Kadernota_2024-2027_Definitief.pdf

2

Kadernota 2024-2027 Gemeente Hoogeveen

3

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief .......................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................13 Kadernota in kort bestek .............................................................................................................14 Ontwikkeling begroting gemeente Hoogeveen .............................................................................20 Blijven meedoen en talentontwikkeling ................................................................................................ 21 Jeugdhulp en Participatie ...................................................................................................................... 26 Gezond en Vitaal ................................................................................................................................... 33 Economie ............................................................................................................................................... 41 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving ...............................................................................................

46 Ruimtelijke ordening en sport ............................................................................................................... 50 Veilige bereikbaarheid ........................................................................................................................... 53 Duurzaam en gastvrij Hoogeveen ......................................................................................................... 56 Veilig Hoogeveen & Zichtbaar en Transparant Bestuur ........................................................................ 60 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................. 64 Overzicht overhead................................................................................................................................ 66 Reserves ................................................................................................................................................. 68 Vennootschapsbelasting .......................................................................................................................

69 Investeringen ..............................................................................................................................70 Bijlage 1 Overzicht mutaties exploitatie................................................................................................ 75 Bijlage 2 Overzicht investeringen 2024-2027 ........................................................................................ 78 Bijlage 3: Capaciteitsimpuls voor gebiedsontwikkelingen .................................................................... 79

4

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de kadernota 2024 voor u ter besluitvorming en als opmaat naar de programmabegroting 2024-2027. Een tijd van uitdagingen Dit is een tijd van grote bewegingen met flinke gevolgen voor de Hoogeveense samenleving en het gemeentebestuur. We staan voor uitdagingen en onzekerheden die we samen en in verbinding moeten aangaan. Perspectief voor de toekomst, rondkomen met je inkomen, een woning vinden, de ontwikkelingen rond energie, klimaat en natuur. Er komt veel op ons af. Hoogeveners laten dagelijks hun kracht zien in samenwerking met elkaar en met de gemeente. Dat sterkt ons in het vertrouwen samen de toekomst in te gaan. Alleen samen halen we eruit wat erin zit voor onze samenleving. Compliment voor geduld en begrip We sluiten een periode af van beleidsarme jaren. Ook in deze magere jaren hebben we elkaars hand stevig vastgehouden als samenleving en gemeente. Inwoners, ondernemers en organisaties hebben geduld en begrip laten zien wanneer de gemeente nul op het rekest moest geven of een uitstel aankondigde. Dat verdient een groot compliment. De gemeenteraad stelde zich terughoudend op met ambities en gaf voorrang aan herstel van de financiële situatie. Ook de coalitie kwam in 2022 met een financieel bescheiden akkoord. En de raad koos ervoor 2023 nog als beleidsarm jaar aan te merken.

De medewerkers hebben in de magere jaren de rug recht gehouden. We wisten allen hoe we ervoor stonden en hebben daarnaar gehandeld. De rode draad van deze kadernota We zien in deze kadernota drie thema’s telkens terugkomen. Dat is allereerst het sociale gezicht van Hoogeveen, veel werk de komende jaren heeft hiermee te maken. Ten tweede is ‘met onze inwoners’ kenmerkend voor heel veel onderwerpen de komende jaren. Ten derde is de inhaalslag op onderhoud en beleid een thema. We zien veel inhaalslagen terugkomen in de kadernota. Aan de hand van deze thema’s is deze brief ingedeeld. Verder ook aandacht voor ‘bestuur’ en ‘financiën’.

Het sociale gezicht van Hoogeveen Vanuit het coalitieakkoord zijn we vanaf de start bezig de samenwerking te zoeken, te verbinden en te verbeteren. Financieel is de gemeente nu een stuk robuuster, dat helpt natuurlijk. Dat maakt dat we prioriteit kunnen blijven geven aan het sociale gezicht van Hoogeveen.

5

Dat doen we door aan te sluiten bij de sociale kracht van Hoogeveen. Bij de vele voorbeelden van samenwerking, vriendelijkheid en behulpzaamheid. Het is bijvoorbeeld fantastisch en inspirerend om te zien hoeveel vrijwilligers zich inzetten voor de ander en de leefbaarheid in de buurten en dorpen. Dat doen we ook door op verschillende manieren te werken aan een sterke sociale basis met aandacht voor ondersteuning, preventie en snelle zorg. Een sterke sociale basis voor de jeugd Gezond opgroeien begint bij de basis van thuis, school en buurt. Daarom blijven we inzetten op het bij elkaar brengen van preventieve ondersteuning, onderwijs en buurt. We werken aan een nota jeugd om hiervoor structurele afspraken met partners te maken. Perspectief voor jongeren Een deel van de jongeren worstelt met de uitdagingen van vandaag. Met het risico op uitval van school of werk. Daarom zetten we gericht middelen in om jeugdwerkeloosheid tegen te gaan en jongeren te begeleiden naar het hervatten van een opleiding of naar werk. Tevens gaan we preventief inzetten op het minder vatbaar worden om in aanraking te komen met criminaliteit. Gelijke kansen voor jong Hoogeveen We willen in samenwerking gaan voor onze kinderen en jongeren. Dus voor gelijke kansen, maximale talent (h)erkenning en een sterke basis voor jong Hoogeveen.

Daarvoor willen we duurzaam en strategisch sturen en investeren mét commitment van onze partners. In 2023 werken we daarom aan de genoemde beleidsnota jeugd. Streven naar meer bestaanszekerheid We willen dat onze inwoners meer een gevoel van bestaanszekerheid kunnen ervaren. Daarom werken we samen met onze partners aan de uitwerking van een Aanpak Armoedebestrijding, vanuit de Armoedeconferentie (december 2022). We willen samen bouwen aan perspectief voor onze inwoners, vanuit de uitgangspunten van het Herontwerp Sociaal Domein, zoals een sterke sociale basis. Een thuis voor statushouders Ook statushouders die inburgeren hebben aandacht nodig. We zien een groep statushouders die het zelf prima redt en zich ‘thuis’ voelen in Hoogeveen. Maar er is ook een groep die meer passende ondersteuning nodig heeft met taal, werk, opleiding of invulling in de maatschappij. We willen graag dat ieder, als dat kan, volwaardig en zelfredzaam kan deelnemen in onze Hoogeveense samenleving. Van zorg naar gezondheid en welbevinden Aandacht voor gezondheid en welbevinden. Dat wordt steeds belangrijker, in plaats van alleen aandacht voor zorg. We zien die aandacht terug in het landelijke Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en het Actief Leven Akkoord (GALA), waar we aan meedoen. Doel is de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden en te ontlasten.

Dit vraagt om inzet op preventie, het bevorderen van een gezonde leefstijl, het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen, levenslang bewegen en verbetering van cultuur zijn inbegrepen.

6

We gaan door met succesvolle programma’s hiervoor of starten deze op. We noemen hier Kansrijke Start, de samenwerking met de huisartsen via Welzijn op Recept en steunpunten in de wijken en dorpen voor inwoners met sociale, financiële en psychische problemen. Ook faciliteren we activiteiten voor verschillende groepen kwetsbare inwoners. Dit doen we samen met inwoners, vrijwilligers en professionals. Dorpscoöperatie Hollandscheveld als goed voorbeeld We versterken de samenwerking tussen organisaties op het gebied van wonen, welzijn en zorg in de wijken en dorpen. Een voorbeeld is doorgaan met de inzet van sociale wijkteams. Een ander voorbeeld is Hollandscheveld, waar het dorp laat zien hoe je als inwoners, professionals en organisaties kunt samenwerken. Deze succesformule van de dorpscoöperatie willen we ook in ander gebieden toepassen. Met onze inwoners We vragen inwoners, ondernemers en organisaties naar wat zij belangrijk vinden. Met die belangen gaan we aan de slag als vertrekpunt voor beheer, onderhoud en beleid. Een goed recent voorbeeld is het herontwerp sociaal domein. De insteek was geld te vinden onder druk van de financiële crisis. Met input van inwoners en organisaties in het sociaal domein, is de beweging gemaakt naar inhoudelijke verbeteringen. Zoals de sociale basis versterken en beter samenwerken in het sociaal domein.

