Document · PDF

2a BP Moerbeek 6_6a en 10 't Veld_Bijlagen bij de toelichting

Raad 18 december 2025, gemeente HollandsKroonBij agendapunt: Raadsvoorstel Bestemmingsplan Moerbeek 6-6a en 10 't Veld25.888 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

5.5 Handhaving Uit de groepsgesprekken die hebben plaatsgevonden met afgevaardigden van de vier gemeenten, is duidelijk geworden dat niet-vergunde huisvesting niet gedoogd wordt.

Bijlage 1: Inventarisatie buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen B1.1 Totale populatie bedrijven in De Kop Op basis van het aandeel buitenlandse werknemers naar brancheactiviteit wordt vastgesteld dat de branches: landbouw, tuinbouw, veeteelt, visserij, bouw en industrie (meer specifiek: voedingsindustrie; delfstofwinning en energievoorziening en metaal industrie) ruim 90% van de totale populatie bedrijven met buitenlandse werknemers binnen De Kop verklaren. In enkele gevallen is sprake van de aanwezigheid van buitenlandse werknemers binnen de branches groothandel, transport en zakelijke dienstverlening, maar in absolute aantallen zijn deze als gering aan te merken. Vanuit deze onderzoeksbevinding is besloten de detaillering in aantallen buitenlandse werknemers, extrapolatie in aantallen over de komende drie jaar, de onderliggende en afgeleide behoefte aan huisvestingsplaatsen en de wijze waarop de huisvesting momenteel binnen de regio geregeld is, te beperken tot de branches: agrarische sector; bouw en industrie. In absolute aantallen wordt een opwaartse correctiefactor van 10% op het geïnventariseerde aantal buitenlandse werknemers binnen De Kop doorgevoerd om daarmee recht te doen aan het aantal buitenlandse werknemers werkzaam binnen de overige branches.

B1.1.1 De werkwijze De werkwijze waarop de totale populatie bedrijven in het onderzoeksgebied toebehorend aan de agrarische sector, bouw en industrie werd samengesteld, is als volgt gedaan. 1. Als bronbestand voor de telefonische dataverzameling is gebruik gemaakt van Graydon / Marktselect. Dit bestand is voorzien van informatiecomponenten op recordniveau die noodzakelijk zijn voor het telefonisch benaderen en uitvoeren van de telefonische bevraging. Het gaat hierbij om de brancheactiviteit; het aantal werknemers op de vestiging; de postcode aanduiding; namen van contactpersonen en telefoonnummer. Dit bronbestand omvat echter niet de totale populatie bedrijven en kan daardoor niet als schattingsindicator voor alle bedrijven in instellingen in Nederland gelden, of voor de regio Noord-Holland Noord voor dit doel worden aangewend. 2. Daarom werd als bronbestand voor de bepaling van de totale populatie bedrijven in Nederland gebruik gemaakt van het Lisa bestand. Dit bestand wordt binnen beleidsonderzoeken doorgaans als bron gezien voor het bepalen van de totale populatie. 3. Als basis voor het bepalen van de totale populatie bedrijven binnen de gemeenten Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer werd gebruik gemaakt van het Graydon bestand, waarbij gefocust is op de branches agrarische sector, bouw en industrie, uiteraard gecrost naar aantallen werknemers.

Vervolgens zijn deze aantallen gecorrigeerd naar de totale (landelijke) populatie op basis van Lisa.

Onderstaand een inschatting van het totale aantal bedrijven binnen de branches waarin ruim 90% van alle buitenlandse werknemers binnen De Kop worden aangetroffen. 2017: Totale populatie bedrijven in de 4 gemeenten: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 werknemer

2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

823

550

1.509

35,6%

Bouw

1.736

260

2.149

50,7%

Industrie

322

130

579

13,7%

Totaal

2.882

940

234

4.237

Samenvattend: het totale aantal bedrijven waarover uitspraken wordt gedaan bedraagt 4.237 bedrijven, waarbij het overgrote deel (ruim 65%) bedrijven met 1 werknemer betreft. Gekeken naar brancheactiviteit behoort veruit het grootste deel van de bedrijven (ruim 75%) toe aan de branches agrarische sector en bouw.

B1.1.2 Bedrijvenpopulaties per gemeenten Onderstaand de populaties van bedrijven actief in de drie branches, weergegeven per gemeente (Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon). Hierin staan de aantallen bedrijven gevestigd in elke gemeente, uitgesplitst naar de drie brancheactiviteiten en werknemersgrootteklasse. De gemeenten Hollands Kroon en Schagen zijn in termen van aantallen bedrijven naar genoemde drie branches significant groter dan de gemeenten Den Helder en Opmeer. Daarnaast heeft de gemeente Hollands Kroon relatief en absoluut beschouwd, veel bedrijven in de agrarische sector gehuisvest. Binnen de gemeenten Schagen worden relatief en absoluut beschouwd veel bouwbedrijven aangetroffen.

Populatie bedrijven in Opmeer (2017) 1 werknemer

2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

119

25,4%

Bouw

229

281

59,7%

Industrie

14,9%

Totaal

336

470

Populatie bedrijven in Schagen (2017) 1 werknemer

2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

252

168

466

32,9%

Bouw

651

787

55,6%

Industrie

162

11,5%

Totaal

998

292

1.415 30

Populatie bedrijven in Den Helder (2017) 1 werknemer

2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

102

18,8%

Bouw

258

332

61,5%

Industrie Totaal

63 366

19 104

15 41

3 10

7 20

106 541

19,7%

Populatie bedrijven in Hollands Kroon (2017) 1 werknemer

2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

455

301

822

45,4%

Bouw

598

749

41,4%

Industrie Totaal

129 1.182

63 462

19 89

13 42

16 34

240 1.810

13,2%

B1.2

Aantal bedrijven met buitenlandse werknemers

B1.2.1 Aandeel bedrijven in De Kop dat met buitenlandse werknemers werkt Aan alle bedrijven die hebben deelgenomen in het onderzoek is de vraag voorgelegd in hoeverre zij in 2017 gebruik hebben gemaakt of nog steeds maken van de inzet van buitenlandse werknemers, hetzij in loondienst hetzij middels een detacheerder, uitzendbureau of in de vorm van een zzpconstructie. In onderstaande tabel is het aandeel te zien per branche, uitgesplitst naar werknemersklasse, van bedrijven dat met buitenlandse werknemers werkt of werkte in 2017.

2017: Penetratie van buitenlandse werknemers per branche en grootteklasse 2 tot 5 1 werknemer werknemers

5 tot 10 werknemers

10 tot 20 werknemers

20+ werknemers

Totaal

Agrarische sector

17,19%

15,44%

42,86%

64,71%

63,64%

21,04%

Bouw

0,23%

4,00%

4,88%

20,00%

13,33%

2,12%

Industrie

0,00%

5,88%

21,43%

2,33%

Totaal

5,42%

7,44%

13,76%

25,00%

25,53%

8,18%

Zoals te zien is, geeft 8,18% van alle bevraagde bedrijven in de drie gemeten branches in De Kop aan dat ze in 2017 van de inzet van buitenlandse werknemers gebruik hebben gemaakt of nog steeds maken. Naarmate een bedrijf groter in omvang is voor wat betreft het aantal werknemers, is de kans tot inzet van buitenlandse werknemers groter. Gemiddeld maken bedrijven met meer dan 10 werknemers in ruim een kwart van de gevallen gebruik van de inzet van buitenlandse werknemers. Met name de agrarische sector wijkt over de gehele linie af, hier is de inzet van buitenlandse werknemers hoger dan de andere branches.

