2a BP Moerbeek 6_6a en 10 't Veld_Bijlagen bij de toelichting
Tekst van het document
Moerbeek 6/6a en 10 't Veld
Bijlagen bij de toelichting
Moerbeek 6/6a en 10 't Veld
Moerbeek 6/6a en 10 't Veld
Inhoudsopgave
Bijlagen bij de toelichting
4
Bijlage 1
Accountantsverklaring (geanonimiseerd)
4
Bijlage 2
Rapport Huisvesting arbeidsmigranten in de Kop/Noord-Holland
10
Bijlage 3
Advies Omgevingsdienst NHN
85
Bijlage 4
Verkennend bodemonderzoek
89
Bijlage 5
Quickscan ecologie
142
Bijlage 6
Berekening stikstofdepositie
147
Bijlage 7
Luchtkwaliteit
170
Bijlage 8
Watertoets
174
Bijlage 9
Telgegevens
179
Bijlage 10
Raadsbesluit met zienswijzennota vernietigd
215
Bijlage 11
Omgevingsvergunning vernietigd
263
Bijlage 12
Omgevingsvergunning
324
3
Moerbeek 6/6a en 10 't Veld
Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1 Accountantsverklaring (geanonimiseerd)
4
Gemeente Hollands Kroon Burgemeester en wethouders Postbus 8 1760 AA ANNA PAULOWNA 12 mei 2020 Briefnr. 40590-202002 Betreft:
Wit Moerbeek B.V. en Wit Flowerbulbs B.V. inzake immigrantenhotel op Moerbeek 6
Geacht College, Hierbij verklaar ik als accountant op verzoek van Wit Moerbeek B.V. en Wit Flowerbulbs B.V. als volgt. Wit Moerbeek B.V. is eigenaar van het perceel gelegen aan de Moerbeek 6 en Moerbeek 10. Aandeelhouders van deze B.V. zijn Zowel de Moerbeek 6 als de Moerbeek 10 wordt verhuurd aan Wit Flowerbulbs B.V..
Uit bijgaand overzicht blijkt welke medewerkers in het bedrijf werkzaam zijn geweest in 2018 en 2019. Hieruit blijkt dat de locaties Moerbeek 6 en Moerbeek 10 als één bedrijf worden geëxploiteerd. De percelen grenzen kadastraal gezien overigens ook bijna aan elkaar. Op de Moerbeek 6 vindt de huisvesting plaats voor de seizoenarbeiders. Moerbeek 10 is de spil in het bedrijf waar het kantoor is gevestigd en zich de preparatiefaciliteiten voor de bollenproductie, machineberging, loods en schuurruimte voor de verwerking bevinden. Op Moerbeek 6 staan ook nog 2 schuren die dienen als machineberging voor de machines van Wit Flowerbulbs B.V.. Doordat de percelen bijna aan elkaar grenzen kunnen ze in die zin beschouwd worden als één bedrijfsvoering. De arbeidsmigranten bevinden zich zo dicht bij de hoofdvestiging Moerbeek 10 waar ze hun werk vinden als zij op Moerbeek 6 zijn gehuisvest dit maakt dat er van één bedrijfsvoering sprake is.
Ten aanzien van de aantallen medewerkers geldt dat op piekmomenten in juli, augustus en september tussen de 70 en 90 tijdelijke medewerkers nodig zijn. Dit blijkt ook uit de gegevens van de medewerkers zoals die in de bijlage zijn gevoegd. Daarnaast is het van belang dat gelet op het feit dat er sprake is van één bedrijfsvoering de huisvesting van de seizoenarbeiders buiten de piekmomenten om, op het moment dat de behoefte van Wit Flowerbulbs B.V. lager is dat dan het aantal plaatsen waardoor verhuur aan derden plaatsvindt nog steeds gezien kan worden als een nevenactiviteit. De omzet van Wit Flowerbulbs B.V. bedraagt en met de huisvesting van seizoenarbeiders aan derden zal een omzet worden gegenereerd van ongeveer . Gelet hierop is duidelijk dat sprake is van een ondergeschikte activiteit. Bijgaand treft u de omzetgegevens van Wit Flowerbulbs B.V. aan over 2018 en 2019. In deze opbrengsten komen ook verhuuropbrengsten voor van een bedrag van respectievelijk , dit betreft tijdelijke verhuur van koel- / verwarmingsruimten. Van de omzet die wordt gegenereerd met de huisvesting van seizoenarbeiders aan derden zijn nog geen bewijsstukken aangezien dit nog niet heeft plaatsgevonden, er zijn wel gespreken geweest met derden waarbij de opbrengst uitkwam op bedragen tussen de en per maand.
Aangezien in deze brief met bijlagen bedrijfsvertrouwelijke informatie staat opgenomen mag deze brief niet aan derden verstrekt worden zonder deze informatie in ieder geval uit deze brief weg te halen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en verblijven, hoogachtend,
Accountant-Administratieconsulent
Wit Flowerbulbs B.V. te Zijdewind _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
6
TOELICHTING OP DE WINST-EN-VERLIESREKENING OVER 2019 2019
2018
€
€
11. Netto-omzet Omzet kwekerij Overige opbrengsten
Omzet bloembollen 9% Omzet bloembollen 0% Omzet contractteelt 9% Omzet bloembollen binnen EU Omzet bloembollen buiten EU Opbrengsten bewaring 21% Verhuuropbrengsten 21% Omzet werk voor derden 9% Omzet werk voor derden 21% Overige opbrengsten 0% Vacatievergoeding Doorberekende kosten Subsidie toeslagrechten Doorberekende gaskosten e.d., 21% B.T.W. Overige opbrengsten 21%
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ - 32 -
Personeel arbeidsmigranten 2018 en 2019 2019
2018
Moerbeek 6/6a en 10 't Veld
Bijlage 2 Rapport Huisvesting arbeidsmigranten in de Kop/Noord-Holland
10
Huisvesting buitenlandse werknemers in De Kop van Noord-Holland en Opmeer Inzicht in kwantitatieve en kwalitatieve behoeften
Opdrachtgever: 1
Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, namens het samenwerkingsverband De Kop Werkt! en de gemeente Opmeer
Breda, februari 2018 Conclusr Datacollection Services Drs. Willeke L.J.M. van Baars Business unit manager (willeke@conclusr.nl)
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
2
Copyright © 2018 Conclusr Datacollection Services BV, Breda Behoudens uitzondering door de wet mag zonder schriftelijke toestemming van de rechtshebbende(n) op het auteursrecht c.q. de uitgever van deze uitgave, door de rechtshebbende(n) gemachtigd namens hem (hen) op te treden, niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilms of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking. De uitgever is met uitsluiting van ieder ander gerechtigd de door derden verschuldigde vergoedingen voor kopiëren, als bedoeld in artikel 17 lid 2, Auteurswet 1912 en in het KB van 20 juni 1974 (Stb 351) en artikel 16b, Auteurswet 1912, te innen en/of daartoe in en buiten rechte op te treden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the written permission of the publisher. De uitgever is zich volledig bewust van zijn taak een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Voor eventueel in deze uitgave voorkomende onjuistheden kan Conclusr echter geen aansprakelijkheid aanvaarden.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
Inhoud 0.
Inleiding ................................................................................................................................ 5
1.
Onderzoeksverantwoording .................................................................................................. 8
2.
