2024 06 27 Gemeente Hoogeveen Gemeenteraad Hoogeveen

De voorzitter: Dank u wel. De smoothie heeft u allen goed gedaan, want we zijn inmiddels twintig minuten onderweg met deze motie. Maar … De heer Bisschop. Wethouder Bisschop: Ik wou toch even, want volgens mij, de VVD die stelde nog even een vraag over het onderzoek, het verkeersstromenonderzoek en ook het parkeerdrukonderzoek waarbij ook adviezen over de routing worden gegeven. Nou, dat onderzoek is afgerond. Dat is van een concept fase naar een definitieve rapporten gegaan en, as we speak, volgens mij hebben we hem in de parafering staan voor de komende collegevergadering om hem goed te keuren en dan gaat er een raadsbrief naar u toe, raag. De voorzitter: Dank u wel. Dan denk ik dat er voldoende gewisseld is op deze motie en gaan we dat over veertien dagen zien. Ga ik door naar de volgende motie, motie drie, wachtlijst beschut werk. Ik kijk naar de fractie van het CDA. De heer De Weerd, gaat uw gang. De heer De Weerd: Dank u wel, voorzitter. We maken als CDA-fractie een beetje zorgen of we maken ons wel echt zorgen over de huidige situatie rondom beschut werk op het moment.

Ook in de in de kadernota zien we dat daar een enorme wachtlijst ontstaat, ook bij beantwoording van de vragen richting het college merken wij dat, nou, die wachtlijst, die groeit en nou ja, op de vraag waarop wij stellen van wat gebeurt nu met de wachtlijst, is het eigenlijk van ja, mensen kunnen, sommige mensen, bij STARK terecht om wat arbeidsfit te worden en we snappen, met behoud van uitkering. En ik snap op het moment dat als mensen bijvoorbeeld 1 januari geplaatst kunnen worden, dat je je nu al voorbereid om mensen daar te krijgen. Maar op het moment dat die wachtlijst echt enorm groot gaat worden, ja, en mensen die kunnen daar dan wel aan de slag met behoud van uitkering, en het gaat jaren doen. Ja, dat is eigenlijk een onwenselijke situatie. Daarom hebben wij deze motie ook opgesteld om enerzijds het rijk, dus de oproep aan het college om echt met de vuist op tafel slaan bij het rijk om met meer geld over de brug te komen, dat is voor ons een hele belangrijke en dan niet zozeer een brief schrijven of postzegelmotie maar echt een gesprek aangaan binnen die lobbyplekken die je hebt, belangenvereniging en dergelijke. Dat is de ene kant en de tweede kant willen we ook gewoon het college ook in actie zien om nu iets te doen voor die groep mensen die aan de kant dreigen te staan. En wij dragen het college uit om daarbij bij ons in de begroting mee terug te komen.

Echt met een concreet plan te komen. Nou ja, en dat moet dan ook, ik kan er zelf al. We kunnen daar zelf wel wat over bedenken wat dat zal zou zijn, een stukje sociale activering, beloning, een premie. Soms wordt er gratis schoenen verstrekt. Dat zie je ook wel eens. Dat kan van alles zijn, maar het gaat, wat wij gewoon heel erg belangrijk vinden, is dat deze groep serieus moet worden genomen en dat er iets voor moet worden geboden. En even kijken, dan heb ik, volgens mij, nog het laatste punt wat ik nog wou zeggen. Ja, dat er misschien ook andere oplossingen kunnen zijn om deze mensen bij STARK aan de slag te krijgen. Volgens mij zijn er ook gemeentes die heel erg onderpresteren op het gebied van beschut werk, die wel een taak zullen krijgen om bijvoorbeeld 40 mensen te plaatsen, maar die maar 20 mensen plaatsen. Dan denk nou, is er dan misschien niet iets mogelijk om daar wat met gemeenten over te sparren dat zij, dat wij dan een gedeelte van hun over kunnen nemen of iets dergelijks. Dus de oproep aan het college om met een plan te komen en ook aan creatieve oplossingen te denken en met de vuist op de tafel te slaan bij het rijk. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel De heer Pomper, aanvullingen? De heer Pomper: De heer De Weerd heeft het prachtig verwoord. De voorzitter: Mevrouw Schonewille misschien nog.

Mevrouw Schonewille: Ja, dank u wel, voorzitter. We waren blij dat het sociale hart van het CDA hierin goed te zien was en wij kunnen ons daar ook goed in vinden. En we vinden dat beschut werken van belang is en dat iedereen die een indicatie heeft, niet op die wachtlijst zou moeten staan, zeker niet als deze jaren duurt en zeker niet voor deze specifieke doelgroep. Daar maken wij ons, net als het CDA en overigens de SP dus ook, echt zorgen over. En we vinden daarbij dat het rijk, die heeft daar een grote verantwoordelijkheid in en die moet die verantwoordelijkheid dan ook echt nemen. Dus we zien daar een mooie taak voor ons college. Daarnaast kunnen we daar niet echt op wachten, wat ons betreft. Dat duurt ons te lang, maar dat duurt vooral onze inwoners, die beschut werken nodig hebben, te lang. De inhoud staat wat ons betreft voorop en we vinden het dan dus ook belangrijk dat we als gemeente stimulerend zijn en die creatieve oplossingen gaan inzetten. En we zijn dus meer dan graag indiener van deze motie. De voorzitter: U drieën hebt elkaar gevonden. Kijken wat het college ervan vindt. Wethouder Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst begrijpt het college het punt dat deze motie aanstipt.

Het is eigenlijk heel verdrietig om te horen dat er in Nederland mensen zijn die een indicatie hebben voor beschut werk, maar eigenlijk niet terecht kunnen in een beschermde werksituatie, die eigenlijk juist voor hun bedoeld is. En we lezen ook nog een keer, ook in onze antwoorden, dat als je naar de toekomst kijkt, dat het met name jonge mensen betreft die net van school komen. Nou heeft u als raad ook extra middelen beschikbaar gesteld, dus op dit moment is er niet sprake van een wachtlijst in Hoogeveen. Dat komt mede door de initiatieven die vanuit deze raad zijn genomen om daar extra geld voor beschikbaar te stellen. Maar u kijkt eigenlijk in de motie vooral vooruit, want u hebt ook uit de antwoorden op uw vragen kunnen lezen van ja, als we verder kijken in de tijd, dan kan er wel weer een wachtlijst ontstaan en hoe ga je er dan mee om? Nou, misschien is het wel goed te vertellen dat uw motie aan ene kant zegt: doe zelf wat en aan de andere kant, doe iets aan die financieringssystematiek en om heel eerlijk te zijn, wij balen ook als college van die financieringssystematiek, maar daar hebben we ook al actie op ondernomen. Dat doen we niet alleen, dat doen we samen met onze mede Drentse gemeenten, ook nog op het VNG-congres is dit voorbijgekomen.

En onlangs heb ik in elk geval vernomen van mijn collega Raymond Wanders die namens Drenthe ook in die VNG commissie zit, dat er wordt gesproken met het rijk over financiering naar daadwerkelijke realisatie. Het is een beetje technisch, maar dat komt er gewoon op neer dat je niet geld krijgt op basis van een vastgesteld aantal, maar daadwerkelijk alle beschutte werkplekken van de mensen met een indicatie krijgt gefinancierd van het rijk. Daar wordt op dit moment over gesproken en de verwachting is ook dat daar in het najaar, met het nieuwe kabinet, want daar moet mee worden gesproken, uiteindelijk duidelijkheid over komt. Dus punt één van uw motie, om heel eerlijk te zijn hebben we dat als gemeente Hoogeveen samen met onze collega's, Drentse gemeentes en alle Nederlandse gemeentes verenigd in de VNG op dit moment, vast. Dus wat dat betreft denk ik dat dit college echt wel samen daar werk van heeft gemaakt. Anders kijk je, terecht he, oké, niet wachten op het rijk, zelf doen. Ik was even benieuwd wat u bedoelde met gratis schoenen, maar dat gaat u mij ongetwijfeld nog wel een keer vertellen, mijnheer De Weerd. Nou ja, moet je niet klaarstaan op die beweging die wordt genoemd in de motie? Nou, wij staan op dit moment ook klaar. We willen eigenlijk dat niemand na hun schoolperiode zomaar opeens op de bank komt te zitten, om het maar zo even te formuleren.