B1.2.2 Aantal bedrijven per gemeente dat werkt met buitenlandse werknemers Onderstaand wordt een inschatting weergegeven van het absolute aantal bedrijven per gemeente in De Kop dat met buitenlandse werknemers werkt. De gemeenten Schagen en Hollands Kroon zijn veruit het grootst in termen van aantallen bedrijven die van de inzet van buitenlandse werknemers gebruik maken. Door afrondingen komen de absolute aantallen bedrijven naar gemeenten opgeteld niet 100% overeen met het totaaloverzicht van het totaal aantal bedrijven met buitenlandse werknemers wat eerder werd gepresenteerd en uitkwam op 394 bedrijven. Onderstaand de overzichten per gemeente.

Aantal bedrijven met buitenlandse werknemers in Opmeer (2017) 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal9

%-aandeel

Agrarische sector

63,2%

Bouw

9,6%

Industrie

27,1%

Totaal

Aantal bedrijven met buitenlandse werknemers in Schagen (2017) 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

129

96,4%

Bouw

3,6%

Industrie

0,0%

Totaal

134 32

Aantal bedrijven met buitenlandse werknemers in Den Helder (2017) 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

77,4%

Bouw

16,8%

Industrie

5,7%

Totaal

Aantal bedrijven met buitenlandse werknemers in Hollands Kroon (2017) 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

142

86,6%

Bouw

10,2%

Industrie

3,3%

Totaal

164

Er is afgerond op hele getallen. Hierdoor zijn de totalen soms hoger dan wanneer de aantallen in de tabel worden opgeteld.

Onderstaand het absolute aantal bedrijven in de drie sectoren dat met buitenlandse werknemers werkt.

Absoluut aantal bedrijven naar branche en grootteklasse dat met buitenlandse werknemers werkt 1 werknemer

2 tot 5 werknemers

5 tot 10 werknemers

10 tot 20 werknemers

20+ werknemers

Totaal

%-aandeel

Agrarische sector

141

296

88,3%

Bouw

8,8%

Industrie

3,0%

Totaal

145

335

B1.2.3 Gemiddeld aantal buitenlandse werknemers ingezet per branche/werknemersklasse Bedrijven die gebruikmaken van de inzet van buitenlandse werknemers geven aan gemiddeld ruim 13 buitenlandse werknemers in te zetten. Zoals te verwachten worden er meer buitenlandse werknemers ingezet naarmate het bedrijf groter is in termen van aantallen vaste medewerkers. Het aantal buitenlandse werknemers beweegt zich gemiddeld tussen 8 (binnen de kleinere bedrijven) tot ruim 35 buitenlandse werknemers binnen bedrijven met meer dan 20 vaste medewerkers in dienst. Gemiddeld aantal buitenlandse werknemers werkzaam bij de bedrijven in de 4 gemeenten: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon (2017) 2 tot 5 1 werknemer werknemers

5 tot 10 werknemers

10 tot 20 werknemers

20+ werknemers

Totaal

Agrarische sector

7,82

9,13

18,00

23,82

54,14

14,55

Bouw

6,00

9,50

1,50

3,00

8,50

5,85

Industrie

20,00

9,00

11,75

Totaal

7,78

9,19

14,67

17,35

35,25

13,24

B1.3 Aantal buitenlandse werknemers binnen de regio werkzaam Uit onderstaand overzicht blijkt dat er binnen de gedefinieerde drie branches waarbinnen naar schatting ruim 90% van de populatie buitenlandse werknemers werkzaam is, 4.046 buitenlandse werknemers werkzaam zijn. In totaal zijn er 4.446 buitenlandse werknemers werkzaam in De Kop, wonen ruim 800 buitenlandse werknemers buiten De Kop. Dit onderzoeksgegeven impliceert dat er binnen De Kop sprake is van 3.646 buitenlandse werknemers die daar zowel wonen als werken. Wat verder duidelijk wordt is dat het overgrote deel van deze populatie buitenlandse werknemers werkzaam is binnen de agrarische sector. 2017: Totaal aantal buitenlandse werknemers die in de 4 gemeenten werken: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 werknemer

2 tot 5 werknemers

5 tot 10 werknemers

10 tot 20 werknemers

20+ werknemers

Totaal

%-aandeel

Agrarische sector

1.106

775

650

450

776

3.757

92,9%

Bouw

182

4,5%

Industrie

108

2,7%

1.130

874

657

503

883

4.046

Totaal 3 branches Overige branches

400

Totaal alle branches

4.446

Onderstaand een schema met het aantal buitenlandse werknemers woonachtig in De Kop, maar elders werkzaam: Totaal aantal buitenlandse werknemers die buiten de 4 gemeenten werken, maar in de 4 gemeenten wonen (Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon) (2017) 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

291

325

272

488

206

1.582

54,3%

Bouw

1,3%

Industrie

1.248

1.291

44,3%

Totaal

291

331

274

531

1.483

2.912

Bovenstaande onderzoeksresultaten gecombineerd leiden tot de volgende vaststellingen: •

Binnen De Kop is er sprake van 4.046 werkzame buitenlandse werknemers.

•

Dit wordt verhoogd met 10% buitenlandse werknemers die werkzaam zijn binnen andere dan de drie genoemde branches waarbinnen ook inzet van buitenlandse werknemers

voorkomt. Daarmee wordt het aantal buitenlandse werknemers werkzaam binnen De Kop ingeschat op 4.446. •

Zo’n 800 van in De Kop werkzame buitenlandse werknemers, woont buiten De Kop (outsidein). Daarmee wordt het aantal buitenlandse werknemers dat zowel woont als werkt in De Kop, ingeschat op 3.646 buitenlandse werknemers (inside-in).

•

Daarnaast wordt ingeschat dat er sprake is van 2.912 buitenlandse werknemers die woonachtig zijn binnen De Kop, maar elders werkzaam zijn (inside-out).

Hiermee komt het gewenste aantal legale huisvestingsplaatsen binnen De Kop uit op zo’n 6.600 huisvestingsplaatsen (4.446 + 2.912 - 800). Indien dit contingent gewenste (legale) huisvestingsplaatsen over de vier doelgemeenten wordt verdeeld, leidt dit tot onderstaand overzicht. Hierbij dient te worden aangetekend dat de groep buitenlandse werknemers inside-out (woonachtig binnen De Kop en werkzaam buiten de regio) min of meer gelijkmatig over de vier gemeenten is verdeeld, conform de groep buitenlandse werknemers die zowel werkzaam als woonachtig zijn binnen De Kop. Per gemeente is berekend hoeveel buitenlandse werknemers er momenteel werkzaam zijn. Deze aantallen werkzame buitenlandse werknemers zijn vervolgens procentueel te verdelen over de vier gemeenten. Om tot onderstaand schema te komen is deze procentuele verdeling losgelaten op de gewenste huisvesting capaciteit van 6.600, om zo ook de buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in de omliggende gemeenten (maar gevestigd in de vier gemeenten) mee te nemen. Voor de gemeente Opmeer is in deze berekening een lichte verhoging doorgevoerd om redenen van het feit dat Opmeer vaker als woonplaats dan werklocatie door buitenlandse werknemers wordt ingezet. Daarmee komt het aantal mogelijk te realiseren huisvestingsplaatsen zodat alles vergund is, uit op ruim 3.100.

Benodigde huisvesting capaciteit

Opgave vergunde huisvesting

Niet vergunde huisvesting (verschil)

Opmeer

300

plusminus 265

Schagen

2.055

plusminus 900

1.155

Den Helder

720

plusminus 370

350

Hollands Kroon

3.525

plusminus 1.945

1.580

Totaal

6.600

plusminus 3.480

3.120

B1.4 Verwachte groei in vraag naar aantallen buitenlandse werknemers volgens werkgevers Aan alle bedrijven is de vraag voorgelegd wat naar verwachting de vraag naar aantallen buitenlandse werknemers voor de jaren 2018 tot en met 2020 zal zijn. Vastgesteld kan worden dat bedrijven die niet werken met buitenlandse werknemers, dit naar hun eigen verwachting in de komende drie jaar ook niet zullen gaan doen. Bedrijven die momenteel wel gebruik maken van de inzet van buitenlandse werknemers, verwachten geen sterke stijging in de inzet van aantallen buitenlandse werknemers in de komende drie jaar. Zoals blijkt uit de schema’s op de volgende pagina, wordt voor 2018 een groei van 6,6% voorzien in de inzet van buitenlandse werknemers, hetgeen in absolute aantallen neerkomt op een groei van ongeveer 300 huisvestingsplaatsen. Na een niet nader te verklaren geringe daling met naar schatting 100 arbeidsplaatsen voor buitenlandse werknemers in 2019, zal er op basis van huidige inzichten sprake zijn van een groei in inzet van buitenlandse werknemers van ruim 400 in vergelijking met de huidige situatie. Het totaal aan huisvestingsplaatsen komt daarmee op ongeveer 7.000 in 2020. Ter volledigheid is nogmaals het huidige aantal buitenlandse werknemers dat eerder in dit rapport werd gepresenteerd, hieronder weergegeven.

