Kadernota_2024-2027_Definitief.pdf

•

Wachtlijst beschut werk Sinds het begin van 2023 heeft gemeente Hoogeveen weer te maken met een wachtlijst voor beschut werk. Beschut werk is voor mensen die door hun beperking zoveel begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig hebben, dat we dat niet van een werkgever mogen verwachten. Deze doelgroep neemt jaarlijks toe maar het aantal plekken dat hiervoor beschikbaar is wordt landelijk per gemeente bepaald. Zo kan het voorkomen dat er meer inwoners een indicatie Beschut Werk hebben dan dat er plekken beschikbaar zijn. Daardoor ontstaat er een wachtlijst. Dit is de uitdaging voor de gemeente: hoe zorgen we voor een passend aanbod totdat deze inwoners op een beschutte werkplek aan de slag kunnen?

28

•

Masterkans Al enige tijd zien we een verzwaring van de problemen bij de jongeren die aangemeld worden voor het traject Masterkans. Ook jongeren onder de 18 jaar en jongeren waarvoor Masterkans nog een brug te ver is worden aangemeld. Er mist een voortraject om deze jongeren enerzijds een aanloopperiode te geven en anderzijds beter in te kunnen schatten of Masterkans passend voor hen is.

Lokale ontwikkelingen Jeugdhulp Lokaal zetten we volop in op normaliseren en preventie, zoals in het Programmaplan Herontwerp Sociaal Domein staat. We bouwen aan een stevig fundament. Voorbeelden hiervan zijn: • Buurtgezinnen, Moeders van Hoogeveen, Jongerenwerk op school, Inzet jeugdprofessional op basisscholen en kleutergroepen RENN4. • Nieuwe ontwikkelingen zijn: Jongerenwerk op school, begeleid zelfstandig wonen 18+ met lichte ondersteuning door SWW, ontwikkeling steunpunt echtscheiding. Financiële ontwikkeling Omschrijving bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel 430 Masterkans 610 Statushouders 610 Welzijnswerk 620 Welzijnswerk 620 Budgetoverheveling GGD inzake VTD 620 Budgetoverheveling GGD binnen programma 630 Eigenaarschap GKB Drenthe 630 Nota voorkomen en bestrijden armoede 630 Maatschappelijke organisaties 640 Aanpak wachtlijsten beschut werk 672 Nota Jeugd 672 Begeleid zelfstandig wonen 672 Doorontwikkeling integrale ondersteuning 672 Jeugdhulp+ 672 Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) 682 Budgetoverheveling GGD binnen programma 710 Indexering GGD 710 Extra middelen GGD

Categorie

2024

2025

2026

2027

2 1 1 1 1 1 1 3 2 2 2 3 3 2 1 1 1 2

0 105 80 5 -1 659 250 0 35 290 0 0 70 0 65 -659 138 56

0 0 80 5 -1 659 0 0 5 290 0 0 70 0 65 -659 138 56

0 0 80 5 -1 659 0 0 5 290 0 0 70 0 65 -659 138 56

0 0 80 5 -1 659 0 0 5 290 0 0 70 0 65 -659 138 56

430 Masterkans - zie ook BMTO We werken aan een plan van aanpak voor jongeren onder 18 jaar met zware en complexe problemen die niet naar school gaan. We onderzoeken samen met de betrokken afdelingen en onderwijsaanbieders wat er nodig is voor deze doelgroep. We gaan uit van een dekking binnen bestaande middelen. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen. 610 Statushouders De instroom van statushouders is de afgelopen jaren toegenomen. Door Covid-19 heeft niet iedereen de ondersteuning gekregen die nodig was om de stap naar de arbeidsmarkt te kunnen maken. In de septembercirculaire 2022 is bekend gemaakt dat we voor 2024 € 105.000 krijgen voor extra ondersteuning aan statushouders. Dit geld gebruiken we om verdere taalontwikkeling te stimuleren door combinaties te maken tussen scholing, werkritme, stages en/of betaald werk. Daarnaast bieden

29

we zelfredzaamheidsprogramma's via Vluchtelingenwerk aan. Daarbij zullen we ook gebruik maken van de inzet van zogenaamde sleutelpersonen (ervaringsdeskundigen). 610 Welzijnswerk Gezien de ontwikkelingen in aanpalende sectoren (kinderopvang, ziekenhuizen, gemeenteambtenaren, etc.) verwacht de SWW een loonstijging van 10%. Dit betekent een totale verhoging van € 490.000 t.o.v. de subsidie aanvraag SWW Hoogeveen voor 2023. Voor dit taakveld betekent dit een verhoging van € 80.000. Als we de daadwerkelijke loonindex niet compenseren moeten we nieuwe besparingen vinden. Dat kan niet meer zonder maatschappelijke impact en zonder aantasting van de ondersteuningsstructuur voor kwetsbare inwoners en vrijwilligers. In het programmaplan Herontwerp Sociaal Domein hebben we ons voorgenomen om de sociale basis te versterken. In de programmabegroting 2024-2027 verwerken we daarom de daadwerkelijk verwachte loonindex voor het welzijnswerk. 620 Welzijnswerk Dezelfde toelichting als hiervoor genoemd. Voor dit taakveld betekent dit een verhoging van € 5.000. 620 Budgetoverheveling GGD inzake VTD Er zal een budgetneutrale wijziging plaatsvinden tussen de programma's Jeugdhulp en Participatie en Gezond en Vitaal. Dit betreft het restant wat per abuis is blijven staan. Het gaat om een bedrag van € 1.258.

620 Budgetoverheveling GGD binnen programma Er zal een budgetneutrale wijziging plaatsvinden binnen het programma Jeugdhulp en Participatie. Op basis van de nieuwe IV3-regels dient de bijdrage ad € 658.599 voor Veilig thuis Drenthe, verantwoord te worden op taakveld 620 in plaats van taakveld 682. 630 Eigenaarschap GKB Drenthe Hoogeveen is samen met Meppel en Assen eigenaar van de Gemeentelijke Kredietbank Drenthe. Afgelopen jaren hebben we scenario's uitgewerkt om dit anders te organiseren. Tot die tijd moet gemeente Hoogeveen bijdragen in het negatieve exploitatieresultaat van de GKB. Er was voorzien dat dit tot en met 2023 zou duren. De bijgestelde planning laat zien dat Hoogeveen tot en met 2024 nog eigenaar is. Voor 2024 betekent dit een bijdrage van € 250.000 aan de gemeenschappelijke regeling (incidenteel, onontkoombaar). 630 Nota voorkomen en bestrijden van armoede In 2023 werken we aan de beleidsnota voorkomen en bestrijden van armoede. De financiële vertaling is op dit moment nog niet bekend. 630 Maatschappelijke organisaties Er zijn enkele maatschappelijke organisaties die we subsidie verstrekken. Door toenemende hulpaanvragen en het opdrogen van reserves bij deze instanties komen ze in aanmerking voor subsidies. Hiervoor nemen we € 35.000 op in 2024. Vanaf 2025 is dit € 5.000.

We zien dat op andere vrijwilligers- en maatschappelijke organisaties in Hoogeveen een steeds groter beroep wordt gedaan. Organisaties als Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport & Cultuur ontvangen jaarlijks subsidie, maar door de toename van de hulpvragen zijn de huidige subsidies niet toereikend. Afhankelijk van hoe zich dit ontwikkelt zullen we deze subsidies bijstellen. 640 Aanpak wachtlijsten Beschut werk De verwachting voor volgend jaar is dat wachtlijst Beschut Werk opnieuw zal oplopen doordat het aantal door het Rijk beschikbaar gestelde plekken kleiner is dan het aantal Beschut Werk 30

geïndiceerden. Het is voor deze doelgroep erg lastig om na een lange tijd van inactiviteit via een beschutte werkplek toe te treden tot de arbeidsmarkt. Het is daarom wenselijk om als gemeente Hoogeveen zelf extra plekken Beschut Werk te financieren. De kosten hiervan bedragen tegen de € 29.000 per inwoners. De verwachting is dat er volgend jaar minimaal 10 inwoners op de wachtlijst beschut werk zullen staan. 672 Nota jeugd In 2023 werken we aan een beleidsnota jeugd. We willen samen, verbinden en verbeteren voor gelijke kansen, maximale talent (h)erkenning en een sterke basis voor jong Hoogeveen en daarbij duurzaam en strategisch sturen en investeren mét commitment van onze partners. In de nota komt een financiële vertaling van de inhoud (ambitie en focuspunten) voor de programmabegroting 20242027. We gaan uit van een dekking binnen bestaande middelen. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen. 672 Begeleid zelfstandig woonhuis We willen SWW-jongeren laten opvangen in de leeftijd 17 1/2 - 19 jaar die wegens omstandigheden niet meer thuis kunnen wonen. Deze jongeren hebben de vaardigheden nog niet om zelfstandig te wonen, maar langer thuis wonen belemmert hun ontwikkeling. Jongeren hebben een dagbesteding (school of werk) een eigen inkomen (Duo/loon) en betalen huur. SWW begeleidt de jongeren. De doorstroomperiode is negen maanden.