Dat levert naar verwachting een besparing op, maar dan als gevolg en niet als eis vooraf. Naar wijk- en buurtagenda’s We geven concreet uitvoering aan ons motto ‘Samen: Verbinden en Verbeteren’, door het gesprek te voeren met inwoners van elke buurt, wijk en dorp en met maatschappelijke organisaties. We halen waar gewenst de opgave op en gaan samen met inwoners agenda’s opzetten voor elke buurt, wijk en elk dorp. Waar mogelijk geven we uitvoering aan de plannen. We koppelen dit aan de doorontwikkeling van de Smederijen van Hoogeveen (waar een extra gebiedsregisseur nodig is) en de aanpak van gebiedswethouders. Van duurzaam denken naar doen Hoogeveen heeft als ambitie om in 2040 een CO2-neutrale gemeente te zijn. Onder inwoners en bedrijven is er op dit moment veel animo om te verduurzamen, mede door de hoge energieprijzen. We zetten vooral in op het blijven meedenken en ondersteunen van bewoners en ondernemers bij het verduurzamen van hun pand of de bedrijfsvoering. En we ondersteunen bewoners en maatschappelijke organisaties die te maken hebben met energiearmoede. Inwoners als eigenaar Verder spelen we in op nieuwe energieontwikkelingen en wensen uit de samenleving: vanuit onze inwoners in onze wijken en dorpen en vanuit ondernemers. Ruimte voor bewonersinitiatieven, zelf eigenaar zijn (lokaal eigendom) bij duurzame energieprojecten, dat is voor Hoogeveen belangrijk.

Dat doen we bij de Drentse Zonneroute A37, waar we onze inwoners helpen coöperaties op te zetten.

7

Inhaalslag op onderhoud en beleid Na financieel zware jaren kunnen we een inhaalslag maken op onderhoud. We kunnen ook beleid opschudden en nieuw beleid maken. Steeds met het oog op het welzijn van onze inwoners, ondernemers en organisaties. En aansluitend bij de sociale kracht van Hoogeveen. Vernieuwing schoolgebouwen We blijven investeren in goede schoolgebouwen (vanuit het Integraal Huisvestingsplan). De komende jaren gaat het om vernieuwing voor het speciaal (basis)onderwijs van RENN4 en voor Het Palet en de Titus Brandsmaschool. Op dit moment zijn we in gesprek met RSG Wolfsbos over de gewenste nieuwbouw. Onderhoud wegen We hebben jaren van achterstand in het onderhoud aan wegen achter de rug. We stellen voor om middelen vrij te maken om alle wegen op niveau basis te brengen. Daarmee komt een einde aan het risico op kapitaalvernietiging dat we de afgelopen jaren hebben gelopen. Aanpak kleedaccommodaties Vervangingsinvesteringen gelden ook voor sport. We willen de kleedaccommodaties bij de buitensport vernieuwen en verduurzamen. Nieuwe brandweerkazerne We zien een investering aankomen in een noodzakelijke nieuwe brandweerkazerne, met goede faciliteiten voor ons brandweerpersoneel. Cultuurkansen In 2023 zijn de eerste stappen gezet in het zichtbaar en beleefbaar maken van het verblijf van Vincent van Gogh in Hoogeveen.

In 2024 willen we samen met anderen het Van Gogh thema verder uitwerken en nog beter positioneren. We voeren gesprekken met onderduikersmuseum de Duikelaar over hun doorontwikkeling en een eventuele structurele gemeentelijke subsidie. Voor de huisvesting van cultuur bereiden we de revitalisering van Het Podium voor. Opgave woningbouw en openbare ruimte De woningbouwopgave is fors de komende jaren. Meer woningen vraagt ook om extra investeringen in infrastructuur en openbare ruimte. Wij willen inzetten op meer groen in straten, op pleinen en in de nieuwe woonbuurten. Plekken moeten inwoners uitnodigen om elkaar te ontmoeten en te bewegen. Groenblauwe impulsen Door meer groen kunnen we ook biodiversiteit gaan versterken. Dat kan vaak ook hand in hand met aanpassingen die nodig zijn voor het veranderend klimaat. Er staan dus ‘groenblauwe’ maatregelen op stapel. Een groene en klimaatrobuuste omgeving heeft bovendien effect op de mentale en fysieke gezondheid, op ontmoeting en sociale contacten.

8

Omgevingswet Per 1 januari 2024 is definitief de Omgevingswet van kracht. Wetten en regels over de fysieke leefomgeving worden gebundeld en verminderd. Daardoor is overzichtelijker voor iedereen wat wel en niet kan. Voor de gemeentelijke organisatie verandert er veel, in beleid, regelgeving, processen en software. Ook vervangen we al onze bestemmingsplannen en verordeningen voor één omgevingsplan. Als gevolg hiervan hebben we extra personeel nodig. Opgave landelijk gebied In het landelijk gebied ligt een grote opgave. Nieuw gemeentelijk beleid voor het landelijk gebied is nodig om de gevolgen van de keuzes en maatregelen van het Rijk en Provincie lokaal door te vertalen. Welke functies die een beroep doen op de ruimte in het landelijk gebied zijn nodig en mogelijk? Hier zullen we de komende jaren onze tanden in moeten zetten. We investeren in lokaal sportaanbod We willen onze inwoners stimuleren tot een gezonde en actieve leefstijl. We moeten daarvoor in lijn met het Rijksbeleid het sportakkoord updaten. Hiervoor krijgen we geld van het Rijk, evenals voor lokale initiatieven sport en bewegen. Via het Rijk kunnen we ook door met de sportfunctionarissen. We maken hiervoor - als voorwaarde vanuit het Rijk - samen met andere regelingen één uitvoeringsplan (Gezond Actief Leefstijl Akkoord, GALA). Waar nodig en mogelijk werken we ook regionaal samen.

Dat willen we weer doen in het programma Drenthe Samen Gezond in Beweging. Vanwege de financiële situatie hebben we hier een aantal jaren niet aan bijgedragen. We komen bij de programmabegroting met een voorstel. Doorontwikkeling toeristisch aanbod We richten ons voor inwoners, bezoekers en bedrijven op een duurzame ontwikkeling van ons toeristisch aanbod, op het versterken van de lokale economie en op de beleefbaarheid van ons landschap. We willen dat laten zien door onder andere een duurzame doorontwikkeling van het Van Gogh project. Daarnaast verkennen we samen met initiatiefnemers en recreatieve bedrijven de mogelijkheden voor nieuwe toeristische infrastructuur en nieuwe vormen van toeristische informatievoorziening. Goed bereikbaar blijven Een goede en veilige bereikbaarheid van Hoogeveen en het koesteren van de strategische ligging, is van belang voor onze inwoners, bedrijven en voorzieningen. De fiets belangrijk In 2018 heeft de gemeenteraad de Mobiliteitsvisie Hoogeveen vastgesteld. Hierin staat dat we de fiets net zo belangrijk vinden als de auto. In de daaropvolgende fietsnota hebben we maatregelen benoemd die nodig zijn om ons fietsnetwerk te verbeteren en veiliger te maken. De komende jaren willen we hierop gaan investeren. Daarbij zoeken we ook (financiële) middelen van derden.