1.1
Het kwantitatieve onderzoek onder bedrijven en uitzendbureaus ......................................... 8
1.2
Het kwalitatieve onderzoek ..................................................................................................... 9
1.2.1
Gemeenten ...................................................................................................................... 9
1.2.2
Uitzendbureaus ................................................................................................................ 9
1.2.3
Huisvesters ....................................................................................................................... 9
1.2.4
Buitenlandse werknemers ............................................................................................... 9
Conclusies ........................................................................................................................... 10 2.1
2.1.1
Aantal werkzame buitenlandse werknemers ................................................................ 10
2.1.2
Branches......................................................................................................................... 11
2.1.3
Typen buitenlandse werknemers naar verblijfsduur ..................................................... 12
2.1.4
Verdeling per gemeente ................................................................................................ 12
2.1.5
Ontwikkelingen .............................................................................................................. 13
2.2
Conclusies: de kwalitatieve vraag naar huisvesting ............................................................... 13
2.2.1
Buitenlandse werknemers ............................................................................................. 13
2.2.2
Bedrijven en uitzendbureaus ......................................................................................... 13
2.2.3
Gemeenten .................................................................................................................... 14
2.2.4
Ontwikkelaars ................................................................................................................ 14
2.2.5
Ontwikkelingen .............................................................................................................. 14
2.3 3.
Conclusies: de kwantitatieve vraag naar huisvesting ............................................................ 10
Conclusies: het huidige aanbod van huisvesting ................................................................... 14
De kwantitatieve vraag naar huisvesting .............................................................................. 15 3.1
Buitenlandse werknemers werkzaam in De Kop ................................................................... 15
3.2
Verblijfsduur .......................................................................................................................... 17
3.3
Verdeling per gemeente ........................................................................................................ 17
3.4
Ontwikkelingen ...................................................................................................................... 18
3.4.1
Arbeidsmarktproblematieken en technologische ontwikkelingen ................................ 18
3.4.2
Oorzaak behoefte aan meer buitenlandse werknemers ............................................... 19
3.5
Behoefte tot 2020 .................................................................................................................. 19
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
3
4.
5.
De kwalitatieve vraag naar huisvesting ................................................................................ 21 4.1
Buitenlandse werknemers ..................................................................................................... 21
4.2
Bedrijven en uitzendbureaus ................................................................................................. 22
4.3
Gemeenten ............................................................................................................................ 23
4.4
Ontwikkelende partijen ......................................................................................................... 23
4.5
Ontwikkelingen ...................................................................................................................... 23
Het huidige aanbod aan huisvesting..................................................................................... 24 5.1
Typen huisvesting .................................................................................................................. 24
5.2
Huisvestinglocaties ................................................................................................................ 24
5.3
Verschillen per gemeente ...................................................................................................... 25
5.4
Niet-vergunde huisvesting ..................................................................................................... 27
5.5 Handhaving................................................................................................................................... 27
BIJLAGEN Bijlage 1: Inventarisatie buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen ................................. 28 Bijlage 2: Peiling onder buitenlandse werknemers (kwalitatief) ................................................... 38 Bijlage 3: telefonisch onderzoek onder bedrijven (kwantitatief) ................................................... 42 Bijlage 4: Onderzoek onder uitzendbureaus (kwantitatief en kwalitatief) ..................................... 53 Bijlage 5: Kwalitatief onderzoek onder gemeenten: verslag groepsdiscussies ............................... 61 Bijlage 6: kwalitatief onderzoek onder huisvesters ...................................................................... 72
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
4
0. Inleiding De bouw, agribusiness, toerisme en logistiek zijn belangrijke sectoren voor de regio Noord-Holland Noord, in termen van ondernemerschap, investeringen, werkgelegenheid en leefbaarheid. De sectoren zijn sterk afhankelijk van buitenlandse werknemers en tijdelijke arbeidskrachten, die voor kortere of langere perioden bij voorkeur in de nabijheid van de bedrijven tijdelijk of structureel woonruimte nodig hebben. Momenteel is er inzicht nodig in aantallen buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen, om de marktvraag naar huisvesting gerelateerde zaken optimaal te kunnen faciliteren. Cijfers over de kwantitatieve en kwalitatieve huisvestingsbehoefte van arbeidskrachten zijn noodzakelijk, evenals gegevens over het huidige aanbod. Om die reden is opdracht gegeven voor dit onderzoek naar de huisvesting van buitenlandse werknemers in De Kop van Noord-Holland. Met dit onderzoek wordt een antwoord gezocht op de volgende onderzoeksvragen: 1. De kwantitatieve vraag naar huisvesting: hoeveel buitenlandse werknemers zijn er werkzaam; 2. De kwalitatieve vraag naar huisvesting: hoeveel huisvesting is er en aan welk type huisvesting is behoefte; 3. Inventarisatie huidige aanbod van huisvesting: hoe en waar zijn de buitenlandse werknemers nu gehuisvest.
De opdrachtgever De opdrachtgever voor dit onderzoek is Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord namens het samenwerkingsverband De Kop Werkt! en de gemeente Opmeer. De Kop Werkt! is een regionaal stimuleringsprogramma van de vier kopgemeenten Texel, Den Helder, Hollands Kroon en Schagen en de provincie Noord-Holland. Zij hebben aan Conclusr opdracht gegeven onderzoek uit te voeren naar de markt voor huisvesting van buitenlandse werknemers, nu en tot 2020. Het gaat om kwantitatieve informatie betreffende aantallen buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen en kwalitatieve achtergronden. Dit onderzoek richt zich op de regio De Kop van Noord-Holland, met uitzondering van de gemeente Texel en met toevoeging van de gemeente Opmeer. In het rapport wordt echter gemakshalve gesproken over ‘De Kop’. In dit onderzoek worden uitspraken gedaan over Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer. •
Texel is niet opgenomen in dit onderzoek omdat de behoefte aan huisvesting voor seizoenarbeiders wezenlijk anders is dan op het vaste land (heel specifiek recreatie/horecagericht);
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
5
•
Ook Opmeer wenst de noodzakelijke feiten en cijfers over de kwantitatieve en kwalitatieve huisvestingsbehoefte in aantal personen in beeld te krijgen.
Terminologie: buitenlandse werknemers Onder buitenlandse werknemers is in dit onderzoek het volgende verstaan: Een buitenlandse werknemer heeft zijn land verlaten, voor een beperkte duur dus niet permanent, om in Nederland werk te vinden. Onder buitenlandse werknemers vallen ook de buitenlandse seizoenarbeiders die alleen tijdens een bepaalde periode van het jaar werk verrichten. Onder buitenlandse werknemers vallen niet de grensarbeiders, asielzoekers en vluchtelingen. (Hoogopgeleide) expats, die door Nederlandse bedrijven hierheen gehaald zijn, maken geen deel uit van dit onderzoek. Gedurende de uitvoering van het onderzoek is met respondenten en betrokkenen gesproken over arbeidsmigranten. Doelgroepen van onderzoek In dit onderzoek zijn een aantal belanghebbenden bevraagd. Onderstaande doelgroepen zijn in het onderzoek opgenomen: •
Buitenlandse werknemers
•
Bedrijven (werkgevers van buitenlandse werknemers)
•
De vier deelnemende gemeenten (Den Helder, Hollands Kroon, Schagen, Opmeer)
•
Uitzendbureaus die buitenlandse werknemers ter beschikking stellen
•
Huisvesters
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
6
Disclaimer o Met dit rapport is getracht de situatie met betrekking tot huisvesting van buitenlandse werknemers vanuit verschillende invalshoeken te bekijken. Sommige delen zijn kwantitatief onderzocht, andere delen kenden een kwalitatieve insteek. De kwantitatieve onderzoeksresultaten zijn betrouwbaar en generaliseerbaar voor de populatie. De kwalitatieve inzichten geven een indicatie van de werkelijkheid. o De in dit rapport genoemde doorrekeningen van de aantallen buitenlandse werknemers zijn realistische inschattingen gebaseerd op grootschalig kwantitatief onderzoek. Deze inschattingen zijn tot stand gekomen door de gegevens die zijn opgehaald uit het kwantitatieve onderzoek, te extrapoleren naar de populatie van bedrijven in het gebied. Hiervoor is eerst per gebied de populatie bedrijven in kaart gebracht, naar branche en werknemersklasse. Vervolgens zijn de bedrijven en alle uitzendbureaus telefonisch benaderd voor deelname aan het onderzoek. De data die hieruit is opgehaald is geanalyseerd met
o
o
1
SPSS1. Vanuit deze tabellen zijn de resultaten vervolgens geëxtrapoleerd naar de populatie in het onderzoeksgebied. Er vindt slechts beperkt registratie van buitenlandse werknemers plaats. Als zij zich al inschrijven dan is er kans dat er niet wordt uitgeschreven. Daarnaast zorgt de wettelijke termijn van 4 maanden bij zowel de arbeidscontracten als bij de huisvesting voor een onjuist beeld van zowel de werkduur als de verblijfsduur. Een buitenlandse werknemer kan continue (maanden/jaren) steeds kortdurend aan het werk zijn bij diverse werknemers, terwijl de opgave is dat diegene korter dan 4 maanden werkt/verblijft. Uit de ervaring van de gemeente Westland, die werkt met een verplichte registratie van alle buitenlandse werknemers die werkzaam zijn binnen de gemeente, lijkt short-stay niet te bestaan. Door afrondingen komen de percentages soms niet uit op 100%.