Dit initiatief maakt onderdeel uit van de nota Woon(zorg) visie. Dit betreft een samenwerking tussen jeugd en Wmo. We gaan uit van een dekking binnen bestaande middelen. 672 Doorontwikkeling integrale ondersteuning We werken aan twee belangrijke projecten uit het Programmaplan Herontwerp Sociaal Domein: Versterken regie en Integrale toegang voor complexe doelgroepen en de doelgroep 16-27 jaar. Ons doel is om onze inwoners zo beter te ondersteunen. We investeren aan de voorkant om uiteindelijk een besparing te realiseren. Om deze ontwikkeling verder te professionaliseren en om de kwaliteit van de vaak complexe casuïstiek te borgen is de inzet van een gedragswetenschapper/ werkbegeleider (24 uur) nodig. Daarnaast is er 16 uur aan administratieve ondersteuning nodig voor deze doorontwikkeling. Kosten gedragswetenschapper € 65.000 en de ondersteuner € 35.000. Deze aanvraag dienen wij ook in bij gemeente De Wolden. Totale kosten voor beide gemeenten € 100.000. Voor Hoogeveen betekent dit een totale investering van € 70.000 op basis van de verdeling 70/30. 672 Jeugdhulp+ (JH+) Jeugdhulp plus (of 'gesloten jeugdhulp') moet per 1-1-2024 opnieuw worden gecontracteerd en daarom dit jaar aanbesteed. Dit gebeurt op het niveau van 3Noord (Groningen, Friesland, Drenthe). Daarbij is er een bovenregionale visie met het streven om vanaf 2030 jongeren niet meer gesloten te plaatsen.

Die ontwikkeling heeft uiteraard invloed op de hele keten. Door het belang van de schaarse functie JH+ kijken we waarschijnlijk naar functiegerichte bekostiging (capaciteitsfinanciering). Wat dit betekent voor de kosten ten opzichte van de huidige kosten is nog niet bekend. We gaan uit van dekking binnen de begroting (middelen transformatie). 672 Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) Het budget voor de bijdrage aan de JHRD is niet meer toereikend om de kosten te kunnen dekken. Het budget was al structureel te laag. Daarnaast zijn de kosten voor de JHRD gestegen. Met name de kosten die de JHRD maakt voor Spoed voor Jeugd Drenthe zijn fors gestegen. Het budget van het aandeel dat de gemeente Hoogeveen in de JHRD heeft, is structureel te laag. Het budget moet voor Hoogeveen met € 65.000 worden bijgesteld.

31

682 Budgetoverheveling GGD binnen programma Er zal een budgetneutrale wijziging plaatsvinden binnen het programma Jeugdhulp en Participatie. Op basis van de nieuwe IV3-regels dient de bijdrage ad € 658.599 voor Veilig thuis Drenthe, verantwoord te worden op taakveld 620 in plaats van taakveld 682. 710 Indexering GGD GGD heeft in 2024 een beleidsarme kadernota. In het voorjaarsoverleg met de Raad heeft de GGD aangegeven dat er een forse indexatie voor loon- en prijsstijgingen wordt verwacht voor 2024. Op basis van de ontwerpbegroting 2024 van GGD wordt de bijdrage aan de GGD verhoogd. Er is voor 2024 gerekend met een indexpercentage van 8,2%. Dit komt neer op een indexatie van € 138.099. Ten tijde van de begroting zal nog worden vastgesteld of het bedrag moet worden bijgesteld. 710 Extra middelen GGD GGD is van plan in 2023 een begrotingswijziging door te voeren. Er is extra inspanning nodig om Oekraïense kinderen in beeld te krijgen en hun ouders te overtuigen van het nut van jeugdgezondheidszorg. Daarnaast bepaalt de Wet kinderopvang dat voortaan de helft van de gastouders jaarlijks geïnspecteerd moet worden; dit was 5%. Voor beide onderwerpen worden we gecompenseerd in het gemeentefonds. Dit betekent een verhoging van de bijdrage aan GGD met € 56.000 vanaf 2023, hier komt in 2023 en 2024 nog indexering overheen.

32

Gezond en Vitaal Trends en ontwikkelingen Landelijke en regionale ontwikkelingen Landelijk zijn verschillende akkoorden gesloten en programma's opgestart die van invloed zijn op het gezondheidslandschap van (Noord) Nederland, Drenthe en Hoogeveen. Integraal Zorgakkoord (IZA) Het IZA is de opdracht voor de zorg voor de komende jaren. In het IZA werken alle zorgpartijen samen aan de maatschappelijke uitdagingen in de zorg. Het IZA zet in op een beweging van zorg naar gezondheid en op een steviger samenwerking tussen voorliggend veld/sociaal domein, 1e en 2e lijnszorg. Het IZA wordt regionaal opgepakt. Gemeenten, zorgverzekeraar, welzijnsinstellingen en zorgaanbieders werken samen aan de transformatie van het zorglandschap. Hierbij zijn preventie en het bevorderen van een gezonde leefstijl belangrijke onderdelen die we als gemeente onder andere realiseren vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) Het WOZO is een programma voor de sector ouderenzorg. Het WOZO-programma wil een verandering in de organisatie van ondersteuning en zorg. Er geldt een nieuwe norm: zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan.

Ouderenzorg en -ondersteuning wordt meer gericht op het stimuleren van de zelfredzaamheid van ouderen door het (opnieuw) aanleren van vaardigheden, het stimuleren van vitaliteit, hulp uit de sociale omgeving en het gebruik van hulpmiddelen. Daarnaast wordt gewerkt aan meer geschikte woningen voor ouderen en passende zorg aan huis. Ook wordt het uitgangspunt dat zorg digitaal wordt geleverd als dat kan. Dit programma sluit aan bij de opgave van Hoogeveen wat betreft de dubbele vergrijzing. We zien de komende jaren dat het aantal ouderen (65+) gaat toenemen en dat dit van invloed is op bijvoorbeeld de woningbouw en het gezondheidslandschap. Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een akkoord tussen rijk, zorgverzekeraars, gemeenten en GGD. Het GALA is gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het bevorderen van een gezonde leefstijl, het versterken van de mentale gezondheid, het realiseren van een gezonde fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale basis en domeinoverstijgend samenwerken. Het GALA bevat niet vrijblijvende afspraken voor gemeenten. Afgesproken is om vijf erkende ketenaanpakken landelijk uit te rollen en te consolideren: de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), de aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, valpreventie bij ouderen, welzijn op recept en kansrijke start.

De afspraken uit het Nationaal Preventieakkoord worden met het GALA voortgezet en vertaald naar de lokale opgave. De afspraken uit het IZA en WOZO-programma zijn aangevuld en uitgewerkt in het GALA. Brede gebundelde specifieke uitkering (SPUK) Voor de uitvoering van de afspraken uit het GALA ontvangen we geoormerkt geld via een specifieke uitkering. Het gaat om geld voor onder andere combinatiefunctionarissen, het sportakkoord, valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept. Deels betreft het voortzetting van bestaande regelingen (bv. combinatiefunctionaris, sportakkoord en Een Tegen Eenzaamheid) en deels nieuw geld. De aanpak van overgewicht, gezonde leefomgeving, mentale gezondheid en vitaliteit van ouderen krijgt een extra impuls. Voorwaarde is een integraal plan voor bovenstaande regelingen die

33

we uiterlijk 1 oktober 2023 moeten aanleveren bij het ministerie van VWS. Het plan moet bijdragen aan de gestelde doelstellingen en resultaten. Ten slotte is het voornemen om de IZA middelen voor gemeenten ook beschikbaar te stellen via de brede SPUK. De SPUK-gelden zijn geoormerkt en het streven is dat deze taakstellend worden uitgegeven. De ontwikkelingen van IZA, WOZO en GALA passen goed bij de lokale ontwikkelingen in Hoogeveen en bouwen voort op de vastgestelde kaders en ambities zoals beschreven in het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’, de nota volksgezondheid 2023-2027 'En ze leefden nog lang en gezond' en de woon(zorg)visie 'Goed en gezond wonen in een fijne buurt'. Bestaanszekerheid is een essentieel onderdeel van preventie. Mensen met schulden, zonder baan of zorgen over hun woning kunnen het zich moeilijker veroorloven om gezond te leven of hebben hier vanwege stress minder mentale ruimte voor. Dit pleit voor investeringen in bestaanszekerheid. Doordecentralisatie beschermd wonen Al jaren wordt er gesproken over doordecentralisatie van beschermd wonen. De invoerdatum is diverse keren opgeschoven. De start van de doordecentralisatie is nu gepland op 1 januari 2024. Nu zijn centrumgemeenten nog verantwoordelijk voor beschermd wonen. Op dit moment is de gemeente Assen voor ons nog centrumgemeente.