9

Trein en bus Het openbaar vervoer staat onder druk. Het vraagt aandacht om het OV op peil te houden. We blijven daarom samen met onze provinciale en regionale partners sterk lobbyen om het spoor tussen Groningen en Zwolle te verbeteren, zodat er vier treinen per uur stoppen in Hoogeveen en verstoringen voor reizigers te minimaliseren. Bij de provincie Drenthe en het OV-bureau zetten we in op de continuering van de subsidie voor De Bij en voor het behoud van de buslijnen. Auto opladen en parkeren Met de laadvisie spelen wij in op de toenemende vraag naar oplaadpunten voor elektrische auto’s. Het vervangen van de parkeerautomaten in 2025 is nodig om het betaald parkeersysteem te waarborgen. Regionale samenwerking Economische ontwikkeling stopt niet bij de gemeentegrens. Daarom is regionale samenwerking via Dutch Techzone en de Regio Zwolle belangrijk. Ook het succes behaald met de Regiodeal is een mooi voorbeeld. Met de 60 miljoen euro van de Regiodeal willen we de brede welvaart in Zuid- en OostDrenthe versterken. Behoefte aan bedrijfsgrond De economische ontwikkeling in Nederland staat onder druk door onder andere de stijgende rente en de situatie in de wereld. Toch blijft in onze regio de vraag naar bedrijfsgrond groot. De Dutch TechZone start daarom een behoefteonderzoek naar bedrijventerreinen.

Toekomst bedrijventerreinen Vanuit de Economische focusagenda zetten we onder meer in op toekomstbestendige bedrijventerreinen en ook op verduurzaming en circulariteit. Ondernemend Hoogeveen en de onderwijsinstellingen zijn daarin belangrijke partners. Georganiseerde ondernemers We gaan verder met de marketing die is ingezet. Verder stimuleren we verbinding en kennisdeling tussen ondernemers. Samen met Ondernemend Hoogeveen blijven we streven naar een verhoging van de organisatiegraad van ondernemers in Hoogeveen. Samen sta je sterker en bereik je meer. Blij met binnenstad Ook blijven we goed samenwerken met Binnenstad Hoogeveen, zeker ook in de lobby voor een vervolg op het regiostedenfonds. We zien uit naar de verlenging van de BIZ (bedrijveninvesteringszone, waaraan ondernemers vrijwillig bijdragen). Samen investeren is belangrijk voor de samenhang en solidariteit in de aanpak en behoud van een vitale binnenstad. Het project Hoofdstraat-Zuid staat in 2024 in de planning en is een concreet voorbeeld ervan. De binnenstad van Hoogeveen ontwikkelt zich vanaf 2022 weer positief. Er is weinig leegstand en de bezoekersaantallen stijgen. Zo wordt de binnenstad steeds vitaler en aantrekkelijker.

10

Veiligheid Veiligheid blijft in 2024 een urgent thema. We zien het probleem van ondermijning groter worden. Daar is structurele aandacht en capaciteit voor nodig. Ook andere complexe, problematische dossiers vragen om regie vanuit het veiligheidsdomein van de gemeente: jonge aanwas in de criminaliteit, multi-probleem gezinnen, verwarde mensen en zware overlast. Op alle veiligheidsonderwerpen werken we nauw samen met onze veiligheidspartners, ook als veiligheidsregio Drenthe. Bestuur Voor ons lokaal bestuur komt er in 2024 de wisseling van burgemeester aan. Ook gaat de raad de stemfaciliteiten bij verkiezingen evalueren. Hoe kunnen we hier nog verder in verbeteren en moderniseren? Verder wil de raad de komende jaren uitvoering geven aan een motie (maart 2023) om jongeren beter bij de lokale democratie te betrekken. Financieel op orde maar voorzichtigheid geboden Financieel begint het gemeentebestuur op orde te komen. Echt comfortabel is de situatie nog niet. We moeten kritisch blijven op de uitgaven. Alleen goed onderbouwde plannen kunnen in aanmerking komen voor financiering. We moeten de financiële robuustheid van de begroting blijven stutten. Daarom moeten we blijven sparen. Tegelijkertijd moeten we een inhaalslag maken op onderhoud en beleid. De pauzeknop van de afgelopen jaren drukken we iets minder hard in.

We kunnen weer wat meer doen voor onze samenleving en pakken gericht de kansen daarvoor. In het verleden schreven we dat we de bocht aan het nemen zijn, maar nog niet door zijn, laat staan de tunnel uit. Nu kunnen we zeggen dat het einde van de tunnel in zicht is, maar dat we de tunnel nog niet uit zijn. Voorzichtigheid blijft geboden vooral vanwege onze afhankelijkheid van rijksinkomsten en de grilligheid en onzekerheid daarvan. In cijfers was 2020 een financieel zeer slecht jaar. We zaten met een nagenoeg lege spaarpot. We hadden een laag weerstandsvermogen en een solvabiliteit van 11%. We waren kwetsbaar. Door jaren terughoudendheid en sparen staan we er nu beter voor. Overigens hebben we in de afgelopen jaren niet alleen maar gespaard. Grote geplande bezuinigingen in het sociaal domein zijn teruggedraaid. We hebben geprofiteerd van incidentele meevallers en we kregen meer geld van het Rijk. De meevallers zijn toegevoegd aan de Algemene Reserve. De financiële kengetallen buigen de positieve kant op. We kunnen de financiële kaders vanuit ‘Schone lei’ loslaten. In deze kadernota stellen we nieuwe financiële kaders voor. In plaats van een strak pessimistisch-realistisch begrotingsbeleid, kunnen we realistischer begroten en realistischer omgaan met risico’s en kansen. Als de resultaten alsnog tegenvallen, kunnen we deze immers beter opvangen.

We blijven natuurlijk streven naar een realistische en structureel sluitende begroting. Een tekort maar goed op te lossen De kadernota laat na verwerking van alle mutaties de komende jaren nog een tekort zien. In 2024 € -1,8 miljoen, in 2025 € -1,4 miljoen en vanaf 2026 € -6,9 miljoen.

11

Wij denken nu niet aan een bezuinigingsopdracht. Vanuit Schone Lei hebben wij jaarlijks een storting in de Algemene Reserve van € 5,5 miljoen begroot. We stellen voor de tekorten voor de jaren 2024 en 2025 te dekken door de storting aan de algemene reserve te verlagen. Dit kan omdat de stand van de Algemene Reserve al (veel) hoger is dan we hadden verwacht. Voorbereid op ‘ravijnjaren’ In gemeenteland worden 2026 en 2027 door velen inmiddels de ‘ravijnjaren’ genoemd. Gemeenten dreigen vanaf dat moment minder geld via het Gemeentefonds te krijgen van het Rijk. De onduidelijkheid is nog groot. Het kabinet werkt aan een andere financieringssystematiek. Dit moet leiden tot meer stabiliteit. In 2026 moet het nieuwe stelsel in werking treden. Vanaf het ‘ravijnjaar’ 2026 laten we voorlopig een tekort zien. Mocht het Rijk niet met (voldoende) compensatie komen vanaf 2026, dan komen we bij de kadernota 2025 met nadere voorstellen. Met vriendelijke groet College van burgemeester en wethouders

12

Leeswijzer Deze kadernota neemt u mee in het financiële beleid van de gemeente. In de 'Kadernota in kort bestek' nemen we u mee in de voorgestelde uitgangspunten richting het komende begrotingsproces. We geven een richting van de uitkomsten van de financiële mutaties in de exploitatie en investeringen. Vervolgens wordt in het hoofdstuk 'Ontwikkelingen begroting' per programma de trends en ontwikkelingen op nationaal, regionaal en lokaal niveau toegelicht. Hierbij worden ook de financiële ontwikkelingen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk investeringen geven we een toelichting op de actualisatie van de investeringen. In bijlage 1 hebben we een totaaloverzicht van de financiële mutaties opgenomen. In bijlage 2 staat het totaaloverzicht aan investeringen voor 2024 t/m 2027.