SPSS is een softwarepakket om statistische analyses uit te voeren.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
7
1. Onderzoeksverantwoording 1.1 Het kwantitatieve onderzoek onder bedrijven en uitzendbureaus In dit onderzoeksdeel staan de bedrijven en uitzendbureaus in de vier gemeenten en omliggende gemeenten centraal die werken met buitenlandse werknemers. Doel van dit onderzoek is om de kwantitatieve en kwalitatieve vraagstelling naar huisvesting te beantwoorden: hoeveel buitenlandse werknemers zijn er werkzaam in het onderzoeksgebied en hoe ontwikkelen de aantallen zich naar de toekomst. Alle bedrijven en uitzendbureaus zijn telefonisch benaderd voor deelname aan het onderzoek en om de vragen telefonisch te beantwoorden. Ten behoeve van de uitvoer van dit kwantitatieve onderzoek is er een gestructureerde vragenlijst ontwikkeld. Dit kwantitatieve onderzoek heeft plaatsgevonden, binnen het volgende geografische gebied: •
In de regio: de gemeenten Den Helder, Hollands Kroon, Schagen, Opmeer.
•
Buiten de regio: gemeenten Bergen, Langedijk, Medemblik, Enkhuizen, Stede Broec, Drechterland, Hoorn, Koggenland, Heerhugowaard, Heiloo, Alkmaar.
In totaal heeft Conclusr telefonisch gesproken met 3.543 bedrijven en uitzendbureaus. Het bepalen van de penetratie ‘’bedrijven en uitzendbureaus met buitenlandse werknemers” is dus gebaseerd op netto 3.543 screeningsinventarisaties. De beantwoording van de primaire onderzoeksvragen (huisvestingsproblematieken) is gebaseerd op netto 456 interviews, waarvan netto 275 interviews met bedrijven/uitzendbureaus met buitenlandse werknemers en netto 181 interviews met bedrijven zonder buitenlandse werknemers in dienst. Binnen de bedrijven is gezocht naar de verantwoordelijke voor HR en personeel. Dit was meestal de eigenaar, de HR manager of de administrateur. Conclusr heeft op voorhand geen bedrijfssectoren uitgesloten voor deelname aan het onderzoek. Dat betekent dat alle bedrijven in de regio gebieden de bruto steekproef vormden. Daarnaast is er van de gemeenten buiten de regio een steekproef van bedrijven genomen. De datacollectie van het kwantitatieve onderzoek heeft plaatsgevonden vanaf week 42 tot en met week 48 in 2017.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
8
1.2 Het kwalitatieve onderzoek 1.2.1 Gemeenten Voor dit deel hebben vier groepsgesprekken met de vier deelnemende gemeenten plaatsgevonden. Het doel van dit onderzoek was om kwalitatieve informatie te achterhalen, ter onderbouwing van de resultaten en om diepgaander inzichten te verkrijgen. 1.2.2 Uitzendbureaus Naast het grootschalige kwantitatieve telefonische onderzoek onder uitzendbureaus waarbij alle uitzendbureaus in het onderzoeksgebied zijn benaderd, heeft er tevens een persoonlijk gesprek met twee grote uitzendbureaus uit de regio plaatsgevonden om zo een beter beeld te krijgen van de huidige situatie omtrent buitenlandse werknemers, alsmede het huisvesten van buitenlandse werknemers. De informatie uit dit groepsgesprek geeft geen representatief beeld van de in het onderzoeksgebied actieve uitzendbureaus (in tegenstelling tot het grootschalige kwantitatieve onderzoek zoals hierboven beschreven in paragraaf 1.1). Bij het lezen hiervan moet rekening gehouden worden dat dit meningen van twee uitzenders betreft. 1.2.3 Huisvesters Het doel van dit onderzoek was om kwalitatieve informatie te achterhalen, ter onderbouwing van de resultaten en om diepgaander inzichten te verkrijgen. Hiervoor hebben in een groepsgesprek vier grotere huisvesters en twee agrariërs die de huisvesting van hun buitenlandse werknemers zelf regelen deelgenomen.
De informatie uit dit groepsgesprek geeft geen representatief beeld van de in het onderzoeksgebied actieve huisvesters, maar de mening van zes huisvesters. 1.2.4 Buitenlandse werknemers Teneinde de mening en percepties van de buitenlandse werknemers te achterhalen, zijn er 20 Poolse werknemers bevraagd door middel van straatinterviews die hebben plaatsgevonden op diverse locaties. Deze interviews zijn gehouden door een enquêteur van Poolse komaf. Deze 20 straatinterviews zijn afgenomen teneinde een eerste inzicht te verkrijgen in de percepties van de in het onderzoeksgebied werkzame buitenlandse werknemers. De antwoorden geven geen representatief beeld van alle in het gebied woonachtige buitenlandse werknemers. Tevens kan er gezien het meetmoment (eind november 2017) geconstateerd worden dat er mogelijk geen ‘doorsnee’ buitenlandse werknemers bevraagd zijn. Bij gesprekken op een groot aantal locaties bleek het gros van de buitenlandse werknemers naar het thuisland te zijn vertrokken.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
9
2. Conclusies 2.1 Conclusies: de kwantitatieve vraag naar huisvesting 2.1.1 Aantal werkzame buitenlandse werknemers Het totaal aantal buitenlandse werknemers in 2017 dat in De Kop werkt, komt uit op 4.446 buitenlandse werknemers. Wonen in De Kop
Wonen elders
Totaal
Werken in De Kop
3.646
800
4.446
Werken elders
2.912
Onbekend
6.563
Opmerkingen bij bovenstaand schema: •
Op basis van bovenstaande wordt het aantal buitenlandse werknemers dat zowel woont als werkt in De Kop ingeschat op 3.646 (inside-in).
•
Er is sprake van ruim 800 buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in De Kop, maar elders wonen (outside-in)
•
Er zijn in totaal 2.912 buitenlandse werknemers die weliswaar in De Kop woonachtig zijn, maar buiten de vier gemeenten werken (inside-out).
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
10
Het aantal gewenste huisvestingsplaatsen voor buitenlandse werknemers in De Kop komt in totaal uit op ongeveer 6.600 (precies: 6.558). Dit getal is als volgt opgebouwd: •
buitenlandse werknemers die zowel wonen als werken in De Kop.
•
Ruim 400 huisvestingsplaatsen voor buitenlandse werknemers die wonen in De Kop, maar werkzaam zijn binnen andere dan de drie hieronder gedefinieerde branches.
•
2.912 buitenlandse werknemers die woonachtig zijn in De Kop, maar elders werken (inside-out).