Daarom kijken we ook best wel of er niet gewoon passende werkmogelijkheden zijn bij werkgevers en bij START, ook voor die mensen. Dus punt twee, he, wat het college nu al doet, daar is het college al mee bezig. Maar eigenlijk zou ik voorstellen om even te wachten met deze motie als het met name gaat op het punt om al met een voorstel te komen. Ik hoop eigenlijk aan u als raad duidelijkheid te kunnen verschaffen of die financieringssystematiek ook daadwerkelijk zijn beslag krijgt, ook richting de gemeentes. Dus houdt de motie, wat dat betreft, even aan en dan kunnen we ook op weg naar de begroting ook kijken of die tien plekken waar u voor geld beschikbaar heeft gesteld, hoe dat ook doorwerkt in de toekomst. Dus ik wil u wel toezeggen, als u

de motie aanhoudt, dat ik terugkom met een brief, hoe gaat het nou met die tien plekken? En ook u de duidelijkheid verschaf over die nieuwe financieringssystematiek en het college begrijpt natuurlijk de zorg die in de motie wordt geuit over de mensen die een indicatie hebben voor beschut werk. De voorzitter: Dank u wel. Ik kom als eerste bij mevrouw Pullen. Mevrouw Pullen-Muis: Dank u wel, voorzitter. Nou, deze motie die ligt eigenlijk heel dicht bij het hart van de ChristenUnie. Mensen die op een beschutte werkplek moeten werken en daar geduld voor moeten hebben, dat is gewoon heel pijnlijk. Klaar, dat is helder. Ik denk dat we als gemeente ook best wel heel veel dingen daarin doen, ook via STARK. Toen wij die motie zo met elkaar bespraken, toen zei ik al van oké, die eerste is goed, een druk opvoeren op het rijk. Ik denk dat we dat ook wel doen, dus dat was eigenlijk voor de eerste al de reactie om deze niet te steunen, in ieder geval om dat nog even aan te houden. Toen we naar het tweede en het derde bullet keken, toen dachten we van: ja, maar een soort, we doen het eigenlijk al. Volgens mij is het college, en dat is niet omdat ik op de stoel van het college ga zitten, maar omdat wij dat vanuit de raad ook al continu doen. Dus dat passende traject, dat moeten we steeds blijven zoeken. De uitdaging om creatieve oplossingen te zoeken, ook voor deze mensen, blijft.

Dat snap ik ook van het CDA, heel helder, om dat te blijven doen. Ik zou willen meegaan, in ieder geval in onze fractie willen we het nog in beraad hebben, als het CDA deze motie alsnog indient, maar ik zou wel middel willen meegaan met het advies om h et aan te houden. De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Ik moet zeggen dat ik in eerste instantie bij deze motie best wat cynisme voelde en niet zozeer tegen de indieners als wel tegen het feit dat je hier tegen de beperkingen van de participatiewet aanloopt en die is al vaker en door anderen een gedrocht genoemd en het is niet voor niets dat die participatiewet aan herziening onderhevig is. En ik zou dus ook naast de oproep van, ga nou eens bij het rijk met de vuist op tafel slaan, maar vooral de oproep doen aan de partijen met een landelijke vertegenwoordiging: zet nou eens stevig in op de behandeling van die participatiewet en zorg dat die beter wordt voor heel Nederland en niet alleen voor heel Hoogeveen. Ja, dat gezegd hebbende zijn we wel een beetje tot inkeer gekomen dat je zegt van nou, we steunen deze motie, maar wel ook met in ons achterhoofd van we hebben heel veel wachtlijsten te behandelen zo meteen en uiteindelijk moet het wel allemaal gedaan kunnen worden. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, voorzitter, dank u wel.

Bij het lezen van deze motie dachten we van nou ja, geld bij het rijk aanvragen, dat kan natuurlijk geen kwaad, maar waar we even over vielen was dat er stond: mogelijk een wachtlijst. Toen dachten we nou, daar moeten we dan even vragen. Maar goed, dat werd al duidelijk gemaakt, maar van de wethouder begrijp ik dat er op het moment geen wachtlijst is. Ja, die adviseert nu om het aan te houden. Dus ik weet niet wat jullie zelf willen. Wij zullen het in ieder geval nog weer meenemen in de fractie om het er nog weer over te hebben. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Ja, dank u wel. We kunnen ons aansluiten bij de woorden van de heer Van der Meer en wachten af wat het CDA gaat doen.

De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Goed dat het CDA dit hier onder de aandacht brengt. Voorkomen is altijd beter dan genezen, je moet niet eerst wachten totdat er een wachtlijst is. Dus wat dat betreft is het wel goed. Wij moeten dit nog wel even in de fractie bespreken, maar wij denken dat wij dit zeker zullen gaan steunen, zo niet, mede-indiener gaan worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het CDA, de heer De Weerd. De heer De Weerd: Dank u wel, voorzitter. Van alles gehoord. Wij nemen hem even weer terug mee in de fractie en ik wil ook dan op een later moment nog even afstemmen met de mede-indieners van wat we gaan doen, of we hem aanhouden, of we hem op een later tijds indienen of dat we hem wel gaan indienen. Dat gaan we nog even bekijken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Akkoord. Voor de leden Pomper en Schonewille ook voldoende, neem ik aan? Ja, top. Komen we bij de motie vier, kansen van AI en ik geef daarbij als eerste het woord … De heer…: Punt van orde, wij moeten even ruilen met Roy. De voorzitter: Gaat uw gang. Maar ondertussen kan ik volgens mij prima het woord geven aan D66. Mevrouw Rutgers, gaat u gang. Mevrouw Rutgers: Ja, dank u wel. Wij merkten dat er nog niet zo heel veel gedaan wordt met AI, terwijl er al best wel veel mee kan. Misschien kunnen we ons voordeel daarmee doen.

We merkten ook dat in de kadernota eigenlijk alles wat met online te maken heeft, nou, of de ICT is nog niet daar waar hij moet zijn, of alles wat online is, wordt, heel kort door de bocht gezegd, gezien als een soort bedreiging en iets waar het allemaal spannend is, misstanden plaatsvinden, terwijl online er ook heel veel positieve dingen mogelijk zijn. Uiteraard niet zonder kaders en grenzen, maar er zijn wel veel mogelijkheden en we wilden dan ook oproepen om te gaan kijken welke kansen er zijn voor Hoogeveen om bijvoorbeeld onze efficiëntie te verhogen of de dienstverlening te verbeteren. Vandaar deze motie. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar uw buurman, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Wat mij betreft geen aanvullingen, voorzitter. De voorzitter: Dan kom ik bij mijn eigen buurman, de heer Pomper. De heer Pomper: Idem dito. De voorzitter: Dan ga ik door naar de Partij van de Arbeid, de heer Bauer. De heer Bauer: Nou, laat ik het dan ook maar gewoon daarbij houden. De voorzitter: Top, een razend tempo, jongens. Dan ga ik naar het college, de heer Reneman. Wethouder Reneman: Ja, voorzitter, dank u wel. We gaan deze motie ontraden. Niet omdat AI niet kansen zou kunnen bieden of dat het niet belangrijk is, maar omdat wij alle prioriteit moeten stellen bij het op orde brengen van onze ICT. Mocht u deze motie toch uitgevoerd willen hebben, moeten we daar dus op

beknibbelen en dat willen we vanuit het SWO bestuur niet. Hij staat ook op gespannen voet met de lijn die we als SWO-bestuur met onze SWO-directie hebben afgesproken. En dat is namelijk dat wij als Hoogeveen niet voorop gaan lopen bij ICT-ontwikkelingen. Wij kopen ze van partijen die het al uitontwikkeld hebben en dat doen we omdat we genoeg geknutseld hebben en daar zijn we niet veel verder meegekomen en we kunnen het ons gewoon niet veroorloven om een voorloper te zijn. Het staat dus op gespannen voet met die lijn. Ik vind de uitvoerbaarheid lastig, want het betekent als u én een inventarisatie wil én een in overleg én een visie én een strategie én het betrekken van de raad erbij en ook nog eens voor de zomer van 2025, dan zal ik de ambities die we zouden moeten hebben rond ICT flink moeten afschalen. Overigens is het voor de raad wel goed om te weten dat de directie komt in september weer op bezoek bij de gemeenteraad en dan zullen we ook veel meer gedetailleerd inzicht geven in welke ICT opgave er voor ons ligt en wat het allemaal betekent. Maar voor nu ontraden we hem gewoon op uitvoerbaarheid. De voorzitter: Dank u wel. De heer Vos. De heer Vos: Ja, dank u, voorzitter. Nou, we waren eigenlijk van mening dat het college het eigenlijk wel goed had beschreven in de kadernota, dit gedeelte over de AI en de gevaren eigenlijk met AI.