13

Kadernota in kort bestek Strategische financiële koers Het doel van de kadernota is om richting te krijgen voor het komende begrotingsproces. Het college doet voorstellen, maar de raad bepaalt de richting. De volgende richtlijnen worden voor de Programmabegroting 2024-2027 voorgesteld: • De Programmabegroting 2023 vormt het kader. • De mutaties die we voorstellen ten opzichte van de Programmabegroting 2023 zijn gecategoriseerd in (1) Onontkoombaar (2) Aanpassing op basis van realisatiecijfers (3) Nieuw beleid en (4) Niet realiseerbare bezuinigingen. • We stellen onze signaleringswaarden voor de financiële kengetallen opnieuw vast. Hierbij laten we de uitgangspunten uit Schone Lei los. • We moeten een inhaalslag maken op onderhoud en beleid. • We lopen voor op het spaartempo zoals afgesproken in Schone Lei, hierdoor kunnen we ervoor kiezen om minder hard te gaan sparen dan we hadden voorgenomen. Uitgangspunt blijft wel dat we niet interen op de stand van de Algemene reserve. • De inkomsten worden waar van toepassing geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex (CPI). Voor wat betreft de uitgaven ramen we realistische indexeringen en volumeaanpassingen. • De structurele effecten uit de jaarrekening 2022 worden in de kadernota meegenomen. • In aanloop naar de begroting streven we voor 2024 en 2025 om op minimaal nul uit te komen.

Voor 2026 en 2027 (de ravijnjaren) accepteren we voor nu twee min-jaren, in afwachting van de Meicirculaire over de jaren vanaf 2026. • In aanloop naar de begroting worden de organisatorische randvoorwaarden en (daarmee) de haalbaarheid van de optelsom van alle wensen gehard. We moeten zeker weten dat wat wordt voorgenomen in het komende jaar ook uitgevoerd kan worden. • Mochten bij de begroting 2024 de laatste 2 jaren nog steeds negatief uitkomen, dan komen we bij de kadernota voor 2025 met een bezuinigingsrichting die we in de begroting daarop implementeren. • Uitgangspunt is dat we de OZB niet boven de inflatie verhogen. • Moeten we selecteren dan hanteren we de volgende prioriteiten: (a) autonoom beleid, (b) uitvoering reeds besloten beleid, (c) beheer en onderhoud, (d) nieuw beleid. Op de laatste categorie zetten we de kaasschaaf. Net zo lang schaven tot het past. • Voor investeringen hanteren we de volgende categorieën: (1) Vervangingsinvesteringen, (2) onderhouds- of exploitatiekostenbesparende investeringen (waaronder verduurzaming) en (3) nieuwe investeringen. Op 20 april 2023 hebben wij met de raad gesproken over de financiële kengetallen. In deze kadernota stellen wij vast wat onze signaleringswaarden zijn. Hiermee kunnen we vaststellen wanneer de financiële situatie van de gemeente goed is. We hebben de signaleringswaarden vastgesteld op: • • • • • •

Netto schuldquote: maximaal 90% Solvabiliteit: minimaal 35% Weerstandsvermogen: minimaal 2,0 (uitstekend) Structurele exploitatieruimte: minimaal 0 Grondexploitatie: maximaal 20% Belastingcapaciteit: hier hangen we geen signaleringswaarde aan vast

14

Exploitatie Wij hebben een nieuw meerjarenperspectief samengesteld. Ontwikkelingen die effect hebben op dit meerjarenperspectief zijn onder andere de ontwikkelingen van het gemeentefonds, loon- en prijsindexaties, investeringsportefeuille en autonome ontwikkelingen. 1. Startpunt Het financiële startpunt van de Kadernota 2024 is de eindstand van de Programmabegroting 20232026. Deze ziet er als volgt uit: Omschrijving

(Bedragen x €1000), + is nadeel / - is voordeel Programma's: Blijven meedoen en talentontwikkeling Jeugdhulp en Participatie Gezond en Vitaal Economie Aantrekkelijk wonen en woonomgeving Ruimtelijke ordening en sport Veilige bereikbaarheid Duurzaam en gastvrij Hoogeveen Veilig, Zichtbaar en transparant Hoogeveen Algemene dekkingsmiddelen Overzicht Overhead Reserves Totaalresultaat

2023

2024

2025

2026

12.291 53.115 24.168 2.047 16.489 7.270 -1.419 1.720 8.658 -154.559 21.543 6.244 2.434

12.034 51.130 24.404 2.075 17.833 6.875 -1.450 1.676 8.646 -157.498 21.045 6.858 6.372

12.256 50.198 24.878 1.864 18.599 7.284 -1.419 1.611 8.692 -161.247 21.212 7.263 8.809

12.034 49.145 25.417 1.841 18.511 6.679 -1.414 1.631 8.482 -150.630 21.115 7.140 50

2. Mutaties kadernota Wij stellen voor om een aantal zaken te wijzigen in de exploitatie. Alle van belang zijnde financiële mutaties worden voor zover bekend in de kadernota opgenomen. Bij de cijfermatige actualisatie van het huidige beleid geldt de gebruikelijke categorie indeling: • Categorie 1 – Onontkoombaar • Categorie 2 – Aanpassing op basis van realisatiecijfers • Categorie 3 – Nieuw beleid • Categorie 4 – Niet realiseerbare bezuinigingen Bedragen x € 1.000 + is voordeel en - is nadeel Beginstand kadernota 2024-2027 Mutaties categorie 1 Mutaties categorie 2 Mutaties categorie 3 Mutaties categorie 4 Totaal mutaties Stand na verwerking mutaties Verlaging storting algemene reserve Eindstand kadernota

2024

2025

2026

2027

6.372 3.392 1.159 3.369 295 8.215 -1.843 1.843 0

8.809 4.848 1.129 4.048 200 10.225 -1.439 1.439 0

50 2.379 404 4.178

50 2.347 404 4.221

6.961 -6.911

6.972 -6.922

-6.911

-6.922

Na de verwerking van deze mutaties komen we voor alle jaren negatief uit. Wij willen nu geen bezuinigingsopdracht inzetten. Wij stellen voor de tekorten voor de jaren 2024 en 2025 te dekken door de storting aan de algemene reserve te verlagen. Hierdoor sluiten deze jaren. Vanaf het

15

‘ravijnjaar’ 2026 laten we voorlopig een tekort zien, in afwachting wat het Rijk gaat compenseren in het Gemeentefonds. Mocht het Rijk niet met (voldoende) compensatie komen vanaf 2026 dan komen we bij de kadernota 2025 met nadere voorstellen. In bijlage 1 is het totaaloverzicht van alle mutaties opgenomen. Onder Ontwikkeling begroting gemeente Hoogeveen worden de financiële mutaties per programma toegelicht.

Investeringen In deze kadernota schetsen we welke nieuwe ontwikkelingen er zijn. Dit staat in het hoofdstuk over de investeringen. In het najaar willen we een eerste stap maken met de tussentijdse verantwoording over de stand van zaken met betrekking tot investeringen. Voor de investeringen en kapitaallasten zoals opgenomen in de begroting 2023 zijn de basis van deze kadernota. We hebben opgehaald wat er aan investeringen op ons af komt de komende jaren. Hierbij hanteren we de volgende categorieën: 1. Vervangingsinvesteringen 2. Onderhoud- en exploitatiekostenbesparende investeringen 3. Nieuwe investeringen Voorgaande jaren hanteerden we een investeringsplafond van € 6,5 miljoen per jaar. Maar we moeten een inhaalslag maken op onderhoud. Vervangingsinvesteringen maken hier onderdeel van uit. Met het opnemen van o.a. de nieuwbouw van de brandweerkazerne en de extra investeringen in wegen en fietspaden komen we boven het plafond uit van € 6,5 miljoen per jaar. In de begroting van 2022 is vastgesteld dat het zwembad De Dolfijn voor minimaal 5 jaar in stand wordt gehouden. In de meerjarenbegroting vanaf 2022 zijn hiervoor de vereiste onderhoudsbudgetten opgenomen om een veilig en verantwoord gebruik van De Dolfijn te kunnen garanderen.

