo hulp bij de huishouding. We hebben deze op dezelfde wijze benaderd. Ook deze mutatie kan worden bijgesteld ten tijde van de begroting. Vooralsnog hanteren we het OVA-percentage 2024 van 4,94%. Dit leidt in 2025 tot een bijstelling van het budget van € 245.000. 671c Wmo dagbesteding Voor de mutatie bij WMO dagbesteding verwijzen wij u naar de tekst bij 671a Wmo hulp bij de huishouding. We hebben deze op dezelfde wijze benaderd. Ook deze mutatie kan worden bijgesteld ten tijde van de begroting. Vooralsnog hanteren we het OVA-percentage 2024 van 4,94%. Dit leidt in 2025 tot een bijstelling van het budget van € 133.000. 681a Beschermd wonen Met de openstelling van de Wet langdurige zorg voor mensen met een psychische stoornis per 1 januari 2021 zijn veel meer cliënten dan verwacht uitgestroomd uit beschermd wonen. De nieuwe instroom is beperkt.

De verwachting was dat de rijksbijdrage voor beschermd wonen zou worden verlaagd. Een bijstelling heeft echter tot nu toe nog niet plaatsgevonden. Als gevolg van een fors lager aantal cliënten en daarmee lagere kosten, en een rijksbijdrage die hier niet op is aangepast, hebben we de afgelopen jaren een flink overschot op deze rijksmiddelen. Nu de doordecentralisatie van beschermd wonen ook in 2025 niet van start gaat, gaan we ervan uit dat ook in 2025 sprake is van een overschot. Op basis van de resultaten in de afgelopen jaren verwachten we dat Hoogeveen € 1.500.000 ontvangt uit het overschot.

38

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Gezond en Vitaal

710 Indexatie Algemene gezondheidszorg GGD Voor 2025 is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van de GGD. Op basis van inschattingen wordt een stijging verwacht van € 2.000. Onzekerheden en risico's Uitvoering plan basiskwaliteit natuur In 2024 vindt een inventarisatie plaats van de basiskwaliteit van de natuur in onze gemeente met subsidie van de provincie. We laten de ‘gewone’ soorten inventariseren buiten de natuurgebieden en komen met aanbevelingen op basis van de uitkomsten. De meerkosten hiervan zijn nog niet in te schatten. Wmo voorzieningen In de meerjarenbegroting is al rekening gehouden met volumegroei en prijsstijgingen. We zien de laatste jaren een behoorlijke prijsstijging van de hulpmiddelen Wmo. Dit komt door de stijging van grondstofprijzen, energieprijzen en hogere personeelskosten. In de afgelopen twee jaar zijn er hogere indexaties afgesproken dan contractueel vastgelegd. In 2024 is een nieuwe overeenkomst gesloten voor Wmo hulpmiddelen. De nieuwe tarieven zijn hoger dan vastgelegd in de oude overeenkomst, hiermee is al rekening gehouden in de meerjarenbegroting. Gezien prijsontwikkeling van de afgelopen jaren bestaat het risico dat de uiteindelijke prijsstijging hoger zal zijn dan nu in de meerjarenbegroting is meegenomen. Wanneer dit het geval is, zal in de begroting nog een bijstelling plaatsvinden.

Vergrijzing Het landelijk gehanteerde Wmo-voorspelmodel laat zien dat de vergrijzing voor Hoogeveen de komende jaren doorzet (stijging van 7% in 2027 aan Wmo gebruikers t.o.v. 2022). Dit heeft ook gevolgen voor de in te zetten formatie, waarvoor dekking nodig zal zijn. Gedurende de loop van het jaar zullen wij monitoren in hoeverre de realisatie gelijk is aan het voorspelmodel en zal in de begroting de financiële behoefte ander worden geduid. Beschermd wonen Vanaf 1 januari 2024 doen we zelf de indicatiestelling voor beschermd wonen. Afgesproken is dat de kosten van de lokale uitvoering ten laste komen van het regiobudget zolang de doordecentralisatie wordt uitgesteld. Medio 2024 hebben we goed zicht op de uitvoeringskosten en weten we of deze volledig uit het regiobudget worden gedekt. Tot nu toe is de rijksbijdrage voor beschermd wonen niet aangepast aan de grote uitstroom van cliënten naar de Wet langdurige zorg. Het risico bestaat dat dit alsnog gebeurt. In dat geval is er geen sprake meer van een voordeel op beschermd wonen. Met de openstelling van de Wet langdurige zorg voor mensen met een psychische stoornis per 1 januari 2021 zijn veel meer cliënten dan verwacht uitgestroomd uit beschermd wonen. De nieuwe instroom is beperkt. De verwachting was dat de rijksbijdrage voor beschermd wonen zou worden verlaagd.

Een bijstelling heeft echter tot nu toe nog niet plaatsgevonden. Als gevolg van een fors lager aantal cliënten en daarmee lagere kosten, en een rijksbijdrage die hier niet op is aangepast, hebben we de afgelopen jaren een flink overschot op deze rijksmiddelen. Welzijnswerk Per 1 augustus 2025 gaat een nieuwe cao Sociaal Werk in. Het is nu nog niet bekend hoeveel de lonen hierdoor stijgen. De loonstijging als gevolg van deze nieuwe cao is niet meegenomen in de index van 5%.