Ja, natuurlijk wordt daar ook in genoemd dat er heel veel gevaren zijn, want wij hadden het natuurlijk in onze speech heel erg over ontworteling en vervreemding. Nou, de toekomst met AI is de ultieme ontworteling en vervreemding waar je nergens meer vanuit kan gaan. Dat is een heel groot gevaar en daar moet inderdaad op een gegeven moment ook de gemeente wel een visie op ontwikkelen, maar niet dat we vooroplopen met een soort positieve naïeve visie en denken van yes, we gaan het allemaal doen. Het is nog steeds blijft het mensenwerk, de lokale overheid en zo zou de overheid ook moeten blijven en we gaan niet uitbesteden aan computerprogramma's en robots die alleen maar in eentjes en nulletjes kunnen denken en niet meer het genuanceerde menselijke oordeel kunnen afwegen. Dus dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Strijker, VVD. De heer Strijker: Dank u wel, voorzitter. Wij van de VVD zouden nu tegenstemmen, voor deze motie, of aangeven van hou hem even aan, want wij zien zeker de kansen van AI, sterker nog, negen van de tien bijdragen die Ronald voorleest, die zijn door ChatGPT die geschreven. Dus daar zien we echt zeker ‘…’ natuurlijk. En ja, in mijn dagelijks werk ben ik bezig met informatiehuishouding binnen gemeenten.

Nou, ik zit regelmatig met verschillende CEO-‘s om tafel en zie ook dat, wat de heer Reneman ook eigenlijk onderschrijft, dat er nu nog heel weinig programmatuur is die goed geïntegreerd is, goed omgaat met de privacy, de gevoelige gegevens goed kan beheren op het gebied van AI. Dus we zijn gewoon nog niet zover. Dus ja, vandaar aanhouden en als we het dan hebben over een tijdspad, nou, dan denk ik echt wel zeker twee of drie jaar helaas, maar wij zien zeker de voordelen. Dus op termijn gaan we hier zeker in mee. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor het kijkje in de keuken van de VVD. De heer Van Dijk. De heer Van Dijk: Ja, dank, voorzitter. Wij hebben eigenlijk een vraag aan de indieners en dat is eigenlijk meer hoe jullie hebben vastgesteld dat er nog zo weinig gebeurt met AI. Kijk, we hebben nog niet een soort AI chatbot voor de inwoners, dat zien wij ook, maar wij kunnen ons bijna niet voorstellen dat er achter de bureaus binnen de SWO niet voortdurend ChatGPT wordt gebruikt. Dus we zijn vooral even benieuwd hoe u bij deze stelling komt. De voorzitter: Houd de vraag nog even vast, zou ik zeggen. Dan ga ik eerst naar mevrouw Hooijer.

Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja. toen ik zelf deze motie voorbij zag komen en met mijn bijdrage bezig was, dacht ik, goh, dat past misschien wel bij een stukje winning van capaciteit. Nou, mevrouw Rutgers vroeg mij daarna, dus ik kon daar mooi even antwoord op geven. We hebben het er vanavond in de fractie ook over gehad en nou ja, het zou mooi zijn. Maar goed, de beantwoording horende, denk ik dat we er nog even over na moeten denken wat verstandig is om te gaan doen. De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ook wij zullen dit niet steunen. Met name dat wij ook sowieso al niet willen dat AI onze zaken gaat besturen en uiteindelijk wordt het een zelfstandig iets en als je niet oppast, heb je ergens geen grip op en dan gebeuren er dingen die gewoon helemaal onwenselijk zijn. Dus uit dat oogpunt zullen wij het ook niet steunen. En ja, wij zijn het met het college eens, als je zoiets gaat doen, dan moet je niet wijzer willen wezen. Als een ander het wiel uitgevonden heeft, moet je dat vooral niet zelf uit gaan vinden. Dus je kunt beter wachten totdat er een beetje meer bekendheid is en of het uiteindelijk ook functioneert. Dus wij zullen hier tegen zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Feenstra.

De heer Feenstra-Paas: Wij hebben dit nog in beraad, want we vinden het een belangrijke en innovatieve gedachte die hierachter speelt, die echt de moeite waard van het onderzoek is. Tegelijkertijd spelen er heel veel ethische vragen hieromtrent. Die moeten goed op tafel komen en daardoor vind ik ook wel dat zo'n visie van groot belang is. Maar ik vind wel, het moet wel in de prioriteitstelling passen en gezien de ICT -problemen die wij hebben, begrijpen we ook wel wat de wethouder naar voren brengt. Dus we nemen het nog een keer mee. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Ja, dank u wel. Ja. De heer Reneman gaf aan, we hebben al moeite genoeg om de basis op orde te krijgen. Dat snap ik, maar soms betekent de basis op orde krijgen ook dat je moet vernieuwen. Ik herinner me nog een aantal jaar geleden dat we het hadden over het vervangen van lantarenpalen. Toen ging het ook over ja, gaan we dan nog weer gloeilampen erin doen of gaan we meer investeren om ledverlichting erin te doen zodat we daar veel langer mee de tijd in kunnen en ze minder snel hoeven te vervangen. Soms is het ook een afweging van waar investeer je in? Ik denk dat we hiermee dus ook de basis op orde zouden kunnen krijgen. Een andere partij gaf aan: maar gebruiken ambtenaren dit dan niet al? Nou ja, ongetwijfeld.

Ik heb ook al een voorbeeld gehoord van iemand die zei ja, maar dit gebruik ik regelmatig. Alleen, en daar dreigt dan inderdaad wel het gevaar, er is nu geen beleid, geen visie op, geen kaders, dus het is allemaal op eigen initiatief en daar schuit dan misschien ook meteen het gevaar in, want dan dreigt wel niet ethisch handelen. Dus dat moedigt alleen maar aan dat we daar toch wel mee bezig gaan. En een voorloper, ja, die zijn we natuurlijk allang niet meer, want er zijn al stukken vanuit het rijk hierover, er zijn al voorbeelden van gemeenten die dit breed inzetten en in de antwoorden van een aantal raadsleden merk ik ook dat er nog niet heel erg een beeld is van wat AI is en kan betekenen. Dat gaat natuurlijk verder dan chatbots en verder dan ChatGPT. Dus klik ook eens op de links die in de motie zitten, google zelf nog eens verder voor wat er allemaal kan en dan ben ik heel benieuwd of we op 11 juli met zijn allen nog hetzelfde in de wedstrijd staan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik neem aan dat alle overige indieners naadloos aansluiten bij het betoog van vrouw Rutgers. Dat is het geval, top. Dan kunnen we door naar … Oh, ik zie de heer Reneman nog.

