Versie 29 okt 2025_Programmabegroting Hof van Twente 2026 - Fundament voor groei.pdf
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
39
methodiek alvast geïsoleerd worden bij 30% van de aanvragen voor spouwmuurisolatie, dit kan al vanaf 2026.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
40
2.4
2.4.1 Wet Versterking Regie Volkshuisvesting
Wonen
Het wetsvoorstel Wvrv ligt bij de Eerste Kamer. Afhankelijk van vaststelling en behandeling zal de wet mogelijk per 1 januari of 1 juli van kracht worden. De Wet Versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) geeft het Rijk, provincies en gemeenten wettelijke instrumenten om de regie op de volkshuisvesting te versterken. Dit leidt tot meer taken en opgaven voor de (gemeentelijke) overheid. Het doel is om meer betaalbare woningen te bouwen, sneller te bouwen en meer grip te krijgen op waar, hoeveel en voor wie er gebouwd wordt. Wettelijke verplichtingen uit de Wvrv: Volkshuisvestingsprogramma's Het volkshuisvestingsprogramma (VHP) vervangt de woonvisie van gemeenten. In het VHP staat concreet hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen – zoals ouderen en starters – zij gaan bouwen. Ook het Rijk en provincie stellen als onderdeel van de omgevingswet een VHP op. Het beleid van overheden moet op elkaar zijn afgestemd. Mede afhankelijk van de vaststelling van het wetsvoorstel Wvrv is het de verwachting dat in 2026 wordt vastgesteld. Regionale afstemming Provincies moeten samen met gemeenten zorgen voor voldoende bouwlocaties en afspraken maken over de regionale verdeling van de woningbouwopgave, waarbij twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn en 30% sociale huur. In de Woondeal Twente zijn deze afspraken vastgelegd.
Het volkshuisvestingsprogramma is een verankering en uitwerking op gemeentelijk niveau van de bestuurlijke afspraken uit de woondeals.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
41
Instructieregels voor gemeenten De Wvrv bevat instructieregels voor gemeenten over de invulling van hun volkshuisvestingsprogramma's en prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties. Een voorbeeld hiervan is dat minstens tweederde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar moet zijn, en dat gemeenten een minimumpercentage van 30% sociale huur of 40% middensegment (betaalbare koop en middenhuur) moeten programmeren. Daarnaast zijn er instructieregels die de bouw van mantelzorg- en familiewoningen vergunningsvrij maken. De instructieregel permanente bewoning recreatiewoningen- die nu ter consultatie ligt – is ook een voorbeeld van hoe rijk regie kan nemen. Lokale prestatieafspraken Het volkshuisvestingsprogramma schrijft voor over welke onderwerpen de gemeente lokaal beleid maakt. Dit betekent dat de uitwerking van dit beleid met de onderwerpen vanuit het volkshuisvestingsprogramma een plek krijgen in de lokale prestatieafspraken. Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt op deze manier voor een versteviging van de lokale prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties: de lokale prestatieafspraken vormen een uitwerking van de geïntroduceerde volkshuisvestingsprogramma’s.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
42
Woonzorgvisie is deel van het volkshuisvestingsprogramma De gemeente moet in het volkshuisvestingsprogramma de verbinding leggen tussen wonen, zorg en ondersteuning. Het wetsvoorstel regelt dat de gemeente het initiatief neemt om bij het gesprek over lokale prestatieafspraken de (zorg)aanbieders te betrekken die hieraan een bijdrage kunnen leveren. De zorg- en ondersteuningspartijen zijn geen ondertekenende partij bij de lokale prestatieafspraken, maar leveren daarvoor dus wel input. Urgenten en aandachtgroepen In het volkshuisvestingsprogramma moet de gemeente inspelen op de woonbehoefte van aandachtsgroepen; mantelzorgontvangers- en verleners, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking of psychisch kwetsbaren, uitstromers uit instellingen, maatschappelijke opvang en de jeugdhulp, ex-gedetineerden, dreigend dak- en thuislozen, stoppende sekswerkers, statushouders, ouderen, arbeidsmigranten, studenten en woonwagenbewoners. Regionale afstemming is in de wet opgenomen. In de woningmarkt regio maken gemeenten afspraken over Faire Share en stellen een regionale Huisvestingsverordening en Urgentieregeling 56op. Zorg en ondersteuning Het volkshuisvestingsprogramma moet ook een verbinding maken met zorg en ondersteuning, door randvoorwaarden voor goed wonen met zorg en ondersteuning.