2.1.2 Branches Van de 4.446 buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in De Kop, zijn er ruim 4.000 (precies: 4.046) actief in de agrarische sector, bouw en industrie. In totaal is dus ruim 90% van de buitenlandse werknemers werkzaam in deze drie branches. Het aantal van 4.046 buitenlandse werknemers is met 10% verhoogd (400 buitenlandse werknemers), dit zijn buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in andere branches dan de drie genoemde.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
11
2.1.3 Typen buitenlandse werknemers naar verblijfsduur Volgens de bedrijven heeft 45% van de buitenlandse werknemers een short-stay verblijf; 28% een mid-stay verblijf en 27% heeft een long-stay verblijf.2 Bij de uitzendbureaus hebben minder buitenlandse werknemers, namelijk 33% een short-stay verblijf; hebben meer buitenlandse werknemers een mid-stay verblijf (43%) en heeft 25% van de buitenlandse werknemers een long-stay verblijf.
2.1.4
Verdeling per gemeente
Benodigde huisvesting capaciteit
Opgave vergunde huisvesting
Niet vergunde huisvesting (verschil)
Opmeer
300
plusminus 265
35
Schagen
2.055
plusminus 900
1.155
Den Helder
720
plusminus 370
350
Hollands Kroon
3.525
plusminus 1.945
1.580
Totaal
6.600
plusminus 3.480
3.120
Binnen genoemde vier gemeenten is naar eigen opgave sprake van ongeveer 3.500 vergunde huisvestingsplaatsen, waaruit kan worden afgeleid dat het contingent vergunde huisvestingsplaatsen in de komende periode met 3.120 zou moeten groeien. Het gewenste aantal legale huisvestingsplaatsen binnen De Kop komt uit op zo’n 6.600. En daarmee komt het aantal mogelijk te realiseren huisvestingsplaatsen zodat alles vergund is, uit op ruim 3.100. Volgens opgave van de vier gemeenten zelf zijn er in totaal 1.793 buitenlandse werknemers ingeschreven in de kop. De verdeling naar gemeenten is als volgt: Den Helder: 300 buitenlandse werknemers; Hollands Kroon: 877; Opmeer: 200 en Schagen: 416 buitenlandse werknemers.
2
Definities: short-stay is gedefinieerd als een kortdurend verblijf, dit kan dagen, tot enkele weken tot enkele maanden zijn. Mid-stay is gedefinieerd als een verblijf vanaf 6 maanden tot ongeveer 2 tot 3 jaar. Dit zijn meestal huisvestingsplaatsen die meer ruimte, comfort en privacy hebben dan short-stay. Long-stay is een vorm van huisvesting voor buitenlandse werknemers die meer dan 2 tot 3 jaar hier verblijven. Long-stay betreft reguliere huisvestingsplekken, maar dan specifiek voor de buitenlandse werknemers.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
12
2.1.5 Ontwikkelingen Kijkend naar de toekomst (tot en met het jaar 2020) wordt door de ogen van de ondernemers niet verwacht dat het aantal buitenlandse werknemers in De Kop sterk zal gaan groeien. Zoals blijkt wordt voor 2018 een groei van 6,6% voorzien in de inzet van buitenlandse werknemers hetgeen in absolute aantallen neerkomt op een groei van ongeveer 300 huisvestingsplaatsen. Na een niet nader te verklaren geringe daling met naar schatting 100 arbeidsplaatsen voor buitenlandse werknemers in 2019, en een geringe stijging in 2020 zal er op basis van huidige inzichten sprake zijn van een groei in inzet van buitenlandse werknemers van ruim 400 in vergelijking met de situatie in 2017. Het totaal aan huisvestingsplaatsen komt daarmee op ongeveer 7.000 in 2020.
2.2 Conclusies: de kwalitatieve vraag naar huisvesting 2.2.1 Buitenlandse werknemers De 20 buitenlandse werknemers waarmee gesproken is, hebben als ze het zelf voor het zeggen zouden hebben, allemaal behoefte aan een eigen woning waar alleen of met partner of gezin samengeleefd kan worden. Feitelijk geeft niemand er de voorkeur aan om met anderen in één huis te wonen waarbij ruimtes en voorzieningen gedeeld moeten worden. Van de 20 buitenlandse werknemers hoeven er 14 geen woonvoorzieningen te delen. De overige buitenlandse werknemers wonen wel samen met anderen, niet zijnde partner of familie. Zij wonen bijvoorbeeld in kamers of chalets en beoordelen dit als een onwenselijke situatie. Zij zijn hierover niet tevreden: ze wonen ver af van kernen en voelen hierdoor een afstand tot wat zij noemen: ‘een normaal leven’. Daarmee bedoelen ze dat ze in ieder geval voor wat betreft woongemak en locatie onderdeel van normale wijken willen zijn. De aangeboden huisvesting (niet zijnde de eigen woningen), worden door de buitenlandse werknemers als ondermaats gekwalificeerd. Het betreft hier kwalitatieve aspecten zoals vervallen woonruimten. Indien er met anderen samengeleefd moet worden, worden er opmerkingen gemaakt over te weinig sanitaire voorzieningen voor te veel mensen. Eén persoon kon dit uit eigen ervaring vertellen.
Van de buitenlandse werknemers die gesproken zijn, weegt het belang van het verdienen van geld en het daarmee opbouwen van een bestaan, zwaarder dan de locatie of het type woonruimte. Desgevraagd speelt de rol van de kwaliteit van de woonruimte, een ondergeschikte rol aan de keuze om in Nederland te verblijven. 2.2.2 Bedrijven en uitzendbureaus Van de bedrijven die met buitenlandse werknemers werken vindt een kwart de huisvesting goed geregeld; 5% vindt dat het redelijk geregeld is. Andere associaties zijn minder positief en focussen op kwantiteit en kwaliteit: schandalig (9%), er is een tekort aan huisvesting (9%), huisvesting is een probleem (8%). Een deel van de bedrijven schuift (de verantwoordelijkheid) af naar derden: 14%
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
13
vindt huisvesting zaak van de uitzendbureaus, nog eens 9% is van mening dat er veel onduidelijkheid is vanuit gemeenten rondom huisvesting van buitenlandse werknemers. Van de uitzendbureaus vindt 7% dat er te weinig huisvesting is. Nog eens 7% denkt dat buitenlandse werknemers een eigen woning hebben. Ook zegt 7% van de uitzendbureaus dat er te veel mensen in een woning zitten. 3% vindt huisvesting goed geregeld en nog eens 3% vindt het schandalig geregeld. Een schatting van de uitzendbureaus is dat 21% van de buitenlandse werknemers een zelfstandige woonruimte heeft; 79% deelt woonruimte met anderen. 2.2.3 Gemeenten Volgens de gemeente Den Helder is handhaving van het huidige type huisvesting gewenst. Dit is huisvesting bij de agrariërs. Gemeente Opmeer: grootschalige locaties nabij centrumvoorzieningen, mits deze voldoen aan de regelingen zoals door de provincie geformuleerd. Ook bij agrarische bedrijven. Gemeente Schagen: een voorkeur voor huisvesting bij de agrariërs. Maar ook huisvesting binnen de bebouwde kom, want dan zitten buitenlandse werknemers dicht bij voorzieningen en niet in onbevolkt agrarisch gebied. Huisvesting in oude hotels, mits goed geregeld. Gemeente Hollands Kroon: voortzetting van de huidige aanpak: ruimte geven aan agrariërs. 2.2.4 Ontwikkelaars De ontwikkelende partijen hebben hier geen eenduidig antwoord op gegeven.
In de gesprekken met de huisvesters is met name ingegaan op de kwantitatieve behoefte aan huisvesting en hoe deze behoefte in te lossen. Niet zozeer op de vraag aan welk type huisvesting behoefte is. Huisvesters willen huisvestingsplaatsen ontwikkelen. 2.2.5 Ontwikkelingen Uitgaande van de gesprekken die gevoerd zijn met buitenlandse werknemers zelf, kan uitgegaan worden van long-stay richting de reguliere woningmarkt. Voor kortere verblijfsduur geen helder beeld.