Wethouder Reneman: Ja, nog even een kleine opmerking over die parallel die getrokken wordt met die ledverlichting, want dat klopt natuurlijk. Als je de hele tijd bezig bent met je oude techniek en een nieuwe techniek ligt op stapel en die kan je implementeren en dat is veel beter. Let op mijn woorden, die techniek lag op stapel. Die was er. Dit is er niet. Dit zijn ideeën, niemand voert het in op de manier waarop hij denkt dat het gaat ingevoerd worden, namelijk dat er enorm veel werkprocessen versneld gaan worden enzovoorts. Ik kan het nu nergens kopen. En vooruitlopen betekent hier heel veel onderzoeken, heel veel werk verzetten, ik blijf maar bij het advies van het college, voorzitter. De voorzitter: Nou, we geven de raad het laatste woord. Eerst de heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, dan reageert de heer Reneman slechts op een paar onderdelen. Kijk, wij hameren ook op die visie en strategie. De vraag van de heer Van Dijk, die is ook heel relevant, er wordt gewoon al gebruik van gemaakt. Het is aanwezig. Er zijn ambtenaren, ik ben ook ambtenaar, ik maak er ook gewoon gebruik van. Ik zou het juist goed vinden dat het bedrijf waar ik dan werk, het overheidsbedrijf, daar ook wat meer richtlijnen in zou maken en dat kan de gemeente natuurlijk ook doen. Dat is ook een onderdeel van de oproep die we eigenlijk doen. De voorzitter: Dank u wel.

Volgens mij is het is het is het verhaal van beide kanten eigenlijk wel helder, hoor, zowel op specifieke onderdelen als op het bredere verhaal. Dus daar wou ik het eigenlijk wel gewoon bij laten, tenzij iemand nu heel hard protesteert, dan schik ik mij onmiddellijk in, maar dat is niet het geval. Top. Gaan we naar motie vijf getiteld, geen desinformatie over desinformatie. Ik kijk naar de heer Vos. De heer Vos: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja. Onze eerste motie van de drie die we gaan indienen. Nou, geen desinformatie over desinformatie. We zien op meerdere plekken eigenlijk in de kadernota het begrip desinformatie terugkomen. Nou, we zien daar eigenlijk dat het college zelf een foutieve definitie van het woord desinformatie hanteert. Wat het college zegt, dat het gaat zowel over bewust, dus intentie, maar ook over onjuiste informatie. Nou, het begrip, dat is het begrip wat ze ermee bedoelen, is misinformatie, dat is geen desinformatie. Daar is de landelijke overheid heeft daar allemaal heel veel ideeën bij. Maar los van dat, dus dat blijkbaar het college er zelf niet zo heel veel kennis over heeft, zien we ook dat daarnaast het eigenlijk iets heel gevaarlijks is wat hier wordt neergezet. Want we willen straks de ambtenaren, maar ook jongeren willen we eigenlijk lesgeven over wat nou waar of niet waar is.

Dat is, denk ik, een heel groot probleem en dat zien we ook natuurlijk landelijk zien we deze discussie opkomen, maar we gaan dan helemaal kijken we niet naar de vrijheid van meningsuiting. En ik denk dat dat eerst een hele belangrijke discussie is die wij hier met het college moeten gaan voeren, dat we hier met elkaar als partijen moeten gaan voeren voo rdat dit in beleidsdocumenten worden gezet. Want het is eigenlijk ook een hele fundamentele filosofische discussie die er wordt plaatsgevonden. Daarbij roepen we het college ook op om het begrip desinformatie in eerste instantie te schrappen uit de kadernota en zo niet of met daarbij, zo kunnen we dat ook lezen, dat we een basiscursus perspectieven leren en politieke gevoeligheid gaan organiseren voor de ambtenaren en het college zelf. Daarnaast de raad ook op dat bij ons ook te gaan doen in de vorm van een thema-avond. Dat doen we natuurlijk via het presidium, maar als we hier al drie partijen zeggen dat ze het willen gaan steunen, dan kunnen we op een gegeven moment die thema-avond natuurlijk ook organiseren. Dat vinden we heel belangrijk.

En zo'n filosofische basiscursus gaat eigenlijk over de samenhang tussen feiten, meningen, percepties en cultuur, want nu wordt er eigenlijk een beetje gedaan alsof ja, je hebt meningen en je hebt feiten, maar je hebt ook bepaalde perspectieven, je hebt bepaalde perspectieven op de feitelijke realiteit. En dat is natuurlijk de politiek die wij hier met zijn allen aan het doen zijn. Dus het is heel belangrijk dat dat onderscheid komt te zijn en dat dingen die misschien op het eerste oog objectief waar lijken te zijn, ook via

een ander perspectief heel anders te kunnen laten zien. Dat proberen wij met deze motie te bewerkstelligen. En we zijn benieuwd wat de andere partijen er van vinden en het college zelf ook. Wij zitten ook niet heel erg vast in zoals het hier allemaal beschreven staat. We kunnen daar ook gezamenlijk een andere vorm van maken. Maar wij willen graag dit gesprek met zijn allen aangaan voordat het in de beleidsdocumenten wordt verwerkt. Dank u wel. De voorzitter: U toont zich wederom flexibel. Kijken wat dat opbrengt. Welke wethouder wil ons informeren hierover? De heer Reneman, wethouder Reneman, gaat uw gang. Wethouder Reneman: Ja, dank u wel, voorzitter. Voor degene die heel precies lezen, klopt het wel dat de dingetjes die tussen haakjes staan over desinformatie niet helemaal aansluiten bij de definities die gehanteerd worden vanuit het rijk en in de Van Dale. Maar goed, degene die dat opschrijft, dat is een technicus en we zijn al blij dat we tekst hebben gekregen waar we allemaal van denken, oké, dat snappen we ongeveer. Maar dat doet niets af aan het feit dat in het curriculum van het primair en het voortgezet onderwijs de digitale geletterdheid is ingeschroefd, waaronder het kinderen bewustmaken van desinformatie en vanuit het gemeentelijk beleid moeten wij aansluiten op het curriculum van scholen.

Daarnaast lijkt het ons een goed idee om degenen die ook kwetsbaar zijn als het gaat om de bewustwording rond desinformatie, zoals bepaalde ondernemers en ouderen, om die ook meteen mee te nemen langs alle lijnen die wij daarvoor hebben, waaronder bibliotheken, onze contacten met ondernemers. Dat gaat allemaal in de sfeer en op dezelfde manier zoals dat vanuit het rijk ook gebeurt en het rijk start ook een hele grote informatiecampagne tegen desinformatie. Daar sluiten wij gewoon op aan. We vinden zelf een beetje dat het gesprek dat u wil starten met de gemeenteraad eigenlijk een beetje meer een nationaal gesprek is over hoe staan we tegenover desinformatie? Wat is hier de definitie? Wat zijn hier de ethische, wat zijn hier de ethische en morele kanten die hieraan zitten? En vanuit het college hebben we ook niet zo heel veel behoefte aan dat gesprek, want dat is een beetje een filosofisch gesprek en dan een personal note, voorzitter, als dat mag, mocht Forum van Democratie nog een keer een politiek café willen organiseren, dan ben ik best ten alle tijde eigenlijk wel bereid om daar zelf over te komen spreken, maar dat doe ik dan op persoonlijke titel. Maar ik vind het voor de raad en voor het college vind ik het niet helemaal het goede gesprek, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Toezeggingen op persoonlijke titel, een nieuw unicum in de raad. De heer Van Rijn.

De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Het lastigste is in dit verhaal, wat is nou eigenlijk desinformatie? Wie kan daar nou even een goeie definitie van geven? De een noemt dit desinformatie, de ander zegt: nee, joh, hoe kom je daar nou bij? Dat is oké, dat is des… En zo blijven we eigenlijk in het onzekere en hoe gaan wij, zeg maar, zoals het college zegt, daar informatie over vertrekken? Ik vind het echt een heel lastig verhaal. Ik begrijp Forum, dat u dit aan de orde wil stellen, alleen het eerste om het nou uit de kadernota te schrappen, dat zou beter in een amendement gekund hebben, want dan is het meteen al geregeld. En die basiscursus, ja, dat zijn gewoon oproepen aan het college en aan de raad. Ja, wij blijven het een lastig punt vinden. Wat is nou precies desinformatie en hoe kunnen wij anderen daar voor beschermen? Of ik weet niet hoe dat anders moet noemen. Of ze daarvoor wapen of zo maar ja, wat voor de één desinformatie is, is voor de ander het niet. Dus ik zou wel graag van het college willen, hoe gaan ze dat dan invullen om hier, zeg maar, zoals de scholen dat waarschijnlijk verplicht moeten doen, hoe gaan ze dat nou eigenlijk invullen om hier tegengas aan te geven? Dus dat zou ik graag willen horen en misschien heeft Forum voor Democratie wel een goeie definitie van desinformatie, dan horen wij dat ook graag. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Ja, dank voor het meenemen in uw denkproces. Mevrouw Koekoek.

Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, het is heel verleidelijk om een filosofische discussie te gaan voeren. Wat is waarheid? Maar dat doen we maar op een ander moment. Wat ik wel wat aanmatigend vond, was dat het college wordt beschuldigd van een onjuiste definitie van desinformatie, maar dat Forum dan niet zelf een tegenvoorstel doet wat dan in de optiek van Forum de definitie zou zijn van desinformatie. Dus daar hoor ik dan graag een reactie op. Dan een tweetal wat meer technische reacties. Het werd ook al door de SGP aangegeven van eigenlijk zou het dan beter zijn om een amendement in te dienen, want de inhoud van de kadernota wijzigen via een motie, dat is niet mogelijk. Ik zou zeggen, dien een agenderingsverzoek in bij het presidium voor dit thema. En dan doen wij van harte mee met de discussie. De voorzitter: Ja, twee tips. De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel, voorzitter. We hebben het wel te doen met Forum, een politiek café met Derk, dat wordt nachtwerk. Maar inderdaad eens met mevrouw Koekoek, ik zeg van, ik zou het ook via het presidium agenderen. Volgens mij is dat niet hier, hoeven we dat hier niet te doen bij de kadernota. Dank u wel. De voorzitter: Oké. We proberen herhaling wat te voorkomen. De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, ik was even gedesillusioneerd zelfs, want wellicht is deze motie wel doorspekt met desinformatie.

Wie zal het zeggen? Maar dat even zonder gekheid. Kijk, de SP hanteert eigenlijk ook wat de AIVD ook hanteert als uitleg voor desinformatie. Dat is dat opzettelijk informatie verdraaid wordt, feiten of nee meningen als feiten worden weergegeven. Nou, daar gaat de SP verder niet in mee. Een ideologische discussie daarover, prima, maar daar zullen wij verder ook niet aan meedoen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja, voorzitter, ik vind dit best een lastige. Ik hoorde de heer Van Rijn net van desinformatie voor de een is niet desinformatie voor de ander. Dat maakt het gesprek op voorhand al bijna onmogelijk, want als je niet een eenduidige definitie hebt van wat nou desinformatie is, dan denk ik van oké, waar leidt dan zo'n gesprek toe? Daarnaast, ik ben altijd bereid om in gesprek te gaan, daar gaat het niet om, maar ik zou het, zeg maar, voorafgaand aan het gesprek wel heel erg op prijs stellen als Forum begint met hun eigen desinformatie te ontkrachten, bijvoorbeeld als het gaat over de lessen van het COC in het basisonderwijs, de lentekriebels of wat dan ook. Dat helpt al wel om mij in de goede positie te krijgen, zeg maar. De voorzitter: De heer Van Dijk namens de fractie van de ChristenUnie. Gaat uw gang. De heer Van Dijk: Ja, dank, voorzitter.

De ChristenUnie ziet zowel desinformatie als misinformatie als een probleem in de samenleving en is er dus ook wel tevreden mee dat daar met een woord over wordt gerept in de kadernota. Ja, die basiscursus perspectieven leren, op zich vinden we dat best wel een interessante gedachte, maar niet zozeer hier aan de raadstafel, maar meer als een mooi gesprek, en dat meen ik ook echt, bij bijvoorbeeld de borrel beneden. Volgens mij is het echt een mooi onderwerp om daarover te spreken, maar niet in zo’n officiële setting. De voorzitter: Gemeentebelangen, mevrouw Hooijer.

Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, wij vinden dit een beetje zonde van de tijd. We vonden het al een motie waar we tegen aankeken, wat moeten we hiermee? We hebben het antwoord van de wethouder gehoord, allerlei discussie vormen. Ik denk dat een verzoek bij presidium met een paar partijen en hier verder maar geen aandacht meer aan besteden. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Ja, dank u, voorzitter. Nou, dat aanbod van de heer Reneman nemen wij graag aan, vanzelfsprekend, dat vinden wij altijd leuk. Nou, ik denk dat GroenLinks heel erg mooi daarnaast aangaf wat nou precies het probleem is, twee politieke partijen die een totaal andere visie hebben op LGBT, nou, dat gesprek dat kan, dat mag en dat moet ook hier plaatsvinden. Dan is het niet aan de overheid om per definitie al te zeggen wat nou de waarheid is of niet. Dat bepalen wij hier en dat is ook een beetje natu urlijk wat de ChristenUnie net zei, dat soort grote gesprekken die hebben hele grote maatschappelijke impact en die horen eigenlijk ook in het publiek gevoerd te worden. Dus mensen horen daar ook naar te kunnen luisteren en niet naar onze raadsvergadering die er werd gezegd. Nou, de heer Van Rijn en mevrouw Koekoek, wat is onze definitie van desinformatie? Nou, Forum voor Democratie staat er dus heel erg in, dat merkte u misschien net ook wel aan mijn betoog, wij geloven niet dat desinformatie bestaat.

Ja, er zijn best wel actoren die met bepaalde belangen bepaalde informatie uitbrengen, maar dat is het politieke debat. Want alles zijn bepaalde belangen, iedereen heeft belangengroepen, die heb je ook overal en iedereen heeft zijn eigen belangen en iedereen heeft de neiging om hun eigen belang op zo'n manier neer te positioneren, op zo'n manier te framen, dat het uiteindelijk gehonoreerd wordt, maar dat is politiek. Dus het is niet aan de overheid om dat te gaan doen. Het is echt ook zeer gevaarlijk dat de overheid dat ook in scholen gaat doen. En ik snap dat het inderdaad vanuit de landelijke overheid komt, maar dat is heel gevaarlijk dat de landelijke overheid dat doet. Ja, dan ga ik ook nog even terug naar de SP toe, want de SP had het er ook over dat de SP de AIVD definitie hanteert. En dat is natuurlijk helemaal gevaarlijk, want dan krijg je dus een ding dat een geheime dienst, die überhaupt niet gekozen is, dat die mag gaan bepalen wat waar of niet waar is. Nou, waar is onze democratie dan? Dus laat dit lekker in de publieke arena plaatsvinden. Nou, we zijn blij dat een aantal partijen hebben gezegd dat ze best ons voorstel bij het presidium willen ondersteunen, dus dat gaan wij dan ook doen en we gaan zien van welke andere partijen hier nog bij aanhaken. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw slotbetoog en u volgt een andere route.

Gaan we door, we blijven in de hoek van Forum voor Democratie met de motie herstel van identiteit en vitaliteit onder de jeugd. De heer Vos: Ja, voorzitter. Ja, de laatste twee moties. Ik ga er wat sneller doorheen, ook in verband met de tijd. Ja, de laatste twee moties hebben we eigenlijk voornamelijk ingediend om ook daar de discussie over te laten gaan plaatsvinden hier in de raad, maar ook bij het college meer. We zien, we hebben het in ons stuk ook al benoemd, dat de jeugd hele grote problematiek hebben en bij ons is dat dus niet alleen van economische aard, het gaat niet alleen, dat los je niet alleen op door het vinden van een baan of het focussen op gelijke kansen. We zien dat de samenleving steeds minder vitaal wordt en vooral bij jongeren zie je dat terugkomen.