Vanaf 1 januari 2024 wordt elke gemeente zelf verantwoordelijk voor nieuwe cliënten. Dat betekent dat elke gemeente zelf verantwoordelijk wordt voor het bieden van beschermd wonen van indicatiestelling tot verantwoording van de ingezette middelen. De centrumgemeente blijft verantwoordelijk voor de bestaande cliënten. Over een periode van zeven jaar worden de rijksmiddelen volgens een nieuw objectief verdeelmodel verdeeld over alle gemeenten. Stapsgewijs wordt het historische budget dat de centrumgemeenten ontvangen voor bestaande cliënten afgebouwd en het objectieve budget dat elke gemeente krijgt voor nieuwe cliënten opgebouwd. De gedachte achter de doordecentralisatie is dat individuele gemeenten beter in staat zijn om cliënten van beschermd wonen te helpen om door te stromen naar zelfstandig wonen met begeleiding. Dat stimuleert normalisatie en integratie in de wijk en houdt de zorgkosten beheersbaar. Kamerbrief Water en Bodem en nationale maatlat klimaatadaptief bouwen Het kabinet wil bij de inrichting van Nederland meer rekening houden met water en bodem. Bijvoorbeeld bij bouwlocaties: het kabinet wil niet meer bouwen op plaatsen die we later nodig hebben voor het bergen en afvoeren van water. Een ander voorbeeld is dat er afspraken komen om de bodem minder te bedekken, door minder stenen in de stad.

Dit zorgt voor een gezondere bodem, betere omgang met hitte en minder wateroverlast. Ook wordt er een landelijke maatlat ontwikkeld voor klimaatadaptief bouwen die bepaalt wat nou eigenlijk een groene en klimaatbestendige gebouwde omgeving is. De maatlat formuleert doelen en normen voor projectbouw en de ruimtelijke ordening. Biodiversiteit We verwachten een landelijk Landbouwakkoord in 2023 gericht op verduurzaming. Als de Omgevingswet in werking treedt is dat inclusief regels vanuit de Wet Natuurbescherming. De Provincie Drenthe heeft in 2022 een Natuurvisie opgesteld en een uitvoeringsplan. Ook heeft de Provincie een 'Drentse Bomen- en Bossenstrategie' in 2022 vastgesteld, op basis van een landelijke strategie om meer bos te realiseren. Meer bomen en bos dragen bij aan het vastleggen van CO2 vanuit de doelen van het landelijk klimaatakkoord uit 2019. De Provincie neemt in 2023 het voortouw voor een programma landelijk gebied over landbouw, klimaat, natuur, biodiversiteit en stikstof. Vanuit het coalitieakkoord zijn we begonnen met een verkenning van thema's en kansen om vergroening en meer biodiversiteit aan elkaar te koppelen. Klimaatadaptieve maatregelen vormen bijvoorbeeld een koppelkans. Dit moet leiden tot een plan medio 2023 waarin staat waar de

34

gemeente op inzet vanaf 2024. De financiële vertaling ervan volgt in de loop van 2023 en wordt meegenomen bij de integrale afweging in de p&c documenten. Lokale ontwikkelingen 'Huis van de Buurt' In de uitvoeringsagenda van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’ nemen we ons voor om in de wijken steunpunten in te richten en ontmoetings- en herstelactiviteiten te organiseren voor (psychisch) kwetsbare inwoners. Deze algemene voorzieningen vormen voor een deel van de Wmo-cliënten een alternatief voor geïndiceerde begeleiding en dagbesteding. We zullen de steunpunten en de ontmoetings- en herstelactiviteiten in samenhang realiseren en koppelen aan al bestaande sociale activiteiten, zoals dagontmoeting voor ouderen, sociale restaurants e.d. Dit doen we onder de werktitel 'Huis van de Buurt'. De SWW gaat dit doen in samenwerking met cliënten, ervaringsdeskundigen, inwoners(groepen), zorgaanbieders en de gemeente. Er komen ‘Huizen van de Buurt’ in Krakeel, Wolfsbos/Zuid en in het centrum. In 2024 onderzoeken we of uitbreiding gewenst en mogelijk is naar De Weide/Erflanden en naar de dorpen. We gaan ervan uit dat in 2025 in alle vijf Smederijgebieden een ‘Huis van de Buurt’ staat. Sociale wijkteams De sociale wijkteams zijn een belangrijk instrument om de ambities in het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein 2022-2025’ te realiseren.

De sociale wijkteams dragen zorg voor het tijdig signaleren van kwetsbare inwoners/huishoudens en voor het afstemmen van de ondersteuning en zorg aan deze inwoners/huishoudens. In de teams wordt steeds gestructureerder samengewerkt op basis van vastgelegde afspraken en vastgestelde werkwijzen. Zo voorkomen we dat kwetsbare inwoners tussen wal en schip vallen en zorgen we voor ondersteuning en zorg op maat. De pilotfase eindigt per 1 januari 2024. We willen de teams een structurele plek geven in ons lokale zorglandschap en verder doorontwikkelen. Er is geld voor de sociale teams tot en met 2023 vanuit bestaande budgetten en de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe. Continuering van de sociale wijkteams vraagt met ingang van 2024 een extra gemeentelijke bijdrage van € 157.000 per jaar. In de financiële vertaling van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein’ wordt een besparing voorzien van € 100.000 in 2024 oplopend naar €250.000 met ingang van 2025 door het verder stroomlijnen van de hulpverlening bij meervoudige problematiek. De besparing moet het gevolg zijn van een efficiëntere inzet van maatwerkvoorzieningen en voorliggende voorzieningen bij meervoudige problematiek. De sociale wijkteams zijn een belangrijk instrument om dit te realiseren. Dit is een netto besparing.

Dat betekent dat de extra uitvoeringskosten van de sociale wijkteams van € 157.000 per jaar met ingang van 2024 ten laste komen van de bestaande budgetten in het sociaal domein. Domein Overstijgende Samenwerking (DOS) Sinds 2015 werken we in Hollandscheveld vanuit de dorpscoöperatie aan domein overstijgende samenwerking. Samen met de inwoners van Hollandscheveld organiseren we zorg en ondersteuning op een andere manier. Informele zorg werkt samen met formele zorg. De Wmo, de Wet Langdurige Zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (ZvW) zijn niet leidend, maar de vraag van de inwoner is dat wel. We zien het effect van deze werkwijze waarbij inwoners tevreden zijn, actief deelnemen aan de samenleving en omzien naar elkaar, langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en minder vaak gebruik maken van de Wlz. We worden door het ministerie van VWS met een subsidie gecompenseerd voor de extra kosten die we maken binnen de Wmo. Deze subsidie liep af in 2022. Vanaf 2023 loopt de subsidie via de SPUK DOS. Deze SPUK valt onder het WOZO-programma. We continueren DOS in Hollandscheveld en willen de werkwijze uitbreiden naar een wijk in Hoogeveen. De ontwikkelingen in Hollandscheveld zijn een inspiratiebron voor meerdere gemeenten in NoordNederland. In 2023 is door 5 Drentse gemeenten een aanvraag ingediend bij het Rijk voor DOS en in Groningen door 4 gemeenten.