In de begroting voor 2023 hebben we afgesproken dat we in 2023 willen verkennen welke stappen we kunnen zetten naar een toekomstige zwemvoorziening in Hoogeveen. De verkenning naar een toekomstige zwemvoorziening is inmiddels opgestart. Op basis van eerste analyse willen we samen met de gemeenteraad de vervolgstappen gaan bepalen. In hoofdstuk Investeringen zijn de mutaties ten opzichte van de programmabegroting 2023-2026 in de investeringen opgenomen en toegelicht. In bijlage 2 is het overzicht van alle investeringen opgenomen.

Algemene reservepositie Op het moment van schrijven van deze kadernota is de accountantscontrole van de jaarstukken 2022 nog onderhanden. Een definitief en door de accountant gecontroleerd rekeningresultaat is om die reden niet voorhanden. Om toch input te hebben voor de doorrekening van de algemene reservepositie hebben we het rekeningresultaat ‘vastgeprikt’ op 15 mei 2023. Dit saldo € 26,9 miljoen (voor bestemming) is het voorlopige rekeningresultaat en kan dus nog wijzigen. In onderstaand overzicht is het verloop van de algemene reserve weergegeven op basis van de concept jaarrekening 2022 en programmabegroting 2023-2026. De stortingen van de winstnemingen grondexploitatie zijn geactualiseerd op basis van de jaarrekening 2022. Vanuit Schone Lei hebben wij voor 2024 een storting in de Algemene Reserve van € 5,0 miljoen begroot en vanaf 2025 jaarlijks een storting van € 5,5 miljoen. We stellen voor de tekorten in deze

16

kadernota voor de jaren 2024 en 2025 te dekken door de storting aan de algemene reserve te verlagen. Dit kan omdat de stand van de Algemene Reserve al (veel) hoger is dan we hadden verwacht. Algemene reserve

2023

2024

2025

2026

2027

22.913

54.210

59.275

65.122

72.262

Bestemmingsvoorstellen 2022

-1.925

-

-

-

-

Totaal onttrekkingen

-1.925

0

0

0

0

200

200

200

200

200

3.500

5.000

5.500

5.500

5.500

-1.843

-1.416

Stand op 1-1 Onttrekkingen:

Stortingen: Reservering algemene reserve Reservering algemene reserve (Schone lei) Standen kadernota 2024 Winstneming uit grondexploitaties

2.624

1.708

1.563

1.440

1.440

Saldo jaarrekening 2022 (voorlopig)

26.898

-

-

-

-

Totaal stortingen

33.222

5.065

5.847

7.140

7.140

Stand op 31-12

54.210

59.275

65.122

72.262

79.402

Bestemmingsreserves In 2021 hebben we alle bestemmingsreserves opgeheven. Alleen de kosten voor visievorming en uitvoering programma landelijk gebied zijn nog ten laste van de reserve structuurvisie begroot. Na 2024 is ook deze reserve op nul. Bestemmingsreserve Reserve structuurvisie Stand op 1-1 Onttrekkingen: Visievorming/uitvoering programma landelijk gebied Stand op 31-12

2022

2023

2024

150

100

50

-50 100

-50 50

-50 0

2025

2026

Kengetallen In het verleden zijn financiële kaders opgesteld waaraan we kunnen aflezen in hoeverre Hoogeveen financieel gezond is. Deze kaders zijn op 20 april 2023 met de raad besproken en we hebben de volgende signaleringswaarden vastgesteld: • Netto schuldquote: maximaal 90% • Solvabiliteit: minimaal 35% • Weerstandsvermogen: minimaal 2,0 (uitstekend) • Structurele exploitatieruimte: minimaal 0 • Grondexploitatie: maximaal 20% • Belastingcapaciteit: geen signaleringswaarde

17

Netto Schuldquote (maximaal 90%) Een goed kengetal om de hoogte van de schulden te beoordelen is de netto schuld als aandeel van de inkomsten. De hoogte van de inkomsten bepaalt namelijk in belangrijke mate hoeveel schulden een gemeente kan dragen. Hoe hoger het inkomen des te meer schuld een gemeente kan aangaan. We hebben het kader voor Hoogeveen vastgesteld op maximaal 90%. Waarderingscijfer

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Netto schuldquote

< 90%

90%-130%

> 130%

Solvabiliteitsratio: (minimaal 35%) De solvabiliteit is een maatstaf om aan te geven in hoeverre een organisatie in staat is om aan haar verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is een kengetal dat weergeeft welk deel van het gemeentelijk vermogen is gefinancierd met eigen vermogen; hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Voor de bepaling van het eigen vermogen volgen we de BBV, waarbij voorzieningen niet worden gerekend tot het eigen vermogen. We hebben vastgesteld dat het kader vanaf minimaal 35% in de categorie minst risicovol valt. Waarderingscijfer

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Solvabiliteitsratio

> 35%

20%-35%

< 20%

Weerstandsvermogen (minimaal 2,0) Het kengetal weerstandsvermogen is de verhouding tussen het totaalbedrag aan risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit. Met behulp van dit kengetal kan worden bepaald of het weerstandsvermogen voldoet aan de gesteld norm. Het kengetal wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Het huidig kader hiervoor is gesteld op minimaal ‘uitstekend’ (>2,0) Waarderingscijfer

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Ratio weerstandsvermogen

>2,0

1,0 > < 2,0

< 1,0

De waarderingen zijn als volgt geclassificeerd: Waardering A B C D E F

Ratio Weerstandsvermogen

Betekenis

>2,0 1,4 > < 2,0 1,0 > < 1,4 0,8 > < 1,0 0,6 > < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door het totaalbedrag aan risico’s. Bij de begroting en jaarrekening worden de risico’s opnieuw bepaald. Bij de begroting 2023 is de benodigde weerstandscapaciteit vastgesteld op € 16,5 miljoen. Hiervoor wordt op basis van een risicomatrix de risicokans bepaald dat een risico zich voordoet. Het wordt als volgt berekend: Weerstandsvermogen = (risicoprofiel)

beschikbare weerstandscapaciteit benodigde weerstandscapaciteit

18

Structurele exploitatieruimte (minimaal 0) Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoeging aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. Waarderingscijfer

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Structurele exploitatieruimte

>0%

0%

<0%

Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Overigens laat dit kengetal eigenlijk meer een verhouding zien t.o.v. de landelijk gemiddelde woonlasten dan dat het de echt vrij toelaatbare (wettelijke) belastingruimte toont. In de P&C documenten vergelijken we de woonlasten met de Drentse gemeenten, maar voor de belastingcapaciteit vergelijken we met het gemiddelde van gemeenten van dezelfde omvang als Hoogeveen. Gemeenten van gelijke inwonersomvang zitten gemiddeld op een percentage van 103%. Vanuit financieel perspectief is niet goed dat de belastingcapaciteit onbenut is. Daarom zetten we de streefwaarde op 100%. Het gaat de goede kant op met de ontwikkeling van de financiële kengetallen. Met name door de positieve jaarrekeningen van 2021 en 2022 is de stand van de algemene reserve flink gestegen. Echter: nog steeds blijft een waarschuwing op zijn plaats. Door de onvoorspelbaarheid van met name de rijksinkomsten kan het zo de andere kant omslaan. We hebben nog steeds geen zekerheid over de jaren vanaf 2026 voor wat betreft de uitkering gemeentefonds.