Dus daarom willen wij dat de gemeente zelf uitspreekt dat we nieuwe focus willen hebben bij de bestrijding van jongerendepressies, maar ook een algemene visie binnen de gemeentekaders dat we een hernieuwde focus willen leggen op twee pijlers, herworteling en vitaliteit en dat dit door middel van beleidsmiddel en maatregelen en initiatieven die, ze staan daar allemaal, het belang van de familie en de gemeenschapszin te versterken, het radicaal individualisme in te dammen en gemeenschapswaarden te bevorderen en voorbeeldfiguren en initiatieven te ondersteunen voor de bijdrage voor de psychologische en de spirituele gezondheid voor jongeren. Nou, wij hebben daar intern hebben wij daar ook nog, zijn we nog

steeds het gesprek over aan het gaan binnen de fractie, dat willen we eigenlijk ook met jullie, dus jullie moeten deze motie en de komende motie eigenlijk als een soort opener zien. Misschien wijzigen we daar nog wat aan en daar staan we ook heel erg open wat andere partijen ervan vinden, dus die kunnen ons benaderen en wij staan daar heel erg open in. Dus dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar de kant van het college. De heer Westendorp, gaat uw gang. Wethouder Westendorp: Ja, voorzitter, dank u wel. Om te reageren op de motie, volgens mij gaat de motie uit van een onderliggende zorg voor onze jeugd. Nou, die zorg, die delen wij ook, wat dat betreft en als ik de kadernota in elk geval vanuit het collegeperspectief doorneem, dan zie ik daar aandacht voor mentale weerbaarheid, gezinscontext van onze jeugdigen, kijken naar juist ook naar zaken, niet alleen naar het individualisme, maar ook naar het collectief om dingen te verbeteren, naar dingen kijken naar de context van het kind. Er staan een aantal voorbeelden in waar we erop in willen zetten dus ja, de motie lezende, zeg maar, zou ik kunnen constateren dat we eigenlijk de motie al aan het uitvoeren zijn door juist in te zetten om die zorgen die Forum voor Democratie ook ziet. Maar goed, kijkend naar de motie zouden wij dus constateren dat die eigenlijk overbodig is.

Maar dat laat ik graag aan de mening van uw raad. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er anderen die behoefte hebben om te reageren? Ja, dat is het geval. Ik begin bij mevrouw Koekoek. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, dank. De motie en vooral de zorgen die geuit worden in de motie, die herkennen we en die ondersteunen we ook wel, want we zien inderdaad de jeugd worstelen met zichzelf. Wat wij wel missen in deze motie is het belang, het expliciete belang wat genoemd wordt van stabiele gezinnen en van stabiele relaties. Dat is volgens ons de belangrijkste basis die je een kind mee kunt geven. Nog belangrijker dan alle materiële welvaart die je een kind mee kunt geven. Is Forum bereid om dat nog explicieter in de overwegingen mee te nemen van deze motie? Mijn eerste vraag. Daarna wil ik nog even terug naar de constateringen. Er wordt gesproken over een doodscultuur. Ik heb zelf wat moeite met dat soort woorden, maar ik ben ook wel vooral benieuwd waar dat op gebaseerd is. Daarnaast heb ik nog twee andere wat meer feitelijke vragen: waarom is dit niet ingebracht bij de nota jeugd, die volgens mij vorig jaar door de raad is vastgesteld? En wat is de relatie met de begroting? De voorzitter: Dank u wel. Ik maak eerst het rondje even af, als de heer Vos dat goed vindt. Ja, de heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, een sympathieke motie.

Ook de SP die maakt zich wel zorgen om de jongerencultuur op dit moment, dat staat ook wel in de overweging, of nee, in de oproep naar het college om radicaal individualisme in te dammen. Dat is inderdaad spijker op de kop, want volgens de SP zijn de jongeren heel erg individualistisch. Maar waar dat allemaal precies door komt, kijk, wij als SP zullen natuurlijk zeggen: dat komt door het kapitalisme, andere partijen zullen daar andere oorzaken mee hebben, maar ik denk niet dat we iets hebben aan al die oorzaken te benoemen. We moeten echt richting de oplossingen gaan en dat kunnen we niet alleen op gemeentelijk niveau, dat moeten we op landelijk niveau doen. Er moeten echt een drastische aanpak komen ook om met de jongeren in gesprek te gaan, want in mijn beleving is het juist dat de jongeren zich gewoon totaal niet gehoord voelen worden, dat we daar meer mee bezig moeten. De SP zal dan deze motie verder ook niet ondersteunen, omdat die enerzijds ook al overbodig is, maar ik denk ook dat we deze motie of de strekking van deze motie echt op nationaal of eigenlijk wel op mondiaal gebied moeten proberen over te nemen om te kijken van hoe kunnen we voorkomen dat jongeren nog verder aan het afglijden zijn? Dan generaliseer ik, want het gaat ook met heel veel jongeren wel goed, trouwens.

De voorzitter: De heer Van Dijk. De heer Van Dijk: Dank, voorzitter. Wij zullen de motie niet steunen omdat de gemeente wat ons betreft op dit moment doet wat zij kan op dit punt. Wij onderschrijven wel een aantal constateringen van Forum. En als je het dan hebt over zo'n onderwerp herworteling, dan is de vraag, wat is dat dan precies en dan maakt het christelijk sociale hart van de ChristenUnie fractie wel een sprongetje, want we zijn elkaar vanavond boeken aan het aanbevelen en dan zouden wij de fractie van Forum willen aanraden om de Bijbel er eens bij te pakken, die staat bomvol goede verhalen en een inspiratiebron over wat het goede leven nou precies is. En daar kunnen we, denk ik, met elkaar als samenleving wel wat van opsteken. De voorzitter: De literatuurlijst wordt steeds langer. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Ja, wij vinden dit ook een overbodige motie en ook de verkeerde plek hiervoor. Want zoals mevrouw Koekoek ook al aangaf, dit had heel goed bij de nota jeugd gekund. En dan hadden we daar met zijn alle gesprekken over kunnen voeren. Maar dit heeft niet echt iets te maken met de kadernota, dus wij steunen dit niet. De voorzitter: Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, voorzitter, dank u wel.

Nou, we moesten hem eerst wel even twee keer lezen voordat alle moeilijke woorden en sommige termen beschreven staan, maar we zien er een aantal goede dingen in, maar een bepaald taalgebruik, woorden en bullets waar we zeker wel moeite mee hebben. We herkennen wel het individualisme van de jeugd en in het algemeen wel in deze tijd. Maar we zeiden van bij GALA, het IZA en de nota jeugd, daar ligt er volgens ons ook al veel de focus op dit soort dingen. Maar goed, het is mooi, in ieder geval, dat we ons zorgen maken en dat Forum zich ook zorgen maakt over de jeugd, want dat doen we ook zeker wel. We nemen het in ieder geval nog weer mee terug naar de fractie. De voorzitter: Mevrouw Schonewille. Mevrouw Schonewille: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, re problemen rondom jongeren en kinderen zijn ons ook zeker niet onbekend. We zien in deze motie echter wel een heel aantal punten terug die voor ons wat ingewikkeld zijn. We denken namelijk dat wat Forum in deze motie bedoelt, door hen anders geïnterpreteerd en ingevuld wordt dan wat wij graag zouden willen zien.

Herworteling en vitaliteit vinden we dan ook nogal een beetje vage begrippen in deze en daarnaast denken we ook ja, wie bepaalt dan wat zelfverbetering is of hoe een samenleving er precies uit zou moeten zien? Dat vinden we ingewikkeld, want we zien juist dat het strak inkaderen van de maatschappij van wat je wel en niet mag zijn. Dat dat kan zorgen voor problemen. Als we de woorden, zoals Forum voor Democratie het noemt, interpreteren zoals wij dat graag zouden zien, bijvoorbeeld het belang van een sterker systeem om een gezin heen, dus een stevige basis. Nou ja. De heer van Eck haalde dat al aan in onze bijdrage. De moerassen onder de ladder zorgen voor stevige grond, als het ware, zien we dat als groot goed en vinden we deze motie dan eigenlijk ook overbodig, omdat, andere partijen hebben dat ook al aangehaald, de nota jeugd daar eigenlijk al voldoende in voorziet, net als andere nota's die we ook hebben vastgesteld zoals de armoede kader. Et cetera, et cetera. De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij heb ik in deze ronde de heer Van Rijn nog niet gehoord. De heer Van Rijn: Scherp gezien, voorzitter, dank u wel. Ja, zorgen over de jeugd. Ja, die hebben wij ook. Gelukkig gaat er ook heel veel goed bij sommige jeugdigen, we moeten ook niet alles over één kam scheren.