2017: Totaal aantal buitenlandse werknemers die in de 4 gemeenten werken: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

1.106

775

650

450

776

3.757

92,7%

Bouw

182

4,5%

Industrie

108

2,7%

Totaal

1.130

874

657

503

883

4.046

Onderstaand het verwachte aantal buitenlandse werknemers van 2018 tot 2020. 2018: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Agrarische sector

Totaal

%aandeel

1.109

719

601

531

874

3.834

88,9%

Bouw

177

264

6,1%

Industrie

196

217

5,0%

Totaal

1.109

896

616

579

1.115

4.315

2019: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Totaal

%aandeel

Agrarische sector

934

693

596

625

976

3.824

90,7%

Bouw

177

256

6,1%

Industrie Totaal

0 934

0 869

0 611

21 674

117 1.131

138 4.218

3,3%

2020: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon 1 2 tot 5 5 tot 10 10 tot 20 20+ werknemer werknemers werknemers werknemers werknemers

Agrarische sector

Totaal

%aandeel

1.124

724

596

621

1.015

4.080

91,3%

Bouw

177

256

5,7%

Industrie

117

135

3,0%

Totaal

1.124

901

611

666

1.170

4.471

Bijlage 2: Peiling onder buitenlandse werknemers (kwalitatief) In dit onderzoeksperceel staat de arbeidsmigrant zelf centraal. Hiervoor hebben in november 2017 in totaal twintig straatinterviews met Poolse buitenlandse werknemers plaatsgevonden op verschillende locaties in het onderzoeksgebied. Doel hiervan was om een eerste inzicht te verkrijgen in de percepties ten aanzien van huisvesting van de in het onderzoeksgebied werkzame buitenlandse werknemers10. Mogelijk is er geen representatieve groep buitenlandse werknemers bevraagd. Bij gesprekken op een groot aantal locaties bleek een groot gedeelte van de buitenlandse werknemers naar het thuisland te zijn vertrokken. De buitenlandse werknemers met wie wel gesproken is, geven aan dat de meerderheid van de buitenlandse werknemers van april tot september in Nederland zijn; november is een periode waarin veel buitenlandse werknemers naar het thuisland zijn. Onderstaande uitkomsten geven een beeld van de mening van 20 buitenlandse werknemers met wie gesproken is. De uitkomsten zijn niet representatief voor alle buitenlandse werknemers in het onderzoeksgebied. Op basis van onderstaande kunnen geen conclusies getrokken worden over de woonsituatie van buitenlandse werknemers. B2.1

Achtergrondkenmerken van de buitenlandse werknemers

•

De Poolse werknemer die het langste in Nederland is/naar Nederland komt om te werken, is in 2008 voor het eerst naar Nederland gekomen. De buitenlandse werknemer die het kortste in Nederland is, is in 2016 naar Nederland gekomen. De anderen zitten hier tussen in.

•

De leeftijden variëren van 23 jaar tot 54 jaar, de meesten zijn tussen 26 en 36 jaar oud.

•

Er is met meer vrouwen dan mannen gesproken (12 versus 8).

•

4 buitenlandse werknemers zijn hoger opgeleid, 11 middelbaar en 5 personen zijn laag opgeleid.

•

De meeste buitenlandse werknemers met wie gesproken is, werken in de land- en tuinbouw, één buitenlandse werknemer werkt in de logistieke sector.

•

Alle respondenten zeggen in Nederland ingeschreven te zijn. Slechts één respondent gaf aan zich direct bij aankomst in Nederland bij de gemeente te hebben ingeschreven, de rest deed dit pas na de periode van vier maanden11.

Voor een betrouwbaarder beeld van de meningen, percepties en behoeften van de buitenlandse werknemers is het wenselijk om deze groep over een langere periode te monitoren of structureel overleg in te plannen. 11

Het is niet bekend of de buitenlandse werknemers bij de gemeente zijn ingeschreven of bij het register nietingeschrevenen.

B2.2 Redenen om naar Nederland te komen en vooruitzichten De belangrijkste reden om naar Nederland te komen en hier al dan niet voor langere periode te verblijven, is een economische. Buitenlandse werknemers willen hier geld verdienen, om over een (groot) aantal jaren mogelijk definitief terug te keren naar het thuisland. Een enkeling is naar Nederland gekomen om redenen van gezinshereniging, omdat de partner reeds in Nederland werkzaam was. 15 buitenlandse werknemers hadden bij aankomst in Nederland al zicht op een baan, 5 zijn bij aankomst pas gaan zoeken naar een baan. De hoger en middelbaar opgeleiden waren in dit geval wat beter voorbereid op hun komst naar Nederland, ze wisten waar ze heen zouden gaan en waar ze terecht zouden komen. De lager opgeleiden moesten bij aankomst vaak zowel een baan als een woonruimte regelen. B2.3 Werkomstandigheden De buitenlandse werknemers hebben allemaal een contract voor bepaalde tijd en ze maken volgens eigen zeggen lange dagen. Van horen zeggen werken andere buitenlandse werknemers soms 50 tot 60 uur per week. Eén respondent geeft aan in contant geld te worden uitbetaald. Extra betaling voor overwerk vindt bij deze buitenlandse werknemer niet plaats, evenals uitbetaling bij ziekte. 14 buitenlandse werknemers (met name de hoger en middelbaar opgeleiden) zeggen overgekwalificeerd te zijn voor het werk dat ze uitvoeren. 39

B2.4 Duur verblijf 5 buitenlandse werknemers verblijven voor kortere periodes in Nederland en komen elk jaar terug. Voor de 15 anderen waarmee gesproken is, lijkt hun verblijf in Nederland eerder een vanzelfsprekendheid geworden dan een tijdelijke oplossing. Zij gaan zelf uit van een long-stay verblijf en wonen soms samen met de partner of het gezin. Zij wonen in ieder geval zelfstandig en hoeven de woonruimte dus niet te delen met derden. Een enkeling is bezig met het aanschaffen van een koopwoning. Dit zijn geen circulaire buitenlandse werknemers. Buitenlandse short-stay werknemers die bijvoorbeeld in de agrarische sector werkzaam zijn en daarmee met name in het seizoen werken, waren moeilijk te vinden, mogelijk door het meetmoment in november. Arbeidsmigratie lijkt dus voor een groot deel van de buitenlandse werknemers met wie gesproken is een structurele oplossing. Ze willen graag een eigen huis en het gezin in hun nabijheid hebben. Hun verbondenheid met Nederland is groot. Maar het is geen homogene groep werknemers: de persoonlijke situatie bepaalt de duur van het verblijf en het type woning. Desgevraagd zouden 3 buitenlandse werknemers op korte termijn wel terug willen naar het thuisland, nog eens 2 buitenlandse werknemers zouden binnen twee jaar willen terugkeren naar Polen. Maar niemand overweegt daadwerkelijk om op korte termijn definitief terug te keren naar het