19

Ontwikkeling begroting gemeente Hoogeveen

20

Blijven meedoen en talentontwikkeling Trends en ontwikkelingen Landelijk • Jeugd: Het aantal kinderen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte in de kinderopvang groeit. • Cultuur: Regiefunctie bibliotheek. De komende jaren kan de gemeente Hoogeveen extra financiële middelen bij het Rijk aanvragen die we moeten inzetten voor het ontwikkelen van een toekomstgerichte bibliotheek. Dit is ter voorbereiding op de zorgplicht die de gemeente met ingang van 2025 krijgt om te zorgen dat de toegang tot de bibliotheek gewaarborgd blijft. Op welk bedrag Hoogeveen aanspraak kan maken is nog niet bekend. • Digitalisering: De digitalisering in de samenleving neemt in een snel tempo toe. Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) biedt mensen die moeite hebben met deze digitalisering hulp. De regie over het IDO, gevestigd in de bibliotheek, is in 2023 overgegaan naar de gemeente. In 2024 blijft deze situatie ongewijzigd en wordt met ingang van het overdragen van de zorgplicht in 2025 geformaliseerd. Regionaal • Kansengelijkheid: Samen met onze partners in de regio werken we aan meer kansengelijkheid voor onze inwoners. We doen dit onder andere binnen de Regio Deal Zuiden Oost-Drenthe (project Kansen4Kinderen) en samen met provincie, gemeenten en scholen binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe.

In de periode van 2023-2026 worden binnen de Regio Deal projecten ontwikkeld met het doel dat de generatie die nu opgroeit in de regio Zuid- en Oost-Drenthe over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Het verbeteren van kansengelijkheid heeft naast de verbinding met onderwijs ook een raakvlak met het versterken van bestaanszekerheid en bereikbaarheid van zorg. • Cultuur: Scala. De stichting Scala houdt op te bestaan. Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar wat ervoor nodig is om het naschools cultuuraanbod op een marktconforme en faire wijze aan te bieden. Dit kan betekenen dat de huidige financiële middelen niet toereikend zijn. Een mogelijk gevolg is dat in 2024 en volgende jaren extra middelen beschikbaar gesteld moeten worden om de culturele infrastructuur in stand te kunnen houden. • Cultuur: In 2023 zijn de eerste stappen gezet in het zichtbaar en beleefbaar maken van het verblijf van Vincent van Gogh in Hoogeveen. Van Gogh is een thema dat zowel regionaal, landelijk als internationaal veel aandacht geniet. In 2024 willen we het van Gogh thema verder uitwerken en nog beter positioneren. Dit heeft consequenties voor de capaciteit. De omvang hiervan is nog niet exact bekend. Lokaal jeugd en onderwijs • Problemen rond sociale vaardigheden, emoties, mentale gezondheid en groepsdruk zijn zichtbaar bij (zeer jonge) kinderen en jongeren.

• De uitwerking van de actuele thema's gelijke kansen, maximale talent (h)erkenning en een sterke basis voor Jong Hoogeveen vindt plaats in de nota jeugd. • We gaan verder met de uitvoering van het door de raad vastgestelde Integraal Huisvestingsplan voor het primair en speciaal onderwijs. De komende jaren gaat het om de herhuisvesting van het speciaal onderwijs, Het Palet en de Titus Brandsmaschool. Zie ook het hoofdstuk Investeringen. • In februari 2023 hebben we de businesscase voor de nieuwbouwplannen van RSG Wolfsbos ontvangen. In 2023 beoordelen we deze plannen. Hierbij kijken we ook naar de gemeentelijke huisvestingsbijdrage en de nog openstaande taakstelling op het voortgezet onderwijs. Naast een inhoudelijke beoordeling kijken we hierbij ook naar de noodzakelijke 21

• •

•

•

•

•

investeringen die de gemeente moet doen in bijvoorbeeld infrastructuur en sportvoorzieningen. Op basis van de beoordeling en besluitvorming over de plannen zullen we in een nader p&c-document een voorstel doen over de financiële consequenties. Ook heeft RSG Wolfsbos om een gemeentegarantie gevraagd. Hoe we willen omgaan met gemeentegaranties voor huisvesting van het voortgezet onderwijs zullen we apart van de nieuwbouwplannen van RSG Wolfsbos inzichtelijk maken. Uitvoering herijkt uitvoeringsplan voor- en vroegschoolse educatie (vve): We evalueren samen met alle betrokken partners het uitvoeringsplan voor- en vroegschoolse educatie 2021- 2024. We staan daarbij stil bij de prioriteiten, speerpunten en acties. We kijken wat we bereikt hebben, of deze punten nog van toepassing zijn en brengen wijzigingen aan waar nodig. Het afgelopen jaar is de voorschool plus groep gestart in de kinderopvang om kinderen die extra begeleiding nodig hebben, binnen de kinderopvang te kunnen laten meedoen (naast het bestaande vve aanbod). Kinderen blijven in hun eigen omgeving en inzet van jeugdhulp wordt voorkomen. Naast aandacht voor de doorgaande lijn van peuter naar kleuter is gestart met een inventarisatie van de doorgaande lijn basisonderwijs  voortgezet onderwijs  middelbaar beroepsonderwijs. Het doel is een vloeiende overgang en sluitend aanbod om schooluitval te voorkomen.

Masterkans: Al enige tijd zien we een verzwaring van problematiek bij de jongeren die aangemeld worden voor het traject Masterkans. Daarnaast worden er jongeren onder de 18 jaar en jongeren waarvoor Masterkans nog een brug te ver is aangemeld. Er wordt een voortraject gemist om deze jongeren enerzijds een aanloopperiode te geven en anderzijds beter in te kunnen schatten of Masterkans passend voor hen is. RMC - doelgroep. De doelgroep van het RMC wordt opgehoogd van 23 naar 27 jaar (waarschijnlijk 2025), waardoor jongeren niet uit beeld raken. Hiervoor stelt het rijk extra geld beschikbaar. Het is essentieel dat betrokken partijen intensief samenwerken, zodat jongeren goede en doorlopende ondersteuning krijgen. In aanloop naar deze wetswijziging zijn we gestart met het project Jongeren in beeld 23-27 jaar (JIB). Dit project gefinancierd door de Arbeidsmarktregio Drenthe.

Lokaal laaggeletterdheid • De aanpak Tel mee met taal loopt eind 2024 af. Vanaf 2025 krijgen gemeenten meer regie, landelijk wordt nog gekeken hoe dat eruit komt te zien. Er zal meer aandacht komen voor een gezinsgerichte aanpak, zodat minder 16-jarigen laaggeletterd het onderwijs uitstromen. 2024 gebruiken we om onze aanpak laaggeletterdheid aan te passen. Naar verwachting zal het Rijk middelen beschikbaar blijven stellen. Lokaal cultuur • Huisvesting – fase 1. Volgens de toezegging aan de raad (15-11-2022) bereiden we in het culturele huisvestingsdossier de revitalisering van Het Podium (fase 1) voor. De investeringskosten maken onderdeel uit van de investeringsnota. Het effect van de revitalisering op de exploitatie is nog niet bekend en wordt als pm post opgenomen. • Huisvesting - fase 2. Voor de culturele huisvesting in de tweede fase is mogelijk deskundig onderzoek in 2024 nodig. De kosten hiervan zijn nog niet bekend. • Onderduikersmuseum De Duikelaar. De gemeente voert gesprekken met het Onderduikersmuseum over de doorontwikkeling van het museum en een mogelijk daaruit voortvloeiende vraag voor een structurele subsidie. Voor de financiële gevolgen hiervan is een taakstellend bedrag van maximaal € 25.000 opgenomen. • Bibliotheek Hoogeveen: De meerjarenraming van de stichting Bibliotheek Hoogeveen is niet sluitend en zorgelijk.