35

Sturen op een goed lokaal zorglandschap Het landelijke en regionale zorglandschap is sterk in ontwikkeling door de hierboven beschreven akkoorden en programma's. Er is in toenemende mate sprake van gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders voor het regionale zorglandschap. Dit vraagt om een visie van de gemeente op het gewenste lokale zorglandschap. Welke voorzieningen willen we in Hoogeveen hebben of behouden? Hoe willen en kunnen we daarop sturen? Deze vragen beantwoorden we in 2024 samen met onze partners. Hierbij maken we gebruik van de extra rijksgelden die we in het kader van de landelijke akkoorden en programma's ontvangen. Dit kan consequenties hebben voor de begroting 2025. Uitvoering van het nieuwe Riolering en Water Programma Eind 2022 is het Riolering en Water Programma (RWP 2023-2028) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit programma zijn de onderzoeksprojecten en de reserveringen voor vernieuwing van het bestaand areaal op hoofdlijn benoemd. Wij vertalen deze in specifieke (deel)projecten. Deze bundelen wij in het uitvoeringsprogramma riolering en water 2023. Dit uitvoeringsprogramma is dit voorjaar gereed. De eerste (deel)projecten uit het programma zijn al gestart. De onderzoeksprojecten die wij in Fluvius-verband uitvoeren hebben wij vastgelegd in het 'Uitvoeringsprogramma waterketen Fluvius 2023-2028'.

De regiegroep heeft dit 30 januari 2023 vastgesteld. Op dit moment worden de projecten 'monitoren van het systeem functioneren' en 'plan van aanpak Omgevingswet' voorbereid. Lokale strategie klimaatadaptatie Op dit moment wordt er lokale klimaatadaptatiestrategie met uitvoeringsagenda opgesteld. De gemeenteraad beslist hier medio 2023 over. In de adaptatiestrategie staat hoe wij als gemeente Hoogeveen de komende jaren onze leefomgeving willen aanpassen aan het veranderende klimaat. De uitvoeringsagenda geeft aan hoe we de strategie, ambities en doelen willen behalen. Op dit moment zijn de financiële consequenties van deze uitvoeringsagenda nog niet bekend. Financiële ontwikkeling Omschrijving bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel 610 Welzijnswerk 610 Informele zorg 620 Eerste lijnsloket WMO 620 Budgetoverheveling GGD inzake VTD 620 Dementievriendelijk Hoogeveen 660 WMO vervoer 660 WMO vervoer dagbesteding 671b WMO begeleiding * 671b WMO begeleiding besparing huis van de buurt 671c WMO dagbesteding* 681a Decentralisatie Beschermd wonen 710 Indexering GGD 710 Extra middelen GGD 720 Lokale adaptatiestrategie

Categorie 2 2 2 1 3 1 1 1 4 1 1 1 3 3

2024

2025

334 10 24 1 7 36 30 234 295 132 pm 114 6 pm

334 10 24 1 7 36 31 234 200 132 pm 114 6 pm

2026 334 10 24 1 7 36 31 234 0 132 pm 114 6 pm

2027 334 10 24 1 7 36 32 234 0 132 pm 114 6 pm

* = voor deze posten bedrag onzeker i.v.m. trendbreuk door Covid-19 in bepaling volumegroei

Toelichting mutaties Lasten: 36

570 Uitvoeren integraal aanvalsplan biodiversiteit In 2023 werken we op basis van een verkenning een plan uit waar we als gemeente op willen inzetten. Het plan is een onderbouwing voor de benodigde financiële middelen vanaf 2024. De verkenning is ook gericht op middelen van derden (zoals mogelijk de provinciale bossen en bomen strategie). De financiële consequenties zijn nog niet helder bij de opstelling van de programmabegroting 2024-2027. Ze worden zo nodig verwerkt in de GemRap en in de kadernota 2025. 610 Welzijnswerk Gezien de ontwikkelingen in aanpalende sectoren (kinderopvang, ziekenhuizen, gemeenteambtenaren, etc.) verwacht de SWW een loonstijging van 10%. Dit betekent een totale verhoging van € 490.000 t.o.v. de subsidie aanvraag SWW Hoogeveen voor 2023. Voor dit onderdeel betekent dit een verhoging van € 334.000. Als we de daadwerkelijke loonindex niet compenseren moeten we nieuwe besparingen vinden. Dat kan niet meer zonder maatschappelijke impact en zonder aantasting van de ondersteuningsstructuur voor kwetsbare inwoners en vrijwilligers. 610 Informele zorg Als gemeente kennen we het subsidiebudget informele zorg. Vrijwilligersorganisaties die ondersteuning bieden aan kwetsbare inwoners en mantelzorgers kunnen hier een beroep op doen voor een financiële tegemoetkoming in de kosten van bijeenkomsten en hulpcontacten. In 2023 is het subsidieplafond bereikt.

Meer vrijwilligersorganisaties doen een beroep op het budget. Om tegemoet te komen aan de toegenomen vraag wordt het subsidieplafond structureel verhoogd met € 10.000. 620 Eerste lijnsloket Wmo Door achterstallige loonindexatie is het budget structureel € 4.000 te laag begroot. Daarnaast verwachten we dat de nieuwe loonindex hoger is dan de 2,4% die voor het gemeentefonds wordt gehanteerd. Voor cliëntondersteuning is deze nieuwe loonindex onvermijdelijk omdat contractueel een loonindex is afgesproken conform het OVA-percentage. Het OVA-percentage voor het jaar 2023 is 4,74% en op basis van deze percentage zal dit een ophoging van € 20.000 betekenen. Ten tijde van de begroting kan deze ophoging nog worden bijgesteld. 620 Budgetoverheveling GGD inzake VTD Er zal een budgetneutrale wijziging plaatsvinden tussen de programma's Jeugdhulp en Participatie en Gezond en Vitaal. Dit betreft het restant wat per abuis is blijven staan. Het gaat om een bedrag van € 1.258. 620 Dementievriendelijk Hoogeveen Het aantal mensen met dementie neemt de komende jaren sterk toe. Iemand leeft ongeveer nog acht jaar met de ziekte, waarvan de eerste zes jaar thuis. Met gemiddeld 40 uur per week is de belasting van mantelzorgers voor mensen met dementie hoger dan die van de gemiddelde mantelzorger die 7,4 uur per week zorgt (bron: SCP).

De Drentse gemeenten hebben met de Provincie Drenthe, Zilveren Kruis, Netwerk Dementie Drenthe en Alzheimer Nederland het 'Convenant Dementievriendelijk Drenthe' gesloten. Daarin spreken de partijen af om te bevorderen dat mensen met dementie langer mee kunnen doen in de samenleving en om inwoners (vrijwilligers, buurtbewoners, professionals, maatschappelijke organisaties en ondernemers) bewust te maken van de impact van dementie, hoe dementie te herkennen en hoe om te gaan met iemand met dementie. Voor de uitvoering van het convenant is een werkbudget nodig van € 7.000 per jaar onder meer voor het aanbieden van trainingen en cursussen aan inwoners en mantelzorgers.

37

660 Wmo vervoer Binnen Publiek Vervoer is de afspraak gemaakt om een NEA-indexatie toe te passen van 13,7% (peiljaar 2023). Op basis hiervan moet het budget structureel worden verhoogd. De NEA-indexatie is berekend aan de hand van de realisatiecijfers 2022. Ten tijde van de begroting wordt nog beoordeeld of het budget moet worden bijgesteld. 660 Wmo vervoer dagbesteding We hebben geen afspraken vastgelegd over indexatie van vervoerskosten met de aanbieders van Wmo begeleiding. De vergoeding voor vervoer naar bijvoorbeeld een dagbesteding is een tegemoetkoming. We hoeven hierin niet te indexeren, maar gezien de ontwikkelingen in de markt is het voorstel om dit vanaf 2024 wel te doen. Hier komt een collegevoorstel voor zodat het juiste bedrag kan worden opgenomen in de begroting. Om nu een financieel beeld te kunnen geven, nemen we een indexatie van 13,7% mee. We nemen 13,7% omdat we deze ook hebben toegepast bij WMO-vervoer. Dit betreft de NEA-indexatie. (peiljaar 2023) 671b Wmo begeleiding Covid-19 heeft voor een trendbreuk gezorgd in de realisatieontwikkelingen. Daarom wachten wij het verloop van 2023 af om de ontwikkeling van de vraag goed te kunnen inschatten. In de meerjarenbegroting is al een volumegroei verwerkt. Hierdoor bestaat er een kans dat we dit tijdens de begroting dienen bij te stellen. Op dit moment passen we het budget hieromtrent niet aan.