2.3 Conclusies: het huidige aanbod van huisvesting Een schatting van de werkgevers is dat 28% van alle buitenlandse werknemers een zelfstandige woonruimte heeft. De overige 72% zou dus geen zelfstandige woonruimte hebben, zij delen woonruimten met anderen dan familie.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
14
3. De kwantitatieve vraag naar huisvesting 3.1 Buitenlandse werknemers werkzaam in De Kop Aan alle bedrijven die hebben deelgenomen in het onderzoek is de vraag voorgelegd in hoeverre zij in 2017 gebruik hebben gemaakt of nog steeds maken van de inzet van buitenlandse werknemers, hetzij in loondienst danwel middels een detacheerder, uitzendbureau of in de vorm van een zzpconstructie. Deze vraag was bedoeld om de penetratie ‘aanwezigheid van buitenlandse werknemers’ binnen bedrijven te kunnen bepalen. Uiteindelijk zijn hierop ook de doorrekeningen gemaakt naar de gehele populatie bedrijven in het onderzoeksgebied. Op basis van het telefonische onderzoek, waarbij de aanwezigheid van buitenlandse werknemers binnen bedrijven is vastgesteld, kan worden geconcludeerd dat het aandeel buitenlandse werknemers in de branches: landbouw, tuinbouw, veeteelt, visserij, bouw en industrie (meer specifiek: voedingsindustrie; delfstofwinning en energievoorziening en metaal industrie) ruim 90% van de totale populatie bedrijven met buitenlandse werknemers binnen De Kop verklaren. In enkele gevallen is sprake van de aanwezigheid van buitenlandse werknemers binnen andere branches, zoals de groothandel, transport en zakelijke dienstverlening, dit betreft de resterende 10%.
Op de vraag naar het in dienst hebben of inhuren van buitenlandse werknemers, geeft 8,18% van alle bevraagde bedrijven in de agrarische sector, bouw en industrie in De Kop aan, dat ze in 2017 van de inzet van buitenlandse werknemers gebruik hebben gemaakt of nog steeds maken3. In onderstaande tabel is de penetratie te zien van bedrijven die met buitenlandse werknemers werken of werkten in 2017; uitgesplitst naar branche en werknemersklasse.
Penetratie van buitenlandse werknemers per branche en grootteklasse 2 tot 5 1 werknemer werknemers
5 tot 10 werknemers
10 tot 20 werknemers
20+ werknemers
Totaal
Agrarische sector
17,19%
15,44%
42,86%
64,71%
63,64%
21,04%
Bouw
0,23%
4,00%
4,88%
20,00%
13,33%
2,12%
Industrie
0,00%
0,00%
0,00%
5,88%
21,43%
2,33%
Totaal
5,42%
7,44%
13,76%
25,00%
25,53%
8,18%
3
Een volledig overzicht per branche en werknemersklasse is te vinden in bijlage 1: Inventarisatie buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
15
In het schema op de vorige pagina is te zien dat naarmate een bedrijf groter in omvang is voor wat betreft het aantal werknemers, de kans tot inzet van buitenlandse werknemers groter wordt. Gemiddeld maken bedrijven met meer dan 10 werknemers in ruim een kwart van de gevallen gebruik van de inzet van buitenlandse werknemers. Met name de agrarische sector wijkt over de gehele linie af, hier is de inzet van buitenlandse werknemers hoger dan de andere branches. Door de penetratiecijfers op de vorige pagina door te rekenen naar het totale aantal bedrijven per branche en werknemersklasse in het onderzoeksgebied, kan een inschatting gegeven worden van het totale aantal buitenlandse werknemers dat werkzaam is in de vier gemeenten. Uit onderstaand overzicht blijkt dat er in de drie genoemde branches waarbinnen naar schatting ruim 90% van de populatie buitenlandse werknemers werkzaam is, in totaal 4.0464 buitenlandse werknemers werkzaam zijn, verdeeld volgens onderstaand schema. 2017: Totaal aantal buitenlandse werknemers die in de 4 gemeenten werken: Opmeer, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon
1 werknemer
2 tot 5 werknemers
5 tot 10 werknemers
10 tot 20 werknemer s
20+ werknemers
Agrarische sector
1.106
775
650
450
776
3.757
92,9%
Bouw
24
99
7
20
32
182
4,5%
Industrie
0
0
0
33
75
108
2,7%
1.130
874
657
503
883
4.046
Totaal 3 branches
Totaal
Overige branches
400
Totaal alle branches
4.446
%-aandeel
De overige 10% buitenlandse werknemers zijn werkzaam in andere dan de drie genoemde branches. Hiervoor is een correctie naar boven doorgevoerd van 10%. Het totale aantal buitenlandse werknemers werkzaam binnen De Kop wordt hiermee ingeschat op 4.046 + 400 is 4.446.
4
Voor de populaties waarop de berekeningen gebaseerd zijn en de werkwijze voor de extrapolatie, wordt verwezen naar Bijlage 1: Inventarisatie buitenlandse werknemers en huisvestingsplaatsen.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
16
3.2 Verblijfsduur Bij de bedrijven hebben de meeste buitenlandse werknemers die bij hen in dienst zijn een short-stay verblijf (45% van de buitenlandse werknemers). Het aantal buitenlandse werknemers dat een midstay verblijf heeft is 28% en 27% heeft een long-stay verblijf, aldus de bedrijven.5 Bij de uitzendbureaus hebben minder buitenlandse werknemers, namelijk 33%, een short-stay verblijf; hebben meer buitenlandse werknemers een mid-stay verblijf (43%) en heeft 25% van de buitenlandse werknemers een long-stay verblijf.
3.3 Verdeling per gemeente Van de 4.446 buitenlandse werknemers werkzaam in De Kop, zijn er ruim 800 buitenlandse werknemers elders woonachtig, niet zijnde in De Kop. Dit onderzoeksgegeven impliceert dat er binnen De Kop sprake is van ruim 3.646 buitenlandse werknemers die daar zowel wonen als werken. Deze onderzoeksresultaten gecombineerd leiden tot de volgende vaststellingen: •
Binnen De Kop is er sprake van 4.046 werkzame buitenlandse werknemers in de drie branches.
•
Dit is verhoogd met 10%, dit zijn buitenlandse werknemers die werkzaam zijn binnen andere branches en wonen in De Kop. Hiermee wordt het aantal buitenlandse werknemers werkzaam binnen De Kop ingeschat op 4.446.
•
Het aantal buitenlandse werknemers dat zowel woonachtig alsmede werkzaam is binnen De Kop ingeschat op 3.646 buitenlandse werknemers (inside-in).
•
Zo’n 800 van deze populatie binnen De Kop werkzame buitenlandse werknemers, is woonachtig buiten De Kop (outside-in).
•
Daarnaast wordt ingeschat dat er sprake is van ruim 2.912 buitenlandse werknemers die woonachtig zijn binnen De Kop maar elders werkzaam zijn (inside-out).
•
Hiermee komt het gewenste aantal vergunde huisvestingsplaatsen binnen De Kop uit op zo’n 6.600 huisvestingsplaatsen (inside-in plus inside-out).
5
Definities: short-stay is gedefinieerd als een kortdurend verblijf, dit kan dagen, tot enkele weken tot enkele maanden zijn. Mid-stay is gedefinieerd als een verblijf vanaf 6 maanden tot ongeveer 2 tot 3 jaar. Dit zijn meestal huisvestingsplaatsen die meer ruimte, comfort en privacy hebben dan short-stay. Long-stay is een vorm van huisvesting voor buitenlandse werknemers die meer dan 2 tot 3 jaar hier verblijven. Long-stay betreft reguliere huisvestingsplekken, maar dan specifiek voor de buitenlandse werknemers.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
17
Indien dit contingent van 6.600 gewenste (legale) huisvestingsplaatsen over de vier doelgemeenten worden verdeeld, leidt dit tot onderstaand overzicht. Hierbij wordt aangetekend dat de groep buitenlandse werknemers inside-out (woonachtig binnen De Kop en werkzaam buiten de regio) min of meer gelijkmatig over de 4 gemeenten is verdeeld, conform de groep buitenlandse werknemers die zowel werkzaam als woonachtig zijn binnen De Kop. Voor de gemeente Opmeer is in deze berekening een lichte verhoging doorgevoerd om redenen van het feit dat Opmeer vaker als woonplaats dan werklocatie door buitenlandse werknemers wordt ingezet.