thuisland. Eventueel wel op de lange termijn, met als voorwaarde dat er dan voldoende financiële middelen zijn opgebouwd om in het thuisland een goed leven te leiden. (Denken aan) vertrek terug naar het thuisland wordt dan ook niet primair ingegeven door onvrede met de huidige situatie, maar veel meer door heimwee naar het thuisland en plannen die men vooraf had gedefinieerd, te weten: hard werken, sparen en in het thuisland een woning kopen voor het gepensioneerde deel van het leven. B2.5 Woonomstandigheden en behoeften De buitenlandse werknemers hebben als ze het zelf voor het zeggen zouden hebben, eigenlijk allemaal behoefte aan een eigen woning waar alleen of met partner of gezin samengeleefd kan worden. Feitelijk geeft niemand er de voorkeur aan om met anderen in één huis te wonen waarbij ruimtes en voorzieningen gedeeld moeten worden. Dit wordt door 18 van de buitenlandse werknemers als ‘belangrijk’ aangemerkt. In totaal hoeven 14 buitenlandse werknemers geen woonvoorzieningen te delen. Desgevraagd wonen 5 van hen momenteel in een reguliere woning, 5 in een appartementencomplex en 4 zijn woonachtig op het terrein van de werkgever (niet zijnde een uitzendbureau). De overige buitenlandse werknemers wonen samen met anderen, niet zijnde partner of familie. Zij wonen bijvoorbeeld in kamers of chalets en beoordelen dit als een onwenselijke situatie.

Zij zijn hierover niet tevreden: ze wonen ver af van kernen en voelen hierdoor een afstand tot wat zij noemen: ‘een normaal leven’. Daarmee bedoelen ze dat ze in ieder geval voor wat betreft woongemak en locatie onderdeel van normale wijken willen zijn. De aangeboden huisvesting (niet zijnde de eigen woningen), wordt door deze buitenlandse werknemers als ondermaats gekwalificeerd. Het betreft hier kwalitatieve aspecten zoals vervallen woonruimten. Indien er met anderen samengeleefd moet worden, worden er opmerkingen gemaakt over te weinig sanitaire voorzieningen voor te veel mensen. Eén persoon kon dit uit eigen ervaring vertellen. Daarbij konden alle respondenten voorbeelden van anderen noemen waar het gaat om de staat van de huisvesting. De buitenlandse werknemers die wel een eigen woning hebben zijn zeer tevreden over de kwaliteit. B2.6 Waar wonen en werken buitenlandse werknemers De buitenlandse werknemers waarmee gesproken is, zeggen dichtbij de locatie waar ze werken te wonen. Ze zijn in mindere mate bereid om ver te reizen voor hun werk. Hierbij werd wel aangemerkt dat wanneer hun contract niet verlengd zou worden en ze noodgedwongen verder zouden moeten reizen, ze dit zeker zouden doen. De meest buitenlandse werknemers (18 van de 20) geven er ook de voorkeur aan dicht bij hun werklocatie te kunnen wonen.

Een mogelijke reden is het ontbreken van reiskosten: de meesten geven aan geen reiskosten te ontvangen, noch van de bedrijven zelf, noch van het uitzendbureau. Eén respondent gaf aan dat wanneer er sprake was van een eigen woning, de reiskosten zouden vervallen.

B2.7 Wie is verantwoordelijk De buitenlandse werknemers die voor hun komst al voorbereidingen hadden getroffen, hebben in het thuisland al hun woonruimte geregeld. De anderen waren voor het vinden van woonruimte afhankelijk van het uitzendbureau, het bedrijf waarvoor ze werken of van de gemeente. Eén respondent is via een woonbemiddelaar aan de ruimte gekomen. Deze persoon is ronduit negatief over de woonruimte: hij wil graag een grotere ruimte. Desgevraagd vinden de buitenlandse werknemers dat niet zij zelf, maar de werkgever of het uitzendbureau, verantwoordelijk is voor hun huisvesting. Slechts één respondent vond huisvesting wel de eigen verantwoordelijkheid. Ondanks de perceptie dat niet zij zelf verantwoordelijk zijn voor huisvesting, wil dit niet zeggen dat ze hebben gewacht: een groot deel had voor aankomst in Nederland zelf al gezorgd voor woonruimte. Van de buitenlandse werknemers die gesproken zijn, weegt het belang van het verdienen van geld en het daarmee opbouwen van een bestaan, zwaarder dan de locatie of het type woonruimte. Desgevraagd speelt de rol van de kwaliteit van de woonruimte, een ondergeschikte rol aan de keuze om in Nederland te verblijven. Dit gold voor alle respondenten. B2.8 Welkom in de buurt De buitenlandse werknemers die een eigen woning hebben, zeggen een warm welkom in de buurt te hebben gehad.

Ze hebben geen problemen ervaren met buurtbewoners die tegen hun komst waren. Opmerking hierbij is dat deze respondenten in woonwijken te midden van Nederlandse huishoudens wonen. Hier is huisvesting van buitenlandse werknemers incidenteel en kleinschalig, waardoor de weerstand mogelijk lager is. Een van deze respondenten gaf aan met taart te zijn ontvangen. Een andere respondent heeft aangegeven zich absoluut niet welkom te voelen in de buurt. B2.9 Bekendheid met voorzieningen Een ander opvallend punt was dat de buitenlandse werknemers desgevraagd niet zouden weten waar ze terecht kunnen indien ze vragen of klachten hebben over hun huisvesting. De bekendheid met voorzieningen en instanties is laag. Aan het bedrijf of de uitzender waarvoor ze werkzaam zijn, willen ze eventueel ongenoegen betreffende hun huisvesting liever niet adresseren. Daarbij geven de meeste buitenlandse werknemers aan geen plek te hebben of hun weg te kunnen vinden om met andere buitenlandse werknemers structureel van gedachten te wisselen. Desalniettemin lijken de netwerken van buitenlandse werknemers redelijk sterk: tijdens enkele gesprekken gaven de buitenlandse werknemers vaak voorbeelden en situaties van anderen buitenlandse werknemers. Maar dat er sprake zou zijn van een structureel overleg, al dan niet met instanties of werkgevers, daarvan zijn geen voorbeelden gevonden.

Een aanbeveling kan zijn om een informatiepunt in te richten waar buitenlandse werknemers terecht kunnen. Ook een website die in meerdere talen (waaronder Pools) benaderbaar is, lijkt hiervoor mogelijk gewenst.

Bijlage 3: telefonisch onderzoek onder bedrijven (kwantitatief) In dit onderzoeksdeel staan de bedrijven in de vier gemeenten en omliggende gemeenten centraal die werken met buitenlandse werknemers. Doel van dit onderzoek is om de kwantitatieve en kwalitatieve vraagstelling naar huisvesting te beantwoorden: hoeveel buitenlandse werknemers zijn er werkzaam in het onderzoeksgebied en hoe ontwikkelen de aantallen zich naar de toekomst. Alle bedrijven zijn telefonisch benaderd om de vragen te beantwoorden. B3.1 Contractsoorten van buitenlandse werknemers De meeste buitenlandse werknemers hebben een tijdelijk contract: van alle buitenlandse werknemers die werkzaam zijn bij de bedrijven, heeft gemiddeld 76% een tijdelijk contract. 12% heeft een nul-urencontract, 6% een vast contract en nog eens 6% een oproepcontract met voorovereenkomst. Bij bedrijven met buitenlandse werknemers heeft volgens inschatting van het bedrijf gemiddeld 17% van de buitenlandse werknemers op hetzelfde moment ook nog een andere dienstbetrekking. Opmerking hierbij is dat buitenlandse werknemers mogelijk gedurende een jaar meerdere werkgevers hebben waardoor zij voor een lange periode kunnen werken. Zeker buitenlandse werknemers die seizoenswerk doen, kunnen mogelijk eenvoudig van de ene baan naar de volgende overstappen. 42

Aan de bedrijven is gevraagd of ze de voor hen werkzame buitenlandse werknemers kunnen onderverdelen in onderstaande categorieën naar de duur dat buitenlandse werknemers bij ze in loondienst zijn/via een uitzendbureau of als zzp’er voor ze werken. Opmerking bij onderstaande tabel is dat deze niks te maken heeft met de totale periode waarin buitenlandse werknemers in Nederland verblijven. Ook is het mogelijk dat een bedrijf verschillende buitenlandse werknemers achtereenvolgens op één betrekking heeft werken, waarbij elke unieke buitenlandse werknemer bijvoorbeeld voor een bepaalde maximale duur werkt en opgevolgd wordt door een andere arbeidsmigrant. Dit schema legt dus geen verband tussen de duur van de werkzaamheden in het bedrijf (het werk hoeft niet ‘klaar’ te zijn na bijvoorbeeld 4 maanden) en de tijd die een buitenlandse werknemer in dienst is bij een werkgever. Meer dan de helft van de buitenlandse werknemers werkt voor een korte periode, dat wil zeggen maximaal 4 maanden bij een werkgever. Onderstaand een overzicht hoe lang de buitenlandse werknemers gemiddeld voor de bedrijven werken.