We moeten ook indexeren. Binnen de Wmo hebben we te maken met de Algemene Maatregel van Bestuur Reële prijzen Wmo. We moeten als opdrachtgever reële prijzen betalen voor de producten die we inkopen. Voor de Wmo-producten hebben we afspraken gemaakt over indexaties. Deze zijn vaak gekoppeld aan landelijk vastgestelde percentages, zoals het OVA-percentage (voorlopig 4,74% voor 2023), NEA-percentage (13,7% voor 2023) of CPI (7,6% januari 2023) of CAO-ontwikkelingen. Hoeveel de kostenstijging op basis van indexatie voor 2024 zal zijn is op dit moment nog niet bekend. We verwachten dat 2,4% niet genoeg is. Om een inschatting te maken van het bedrag hebben we het OVA-% van 4,74% meegenomen. (peiljaar 2023) Ook deze inschatting kan worden bijgesteld tijdens de begroting. In de kadernota hierdoor een bedrag meegenomen van € 234.000. 671b Wmo begeleiding: besparing Huis van de Buurt In 2024 staan in 3 wijken 'Huizen van de Buurt' met een steunpunt en met ontmoetings- en herstelactiviteiten voor (psychisch) kwetsbare inwoners, namelijk in Krakeel, Wolfsbos/Zuid en in het centrum. We gaan ervan uit dat in 2025 in alle vijf Smederijgebieden een ‘Huis van de Buurt’ staat. We betalen dit in 2023 en deels ook in 2024 met incidentele middelen. In 2024 is € 180.000 extra nodig en met ingang van 2025 bedragen de te dekken kosten € 410.000 per jaar.

In de financiële vertaling van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein’ wordt een besparing voorzien van € 295.000 in 2024 oplopend naar € 400.000 met ingang van 2025. De besparing moet het gevolg zijn van minder indicaties Wmo-begeleiding licht en Wmo-dagbesteding licht. Dit is een netto besparing. Dat betekent dat de kosten van € 180.000 in 2024en € 410.000 per jaar met ingang van 2025 ten laste komen van het budget Wmo. De 'Huizen van de Buurt' moeten eerst naamsbekendheid en vertrouwen krijgen bij de doelgroep en bij verwijzers voordat we besparingen op indicatiestellingen zien. We gaan er dan ook vanuit dat de besparingen in 2024 gelijk zullen zijn aan de kosten. In 2025 verwachten we een netto besparing van € 200.000 en pas in 2026 de volledige besparing van € 400.000. 671c Wmo dagbesteding Voor de mutatie bij WMO-dagbesteding verwijzen wij u naar de tekst bij 671b Wmo begeleiding.

38

We hebben deze op dezelfde wijze benaderd. Ook deze mutatie kan worden bijgesteld ten tijde van de begroting. Vooralsnog de OVA-% van 4,74% genomen dat leidt tot een mutatie van € 132.000. 681a Beschermd wonen Vanaf 1 januari 2024 wordt elke gemeente zelf verantwoordelijk voor nieuwe cliënten beschermd wonen. Dit betekent meer uitvoeringskosten Wmo en hogere kosten voor Wmo-verstrekkingen. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van beschermd wonen is klein. We verwachten dat de rijksgelden die we krijgen op basis van het objectief verdeelmodel de kosten zullen dekken. We zullen de verwachte inkomsten uit het objectief verdeelmodel en de corresponderende uitgaven verwerken in de begroting zodra het bedrag bekend wordt gemaakt in de rijkscirculaire. Bestaande cliënten blijven vallen onder de verantwoordelijkheid van centrumgemeente Assen. Bekostiging geschiedt uit het historisch budget van de centrumgemeente. We verwachten dat het historisch budget ook in 2024 een overschot zal laten zien. Op dit moment is het niet mogelijk een inschatting te maken van de omgang van het overschot en de bijdrage die Hoogeveen kan verwachten uit het overschot. 710 Indexering GGD Drenthe GGD heeft in 2024 een beleidsarme kadernota. In het voorjaarsoverleg met de gemeenteraad heeft de GGD aangegeven dat er een forse indexatie voor loon- en prijsstijgingen wordt verwacht voor 2024.

Op basis van de ontwerpbegroting 2024 van GGD wordt de bijdrage aan de GGD verhoogd. Er is voor 2024 gerekend met een indexpercentage van 8,2%. Ten tijde van de begroting zal nog worden vastgesteld of het bedrag moet worden bijgesteld. 710 Extra middelen GGD De GGD is van plan om in 2023 een begrotingswijziging door te voeren. Het gaat om geld voor de implementatie van de Wet open overheid. Naar verwachting gaat het om € 6.000 voor Hoogeveen, hier komt in 2023 en 2024 nog indexering overheen. 720 Lokale klimaatadaptatiestrategie Om de adaptatiestrategie uit te voeren is structureel geld nodig. Dit vraagt om een nieuwe financieringsconstructie. Tot nu toe was klimaatadaptatie een water-gerelateerde opgave gefinancierd uit het watertakenplan. De nieuwe opgave is veel breder. Klimaatadaptatie beslaat verschillende domeinen (van openbare ruimte tot wonen, verkeer en groen) en vraagt dus een integrale aanpak. De wijze van financieren is onderdeel van de financiële paragraaf van de adaptatiestrategie. Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat we nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen standaard klimaatbestendig vormgeven. Dat vraagt een verandering in houding en gedrag en kan leiden tot hogere kosten voor nieuwe projecten. Voor het realiseren van de gedragsverandering en klimaatbestendige planvorming is extra ruimte nodig in de exploitatie. De omvang daarvan is nog niet bekend.

In het bestaande gebied zijn een aantal plekken extra gevoelig voor de gevolgen van klimaatverandering. Het is niet gewenst om met de aanpak van deze knelpunten te wachten tot regulier groot onderhoud en vervanging aan de orde is. Er zal dan ook een tijdelijk investeringsbudget moeten worden opgevoerd in de planperiode (2023-2028) voor klimaatadaptieve maatregelen om bestaande knelpunten versneld op te lossen. De lokale adaptatiestrategie met uitvoeringsagenda is in juni 2023 klaar. We zullen de gevolgen voor investeringen en exploitatie meenemen in de kadernota 2025 en voor gewenste uitgaven in 2024 ruimte realiseren in de GemRap. Onzekerheden en risico's Sociale wijkteams In de financiële vertaling van het programmaplan ‘Herontwerp Sociaal Domein’ wordt een besparing voorzien van € 100.000 in 2024 oplopend naar € 250.000 met ingang van 2025 door het verder stroomlijnen van de hulpverlening bij meervoudige problematiek. De besparing moet het gevolg zijn 39

van een efficiëntere inzet van maatwerkvoorzieningen en voorliggende voorzieningen bij meervoudige problematiek. De sociale wijkteams zijn een belangrijk instrument om dit te realiseren. De sociale wijkteams verbeteren de hulpverlening. Er is echter geen zicht op de gevolgen van de inzet van de sociale wijkteams op de uitgaven in het sociaal domein. We verwachten dat de afspraken die in de teams worden gemaakt leiden tot een efficiëntere inzet van de hulpverlening. Tegelijkertijd worden problematische casussen eerder gesignaleerd wat kan leiden tot extra inzet van hulpverlening. De verwachting is echter dat dit zwaardere zorg voorkomt. Deze veronderstellingen zijn niet hard te maken. We versterken de monitoring waardoor we meer zicht krijgen op de resultaten van de wijkteams. Beschermd wonen Het Rijk is bezig met het beperken van de instroom van ggz-cliënten in de WLZ. Het gevolg kan zijn dat meer inwoners gebruik gaan maken van beschermd wonen en dat inwoners langer gebruik maken van beschermd wonen. Dit kan ertoe leiden dat de kosten voor beschermd wonen hoger worden dan de inkomsten van het rijk. Dit geldt zowel voor de inkomsten uit het objectief verdeelmodel als voor het historisch budget. Wmo voorzieningen In de meerjarenbegroting is al rekening gehouden met volumegroei en prijsstijgingen. We zien de laatste jaren een behoorlijke prijsstijging van de hulpmiddelen Wmo.

Dit komt door de stijging van grondstofprijzen, energieprijzen en hogere personeelskosten. In de afgelopen twee jaar zijn er hogere indexaties afgesproken dan contractueel vastgelegd. In 2024 sluiten we nieuwe overeenkomsten voor Wmo hulpmiddelen. De werkelijke kosten worden duidelijk bij het inkoopproces in 2023. Gezien prijsontwikkeling van de afgelopen jaren bestaat het risico dat de uiteindelijke prijsstijging hoger zal zijn dan nu in de meerjarenbegroting is meegenomen.