Gemeente Hoogeveen

39

Gezond en Vitaal

Kadernota 2025

Welke grote ontwikkelingen zien we op de gemeente afkomen voor de volgende 10 jaar (Niet zijnde investeringen): We zien binnen het programma 2 grote ontwikkelingen. 1. Een toenemend beroep op de sociale basis: op de eigen kracht van inwoners, noaberhulp, vrijwilligerswerk, preventieve activiteiten die de gezondheid en mentale weerbaarheid bevorderen en laagdrempelige basisvoorzieningen (maatschappelijk werk, dagontmoeting, sociale activiteiten etc.). Dit beroep komt van het Rijk, de huisartsenzorg, de ggz, verpleging en verzorging e.d. Het beroep op de sociale basis is het gevolg van de vergrijzing, de toenemende zorgkosten en de arbeidstekorten in de zorg. De toenemende druk op de sociale basis verhoogt de druk op het welzijnswerk en op de gemeentelijke financiën. Dit vraagt om innovatie in het welzijnswerk (bijv. meer groepsgericht aanbod, meer ondersteuning door vrijwilligers en ervaringsdeskundigen etc.). Maar het vraagt ook om een verschuiving van middelen van de zorg naar de sociale basis. 2. Een groeiende maatschappelijke behoefte en druk vanuit wet- en regelgeving om te werken aan vergroening en natuurherstel. Dit gaat hand in hand met het vergroten van de biodiversiteit en aanpassing aan een veranderend klimaat.

Dit vraagt om nauwe samenwerking met inwoners, scholen en ondernemers/agrariërs en het stimuleren en ondersteunen van maatschappelijke initiatieven zoals de vergroening van schoolpleinen.

40

Gemeente Hoogeveen

Kadernota 2025

Economie

Economie Trends en ontwikkelingen Landelijk Economische ontwikkelingen Het herstel van de economie na Covid-19 zet door. De conjunctuurindicatoren staan minder positief. Dit wordt veroorzaakt door zorgen over de omzet, hoge energieprijzen, stikstof, kapitaallasten, financiering, verstoring van de waardeketen en aanhoudend personeelstekort. Ondernemers hebben baat aandacht voor het verandervermogen en het ondersteunen van innovatie. Demografie De bevolking blijft groeien en de beroepsbevolking blijft krimpen als gevolg van het toenemende aantal ouderen. Sterke netwerken rond ondernemers kunnen ondernemers helpen omgaan met het arbeidstekort en het gezamenlijk investeren in arbeidsbesparende technologieën. Digitalisering en inzet op leven lang leren kan hieraan bijdragen. Wij blijven daarnaast ook inzetten op het binden van eigen inwoners en aantrekken van beschikbaar arbeidspotentieel van elders. Dynamiek Het MKB speelt een belangrijke rol voor de Nederlandse economie. De business economy bestaat voor bijna 80% uit zelfstandigen zonder personeel en zijn een mkb-onderneming. Slechts 0,1% behoort tot grootbedrijf. Als de zzp’ers niet worden meegerekend is het mkb verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het aantal werkzame personen, omzet en toegevoegde waarde. Binnen de industrie is de gemiddelde bedrijfsgrootte afgelopen jaren afgenomen.

Wij blijven in contact om de knelpunten te bespreken en bekendheid van ondersteuningsinstrumenten te vergroten. Arbeidsmarktspanningen De arbeidsmarktregio’s Regio Zwolle en Drenthe, waar de Dutch TechZone onderdeel van is, zijn voor Hoogeveen beide van belang. Nagenoeg alle sectoren binnen beide regio's kampen met personeelstekorten. Het grootste deel van de beroepsbevolking is middelbaar opgeleid. Vakmanschap wordt in toenemende mate binnen de Dutch TechZone een regionaal asset. Wij blijven inzetten op versterking van de wendbaarheid van de beroepsbevolking en benutten hiervoor de Regio Deals. Regionaal Werkeloosheid De werkgelegenheid is in vrijwel alle Drentse gemeenten afgelopen jaar gegroeid. Hoogeveen (-1,2% ofwel -350 banen) en De Wolden (-0,5%, -50 banen) vormen hierop een uitzondering. De daling in Hoogeveen wordt met name veroorzaakt door de verplaatsing van zorg in Hoogeveen naar Emmen. Er is binnen het onbenut arbeidspotentieel een beperkt potentiële beroepsbevolking nog aan te wenden. Meer digitalisering en vroege inzet op het aanleren van digitale vaardigheden biedt hierin kansen. Hier sluiten onze activiteiten rond de IT Hub, als regionaal kenniscentrum, op aan. Ruimte om te ondernemen Voldoende ruimte op bedrijventerreinen is een belangrijk aandachtspunt voor de gemeenten in Zuidoost-Drenthe.