Hoe lang zijn de buitenlandse werknemers gemiddeld werkzaam voor een bedrijf

Alle buitenlandse werknemers

Maximaal 4 maanden12

54%

4 tot 6 maanden

25%

6 tot 12 maanden

14%

1 tot 1,5 jaar

Langer dan 1,5 jaar

Aan alle bedrijven die met buitenlandse werknemers werken is gevraagd hoe zij de huisvesting van buitenlandse werknemers zouden typeren. Deze vraag is bewust middels een open vraag gesteld om te achterhalen waaraan bedrijven denken en om verschillende percepties te achterhalen. Bij de beantwoording ervan, is te zien dat enerzijds de vraag vanuit het woongemak voor de buitenlandse werknemers wordt gezien, andere bedrijven gaan in op de kwantiteit van huisvesting. Op totaalniveau geeft 23% van de bedrijven als antwoord dat huisvesting ‘goed’ geregeld is, 6% vindt dat huisvesting ‘redelijk’ geregeld is. Een groot deel noemt aspecten die samenhangen met de kwaliteit van de huisvesting: 8% geeft aan dat er te veel buitenlandse werknemers per woning gevestigd zijn, 10% is van mening dat huisvesting ‘schandalig’ geregeld is en nog eens 10% van de werkgevers geeft aan dat er te weinig huisvesting beschikbaar is.

Aan de bedrijven en uitzendbureaus is gevraagd of zij de voor hen werkzame buitenlandse werknemers procentueel konden indelen naar de duur waarin zij werkzaam zijn voor het betreffende bedrijf. Bij deze vraag konden bedrijven en uitzendbureaus de voor hen werkzame buitenlandse werknemers verdelen naar 5 antwoordcategorieën: maximaal 4 maanden, 4-6 maanden, 6-12 maanden, 1-1,5 jaar en langer dan 1,5 jaar in dienst. Noot: wanneer een buitenlandse werknemer langer dan 4 maanden voor een bedrijf of uitzendbureau werkt, dan bestaat er een registratieplicht voor de werkgever. Mogelijk hanteren werkgevers daarom een grens van 4 maanden om niet te hoeven voldoen aan de registratieplicht. Dit is echter niet onderzocht in dit onderzoek. Aan de bedrijven en uitzendbureaus is niet gevraagd hoe vaak buitenlandse werknemers van bedrijf switchen.

Werkt met buitenlandse werknemers

Totaal

Werkt niet met buitenlandse werknemers

Huisvesting voor buitenlandse werknemers is goed geregeld

23%

25%

20%

Werkgevers bouwen wooneenheden op eigen terreinen

17%

20%

11%

Schandalig

10%

12%

Er is een tekort aan huisvesting

10%

12%

Dit wordt via uitzendbureaus geregeld

10%

14%

Er wonen teveel mensen in 1 woning

13%

Omtrent huisvesting is onduidelijke regelgeving vanuit gemeenten

Redelijk geregeld

Buitenlandse werknemers hebben vaak eigen woning (huur of koop)

Buitenlandse werknemers wonen op campings en vakantieparken

12%

Lastig probleem

Er is behoefte aan 'Polenhotels' (nieuwbouw of bestaande panden)

Huisvesting is heel wisselend, verschilt per werkgever hoe dit geregeld is

Huisvesting voor buitenlandse werknemers wordt steeds beter

Mensen niet isoleren van Nederlanders, maar juist integreren in dorpen

Buitenlandse werknemers geven veel overlast

Nederlanders moeten voorrang krijgen v.w.b. woonruimte

De inschatting van de werkgevers met betrekking tot het al dan niet hebben van een zelfstandige woonruimte voor de buitenlandse werknemers, is dat 28% van alle buitenlandse werknemers een zelfstandige woonruimte heeft en 72% niet. Ook is gevraagd een schatting te geven in wat voor soort woningen de buitenlandse werknemers wonen die bij de bedrijven in loondienst zijn. Onderstaand schema laat de verdeling zien. Woonruimte

Alle buitenlandse werknemers

Reguliere woonruimte

50%

Chalets / woonunits

18%

Wooneenheden in gebouwencomplex

17%

Hotel / pension

Kamergewijze verhuur / logies

Vakantie / recreatiepark

Overige woonvormen

De meeste buitenlandse werknemers, 45%, hebben volgens de bedrijven een short-stay verblijf. Het aantal buitenlandse werknemers dat een mid-stay verblijf heeft is 28% en 27% heeft een long-stay verblijf.13 Volgens 37% van de bedrijven is er de meeste behoefte tot 2020 aan mid-stay huisvesting. 36% verwacht short-stay en 27% long-stay. Bij 66% van de bedrijven wonen de voor hen werkzame buitenlandse werknemers binnen de gemeente waar het bedrijf gevestigd is. Bij 24% van de bedrijven wonen de buitenlandse werknemers in een gemeente in de regio: Den Helder, Hollands Kroon, Schagen of Opmeer, niet zijnde in de eigen gemeente. En bij 8% van de bedrijven wonen ze buiten de regio, maar wel in de provincie Noord-Holland. Bij 2% van de bedrijven wonen de bij hen werkzame buitenlandse werknemers buiten de provincie Noord-Holland. Doorgerekend naar de buitenlandse werknemers betekent dit het volgende: Huisvesting

Den Helder

Hollands Kroon

Schagen

Opmeer

Enkel binnen de gemeente waar deze vestiging gevestigd is

78%

51%

85%

40%

Indien niet in de eigen gemeente maar wel in de regio: Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer

11%

38%

51%

Buiten Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer, maar wel binnen de provincie Noord-Holland

Buiten de provincie Noord-Holland

11%

De buitenlandse werknemers die in Opmeer wonen, werken relatief gezien het minst vaak in hun eigen gemeente. Van alle bedrijven met buitenlandse werknemers, heeft gemiddeld 22% van de buitenlandse werknemers de partner of het gezin in Nederland wonen. Nog eens 10% van de buitenlandse werknemers is voornemens de partner of het gezin naar Nederland te halen.

Definities: short-stay is gedefinieerd als een kortdurend verblijf, dit kan dagen, tot enkele weken tot enkele maanden zijn. Mid-stay is gedefinieerd als een verblijf vanaf 6 maanden tot ongeveer 2 tot 3 jaar. Dit zijn meestal huisvestingsplaatsen die meer ruimte, comfort en privacy hebben dan short-stay. Long-stay is een vorm van huisvesting voor buitenlandse werknemers die meer dan 2 tot 3 jaar hier verblijven. Long-stay betreft reguliere huisvestingsplekken, maar dan specifiek voor de buitenlandse werknemers.