De stichting heeft de opdracht gekregen om tot scenario’s te komen

22

• •

waarbij specifieke aandacht is voor zowel de baten- als lastenkant. Op initiatief van de gemeente wordt in 2023/2024 bibliotheekbeleid ontwikkeld. Indexatie culturele instellingen. Er wordt uitvoering gegeven aan een motie van de Raad (van 10 november 2022) om indexatie toe te passen op de structurele subsidies aan de culturele instellingen. Zie de financiële consequenties hiervan hieronder. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): Het ministerie van VWS, de VNG, Zorgverzekeraars Nederland en GGD GHOR Nederland hebben op 3 februari het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. In het akkoord is afgesproken hoe preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Voor de uitvoering van de afspraken uit het GALA worden diverse subsidies beschikbaar gesteld aan gemeenten via een brede spuk regeling. Met betrekking tot cultuur wordt er gebruik gemaakt van de brede regeling combinatiefuncties (sportfunctionarissen en cultuurcoaches). Voor de uitvoering worden gemeenten verplicht om één integraal uitvoeringsplan op te stellen. Voor meer informatie zie de toelichting in het programma Gezond en Vitaal.

Financiële ontwikkeling Omschrijving bedragen Categorie x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel 420 indexering Voortgezet Onderwijs 1 430 Vervoer leerlingen 1/2 430 Budget Leerlingenplicht 1 430 Nota jeugd 3 430 Masterkans 3 430 Welzijnswerk 3 530 Indexatie Culturele instellingen 2023/2024 3 530 Indexatie Culturele instellingen 2 doorwerking prijsstijgingen 2022 530 Structureel Subsidie 3 Onderduikersmuseum 530 Structurele ophoging subsidie Het Podium 3

2024

2025

2026

2027

193 55 14 0 0 59 180

193 55 14 0 0 59 180

193 55 14 0 0 59 180

193 55 14 0 0 59 180

0

0

0

0

25

25

25

25

pm

pm

pm

pm

Toelichting mutaties 420 Indexering voortgezet onderwijs In de huisvestingsafspraken met het voortgezet onderwijs is overeengekomen dat de we de jaarlijkse bijdrage indexeren met de consumentenprijsindex. Voor 2023 is dit bedrag met 10% verhoogd en is de totale huisvestingsbijdrage € 200.000 hoger dan in 2022. In de begroting 2023 is uitgegaan van een indexering van 3% (€ 60.000). Voor 2024 gaan we vooralsnog uit van een indexering van 2,4%, € 53.000. De totale verhoging bedraagt daarmee € 193.000. 430 Vervoer leerlingen Op basis van de realisatie cijfers 2022, gecombineerd met een NEA-indexatie van 13,7% moet het budget voor leerlingenvervoer structureel met € 55.000 worden opgehoogd. Reden hiervoor is niet zozeer een volumestijging, maar een toename van kinderen met een aangepaste vervoersbehoefte waardoor de kosten hoger zijn. 430 Budget leerplicht naar Swo De leerplicht werd door vier gemeenten in een samenwerkingsverband uitgevoerd, namelijk door De Wolden, Hoogeveen, Meppel en Westerveld. Enige tijd geleden zijn eerst Meppel en daarna 23

Westerveld uit dit samenwerkingsverband gestapt. Dit betekent dat alleen leerplicht De Wolden en Hoogeveen over zijn gebleven. Om deze reden is het logisch om de middelen voor leerplicht over te hevelen naar het budget van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Dit is terug te zien bij programma 11 Overhead 430 Nota jeugd In 2023 werken we aan een beleidsnota jeugd. We willen samen, verbinden en verbeteren voor gelijke kansen, maximale talent (h)erkenning en een sterke basis voor jong Hoogeveen en daarbij duurzaam en strategisch sturen en investeren mét commitment van onze partners. De nota bevat een financiële vertaling van de inhoud (ambitie en focuspunten) en maakt onderdeel uit van de programmabegroting 2024-2027. We gaan uit van een dekking binnen bestaande middelen. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen. 430 Masterkans: zie ook jeugdhulp en participatie We werken aan een plan van aanpak voor jongeren onder 18 jaar waarbij er sprake is van zware en complexe problematiek waarbij onderwijs volgen op dat moment niet aan de orde is. We willen samen met de betrokken afdelingen en onderwijsaanbieders onderzoeken wat er nodig is voor deze doelgroep. We gaan uit van een dekking binnen bestaande middelen. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen.

430 Welzijnswerk Gezien de ontwikkelingen in aanpalende sectoren (kinderopvang, ziekenhuizen, gemeenteambtenaren, etc.) verwacht de SWW een loonstijging van 10%. Dit betekent een totale verhoging van € 490.000 t.o.v. de subsidie aanvraag SWW Hoogeveen voor 2023. Voor dit onderdeel betekent dit een verhoging van € 59.000. Als we de daadwerkelijke loonindex niet compenseren moeten we nieuwe besparingen vinden. Dat kan niet meer zonder maatschappelijke impact en zonder aantasting van de ondersteuningsstructuur voor kwetsbare inwoners en vrijwilligers. 530 Indexatie Culturele instellingen 2023/2024 In de begrotingsvergadering van de Raad op 10 november 2022 is de motie ‘Indexatie culturele instellingen’ aangenomen. De opdracht was om de bijdragen te indexeren met terugwerkende kracht per 1 januari 2023. Om uitvoering te geven aan de motie heeft het College op 21 februari 2023 ingestemd met het voorstel tot indexeren van de subsidies aan de stichtingen Bibliotheek, Cultuurhuis, Scala (of diens rechtsopvolger) en CultuurKlik. Besloten is om voor de hoogte van de indexatie jaarlijks het percentage te hanteren zoals wordt toegepast in de gemeentelijke begroting voor de gemeentelijke inkomsten zoals OZB en leges. De indexaties over 2023 worden verwerkt via GemRap I. Voor de jaren daarna wordt de indexering meegenomen in de Kadernota.

De bedragen werken structureel door, voor de Kadernota 2024 worden daarom zowel de indexaties over 2023 als over 2024 meegenomen. Voor 2023 is het percentage 3% wat € 99.000 betreft en voor 2024 gaan we uit van 2,4% neerkomend op een totaalbedrag van € 81.000. Dit bedrag kan nog veranderen bij de begroting 2024 wanneer het definitieve indexpercentage bekend is. We passen de indexering ook toe op toekomstige culturele partijen waar we een structurele subsidierelatie mee aangaan. 530 Indexatie Culturele instellingen doorwerking prijsstijgingen 2022 Het Rijk heeft in november 2022 aangekondigd specifiek voor scholen en door de overheid bekostigde culturele instellingen structureel € 400 miljoen extra uit te trekken. Hoe deze verdeling plaatsvindt is nog onbekend. Toekenning en uiteindelijke hoogte van het bedrag hangt af van de hoogte van de extra rijksmiddelen en of deze via de gemeente of rechtstreeks aan de instellingen zelf wordt uitgekeerd.

24

530 Structureel subsidie Onderduikersmuseum De gemeente voert gesprekken met het Onderduikersmuseum over de doorontwikkeling van het museum. Hieruit vloeit mogelijk de vraag uit voort voor een structurele subsidie. Hier nemen we in de Kadernota een taakstellend budget van maximaal € 25.000 op. 530 Ophoging structureel subsidie aan het Podium Revitalisering van Het Podium en bijbehorende investeringen betekent mogelijk een ophoging van de subsidie aan Het Podium.

25

Jeugdhulp en Participatie Trends en ontwikkelingen Landelijk kinderen en jongeren •

Hervormingsagenda Jeugd Op landelijk niveau wordt al lange tijd gesproken over de Hervormingsagenda Jeugd. De contouren zijn steeds zichtbaarder, maar er ligt nog geen vastgestelde agenda. De verwachting is dat er in het voorjaar 2023 een vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd ligt. Dan worden ook de voorwaarden en financiële consequenties voor ons duidelijk.

•

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming biedt perspectief hoe de jeugdbeschermingsketen er in de toekomst slimmer en effectiever uit kan zien waarbij het belang van kind en gezin centraal staat. De basisprincipes van het scenario zijn gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. Belangrijk uitgangspunt is dat er voor kind en gezin één vast gezicht is. In het scenario is oog voor een goede aansluiting tussen het brede lokale veld en regionale veiligheidsteams. De komende jaren wordt het toekomstscenario verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Dit scenario verloopt langs een proces van meerdere fasen, dat pakweg 5 tot 10 jaar kan duren.