40

Economie Trends & ontwikkelingen Landelijk Economische ontwikkeling De economische ontwikkeling in Nederland staat onder druk. Ondanks de verwachting van DNB van een economische groei in 2023 en 2024 en verdere daling van de inflatie, staan niet alle economische indicatoren op groen. De instabiele situatie in de wereld zorgt voor onzekerheid ten aanzien van het economisch perspectief. Demografie De landelijke vergrijzing zorgt voor een afname van de potentiële beroepsbevolking en veroorzaakt een krappere arbeidsmarkt. Het aantrekken en behouden van jong talent en inzet van andere doelgroepen is vereist. Hier ligt een gezamenlijke taak voor gemeente, ondernemers en het onderwijs. Verstedelijking Steeds meer mensen verhuizen vanuit de Randstad naar regio’s daarbuiten waaronder landelijke gemeenten in de nationale periferie. Dit biedt kansen voor Hoogeveen door het aanbieden van een passend woningaanbod en goede voorzieningen. Re- en Nearshoring De ontwrichting van distributienetwerken door de Covid-19 pandemie in combinatie met de verstoring van de logistieke ketens door geopolitieke ontwikkelingen (oorlog Oekraïne), kiezen producenten en retailers ervoor hun productie terug en dichterbij te halen. Ook duurzaamheidsoverwegingen en technologische ontwikkelingen spelen hierin een rol.

Verduurzaming en circulariteit Het economisch landschap wordt in toenemende mate beïnvloed door duurzaamheidsdoelstellingen. Ondernemers staan daarbij voor grote strategische vraagstukken en uitdagingen. Als gemeente zijn we lokaal en regionaal aanjager van een duurzame en circulaire economie. We geven inhoud en vorm aan de realisatie van de noodzakelijke infrastructuur. Voor 2024 zal voor de uitvoering in de begroting extra exploitatiegelden van € 50.000 worden opgenomen. We zoeken aansluiting bij het programma Duurzaamheid. Next Economy In toenemende mate zal de economische groei gericht zijn op trends die bij het containerbegrip Next Economy genoemd worden. Denk aan circulaire economie, smart industry, smart logistics en robotisering. Regionaal Vraag naar bedrijfshuisvesting Op basis van landelijk onderzoek naar de toekomstige vraag naar bedrijfshuisvesting wordt met name in de logistiek en de industrie een grotere ruimtevraag verwacht. Vanuit de Provincie Drenthe ligt er een opdracht voor de gemeenten om lokaal en regionaal de toekomstige vraag naar bedrijfskavels te onderzoeken en het aanbod van bestaande en nieuw te ontwikkelen bedrijfskavels te onderzoeken. Om toekomstig te kunnen voorzien in de stijgende vraag naar vierkante meters bedrijfsgrond, starten wij vanuit Dutch TechZone een nader behoeftenonderzoek bedrijventerreinen.

Hiervoor in begroting 2024 € 40.000 opnemen.

41

Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Vanuit de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe is er vorig jaar € 70.000 beschikbaar gesteld voor een plan van aanpak toekomstbestendige bedrijventerreinen. Dit is o.a. gericht op intensivering van het ruimtegebruik, het bespoedigen van duurzaamheidsmaatregelen energiebesparende maatregelen en vergroening. Er is sprake van een Pilotfase die uit moet monden in een breed uitvoeringsplan voor alle bedrijventerreinen in Hoogeveen. In de begroting voor de uitvoering in 2024 en 2025 € 40.000 per jaar opvoeren. Regionale samenwerking Hoogeveen participeert in regionaal verband in de Dutch TechZone (DTZ) en de Regio Zwolle. Vanuit deze samenwerkingen zien wij de versterking van het ecosysteem en groei van bedrijvigheid. De regio Zwolle heeft onlangs het concept van hun meerjarige agenda afgerond waarbij wordt voorgesteld de deelnemersbijdrage te verhogen naar € 8,86 per inwoner (op dit moment is de bijdrage € 2,40 per inwoner). In afwachting van besluitvorming is de verhoging als PM in begroting opnemen. Regiodeal vijf gemeenten (Emmen, Coevorden, Borger-Odoorn, Hardenberg en Hoogeveen) krijgen € 30 miljoen van het rijk om in te zetten op de verbetering van de brede welvaart. Met cofinanciering van provincies, derden en de gemeenten is dan in totaal € 60 miljoen beschikbaar.

Voor Hoogeveen komt de te betalen co-financieringsbijdrage neer op € 1.950.000. Dit bedrag mag verdeeld worden over 4 jaarschijven. De komende maanden wordt de deal verder uitgewerkt en wordt gestart met de vertaling van de ingediende propositie naar concrete projecten. Rode draad in de nieuwe deal is de verbetering van de kansengelijkheid. Netcongestie Door de sterke groei van hernieuwbare energie kan het elektriciteitsnetwerk in Drenthe de elektriciteitsproductie niet aan en ontstaat netcongestie. Het gevolg ervan is dat groei en investeringen achterblijven. Lokaal Beleidsontwikkelingen De economische focusagenda van en voor Hoogeveen is samen met ondernemers en onderwijs vastgesteld en beoogt de lokale economische ontwikkeling te stimuleren. Vanuit kansen en prioriteiten zetten we in op het behouden van de al gevestigde bedrijven, het aantrekken van bedrijven die de industriële ecosystemen versterken en de benutting van kansen Next Economy. Deze ambities en beleidsdoelen worden vertaald in 5 concrete actielijnen. Ondernemend Hoogeveen Voor de gemeente is Ondernemend Hoogeveen, als vertegenwoordiger van de ondernemers, het eerste aanspreekpunt voor communicatie en verbinding. Om deze rol succesvol te vervullen moet de organisatiegraad van Ondernemend Hoogeveen omhoog en dit vereist een professionaliseringsslag.

De gemeente is bereid Ondernemend Hoogeveen hierin op basis van een goed onderbouwing te ondersteunen. Samen met het onderwijs speelt Ondernemend Hoogeveen een belangrijke rol bij de uitvoering van de economische focusagenda. Agrarische ondernemers De agrarische ondernemers staan voor grote uitdagingen en onzekerheden. Samen met de sector verkennen we de impact van de landelijke maatregelen voor de boeren in Hoogeveen en blijft er aandacht voor het welzijn van boeren. Dit vraagt om inzet en capaciteit vanuit de gemeente en investeringen in kennis van de agrarische sector. De problematiek heeft ook consequenties voor de 42

herinrichting van het buitengebied. Op 1 juli zal duidelijkheid ontstaan over het nieuwe landbouw- en stikstofbeleid en kunnen de consequenties beter worden ingeschat. Vitaal Stadscentrum Hoogeveen Covid-19 heeft de afgelopen jaren een enorme impact gehad op het Stadscentrum en op de omzet van de ondernemers met faillissementen en lege winkelpanden tot gevolg. Daar komt bij dat het koopgedrag van consumenten veranderd is, waarbij de oriëntatie op en de aankoop van producten via internet plaatsvindt. Winkelen wordt in toenemende mate als een dagje uit ervaren, waarbij naast een breed winkelaanbod de aanwezigheid van horeca, cultuur, activiteiten en gezelligheid een belangrijke overweging is voor bezoekers aan het Stadscentrum. De binnenstad van Hoogeveen ontwikkelt zich vanaf 2022 economisch weer positief. Er is weinig leegstand in het winkelbestand, bezoekersaantallen stijgen en ondernemers melden hogere omzetten. De behoefte aan fysiek winkelen groeit en de trend van online bestellen vanuit de Covid19 periode lijkt zich niet verder door te zetten. Dit levert positieve impulsen op voor werkgelegenheid en parkeerinkomsten. Ondanks de positieve trend zijn er ook zorgen over de ontwikkeling van de inflatie, de koopkracht en het consumentenvertrouwen. Verwachtingen hierover zijn niet consistent en effecten voor het Stadscentrum zijn op dit moment niet goed te overzien.