B3.2 Huisvesting door de bedrijven Een ruime meerderheid van de bedrijven, 67%, biedt geen huisvesting aan de bij hen werkzame buitenlandse werknemers. 24% biedt dit enkel aan de buitenlandse werknemers die in loondienst zijn en 10% van de bedrijven biedt alle voor hen werkzame buitenlandse werknemers huisvesting, ongeacht of ze in loondienst zijn of via een uitzendbureau voor ze werken. Aan de 67% van de bedrijven die de buitenlandse werknemers geen huisvesting bieden, is gevraagd of zij een inschatting kunnen maken hoe de voor hen werkzame buitenlandse werknemers dan hun huisvesting geregeld hebben. Woonvorm Huisvesting wordt geregeld via uitzendbureau

54%

Particuliere verhuur

24%

Huisvesting via een woningcorporatie

11%

Huisvesting via commerciële verhuur

Huisvesting bij familie / vrienden

Buitenlandse werknemers heeft huisvesting in eigendom

Andere huisvestingsvormen (bijv. hotel)

Van de bedrijven die huisvesting aan de bij hen werkzame buitenlandse werknemers bieden, heeft 92% huisvesting in eigendom. 3% regelt huisvesting voor de bij hen werkzame buitenlandse werknemers via een woonbemiddelaar, 1% van de bedrijven heeft hiervoor afspraken gemaakt met bijvoorbeeld recreatieparken. 5% heeft huisvesting op een andere manier ingeregeld (bijv. in eigen huis of bij een particulier). Tevens is aan de bedrijven die huisvesting aanbieden gevraagd hoe lang zij de voor hen werkzame buitenlandse werknemers faciliteren in de huisvesting. Doorgerekend naar de buitenlandse werknemers zelf, betekent dit dat 57% van alle buitenlandse werknemers voor maximaal 4 maanden door de werkgever gefaciliteerd wordt in de huisvesting. Voor 31% van de buitenlandse werknemers wordt de huisvesting 4 tot 6 maanden aangeboden, voor 7% 6 tot 12 maanden, 1% voor 1 tot 1,5 jaar. 5% van de buitenlandse werknemers wordt door de werkgever voor langer dan 1,5 jaar gefaciliteerd in de huisvesting. Op de volgende pagina een schema.

Duur huisvesting van de buitenlandse werknemers door bedrijven Tot 4 maanden

57%

4 tot 6 maanden

31%

6 tot 12 maanden

1 tot 1,5 jaar

Langer dan 1,5 jaar

B3.3 Perceptie op beschikbaarheid van woonruimte voor buitenlandse werknemers Aan alle bedrijven die hebben meegedaan aan het onderzoek (dus ook aan de bedrijven die niet samenwerken met buitenlandse werknemers) is gevraagd wat hun inschatting is met betrekking tot de huidige staat van huisvesting van buitenlandse werknemers. Is de perceptie van de bedrijven dat er een tekort is, of juist niet? Hierop geeft in totaal 55% van alle bedrijven aan dat ze van mening zijn dat er een tekort aan beschikbare woonruimte is. 20% is van mening dat er geen tekort is aan woonruimte. Indien de resultaten worden uitgesplitst naar bedrijven die wel met buitenlandse werknemers werken en de bedrijven die dat niet doen, is een verschil in perceptie te zien. Beide groepen zijn in onderstaande figuur tegen elkaar afgezet. Wat blijkt is dat de bedrijven die wel met buitenlandse werknemers werken, vaker denken dat er een tekort aan huisvesting is dan de bedrijven die niet met buitenlandse werknemers werken.

Indien er enkel gekeken wordt naar de groep bedrijven die wel met buitenlandse werknemers werkt, is nog een ander verschil te zien. In de volgende figuur zijn de bedrijven die met buitenlandse werknemers werken onderverdeeld naar het aantal buitenlandse werknemers dat zij in dienst hebben: 1-5, 5-20 en meer dan 20 buitenlandse werknemers in dienst. Hieruit blijkt dat er een verband is tussen het in dienst hebben van meer buitenlandse werknemers en de perceptie door het bedrijf op het tekort aan huisvesting. Namelijk: indien een bedrijf meer buitenlandse werknemers in dienst heeft, vinden zij vaker dat er een tekort is.

Op de vraag aan de bedrijven die met buitenlandse werknemers werken wie het voortouw moet nemen om meer huisvesting te realiseren (meerdere antwoorden mogelijk), zegt een ruime meerderheid van 79% van de bedrijven dat de overheid dit moet oppakken (59% vindt dat de gemeente dit moet doen, 19% noemt de provincie, 2% noemt de overheid in het algemeen). 46% vindt dat de bedrijven hier zelf voor verantwoordelijk zijn en 26% schuift deze verantwoordelijkheid naar de uitzendbureaus. 7% houdt makelaars en ontwikkelaars hiervoor verantwoordelijk, 2% legt de verantwoordelijkheid bij de buitenlandse werknemers zelf. 6% vindt dat alle partijen hier gezamenlijk voor verantwoordelijk zijn.

Van de bedrijven die met buitenlandse werknemers werken en die vinden dat er een tekort aan huisvesting is, geeft 27% aan dat een tekort aan huisvesting voor buitenlandse werknemers de bedrijfsvoering belemmert. Van die 27%, vindt 7% dat het een groot probleem is. Bij hen zorgt het tekort aan huisvesting voor buitenlandse werknemers ervoor dat het uitvoeren van het werk in het gedrang komt. Voor 71% van de bedrijven is dit in het (geheel) niet van toepassing. Zij ervaren geen belemmeringen voor de bedrijfsvoering door een tekort aan huisvesting voor buitenlandse werknemers. 2% is neutraal. Onderstaand is opnieuw een uitsplitsing gemaakt, waarbij de bedrijven zijn opgedeeld naar het aantal buitenlandse werknemers dat bij hen werkt. Indien een bedrijf met meer buitenlandse werknemers werkt, zien zij een groter gevaar in het tekort aan huisvesting voor de continuering van de bedrijfsvoering.

De bedrijven die aangeven dat hun bedrijfsvoering in het gedrang komt door het gebrek aan huisvesting, geven hierbij als opmerking dat ze hierdoor niet in staat zijn om voldoende buitenlandse werknemers aan te nemen/ voor zich te laten werken, waardoor ze omzet mislopen.

B3.4 Ontwikkeling van het aantal huisvestingsplaatsen Aan alle bedrijven, dus of zij nou wel of geen buitenlandse werknemers in loondienst hebben of via een uitzendbureau inzetten, is gevraagd wat hun verwachting is ten aanzien van de ontwikkeling van het aantal huisvestingsplaatsen voor buitenlandse werknemers tot het jaar 2020.

Naar de toekomst toe verwacht 5% van de bedrijven die met buitenlandse werknemers werkt, dat er een overschot aan huisvesting zal ontstaan. 54% van de bedrijven die met buitenlandse werknemers werkt is van mening dat er richting 2020 een groter tekort aan huisvesting voor buitenlandse werknemers zal ontstaan. Als toelichting op dit standpunt zeggen deze bedrijven dat ze vinden dat er nu al een tekort is aan huisvesting, iets dat alleen maar zal toenemen omdat er volgens hun voorspelling meer buitenlandse werknemers gaan komen. Ze zeggen dat ook de aantrekkende economie gaat zorgen voor meer tekorten. 7% van deze bedrijven denkt dat gemeenten bouwplannen tegenhouden. Een deel van deze bedrijven is daarbij van mening dat er nieuwe regelgeving nodig is. En 42% van de bedrijven die met buitenlandse werknemers werkt, denkt dat de situatie met betrekking tot het aantal huisvestingsplaatsen zich zal stabiliseren. Als reden hiervoor zegt 15% van deze bedrijven dat het aantal buitenlandse werknemers zal stabiliseren of zelfs minder zal worden. Ook zouden meer buitenlandse werknemers naar het thuisland terugkeren omdat daar de arbeidsmarkt en/of arbeidsomstandigheden verbeterd zijn.