Benodigde huisvesting capaciteit
Opgave vergunde huisvesting
Niet vergunde huisvesting (verschil)
Opmeer
300
plusminus 265
35
Schagen
2.055
plusminus 900
1.155
Den Helder
720
plusminus 370
350
Hollands Kroon
3.525
plusminus 1.945
1.580
Totaal
6.600
plusminus 3.480
3.120
Binnen genoemde 4 gemeenten is naar eigen opgave sprake van bijna 3.500 vergunde huisvestingsplaatsen, waaruit kan worden afgeleid dat het contingent vergunde huisvestingsplaatsen in de komende periode met 3.120 zou moeten groeien. Het gewenste aantal legale huisvestingsplaatsen binnen De Kop komt dus uit op zo’n 6.600 huisvestingsplaatsen. En daarmee komt het aantal mogelijk te realiseren huisvestingsplaatsen zodat alles vergund is, uit op ruim 3.100.
3.4 Ontwikkelingen 3.4.1 Arbeidsmarktproblematieken en technologische ontwikkelingen Er is gevraagd welke verwachtingen bedrijven tot 2020 hebben van de invloed van technologische ontwikkelingen op het aantal buitenlandse werknemers dat nodig is voor de uitvoering van de bedrijfsvoering. Voor 90% van de bedrijven is hun verwachting dat er geen technologische ontwikkelingen tot 2020 zullen plaatsvinden die een effect gaan hebben op het aantal buitenlandse werknemers dat zij nodig hebben. 8% denkt dat er door deze ontwikkelingen minder buitenlandse werknemers nodig zullen zijn, 2% verwacht door deze technologische ontwikkelingen juist meer buitenlandse werknemers nodig te gaan hebben.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
18
3.4.2 Oorzaak behoefte aan meer buitenlandse werknemers Bedrijven die met buitenlandse werknemers werken en verwachten dat ze naar 2020 meer buitenlandse werknemers nodig zullen gaan hebben (2%), geven als belangrijkste reden hiervoor economische groei (37%). 35% zegt dat er meer buitenlandse werknemers nodig zijn omdat Nederlandse werknemers het werk niet willen uitvoeren. Ook wordt door 11% van de bedrijven aangegeven dat Nederlandse werknemers door economische groei snel een andere baan zullen vinden, waardoor zij zich moeten wenden tot de inzet van meer buitenlandse werknemers. Nog eens 10% noemt krapte op de arbeidsmarkt in het algemeen als belangrijkste factor voor de inzet van meer buitenlandse werknemers.
3.5 Behoefte tot 2020 Aan alle bedrijven is de vraag voorgelegd wat de verwachte vraag naar buitenlandse werknemers voor de jaren 2018 tot en met 2020 zal zijn. Vastgesteld kan worden dat bedrijven die in 2017 geen gebruik van de inzet van buitenlandse werknemers maakten, dat naar hun eigen verwachting in de komende 3 jaar ook niet zullen gaan doen. Bedrijven die momenteel wel gebruik maken van de inzet van buitenlandse werknemers verwachten geen sterke stijging in de inzet van aantallen buitenlandse werknemers in de komende 3 jaar. Ter volledigheid is nogmaals het huidige aantal buitenlandse werknemers dat eerder in dit rapport werd gepresenteerd, weergegeven.
2017: Totaal aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten in De Kop 1 Werknemer
2 tot 5 werknemer s
5 tot 10 werknemer s
10 tot 20 werknemer s
20+ werknemer s
Totaal
%aandeel
Agrarische sector
1.106
775
650
450
776
3757
92,9%
Bouw
24
99
7
20
32
182
4,5%
Industrie
0
0
0
33
75
108
2,7%
1.130
874
657
503
883
4.046
Totaal 3 branches
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
19
Zoals blijkt uit onderstaande schema’s, wordt voor 2018 een groei van 6,6% voorzien in de inzet van buitenlandse werknemers. Dit komt in absolute aantallen neer op een groei van ongeveer 300 huisvestingsplaatsen. Na een niet nader te verklaren geringe daling met naar schatting 100 arbeidsplaatsen voor buitenlandse werknemers in 2019, zal er op basis van huidige inzichten sprake zijn van een groei in inzet van buitenlandse werknemers van ruim 400 in vergelijking met de situatie in 2017. Het totaal aan huisvestingsplaatsen komt daarmee op ongeveer 7.000 in 2020.6
2018: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten in De Kop
1 werknemer
2 tot 5 werknemers
5 tot 10 werknemers
10 tot 20 werknemers
20+ werknemers
Totaal
%-aandeel
1.109
719
601
531
874
3.834
88,9%
Bouw
0
177
15
27
46
264
6,1%
Industrie
0
0
0
21
196
217
5,0%
Totaal
1.109
896
616
579
1.115
4.315
Agrarische sector
20
2019: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten in De Kop
1 werknemer
2 tot 5 werknemers
5 tot 10 werknemers
10 tot 20 werknemers
20+ werknemers
Totaal
%-aandeel
Agrarische sector
934
693
596
625
976
3.824
90,7%
Bouw
0
177
15
27
38
256
6,1%
Industrie
0
0
0
21
117
138
3,3%
Totaal
934
869
611
674
1.131
4.218
2020: verwacht aantal buitenlandse werknemers in de 4 gemeenten in De Kop
1 werknemer
2 tot 5 werknemers
5 tot 10 werknemers
10 tot 20 werknemers
20+ werknemers
Totaal
%-aandeel
1.124
724
596
621
1.015
4.080
91,3%
Bouw
0
177
15
27
38
256
5,7%
Industrie
0
0
0
18
117
135
3,0%
Totaal
1.124
901
611
666
1.170
4.471
Agrarische sector
6
Deze inschattingen zijn gemaakt op basis van de drie branches waarbinnen 90% van de buitenlandse werknemers werkzaam is. Er is hierop geen correctie van 10% doorgevoerd.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
4. De kwalitatieve vraag naar huisvesting Aan welk type huisvesting is behoefte volgens de verschillende partijen. 4.1 Buitenlandse werknemers In november 2017 hebben in totaal 20 straatinterviews met Poolse buitenlandse werknemers plaatsgevonden op verschillende locaties in het onderzoeksgebied. 15 van de 20 buitenlandse werknemers zijn tevreden met de woon- en leefsituatie in Nederland. (Denken aan) vertrek terug naar het thuisland wordt dan ook niet primair ingegeven door onvrede met de huidige situatie, maar veel meer door heimwee naar het thuisland en plannen die men vooraf had gedefinieerd, te weten: hard werken, sparen en in het thuisland een woning kopen voor het gepensioneerde deel van het leven. 5 buitenlandse werknemers zijn ontevreden met hun woonruimte. De buitenlandse werknemers hebben als ze het zelf voor het zeggen zouden hebben, eigenlijk allemaal behoefte aan een eigen woning waar alleen of met partner of gezin samengeleefd kan worden. Feitelijk geeft niemand er de voorkeur aan om met anderen in één huis te wonen waarbij ruimtes en voorzieningen gedeeld moeten worden. 14 buitenlandse werknemers hoeven geen woonvoorzieningen te delen. Desgevraagd wonen 5 van hen momenteel in een reguliere woning, 5 in een appartementencomplex en 4 zijn woonachtig op het terrein van de werkgever (niet zijnde een uitzendbureau).