Om de aantrekkelijkheid van de binnenstad verder te vergroten, wordt in 2023 gestart met het project Hoofdstraat-Zuid. De gemeenteraad heeft hiertoe een motie aangenomen. Het project wordt kostentechnisch doorgerekend en investeringsbedrag wordt als PM opgenomen in de begroting. Het centrum van Hoogeveen ontwikkelt zich vanuit subsidieregelingen Regionaal Stedenfonds en het Provinciale Binnenstadfonds gestaag als kernwinkelgebied. Bedrijven zijn verplaatst naar de kern en vrijgekomen bedrijfsruimte zijn omgezet naar woningen. Uit het Regionaal Stedenfonds zijn ook kwaliteitsimpulsen gerealiseerd voor de openbare ruimte. De regeling is inmiddels voorbij, maar ook na de verkiezingen van de Provinciale Staten zal nieuwe ondersteuning vanuit een Binnenstadfonds noodzakelijk zijn. De binnensteden blijven onder druk staan en de vorming van een kernwinkelgebied is nog niet afgerond. De nieuwe detailhandelsstructuurvisie zal naar verwachting eind 2023 gereed zijn. Financiële ontwikkeling Omschrijving bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel 310 Verduurzaming en circulariteit 310 Regiodeal 310 Toekomstbestendige Bedrijventerreinen 330 Samenwerking Regio Zwolle 330 Ondernemend Hoogeveen 330 Samenwerking DTZ Diverse kleine mutaties programma Economie 030 Beheer overige gebouwen en gronden 310 Economische ontwikkeling 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 340 Economische promotie

Categorie

2024

2025

2026

2027

3 3 3 1 3 3

50 487 40 pm 30 40

0 487 40 pm 30 0

0 488 0 pm 0 0

0 488 0 pm 0 0

2 2 2 2

-1 6 -10 -9

-1 6 -10 -9

-1 6 -10 -9

-1 6 -10 -9

43

Toelichting mutaties Lasten 310 Verduurzaming en circulariteit Het economisch landschap wordt in toenemende mate beïnvloed door duurzaamheidsdoelstellingen. Ondernemers staan daarbij voor grote strategische vraagstukken en uitdagingen. Als gemeente zijn we lokaal en regionaal aanjager van een duurzame en circulaire economie. We geven inhoud en vorm aan de realisatie van de noodzakelijke infrastructuur. Voor 2024 zal voor de uitvoering € 50.000 nodig zijn. We zoeken aansluiting bij het programma Duurzaamheid. 310 Regiodeal De aanvraag van de Regio Zuid- en Oost-Drenthe voor een nieuwe regiodeal is gehonoreerd door het rijk. De vijf gemeenten (Emmen, Coevorden, Borger-Odoorn, Hardenberg en Hoogeveen) krijgen € 30 miljoen van het rijk om in te zetten op de verbetering van de brede welvaart. Met cofinanciering van provincies, derden en de gemeenten is dan in totaal € 60 miljoen beschikbaar. Voor Hoogeveen komt de te betalen co-financieringsbijdrage neer op € 1.950.000. Dit bedrag mag verdeeld worden over 4 jaren. De komende maanden wordt de deal verder uitgewerkt en wordt gestart met de vertaling van de ingediende propositie naar concrete projecten. Rode draad in de nieuwe deal is de verbetering van de kansengelijkheid.

310 Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Vanuit de regiodeal Zuid Oost Drenthe is er vorig jaar een Pilotfase gestart en deze mondt uit in een breed uitvoeringsplan voor alle bedrijventerreinen in Hoogeveen. Voor de jaren 2024 en 2025 zal hiervoor een uitvoeringsbudget van in totaal € 80.000 noodzakelijk zijn. 330 Samenwerking regio Zwolle We signaleren het voornemen van de regio Zwolle om een verhoging van de contributie in te voeren. Hierbij is naar verwachting sprake van een substantiële verhoging van het tarief. In de aanloop naar de begroting 2024 willen we hier meer duidelijkheid over. 330 Ondernemend Hoogeveen De nadruk ligt de komende periode primair op intensivering van de contacten en samenwerking met ondernemers en onderwijsinstellingen. Voor de gemeente is Ondernemend Hoogeveen, als vertegenwoordiger van de ondernemers, het eerste aanspreekpunt voor communicatie en verbinding. Om deze rol succesvol te vervullen moet de organisatiegraad van Ondernemend Hoogeveen omhoog en dit vereist een professionaliseringsslag. Eerste stap hierbij is het organiseren van parkmanagement en vanaf 2024 de realisatie van Bestuurlijke Investering Zones voor alle bedrijventerreinen in de gemeente. De gemeente committeert zich onder voorwaarden aan het faciliteren van de professionalisering, maar legt de primaire verantwoordelijkheid bij de ondernemersvereniging.

In de begroting zal hiervoor een bedrag van € 30.000 per jaar voor 3 jaren (2023-2025) als eenmalige subsidie worden opgenomen. 330 Samenwerking DTZ Hoogeveen participeert in regionaal verband in de Dutch TechZone (DTZ) hierbij is het faciliteren van bedrijvigheid in deze regio cruciaal. Het kan dan gaan om lokale bedrijven die opschalen, bedrijven van buiten de regiogrenzen of additionele (grote ruimtevragers logistiek/transport/warehousing ed.). Om verdozing tegen te gaan en het schaarse bedrijventerrein die lokaal beschikbaar zijn beschikbaar te houden is het zinvol om in regionaal verband afspraken te maken om o.a. ook deze additionele vraag (gedeeltelijk) te willen/kunnen bedienen. Voor concreet onderzoek naar de lokale behoefte nieuwe bedrijventerreinen is voor 2024 een bedrag van € 40.000 noodzakelijk.

44

Diverse Kleine mutaties programma Economie De werkelijke uitgeven en inkomsten voor diverse posten in dit programma staan niet meer goed in de begroting opgenomen door deze af- en bij ramingen is er structureel een voordeel van € 14.400 zie onderstaande onderbouwing. 030 Beheer overige gebouwen en gronden Het taakveld, 030 Beheer overige gebouwen en gronden, laat een voordeel zien van € 1.400. Dit voordeel is op de volgende manier opgebouwd namelijk: • Erfpachten: De werkelijke inkomsten voor pacht en erfpacht zijn al jaren hoger dan de raming die in de begroting is opgenomen. We verhogen de opbrengsten huur- en pachtopbrengsten daarom structureel met € 50.000. • Markt 6: De begrote verhuuropbrengsten gaan naar alle verwachting niet meer binnenkomen en dienen structureel te worden verlaagd met € 47.330. • Pand hoofdstraat 13: De begrote verhuuropbrengsten staan te hoog in de begroting en dienen structureel te worden verlaagd met € 6.201. • Diverse kleine mutaties: Aantal kleine mutaties op diverse posten in dit taakveld kan aan de lasten kant € 4.933 structureel worden verlaagd. 310 Economische ontwikkeling Het taakveld, 310 Economische ontwikkeling, laat een nadeel zien van € 6.236. 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Het taakveld, 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen, laat een voordeel zien van € 10.000.

Dit voordeel is op de volgende manier opgebouwd namelijk: • Kennispoort Drenthe: Deze post staat te hoog, € 10.000, in de begroting en kan structureel worden verlaagd. 340 Economische promotie Het taakveld, 340 Economische promotie, laat een voordeel zien van € 9.236. Dit voordeel is op de volgende manier opgebouwd namelijk: • Goederenmarkt: Op deze post kan € 3.000 structureel worden verhoogd op de baat vergoeding elektriciteitsverbruik. • Acquisitie & promotie: Voordeel € 6.236

45

Aantrekkelijk wonen en woonomgeving Trends en ontwikkelingen Landelijk, regionaal en lokaal Wonen De druk op de woningmarkt is de afgelopen tijd flink toegenomen met als gevolg dat woningen schaarser en duurder zijn geworden. Daarnaast zijn er de afgelopen tijd nieuwe opgaven bijgekomen. De vergrijzing zet door, mensen die uitstromen uit de jeugdzorg en zorginstellingen moeten weer zelfstandig gaan wonen en we zien een toename van de taakstelling voor statushouders. Tegelijkertijd neemt ook de vraag naar huisvesting voor arbeidsmigranten toe wat druk zet op bestaande wijken waar opkoop en verkamering plaatsvindt. Tot slot laat recent onderzoek van de gemeente zien dat er al langere tijd een behoefte is naar extra standplaatsen voor woonwagenbewoners. Om woningen betaalbaar te houden en ook kansen te bieden voor starters kijken we ook naar woonvormen zoals flexwoningen. Aan de hand van deze ontwikkelingen is de nieuwe woon(zorg)visie 2023-2026 ontwikkeld en op 6 april 2023 vastgesteld door de gemeenteraad van Hoogeveen. De woningbouwopgave is fors de komende jaren. De nieuwbouw van woningen vraagt ook om extra investeringen van de infrastructuur en de openbare ruimte. Verduurzaming Daarnaast speelt duurzaamheid een steeds prominentere rol bij opgaven, ook bij woningbouw. Dit kan ook leiden tot duurdere (maar wel duurzamere) keuzes.