B3.5 Arbeidsmarktproblematieken Tot slot zijn er enkele vragen gesteld met betrekking tot de arbeidsmarkt en de verwachtingen die bedrijven hebben. De reden om deze vragen toe te voegen is dat er afgelopen jaren diverse technologische ontwikkelingen hebben plaatsgevonden, die een effect kunnen hebben op werkgelegenheid voor buitenlandse werknemers. Met ontwikkelingen wordt in deze bedoeld digitalisering, automatisering en robotisering. Dit zijn de taken en werkzaamheden die nu door mensen worden uitgevoerd, worden overgenomen door machines, computers en robots. Allereerst is de vraag gesteld of de bedrijven de afgelopen jaren ontwikkelingen hebben gezien die van invloed zijn geweest op het aantal buitenlandse werknemers dat zij nodig hadden. Voor een ruime meerderheid bleek dit niet het geval: 87% zegt dat er geen technologische ontwikkelingen zijn geweest waardoor het aantal buitenlandse werknemers dat zij nodig hadden, veranderde, niet in mindere of meerdere mate. 12% geeft daarentegen aan dat zij door deze ontwikkelingen minder buitenlandse werknemers nodig hadden, voor 1% bleek het omgekeerde het geval: zij hadden juist meer buitenlandse werknemers nodig om hun bedrijfsvoering in stand te houden.

Tevens is gevraagd welke verwachtingen de bedrijven naar de toekomst tot 2020 hebben, inzake de invloed van technologische ontwikkelingen op het aantal buitenlandse werknemers dat nodig is voor de uitvoering van de bedrijfsvoering. Voor 90% van de bedrijven is hun verwachting tot het jaar 2020 dat er geen technologische ontwikkelingen zullen plaatsvinden die een effect gaan hebben op het aantal buitenlandse werknemers dat zij nodig hebben. 8% denkt dat er door deze ontwikkelingen minder buitenlandse werknemers nodig zullen zijn, 2% verwacht door deze technologische ontwikkelingen juist meer buitenlandse werknemers nodig te gaan hebben.

B3.6 Oorzaak voor behoefte aan meer buitenlandse werknemers Bedrijven die met buitenlandse werknemers werken en verwachten dat ze naar 2020 meer buitenlandse werknemers nodig zullen gaan hebben, geven als belangrijkste reden hiervoor economische groei (37%). 35% zegt dat er meer buitenlandse werknemers nodig zijn omdat Nederlandse werknemers het werk niet willen uitvoeren. Ook wordt door 11% van de bedrijven aangegeven dat Nederlandse werknemers door economische groei snel een andere baan zullen vinden, waardoor zij zich moeten wenden tot de inzet van meer buitenlandse werknemers. Nog eens 10% noemt krapte op de arbeidsmarkt in het algemeen als belangrijkste factor voor de inzet van meer buitenlandse werknemers.

B3.7 Invloed van wetgeving op de inzet van buitenlandse werknemers Het voorgenomen besluit van het kabinet dat werkgevers aan buitenlandse werknemers dezelfde beloning moeten toekennen als aan Nederlandse werknemers, kan een effect hebben op de toekomstige inzet van buitenlandse werknemers. Aan de bedrijven is gevraagd in hoeverre zij met deze maatregel bekend zijn. Desgevraagd zegt 46% hier goed van op de hoogte te zijn en is 42% er redelijk mee bekend. Voor 12% van de bedrijven geldt dat zij hier niet bekend mee zijn en nog niet van deze maatregel gehoord hebben. Tevens is er gevraagd wat het gevolg van deze maatregel zou zijn op de inzet van buitenlandse werknemers. Voor het merendeel van de bedrijven is dit geen reden om geen of minder gebruik van buitenlandse werknemers te maken. 93% zegt namelijk dat zij in dezelfde mate buitenlandse werknemers zouden inzetten. 4% zou de inzet van buitenlandse werknemers in heroverweging nemen, zij vragen zich af wat de bedrijfseconomische impact is van de inzet van buitenlandse werknemers bij gelijke beloning. En voor 3% is het duidelijk dat zij geen buitenlandse werknemers meer zouden inzetten.

De reden om met buitenlandse werknemers te blijven werken, ondanks deze eventuele maatregel, is dat de bedrijven aangeven dat veel buitenlandse werknemers nu al volgens de cao worden beloond en dus een gelijke beloning krijgen als Nederlandse werknemers. Andere redenen zijn dat Nederlanders het werk niet willen doen en ze wel moeten overgaan op de inzet van buitenlandse werknemers. Een klein deel is van mening dat buitenlandse werknemers harder werken en dat ze tevreden zijn over hun samenwerking met buitenlandse werknemers.

Bijlage 4: Onderzoek onder uitzendbureaus (kwantitatief en kwalitatief) B4.1 Kwantitatief onderzoek In dit onderzoeksdeel staan de uitzendbureaus in de vier gemeenten en omliggende gemeenten centraal die buitenlandse werknemers ter beschikking stellen. Alle uitzendbureaus in de vier gemeenten zijn telefonisch benaderd voor deelname aan het onderzoek, evenals uitzendbureaus in de omliggende gemeenten. Het doel van dit deel was een kwantificering krijgen van de aantallen buitenlandse werknemers en huisvestingsplekken. B4.1.1 De uitzendfasen Aan de uitzendbureaus die buitenlandse werknemers ter beschikking stellen is gevraagd in welke uitzendfase de buitenlandse werknemers zitten. 96% van de uitzendbureaus heeft buitenlandse werknemers in fase 1 en 2 / A; 69% heeft buitenlandse werknemers in fase 3 / B en 15% van de uitzendbureaus heeft buitenlandse werknemers die in fase 4 / C zitten. Doorgerekend naar alle buitenlandse werknemers in dienst van een uitzendbureau, betekent dit dat 72% van alle buitenlandse werknemers in contractfase 1 of 2 / A zit, 24% in fase 2 / B en 4% in fase 4 / C.14

B4.1.2 Waar werken buitenlandse werknemers Ruim een kwart (26%) van alle buitenlandse werknemers in dienst van uitzendbureaus werkt in de gemeente waar het uitzendbureau is gevestigd. 12% werkt in de regio, waarmee bedoeld wordt in een van de gemeenten Den Helder, Hollands Kroon, Schagen of Opmeer, niet zijnde de gemeente waar het uitzendbureau zelf gevestigd is. 35% werkt buiten de regio maar wel in de provincie NoordHolland en 28% van de buitenlandse werknemers werkt buiten de provincie. Doorgerekend naar alle buitenlandse werknemers komt uit de cijfers dat 24% van de buitenlandse werknemers maximaal vier maanden voor hun uitzendbureau werkzaam is; 13% vier tot zes maanden; 33% zes tot twaalf maanden; 15% 1 tot anderhalf jaar en 15% is langer dan anderhalf jaar werkzaam voor het uitzendbureau. Van de uitzendbureaus die met buitenlandse werknemers werken, is de inschatting dat gemiddeld 6% van de bij hen werkzame buitenlandse werknemers op hetzelfde moment ook nog een andere dienstbetrekking heeft.

Contractfase indeling volgens NBBU: Fase 1: 26 weken, Fase 2: 52 weken, Fase 3: maximaal 4 jaar en 6 contracten, Fase 4: onbepaalde tijd. Indeling volgens ABU: Fase A: 78 weken, Fase B: maximaal 4 jaar en 6 contracten, Fase C: onbepaalde tijd.