De overige buitenlandse werknemers wonen samen met anderen, niet zijnde partner of familie. Zij wonen bijvoorbeeld in kamers of chalets en beoordelen dit als een onwenselijke situatie. Zij zijn hierover niet tevreden: ze wonen ver af van kernen en voelen hierdoor een afstand tot wat zij noemen: ‘een normaal leven’. Daarmee bedoelen ze dat ze in ieder geval voor wat betreft woongemak en locatie onderdeel van normale wijken willen zijn. De aangeboden huisvesting (niet zijnde de eigen woningen), worden door de buitenlandse werknemers als ondermaats gekwalificeerd. Het betreft hier kwalitatieve aspecten zoals vervallen woonruimten. Indien er met anderen samengeleefd moet worden, worden er opmerkingen gemaakt over te weinig sanitaire voorzieningen voor te veel mensen. Eén persoon kon dit uit eigen ervaring vertellen. Daarbij konden alle respondenten voorbeelden van anderen noemen waar het gaat om de staat van de huisvesting. Buitenlandse werknemers die wel een eigen woning hebben zijn zeer tevreden over de kwaliteit. Desgevraagd vinden de meeste buitenlandse werknemers dat niet zij zelf, maar de werkgever of het uitzendbureau, verantwoordelijk is voor hun huisvesting. Slechts één respondent vond huisvesting de eigen verantwoordelijkheid. Geld verdienen en het daarmee opbouwen van een bestaan, weegt
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
21
zwaarder dan de locatie of het type woonruimte. De rol van de kwaliteit van de woonruimte speelt een ondergeschikte rol aan de keuze om in Nederland te verblijven. 4.2 Bedrijven en uitzendbureaus Volgens 36% van de bedrijven is er tot 2020 de meeste behoefte aan short-stay locaties, 37% van de bedrijven denkt aan mid-stay en verwacht 27% long-stay. 7 De uitzendbureaus verwachten ongeveer hetzelfde: 38% van de uitzendbureaus verwacht naar de toekomst tot 2020 toe dat er vanuit de buitenlandse werknemers een grotere behoefte gaat ontstaan naar mid-stay. 35% denkt dat de behoefte juist short-stay zal betreffen en 27% van de uitzendbureaus verwacht dat de buitenlandse werknemers tot 2020 het meeste behoefte hebben aan long-stay. Perceptie op huisvesting Aan de bedrijven is gevraagd hoe zij de huisvesting van buitenlandse werknemers zouden typeren. Enerzijds wordt deze vraag vanuit het woongemak voor de buitenlandse werknemers gezien, andere bedrijven gaan in op de kwantiteit van huisvesting. Op totaalniveau geeft 23% van de bedrijven als antwoord dat huisvesting ‘goed’ geregeld is, 6% vindt dat huisvesting ‘redelijk’ geregeld is.
En een groot deel noemt aspecten die samenhangen met de kwaliteit van de huisvesting: 8% geeft aan dat er te veel buitenlandse werknemers per woning gevestigd zijn, 10% is van mening dat huisvesting ‘schandalig’ geregeld is en nog eens 10% van de werkgevers geeft aan dat er te weinig huisvesting beschikbaar is. 7% van de uitzendbureaus geeft aan dat buitenlandse werknemers veelal zelf hun eigen woning hebben geregeld en daarmee is hun perceptie dat huisvesting goed geregeld is. Anderen zeggen dat er te weinig huisvesting is en dat er te veel mensen in één woning wonen (beide aspecten 7%). 3% van de uitzendbureaus vindt dat huisvesting van buitenlandse werknemers ‘schandalig’ geregeld is. Nog eens 3% vindt dat het ‘redelijk’ geregeld is en evenveel uitzendbureaus vinden dat huisvesting ‘goed’ geregeld is. Volgens de uitzendbureaus beschikt 21% van de bij hen werkzame buitenlandse werknemers over een zelfstandige woonruimte, 79% deelt de woonruimte met anderen.
7
Definities: short-stay is gedefinieerd als een kortdurend verblijf, dit kan dagen, tot enkele weken tot enkele maanden zijn. Mid-stay is gedefinieerd als een verblijf vanaf 6 maanden tot ongeveer 2 tot 3 jaar. Dit zijn meestal huisvestingsplaatsen die meer ruimte, comfort en privacy hebben dan short-stay. Long-stay is een vorm van huisvesting voor buitenlandse werknemers die meer dan 2 tot 3 jaar hier verblijven. Long-stay betreft reguliere huisvestingsplekken, maar dan specifiek voor de buitenlandse werknemers.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
22
4.3 Gemeenten Gemeente Den Helder •
Handhaving van het huidige type huisvesting: huisvesting bij de agrariërs.
Gemeente Opmeer •
Grootschalige locaties moeten voldoen aan de regelingen zoals door de provincie geformuleerd. Het is haast noodzakelijk en misschien wel de beste oplossing gezien de hoge nood. In ieder geval wel in de nabijheid van centrumvoorzieningen.
•
Vrijkomende agrarische grond: op deze wijze komen er veel locaties vrij die uiteindelijk niet meer ingevuld worden. Deze zouden gebruikt kunnen worden voor het huisvesten van buitenlandse werknemers.
Gemeente Schagen •
De bedrijven die legale huisvesting aanbieden hebben het op zich netjes voor elkaar. Daarom is de voorkeur dat buitenlandse werknemers door de agrariërs zelf gehuisvest worden. Huisvesting binnen de bebouwde kom biedt voordelen, want dan zitten buitenlandse werknemers dicht bij voorzieningen en niet in onbevolkt agrarisch gebied. Maar binnen de bebouwde kom staan panden zonder buitenruimte, wat ook een onwenselijke situatie is.
•
Huisvesting in oude hotels indien deze niet te gedateerd zijn, is een optie. Verschillende zaken zijn dan goed geregeld, zoals bijvoorbeeld de brandveiligheid.
Gemeente Hollands Kroon •
Voortzetting van de huidige aanpak: ruimte geven aan agrariërs om locaties voor maximaal 40 buitenlandse werknemers op hun terrein te organiseren, zoals Agriport en het Joods Werkdorp.
4.4 Ontwikkelende partijen De ontwikkelende partijen hebben hier geen eenduidig antwoord op gegeven. In de gesprekken met de huisvesters is met name ingegaan op de kwantitatieve behoefte aan huisvesting en hoe in deze behoefte te voorzien. Niet zozeer op de vraag aan welk type huisvesting behoefte is. Huisvesters willen huisvestingsplaatsen ontwikkelen.
4.5 Ontwikkelingen Hoe ontwikkelt de vraag naar het type huisvesting zich in de toekomst. Uitgaande van de gesprekken die gevoerd zijn met buitenlandse werknemers zelf, kan uitgegaan worden van long-stay richting de reguliere woningmarkt. Voor kortere verblijfsduur is er geen helder beeld verkregen.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
23
5. Het huidige aanbod aan huisvesting 5.1 Typen huisvesting Aan de bedrijven is gevraagd hoe zij denken dat de buitenlandse werknemers gehuisvest zijn. De inschatting van de bedrijven met betrekking tot het al dan niet hebben van een zelfstandige woonruimte voor de buitenlandse werknemers, is dat 28% van alle buitenlandse werknemers een zelfstandige woonruimte8 heeft en 72% niet. Ook is gevraagd een schatting te geven in wat voor soort woningen de buitenlandse werknemers wonen die bij de bedrijven in loondienst zijn. Onderstaand schema laat de verdeling zien hoe de buitenlandse werknemers volgens de bedrijven en volgens de uitzendbureaus zijn gehuisvest. Woonruimte
Volgens bedrijven
Volgens uitzendbureaus
Reguliere woonruimte
50%
21%
Chalets / woonunits
18%
5%
Wooneenheden in gebouwencomplex
17%
17%
Hotel / pension
5%
10%
Kamergewijze verhuur / logies
4%
40%
Vakantie / recreatiepark
3%
7%
Overige woonvormen
3%
5.2 Huisvestinglocaties Bij 66% van de bedrijven wonen de voor hen werkzame buitenlandse werknemers binnen de gemeente waar het bedrijf gevestigd is. Bij 24% van de bedrijven wonen de buitenlandse werknemers in een gemeente in de regio: Den Helder, Hollands Kroon, Schagen of Opmeer, niet zijnde in de eigen gemeente. En bij 8% van de bedrijven wonen ze buiten de regio, maar wel in de provincie Noord-Holland. Bij 2% van de bedrijven wonen de bij hen werkzame buitenlandse werknemers buiten de provincie Noord-Holland.