Maar een ding is zeker, wij als gemeentebestuur zijn zeker verantwoordelijk voor onze jeugd hier in de gemeente Hoogeveen. Daar moeten we niet een afschuifsysteempje van maken. Nee, wij moeten proberen om het welbevinden van onze jeugd hier te optimaliseren. En wat dat betreft is dit wel een soort aanzet daartoe van let op, laten we daar nou eens meer op inzetten. Verder, om het niet te lang te rekken, voorzitter, sluiten wij eigenlijk voor de rest aan bij de woorden die mevrouw, Femke mag ik niet zeggen. Koekoek gesproken heeft van het CDA. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. De heer Kleine. De heer Kleine: Dank u wel, voorzitter. Een kleine aanvulling van mij op deze motie en ook de volgende motie, vorige week heb ik genoemd dat Forum inderdaad geen echoput is en dat dat ook onze kracht is. Dus om een punt over te brengen is onder andere inhoud is belangrijk en timing is belangrijk. En met name dat laatste zorgt ervoor dat wij intern hierover ook nog in gesprek gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat brengt wat meer spanning op de motie. Benieuwd naar hoe het er over veertien dagen bijstaat. Dank voor die cliffhanger. Voldoende? Ja, voor iedereen voldoende? De heer Vos, ja. De heer Vos: Ja, nou, het is weer een spannende dag. Het worden weer wat spannende weken, heb ik gehoord.

Nou, even op mevrouw Koekoek reageren over het belang van gezinnen, wat het CDA mistte en misschien de SGP ook, daar staan we natuurlijk voor open om dat of toe te voegen of we kijken wat we ermee gaan doen, maar daar hebben we ook nog wel even contact over met elkaar. Het tweede, waarom niet bij de nota jeugd? Dat hoorden we ook teruggekomen. Toen hebben wij daar ook een heel verhaal over gehouden, wat eigenlijk precies dezelfde strekking als dit was. Nu hebben we dat eigenlijk verpakt, omdat we dat bewust bij de kadernota wilden doen, omdat wij er belangrijkheid aan wilden geven. Het is iets groters, het is niet alleen iets wat alleen binnen de kadernota jeugd zou moeten zijn, het zou echt een hoofd domein moeten zijn waar eigenlijk al het beleid op gebaseerd zou moeten zijn. Dus wij vinden het zo belangrijk dat we het nu hebben benoemd. Nou, daarnaast, de SP had het over dat dit op mondiaal niveau moet gebeuren. Nou, dat is nou juist het probleem, dat het dus allemaal veel te groot en veel te ver bij mensen weg staat. Dat gaat dan juist om het lokale, dat is onderdeel van de geworteldheid eigenlijk, zo dicht mogelijk bij de mensen. Ja, het loslaten van de inkadering van de PvdA. Persoonlijk heb ik daar de mening over dat men nu tegenwoordig spiritueel echt minder gelukkig is dan dat ze vroeger waren. En dat gaat in een rap tempo nog erger worden.

Dus wij zijn helemaal niet allemaal zo gelukkig tegenwoordig met al, met die vrijheid, zogenaamde vrijheid. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naar mevrouw Koekoek. Mevrouw Koekoek: Ja, nog twee dingen. Ik heb nog geen reactie gekregen op de term doodscultuur en de onderbouwing daarvan. U zegt nou het hoort thuis in de begroting, maar dan nog snap ik niet de relatie met de begroting, want komt u dan met een voorstel? Verwacht u een voorstel van het college om volgend jaar nieuw beleid hier voor op te gaan stellen? Kunt u dat nog even concreet maken? De heer Vos: Ja, het tweede gedeelte, dat zullen wij … Wij willen inderdaad willen we daar meer over gaan doen, dus u kunt ook vanuit onze kant ook andere moties verwachten hierover het komende jaar en we willen ook graag in contact met het college daar zeker meerdere initiatieven voor gaan openen. Wij zetten bijvoorbeeld al te denken dat we eigenlijk in een bepaald groot thema congres willen organiseren over weerbaarheid bij jongeren. Dat leek ons ook een heel interessant idee. Als andere partijen dit misschien ook interessant vinden of het college het interessant vindt, kunnen we daar zeker over praten. Dat lijkt me heel erg belangrijk en dat we zeker daar ook die jongeren echt bij betrekken uit Hoogeveen. Nou, dat was één

voorstel en die andere ben ik alweer kwijt. Dus dan moet u me … Oh, doodscultuur. Ja, nou, als we naar de cijfers kijken, dat staat natuurlijk ook in de motie, dan leef je echt niet in een gezonde samenleving en als gewoon echt bijna 40 procent van je jongeren er gewoon over na heeft gedacht over zelfmoord, ja, hoe moet ik het anders noemen? Moet ik dan, denken, ik moet op mijn woorden letten, maar dit is toch verschrikkelijk is dit? Nou, en dan is het belangrijk om dat soort woorden te gebruiken om de ernst ervan aan te geven. De voorzitter: Dank voor uw nadere duiding. Daar wou ik eigenlijk dan ook wel gewoon bij laten. Dan zien we over veertien dagen wel of de motie er nog is dan mag u, wat mij betreft, zo in één keer door naar de volgende motie, dat is de motie over de Hoogeveense binnenstad. De heer Vos: Helemaal goed. Ja, deze zal ik … Ik zal proberen nog sneller te gaan. Ja, nou, motie Hoogeveense binnenstad. We hebben inmiddels hebben wij ook met de VVD al even contact gehad, met de heer Klok, over wat we in welke vorm we het eigenlijk nog meer zouden kunnen maken, meer kunnen uitbreiden. Dit was ook om de discussie eigenlijk te starten over de specifieke architectuur en de esthetische waarde van gebouwen. Wij vinden dat esthetiek een belangrijk voer voor de ziel is eigenlijk, dus mensen worden ook gelukkiger bij mooie gebouwen, mooie stedenbouw.

En ja, wat de taak daar van de overheid in is gelegd, daar moeten we het misschien met elkaar over gaan hebben nog, maar wij vinden het wel belangrijk dat dit geagendeerd gaat worden en een verdere uitwerking hiervan ook zullen wij misschien met de VVD samen en misschien met wat onder ondernemers om het wat breder te trekken, nog gaan doen, maar dat kunt u nog van ons verwachten. De voorzitter: Maar je hebt de VVD nog niet weten te verleiden om mede-indiener te zijn? De heer Vos: Nee, dat nog niet. Communicatie is pas laat geweest. De voorzitter: Werk aan de winkel, zou ik zeggen. Ik kijk naar wethouder Wind. Wethouder Wind: Ja, voorzitter, dank, voorzitter. Deze motie roept het college op met een algemene visie te ontwikkelen en specifiek ook rondom de Hoogeveense binnenstad. Nou, ligt er al een nota ruimtelijke kwaliteit, er ligt een bestemmingsplan binnenstad, er ligt een structuurvisie en een ontwikkelvisie op het stadscentrum. Is op zich voor het college visie genoeg, visie voldoende om aan de slag te gaan ‘…’ dat wat in deze motie wordt benoemd. Dus wat het college betreft, ontraden we deze motie. De voorzitter: Geen verplichting, maar u mag reageren. VVD, de heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik word zo vaak genoemd in het betoog van de heer Vos, dus dan moet ik wel.