Landelijk bestaanszekerheid •

Stijging minimumloon en uitkeringen Het minimumloon is gestegen van € 1.756 naar € 1.934 bruto per maand. De hoogte van de bijstandsuitkering is gekoppeld aan de hoogte van het minimumloon en is aangepast.

•

Kostendelersnorm Jongeren die inwonen bij hun ouders of andere huisgenoten tellen vanaf 1 januari pas mee als kostendelende medebewoner als ze 27 jaar worden. Dat betekent dat het inwonen van jongeren tot 27 jaar geen invloed heeft op de bijstandsuitkering van de ouders. Met de verhoging van de leeftijd van 21 naar 27 jaar kunnen bijstandsgezinnen mogelijk uit de financiële problemen blijven.

•

Werkloosheid/ krappe arbeidsmarkt De werkloosheid is op dit moment relatief laag, met een werkloosheidspercentage van 3,6% in Nederland (3,2% in de gemeente Hoogeveen). Er zijn volop vacatures en in sommige sectoren/beroepen is sprake van krapte op de arbeidsmarkt, zoals in de techniek, zorg en horeca. Toch staan er nog inwoners aan de kant, omdat vraag en aanbod niet op elkaar aansluiten, kandidaten onvoldoende opleiding hebben of de Nederlandse taal niet machtig zijn.

•

Wetsvoorstel schuldsanering Op 24 januari 2023 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel tot wijziging van de Wsnp (Wettelijke Schuldsanering) aangenomen. De wijziging zorgt voor een ingrijpende verandering binnen de schuldhulpverlening. De termijn die voor een Wsnp traject staat wordt namelijk verkort van 36 naar 18 maanden. De verwachting is dat dit wetsvoorstel op 1 januari 2024 ingaat.

26

Regionaal kinderen, jongeren, bestaanszekerheid •

Kansengelijkheid Samen met onze partners in de regio werken we aan meer kansengelijkheid voor onze inwoners. We doen dit onder andere binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe (project Kansen4Kinderen) en samen met provincie, gemeenten en scholen binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe. In de periode 2023-2026 worden binnen de Regio Deal projecten ontwikkeld met als doel dat de generatie die nu opgroeit in de regio Zuid- en Oost-Drenthe over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Het verbeteren van kansengelijkheid heeft naast de verbinding met onderwijs ook een raakvlak met het versterken van bestaanszekerheid en bereikbaarheid van zorg.

•

Vervolg analyserapport Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) Nederland is verdeeld in 42 jeugdhulpregio’s. Gemeente Hoogeveen is onderdeel van de Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD). In de JHRD werken de Drentse gemeenten samen op regionale en bovenregionale jeugdhulpvraagstukken zoals pleegzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering. In 2022 is het analyserapport ‘Omarm de complexiteit’ verschenen. Een rapport met daarin een reflectie op het functioneren van de JHRD, uitgevoerd in de eerste vier maanden van 2022. De twaalf wethouders Jeugdhulp in Drenthe willen weten wat er op korte en lange termijn nodig is om verder te gaan met het doorontwikkelen van de regionale samenwerking binnen de JHRD op basis van het analyserapport en de Hervormingsagenda Jeugd.

•

Structuur Arbeidsmarktregio Drenthe De structuur van de Arbeidsmarktregio Drenthe (AMRD) wordt dit jaar gewijzigd. Er komt één arbeidsmarkttafel waar alle partijen aan tafel zitten, zoals scholen, VNO-NCW, vakbonden en gemeenten. Overlegstructuren voegen we samen om de samenwerking beter te stroomlijnen en focus aan te brengen. In de AMRD zijn drie hoofdthema’s benoemd, alle regionale projecten moeten daaraan bijdragen. De hoofdthema’s zijn: werkgeversdienstverlening, werknemersdienstverlening en een leven lang leren en ontwikkelen.

•

Actieprogramma Jeugdwerkloosheid Het actieprogramma Jeugdwerkloosheid wordt in 2023 voortgezet. Het regionale programma zou op 01-01-2023 aflopen, maar is met een jaar verlengd. De aanpak richt zich op het versterken van de bestaande structuren in de regio, met als doel jongeren aan het werk of naar school te krijgen.

Lokaal bestaanszekerheid •

Armoede Voorkomen van armoede en armoede bestrijden kunnen we niet alleen. De rijksoverheid heeft een taak en treft maatregelen, bijvoorbeeld met de energietoeslag. Er zijn diverse maatschappelijke-, kerkelijke- en vrijwilligersorganisaties actief in Hoogeveen die zich inzetten voor de zwakkeren in onze samenleving. Deze organisaties zorgen voor een waardevolle aanvulling op de gemeentelijke aanpak van armoedebestrijding. Zonder de inzet van deze organisaties zouden veel van onze inwoners in financiële moeilijkheden komen. Samen met deze organisaties bestrijden we de armoede in Hoogeveen. Deze organisaties weten vaak heel goed wat er in de samenleving speelt en welke problemen de minima ervaren. De ondersteuning die zij bieden is laagdrempelig en zij hebben vaak een belangrijke signaalfunctie. Zij komen achter de voordeuren waar de gemeente niet komt. Eén huisbezoek

27

van een vrijwilliger zegt meer over de problemen van de klant dan een stapel formulieren of intakegesprekken. Steeds meer inwoners weten deze organisaties te vinden. Het aantal hulpvragen en de complexiteit van de hulpvragen neemt toe. Door onder andere de energie- en de inflatiearmoede komen veel inwoners in de problemen. Vrijwilligers voelen zich steeds meer professionals. De toename van de hulpvragen en de complexiteit zorgen voor een grotere belasting op de vrijwilligers. Dit vertaalt zich in subsidieaanvragen. Vrijwilligersorganisaties vragen meer subsidie aan om te voorkomen dat de continuïteit van de aangeboden hulp in gevaar komt. Het college vindt het van groot belang dat de ondersteuning aan de kwetsbaren in onze samenleving niet in gevaar komt. Wij ondersteunen en faciliteren deze instanties financieel (zie bij financiële ontwikkelingen) en volgen nauwlettend de ontwikkelingen. •

Beleidsnota schuldhulpverlening In mei 2023 jaar besluit de gemeenteraad over de nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening. Deze nota sluit aan op het al eerder vastgestelde Programmaplan Herontwerp Sociaal Domein, waarin de nadruk ligt op het versterken van het voorliggend veld. We focussen op preventie en vroegsignalering. Ook het versterken van de lokale samenwerking is belangrijk. Daarnaast willen we een laagdrempelige en makkelijk vindbare toegang voor inwoners met financiële problemen.

•

Ontwikkeling bijstand De krappe arbeidsmarkt zorgt ervoor dat inwoners die eerder moeilijk of geen werk vonden nu kansen krijgen omdat werkgevers hiervoor openstaan. Bij de inwoners die nu instromen in de bijstand is er meer dan voorheen sprake van multiproblematiek, waardoor het langer duurt voordat zij weer kunnen deelnemen aan het arbeidsproces. De effecten van de beperkte ontwikkelingsmogelijkheden tijdens de Covid-19 jaren zien we bij de toen ingestroomde statushouders, ook in 2023 en daarna nog terug. Deze groep vraagt extra aandacht bij hun participatie.

•

Doorontwikkeling Stark Dit jaar werken we aan een nieuw visiedocument voor sociaal ontwikkelbedrijf Stark. Het huidige bedrijfsplan is van 2019 en is toe aan verversing. De nieuwe visie maakt onder ander duidelijk hoe om te gaan met de diverse doelgroepen die de Participatiewet kent in relatie tot Stark. Dit kan voor deze inwoners betekenen dat zij vaker of juist minder vaak een plek krijgen bij Stark.