8
Hierbij is er geen sprake van gedeelde voorzieningen.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
24
Doorgerekend naar de buitenlandse werknemers betekent dit het volgende: Huisvesting
Den Helder
Hollands Kroon
Schagen
Opmeer
Enkel binnen de gemeente waar deze vestiging gevestigd is
78%
51%
85%
40%
Indien niet in de eigen gemeente maar wel in de regio: Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer
11%
38%
6%
51%
Buiten Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Opmeer, maar wel binnen de provincie Noord-Holland
0%
8%
9%
3%
Buiten de provincie Noord-Holland
11%
3%
0%
6%
5.3 Verschillen per gemeente De deelnemende gemeenten hebben geen volledig inzicht in aantallen buitenlandse werknemers die wonen en/of werken binnen hun gemeentelijke grenzen. De belangrijkste reden hiervoor is dat niet alle buitenlandse werknemers in de gemeentelijke basisadministratie ingeschreven staan. De onderstaande 4 factoren zijn hieraan debet: 1. Wettelijk gezien moet een ingezetene zich inschrijven als deze voornemens is langer dan 4 maanden in Nederland te wonen. •
Gemeente Den Helder: aantal ingeschreven buitenlandse werknemers: 300. Opmerking hierbij: van de 350 buitenlandse werknemers die voor huisvesting in beeld zijn (zij zijn geteld bij de diverse locaties), staan er weinig ingeschreven omdat ze aangeven korter te blijven. Er is beperkt sprake van constatering van niet-vergunde huisvesting, ongeveer 5 gevallen/ personen per jaar.
•
Gemeente Hollands Kroon: aantal ingeschreven buitenlandse werknemers: 877. Buitenlandse werknemers die een verblijf hebben van korter dan 3 maanden hoeven zich niet in te schrijven en zij zijn ook niet meegenomen in de telling. En dan zijn er uiteraard ook buitenlandse werknemers die er langer zijn, maar niet geregistreerd zijn.
•
Gemeente Opmeer: aantal ingeschreven buitenlandse werknemers: 200. De aantallen kunnen mogelijk vertroebeld zijn omdat niet alle ingeschrevenen per se arbeidsmigrant zijn.
•
Gemeente Schagen: aantal ingeschreven buitenlandse werknemers: 416. De aantallen kunnen vertroebeld zijn omdat niet alle ingeschrevenen per definitie buitenlandse werknemer zijn.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
25
2. Buitenlandse werknemers hebben een hoge mobiliteit: ze zijn bijvoorbeeld werkzaam in meerdere gemeenten, veelal voor een kortere periode dan de wettelijke termijn. •
Gemeente Den Helder: de hoge mobiliteit van de buitenlandse werknemers speelt in Den Helder geen grote rol. Er zijn 350 buitenlandse werknemers waarvan de gemeente zeker weet dat ze in Den Helder werken en wonen. Buitenlandse werknemers wonen met name op locaties van de werkgevers, door de werkgever georganiseerd en gefaciliteerd en in eigendom van de werkgever. Deze buitenlandse werknemers mogen niet langer dan 3 maanden aaneengesloten wonen in een dergelijke faciliteit.
•
Gemeente Hollands Kroon: Agriport oefent in toenemende mate grote aantrekkingskracht uit op buitenlandse werknemers die in andere gemeenten wonen. Zo is er bijvoorbeeld een grote pendeldienst van Hoorn naar Agriport.
•
Gemeente Opmeer: veel buitenlandse werknemers wonen in Opmeer, maar werken in Hollands Kroon. Degenen die in Opmeer wonen zijn dus veelal werkzaam buiten de gemeente. De meeste buitenlandse werknemers die bijvoorbeeld in het Slothuis (Polenhotel) wonen zijn werkzaam in Agriport (Hollands Kroon). Slothuis is een voormalig verzorgingshuis waarin 160 personen worden gehuisvest. Dit is een kortdurend verblijf (minder dan 4 maanden) dus zij staan grotendeels niet ingeschreven. In dit kader vraagt gemeente Opmeer zich af: wij kunnen hier nog wel meer gaan bieden, maar dat doen we dan eigenlijk voor andere gemeenten. Voor de arbeidsmigrant is het goed in te schrijven om van regelingen gebruik te mogen maken.
•
Gemeente Schagen: de hoge mobiliteit van buitenlandse werknemers speelt zeker een rol. Er zijn buitenlandse werknemers die in Schagen wonen maar niet binnen de grenzen werken, en andersom, ook van buiten de provincie. Daarom moet er wat aan de huisvesting gedaan worden, anders wonen ze straks te ver weg en komen ze niet meer in het gebied werken.
3. Administratieve beslommeringen •
Gemeente Hollands Kroon: ambtenaren geven aan dat veel buitenlandse werknemers zich van het uitzendbureau niet mogen inschrijven bij de gemeente, dit is zelfs in hun contracten vastgelegd.
•
Gemeente Opmeer: ingeschreven buitenlandse werknemers en hun werkgevers moeten meebetalen aan gemeentelijke belastingen. Wellicht is dit ook een reden waarom buitenlandse werknemers zich niet (laten) inschrijven.
4. Onvoldoende aandacht voor buitenlandse werknemers binnen de gemeentelijke administratie •
Voor alle gemeenten geldt dat informatie met betrekking tot inschrijving en huisvesting van buitenlandse werknemers incidenteel of projectmatig, in ieder geval niet structureel, wordt verzameld. Den Helder is voorloper en heeft hieromtrent in 2017 een project opgezet.
Conclusr | Voorerf 11 | 4824 GM Breda | 076-8005420 | info@conclusr.nl | www.conclusr.nl
26
5.4 Niet-vergunde huisvesting Bij de bedrijven en uitzendbureaus is de omvang van niet-vergunde huisvesting niet onderzocht. Dit thema is wel in de groepsgesprekken met de gemeenten ter sprake gekomen. Gemeente Schagen Er zijn appartementen en recreatieparken waarin buitenlandse werknemers in strijd met de regels worden gehuisvest. Dit wordt niet gedoogd, er wordt gehandhaafd, er lopen rechtszaken en er zijn dwangsommen opgelegd om de niet-vergunde situatie op te (laten) heffen. Ook zijn er buitenlandse werknemers verplaatst naar hotels, maar dit is ook niet-vergund indien hier geen vergunning voor is verleend. Er zijn daarnaast bedrijven die niet-vergunde units op het terrein hebben neergezet en mensen die in schuren zitten. Gemeente Hollands Kroon Veel niet-vergunde huisvestingsplaatsen op campings. Maar ook bij bedrijven, in schuren, in caravans en gewone woningen. Een ruwe schatting gaat uit van honderden buitenlandse werknemers die nietvergund wonen. Gemeente Opmeer Er zijn 2 recreatieparken binnen de gemeentelijke grenzen. Eén met 300 plaatsen en één met 50. Op de grotere staan ook stacaravans die vaak voor die doeleinden worden gekocht en verhuurd. Hier wordt op gecontroleerd. Er is een beleidsnota handhaving opgesteld, waarin controles plaatsvinden op buitenlandse werknemers. En ook de vergunde situaties worden jaarlijks gecontroleerd.