Nee, we hebben het er inderdaad van tevoren over gehad en de binnenstad gaat ons aan het hart, dus eigenlijk elke partij die een motie indient over binnenstad, gaan we mee in gesprek. En wat wij belangrijk vinden, is dat dit breder wordt gedragen dan alleen met politieke partijen. Want de binnenstad betreft zoveel belanghebbenden, zoveel stakeholders, en weet je, dat is waar wij het gesprek over aan moeten gaan. Niet alleen hier in de raad, maar ook buiten de raad, omdat het zo'n vitaal iets is bij ons in de gemeente. Kijk bijvoorbeeld naar Hoofdstraat Zuid, wat dat al heeft gedaan met de Hoofdstraat of wat het nu doet met de hoofdstad, hoeveel mooier dat wordt. Dus ik kan verder gaan met mijn betoog over Hoofdstraat Zuid, maar dat zal ik niet doen omwille van de tijd. Maar ik vind het prachtig. Dus vandaar hadden we dat gesprek en ik vind het belangrijk om daar meerdere stakeholders bij uit te nodigen en niet vanuit een partij of meerdere partijen deze motie in te dienen en te laten aannemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Otten.

De heer Otten: Dank u wel, voorzitter. Ik ben het volledig eens met de wethouder over de nota ruimtelijke kwaliteit in het centrum. Ik denk dat het het strengste welvaartsstuk, hoe noem je dat, stedenbouwkundige plan is waarbij waar de hoogste criteria gelden voor het bouwen, zeg maar, welstand genoemd. Wij hebben als CDA juist altijd gepleit om zo min mogelijk met welstand te bouwen, waar dat gebeurt, gebeurt het hartstikke mooi, want de mensen maken allemaal mooi dingen, maar zo gauw als overheid zich er mee gaat bemoeien, wordt alles eentonig. Dat hebben we gezien dat dat in de Hoofdstraat ook ging gebeuren. Het werd niet meer mooi, het werd, de Kijkshop, zulk soort winkels, die hebben daar een hele slechte reputatie door gekregen. Maar in Hoofdstraat Noord zijn onder deze nieuwe nota ruimtelijke kwaliteit prachtige huizen gebouwen in de stijl die we daar graag willen hebben. En volgens mij is dat voldoende daar en wij pleiten er juist voor om in het centrum die kwaliteit in stand te houden, want ik snap precies wat u bedoelt, maar om daarbuiten wil ik liever ruimte geven aan de mensen voor hun eigen creativiteit. Kijk, dat hebben ze vroeger gedaan aan de van Limburg Stirumstraat, daar is geen een huis gelijk, iedereen heeft een eigen prachtig huis gebouwd en nu staan daar de duurste huizen, zeg maar, van Hoogeveen.

Dat gebeurt bijvoorbeeld op het Beukemaplein, welstandsvrij, alles door elkaar, prachtige woningen. Mensen zijn er hartstikke blij mee en iedereen zegt goh, elk huis heeft zijn eigen karakter. Ja, dat is wat anders dan zo in een rij. Dus ik ben het met u eens dat dat in het centrum gebeurt dat al, volgens mij. En laten we in de rest van Hoogeveen de mensen zoveel mogelijk de ruimte geven om hun eigen mooie huis te bouwen en laten we daar niet teveel mee bemoeien, want daar wordt het helemaal niet beter mee. De voorzitter: Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, dank u wel. Ja, als Gemeentebelangen zijn wij voor behoud van historische gebouwen die er nu al zijn. Maar wat dit aangaat, willen we dat niet allemaal vast gaan leggen, want we vragen ons ook af, wie gaat dan zeggen wat mooi is en wie bepaalt dat? Ik ben het met meneer Klok eens, ik denk dat we dit breder moeten zien en mensen die daar wonen of werken of winkels hebben, die daarbij te betrekken. Maar dat is niet aan ons, lijkt ons. De voorzitter: De heer Bauer. De heer Bauer: Ja, dank u wel, voorzitter. In de motie wordt gepleit voor het in acht nemen van de historische bouwstijl. Hier staat de PvdA wel achter, tevens staat de PvdA achter het bevorderen van bouwprojecten voor sociale huur, dat staat er ook in verwoord, allemaal goede concepten.

Echter is de PvdA ook van mening dat dit al uitgebreid staat vastgesteld in de nota ruimtelijke kwaliteit, zoals de wethouder ook al aanstipte. Voorzitter, tevens staat de motie vol met subjectieve aannames. Er wordt namelijk gesproken over gebouwen met schoonheid en gebouwen waar iedere Nederlander trots op kan zijn. Maar, voorzitter, wat bijvoorbeeld u mooi zou vinden, hoef ik niet mooi te vinden. En als de motie volstaat met subjectieve aannames, dan kunnen wij er al niet mee instemmen. De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad. Van heel de wereld komen er vanuit alle landen komen ze naar Amsterdam om de bouwstijl van die woningen daar te bekijken, want iedereen vindt dat mooi. Dus er is wel zeker een bepaald iets dat, zeg maar, algemeen mooi genoemd kan worden. En er zijn ook in de Hoofdstraat hele mooie gebouwen waar je van zegt: ja, dat past hier goed. Er zijn er ook bij, ik heb het net ook gehoord aan die kant, dat je zegt van nou, dat had hier toch eigenlijk niet moeten staan. Dus er zit wel enige sympathie in, maar ja, we hebben het ook gehoord dat wij echt al wel veel … Dus de oproep aan het college, dat zou dan eigenlijk misschien veranderd moeten worden dat er meer aandacht … Maar ik heb wel een

concrete vraag aan Forum, als dat nog kan op dit late. Want we hebben die nieuwe plannen gezien, voor de Tamboerpassage. Vinden jullie dat, wat je daar gezien hebt, die verbeelding, vinden jullie dat acceptabel voor Hoogeveen, of zeg je van nou, dat mag ook nog wel een beetje meer richting deze stijl opgaan? Dank u wel. De voorzitter: Ik weet niet of het helemaal raakt aan de motie, maar dat horen we dan zo meteen wel. Volgens mij was ik bij de heer Van der Meer gebleven. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Nou ja, ik sluit wel een beetje aan bij de woorden van de heer Bauer van de PvdA. Er staan nogal wat dingen in die je, waarschijnlijk waar je net zolang over kunt discussiëren als over desinformatie. Datzelfde geldt voor esthetiek. Volgens mij en ik zit er niet op te wachten dat Hoogeveen een soort van eenheidsworst wordt die iedereen mooi vindt. Volgens mij is dat ook een soort van Utopia, dus dat gaan we niet bereiken met elkaar. En het waarborgen dat alle door de semioverheden neergezet gebouwen van zodanige schoonheid zijn dat iedere Nederlander er trots op kon zijn, laten we dat vooral niet doen in Hoogeveen, want het is hier druk genoeg. De voorzitter: De heer Van Dijk. De heer Van Dijk: Dank, voorzitter.

Ja, de tijd van betonnen VV…, VVD, wou ik zeggen, maar ja, positief is het niet, betonnen V&D gebouwen in binnensteden ligt gelukkig wat achter ons, geen grote betonnen kolossen meer. Dus in dat opzicht houdt ook de ChristenUnie van goede en mooie ruimtelijke ordeningen. Tegelijkertijd, de drie punten die hier staan, die onderschrijven wij, maar die zijn wat ons betreft al voldoende geborgd in andere visiestukken van de gemeente. Dus wij zijn niet voornemens om deze motie te steunen. Maar er is wel een optie om daar verandering in te brengen en die heeft ook te maken met schoonheid van de omgeving, zal ik maar zeggen. Dat heeft te maken met de hoeveelheid reclame-uitingen. Dat staat ook in ons verkiezingsprogramma, daar zouden wij graag verandering in zien. Onze samenleving wordt steeds meer gevuld met teksten over koop dit, lease dat, leen dit waarin ons allemaal dingen worden aangeprezen, ook in onze binnenstad. Dat mag, wat ons betreft, best een beetje minder, al is het maar omdat landelijke ketens daar onze lokale ondernemers soms wat onder de voet lopen. Dus ik ga afronden. Dus als u daar wat in wil doen, het terugbrengen van de hoeveelheid reclame-uitingen, doet de ChristenUnie graag mee. De voorzitter: Nou, mooi dat die gratis tip is meegeven. Het is wel een beetje een nieuw debatpunt, dus wat mij betreft hoeft er niet op gereageerd te worden. De heer Klok zag ik nog.