Ook moeten we investeren in ons vastgoed in gebruik door wijk-, buurt- en dorpshuizen (zie daarvoor Onderhoud kapitaalgoederen). Smederijen De Smederijen bestaan sinds 2007 en bestaan uit 6 partners: te weten: woningcorporaties Domesta, Woonconcept en Actium, SWW, politie en gemeente Hoogeveen. In 2022 zijn er via het bewonersbudget (de zogenoemde korteklap) bijna 300 initiatieven gerealiseerd waar ongeveer 7000 inwoners bij betrokken waren. Binnen de langeklap zijn De Smederijen op dit moment actief in vier focusgebieden. Daarnaast participeren De Smederijen in allerlei trajecten zoals de energietransitie, Domein Overstijgende Samenwerking, Woon- en zorgvisie, nota jeugd etc. Ook is de gebiedsregisseur voorzitter van de Smederijenteams, hij/zij is de spin in het web tussen inwoner en gemeente en vice versa. Bij de doorontwikkeling van de smederijen maken we, zoals in het collegeakkoord is afgesproken, nadrukkelijk de verbinding met de aanpak van de gebiedswethouders en het project 'zichtbaar verbonden'. Gebiedsgerichte aanpak: wijk- en dorpsagenda's Om uitvoering te kunnen geven aan het coalitieakkoord Samen Verbinden en Verbeteren gaan we werken met buurt- wijk- en dorpsagenda’s. We gaan in gesprek met inwoners van elke buurt, wijk en dorp en met maatschappelijke organisaties.

We halen de opgave op, stellen gezamenlijk met inwoners buurt-, wijk- en dorpsagenda’s op en geven waar mogelijk uitvoering aan deze plannen. Deze stap past in het coalitieakkoord, meer het initiatief bij de bewoners, meer eigenaarschap geven over eigen woon- en leefomgeving. Begraven In 2023 wordt het begraafplaatsenbeleid geactualiseerd. Deze actualisatie kan gevolgen hebben voor de opbrengsten. De omvang van deze gevolgen zijn op dit moment nog niet te overzien. Uitgangspunt is dat dit binnen de huidige systematiek van de begroting plaatsvindt en op zijn minst budgetneutraal verloopt. Uiteraard kan een politiek discussie hierover tot een andere uitkomst leiden.

46

Daarnaast is er steeds meer vraag naar begraven in de natuur. Waar het kan willen we initiatieven uit de samenleving hiervoor faciliteren. De gevolgen van de mogelijke realisatie van een natuurbegraafplaats nemen we mee in het nieuw op te stellen beleidsplan. Speelvoorzieningen Wij willen inzetten op meer groen in straten, op pleinen en in de nieuwe woonbuurten. Plekken moeten inwoners uitnodigen om elkaar te ontmoeten en te bewegen. Immers, in een groene omgeving voelen mensen zich namelijk gezonder en minder gestrest. Om uitvoering te geven aan deze doelstelling stellen we voor de speel- en sportvoorzieningen in het Zuiderpark te renoveren. Dit is verder uitgewerkt bij de investeringen. Kwaliteitsverbetering wegen met het oog op veiligheid Wij hebben een wettelijke zorgplicht voor de kwaliteit van de wegen en het onderhoud van onze kapitaalgoederen. Voor het wegenonderhoud voeren we jaarlijks een visuele inspectie van de wegen uit. Vervolgens kennen we aan elk wegvak een kwaliteitsscore toe. Uit de weginspectie van 2022 blijkt dat het aandeel wegen met kwaliteitsniveau D (kapitaalvernietiging) sinds 2016 nauwelijks is afgenomen. Ook de uitkering van schadevergoedingen neemt de afgelopen jaren toe. Dit is deels te wijten aan het mindere onderhoud van de wegen.

Bij de controle van de begroting 2023-2026 heeft de provincie Drenthe geconstateerd dat sprake is van kapitaalvernietiging. “Wij gaan ervan uit dat u de achterstanden inloopt en in 2023 de benodigde financiële middelen voor planmatig onderhoud en storingsonderhoud actualiseert. Als blijkt dat het geraamde budget onvoldoende is om de vastgestelde kwaliteitsniveaus in stand te houden, dient u tijdig maatregelen te nemen om dit op te lossen.” Voor het inlopen van de achterstanden is uitbreiding van het exploitatiebudget nodig. Daarnaast zijn in 2019 zijn voor het laatst de areaaluitbreidingen opgenomen in het exploitatiebudget wegenonderhoud. Omdat het budget toch al ontoereikend was vanwege de bezuinigingsopgave zijn de areaaluitbreidingen vanaf 2020 niet opgenomen in de exploitatie. Financiële ontwikkeling Omschrijving bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel 210 Indexatie onderhoudsbudgetten wegen etc. 210 Civiele kunstwerken 210 Hogere leges telecommunicatiewet 210 Kwaliteitsverbetering wegen i.v.m. veiligheid 210 Verzinkbare palen rondom het stadscentrum 520 Buurt- wijk- en dorpsagenda's 570 Indexatie onderhoudsbudgetten groen etc. 570 Smederijen: Gebiedsregisseur 570 Smederijen: (beleids-)ondersteuner 570 Smederijen – admin.inzet + buurtbemiddeling 610 MFC Krakeel opbrengst verhuur 2 zalen 750 Reinigingsrechten begraafplaatsen 750 Onderhoud gebouwen begraafplaatsen

Categorie 2 2 2 2 2 3 2 3 3 3 2 2 1

2024

2025 95

95

-49 613 6 150 63 99 60 11 -15 5 93

-49 613 6 150 63 99 60 11 -15 5 93

2026 95 -725 -49 613 6 150 63 99 60 11 -15 5 93

2027 95 -725 -49 613 6 150 63 99 60 11 -15 5 93

47

Toelichting mutaties Lasten 210 Indexatie onderhoudsbudgetten Verkeer en vervoer Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau (BOR-basis) te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Indexatie is daarom noodzakelijk en vindt plaats op grond van de aangekondigde prijsindex uit de jaarlijkse meicirculaire over het Gemeentefonds. Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 2,4% 210 Aanpassing budget onderhouden civiele kunstwerken Op basis van het vastgestelde beheerplan civiele kunstwerken 2022-2026 is er € 150.000 benodigd in 2026 en 2027. Helaas is bij het opstellen van de begroting 2023 het inlezen van de cijfers voor de jaarschijf 2026 niet helemaal goed gegaan. Bij deze kadernota corrigeren we dit. 210 Kwaliteitsverbetering wegen met het oog op veiligheid In het wegenbeheerplan constateren we dat het budget ontoereikend is om aan het ambitieniveau te voldoen. De ambitie voor het wegonderhoud is minimaal kwaliteitsniveau BOR-basis. 16% van het areaal voldoet niet aan dit kwaliteitsniveau. In 14% van het areaal is de kwaliteit dusdanig dat sprake is van kapitaalvernietiging. Op basis van de CROW-beheersystematiek voor wegen is structureel € 3.760.288 exploitatiebudget benodigd voor dagelijks- en groot onderhoud.

Dit is een uitbreiding van € 612.795 ten opzichte van het huidige exploitatiebudget voor het onderhoud aan wegen (asfalt- en elementenverharding). 210 Verzinkbare palen rondom het stadscentrum De jaarlijkse kosten voor het beheren van de verzinkbare palen ramen we structureel op € 5.900. Dit zijn elektriciteitskosten en kosten voor een internetverbinding. 570 Indexatie onderhoudsbudgetten Openbaar groen en (openlucht)recreatie Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau (BOR-basis) te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk de beschikbare budgetten op peil te houden. Indexatie is daarom noodzakelijk en vindt plaats op grond van de aangekondigde prijsindex uit de jaarlijkse meicirculaire over het Gemeentefonds. Vooralsnog wordt rekening gehouden met een prijsindex van 2,4% 570 Smederijen Door een capaciteitstekort worden op dit moment taken alleen op hoofdlijnen uitgevoerd. Nu al blijven taken liggen die ertoe doen in de gebieden, zoals het met bewoners en organisaties maken van ontwikkelplannen in o.a. focusgebieden (wijk-buurt-dorpsagenda’s). Daarom is het nodig het aantal fte bij gebiedsregie en bij ondersteuning met 1 fte uit te breiden. 570 Buurt- wijk- en dorpsagenda’s Om uitvoering te kunnen geven aan het coalitieakkoord Samen Verbinden en Verbeteren gaan we werken met buurt- wijk- en dorpsagenda’s.