B4.1.3 Perceptie op huisvesting van buitenlandse werknemers In een eerste algemene vraag is gepeild hoe de uitzendbureaus tegen de huisvesting van buitenlandse werknemers aan kijken. Deze vraag is open gesteld om een open perceptie te krijgen. 7% van de uitzendbureaus geeft aan dat buitenlandse werknemers veelal zelf hun eigen woning hebben geregeld en daarmee is hun perceptie dat huisvesting goed geregeld is. Anderen zeggen dat er te weinig huisvesting is en dat er te veel mensen in één woning zitten (beide aspecten worden door 7% genoemd). 3% vindt dat huisvesting van buitenlandse werknemers ‘schandalig’ geregeld is. Nog eens 3% vindt dat het ‘redelijk’ geregeld is en evenveel uitzendbureaus vinden dat huisvesting ‘goed’ geregeld is. Voor een aantal letterlijke open antwoorden van uitzendbureaus die zich zorgen maken over huisvesting voor buitenlandse werknemers, wordt verwezen naar bijlage C. Volgens de uitzendbureaus beschikt 21% van de bij hen werkzame buitenlandse werknemers over een zelfstandige woonruimte, 79% deelt de woonruimte met anderen. De buitenlandse werknemers wonen volgens de uitzendbureaus in de volgende woonruimten: Woonruimte

Alle buitenlandse werknemers

Kamergewijze verhuur / logies

40%

Reguliere woonruimte

21%

Wooneenheden in gebouwencomplex

17%

Hotel / pension

10%

Vakantie / recreatiepark

Chalets / woonunits

B4.1.4 Duur van het verblijf Volgens de uitzendbureaus heeft 33% van de buitenlandse werknemers een short-stay verblijf; 43% een mid-stay en 25% van de buitenlandse werknemers een long-stay verblijf. 38% van de uitzendbureaus verwacht naar de toekomst tot 2020 toe dat er vanuit de buitenlandse werknemers een grotere behoefte gaat ontstaan naar mid-stay. 35% denk dat de behoefte juist short-stay zal betreffen en 27% van de uitzendbureaus verwacht dat de buitenlandse werknemers tot 2020 het meeste behoefte hebben aan long-stay (27%). Gekeken naar de buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten betekent dit dat 87% van de buitenlandse werknemers woont in dezelfde gemeente als waar het uitzendbureau gevestigd is. 9% van de buitenlandse werknemers woont in Den Helder, Hollands Kroon, Schagen of Opmeer, niet zijnde in de gemeente waar het uitzendbureau gevestigd is.

Volgens de inschatting van de uitzendbureaus heeft een kwart van de buitenlandse werknemers hun partner of gezin in Nederland wonen. Nog eens 34% van de buitenlandse werknemers is voornemens de partner of het gezin naar Nederland te halen. B4.1.5 Huisvesting door de uitzendbureaus 57% van de uitzendbureaus biedt aan alle voor hen werkzame buitenlandse werknemers huisvesting aan. 33% doet dit helemaal niet en 10% biedt dit aan een deel van de buitenlandse werknemers. Aan in totaal 83% van alle buitenlandse werknemers werkzaam via een uitzendbureau wordt huisvesting geboden. De meeste uitzendbureaus die huisvesting bieden hebben huisvesting in eigendom of in eigen beheer (68%). 32% werkt samen met woonbemiddelaars en woningcorporaties, 16% heeft afspraken gemaakt met vakantieparken voor de huisvesting van buitenlandse werknemers. De rest biedt andere vormen, zoals huisvesting bij de inhuurders (de bedrijven die buitenlandse werknemers inhuren), of via het huren van particuliere woningen. Onderstaand een overzicht van de duur van de huisvesting zoals die door uitzendbureaus aan buitenlandse werknemers wordt aangeboden: Duur huisvesting door uitzendbureaus Tot 4 maanden

38%

4 tot 6 maanden

6 tot 12 maanden

32%

1 tot 1,5 jaar

Langer dan 1,5 jaar

23%

Aan de uitzendbureaus die geen huisvesting bieden, is gevraagd een inschatting te geven hoe de voor hen werkzame buitenlandse werknemers dan hun huisvesting geregeld hebben. Zij vermoeden dat 44% bij familie/vrienden woont, 42% hun huisvesting via commerciële verhuur heeft geregeld en dat 14% van deze buitenlandse werknemers huisvesting via een woningcorporatie heeft geregeld. B4.1.6 Perceptie op aanbod huisvestingsplekken De uitzendbureaus zijn redelijk uitgesproken voor wat betreft de vraag of er een tekort aan huisvesting voor buitenlandse werknemers is. 50% van de uitzendbureaus is het hier volledig mee eens, 23% is het hier mee eens. Nog eens 19% is neutraal en 8% is het hiermee oneens. De verantwoordelijke partij voor het realiseren van huisvesting voor buitenlandse werknemers is volgens het merendeel van de uitzendbureaus de overheid (gemeenten: 71%; de provincie 33% en 3% zegt de overheid in het algemeen). 36% is van mening dat ze uitzendbureaus hiervoor zelf verantwoordelijk zijn; 23% legt de verantwoordelijkheid bij de bedrijven. 7% wijst naar de makelaars.

Een meerderheid van 78% van de uitzendbureaus geeft aan dat een tekort aan huisvestingsplekken de bedrijfsvoering belemmert. Zij zeggen dat ze buitenlandse werknemers om deze reden niet bij de klanten kunnen plaatsen of geen invulling kunnen geven aan de klantvraag. Bij 22% belemmert een tekort aan huisvesting niet de bedrijfsvoering. Naar de toekomst toe is de verwachting dat de situatie met betrekking tot huisvesting van buitenlandse werknemers slechter zal worden: 81% van de uitzendbureaus verwacht dat er een groter tekort zal ontstaan aan huisvesting. Belangrijkste redenen voor het toenemend tekort zijn de aantrekkende economie (48%) omdat hierdoor een verwachte toestroom van buitenlandse werknemers zal ontstaan. 38% verwacht een gelijkblijvend aantal huisvestingsplekken. 19% denkt dat de situatie rondom het tekort aan huisvesting zich in de toekomst zal stabiliseren omdat het aantal buitenlandse werknemers gelijk blijft. B4.1.7 Arbeidsmarktproblematieken Tot slot zijn ook aan de uitzendbureaus vragen gesteld met betrekking tot technologische ontwikkelingen in relatie tot de arbeidsmarkt en de verwachtingen naar de toekomst. Allereerst is de vraag gesteld of de uitzendbureaus de afgelopen jaren ontwikkelingen hebben ervaren die van invloed zijn geweest op het aantal buitenlandse werknemers dat zij konden plaatsen.

Voor 89% van de uitzendbureaus bleek dit niet het geval: zij zeggen dat er geen technologische ontwikkelingen zijn geweest waardoor het aantal buitenlandse werknemers dat zij ter beschikking konden stellen, veranderde. Bij deze bureaus is het aantal buitenlandse werknemers stabiel gebleven. 7% kon minder buitenlandse werknemers plaatsen en 4% meer. Naar de toekomst tot 2020 toe verwacht 14% van de uitzendbureaus dat er ontwikkelingen zullen komen waardoor ze minder buitenlandse werknemers kunnen uitzenden. 86% denkt niet dat technologische ontwikkelingen naar een andere vraag naar buitenlandse werknemers zullen leiden. Uitzendbureaus die verwachten dat ze naar 2020 meer buitenlandse werknemers kunnen plaatsen, geven als belangrijkste reden hiervoor dat er extra werk komt door economische groei (76%). 62% verwacht krapte op de arbeidsmarkt waar de inzet van buitenlandse werknemers noodzakelijk voor zal zijn. En 55% van de uitzendbureaus is van mening dat er meer buitenlandse werknemers nodig zijn omdat Nederlandse werknemers dit werk niet willen uitvoeren. Sowieso denkt bijna de helft (48%) van de uitzendbureaus dat door de economische groei het moeilijker zal worden om Nederlandse uitzendkrachten te vinden.

Ook wordt door 9% van de bedrijven aangegeven dat Nederlandse werknemers door economische groei snel een andere baan zullen vinden, zodat zij zich moeten wenden tot de inzet van meer buitenlandse werknemers. Overige redenen die genoemd worden zijn bijvoorbeeld dat opdrachtgevers een hoge mate van flexibiliteit met betrekking tot aangeboden uren vragen of enkel korte of tijdelijke projecten hebben. Hun verwachting is dat Nederlandse uitzendkrachten niet mee willen gaan met deze flexibele werkvorm.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=HollandsKroon&id=7c7dfcbb-50ae-4bc8-889b-01a9fc25cc0a