De gemeente moet in aansluiting hierop in het Wmo-beleidsplan aandacht besteden aan inkoop van zorg en maatschappelijke ondersteuning. Tot slot moet het programma gaan over voldoende levensloopgeschikte woningen met mogelijkheid van zorg thuis.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
43
2.4.2 Beleid (huisvesting) arbeidsmigranten Werkgevers in Hof van Twente zetten steeds vaker arbeidsmigranten in bij hun productieproces. De arbeidsmigranten zijn essentieel voor de arbeidsmarkt. De toename van het aantal arbeidsmigranten brengt ook problemen met zich mee en zorgt voor vragen en opgaves waar de gemeente beleid en een aanpak op wil formuleren. Huisvesting is één van de opgaven. Het is ook van belang deze doelgroep goed in beeld te hebben. Registratie en inschrijving bij de gemeente is hiervoor essentieel. Samen met stakeholders willen we inzetten op preventie, toezicht en handhaving. Ook willen we onze voorzieningen toegankelijker maken voor arbeidsmigranten. Dat kan namelijk problematiek voorkomen. Een goede communicatie met de doelgroep helpt om bovenstaande opgaves aan te pakken. Hof van Twente wil aan de slag met een integrale aanpak en samenwerking met werkgevers waarmee we afspraken gaan maken. In 2026 gaan we een beleidskader vaststellen voor de huisvesting van arbeidsmigranten, een uitvoeringsplan om op alle onderdelen integraal aan de opgaven te werken opstellen, een kader voor locatiekeuze voor huisvestingarbeidsmigranten dat moet helpen bij het realiseren van voldoende huisvesting ontwikkelen en met werkgevers afspraken maken. 2.4.3. Realisatie woonwagenstandplaatsen In plan Op Stoom worden 5 standplaatsen gerealiseerd.
Naar verwachting zijn deze standplaatsen in 2026 bouwrijp. Voor de realisatie van de standplaatsen en woonwagens maken we afspraken met de woningcorporatie en woonwagenbewoners.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
44
Reguliere taken Onderwerpen
Toelichting reguliere taken
Kavelverkoop
Bij nieuwbouwprojecten worden de kavels op basis van de kavelinschrijflijst toegekend. Gemeentelijke gronden die vallen onder de criteria van restgronden kunnen worden verkocht. Op verzoek van een initiatiefnemer kan een ruimtelijke procedure gestart worden doorlopen worden om een plan mogelijk te maken. Middels bedrijfscontactfunctionaris, ondernemersfonds en economische werkgroep. Deelname aan reguliere en thematische ambtelijke overleggen. Actieve deelname aan werkgroepen dit strategisch van belang zijn voor Hof van Twente.
Verkoop restgrond Omgevingsplan Begeleiding ondernemers Landelijk en regionale afstemming met Bzk, Provincie, gemeenten, corporaties en andere stakeholders over volkshuisvestelijke opgaven en ontwikkelingen. Monitoring planvoorraad Woningbouwplannen
Het monitoren van de planvoorraad. Het doorgeven van planvoorraad, woningbouwproductie en onttrekking aan de Provincie. Het beoordelen en adviseren over woningbouwplannen op basis van de Woonvisie, beleid, woningbouwkader en planvoorraad en het maken van volkshuisvestelijke afspraken met initiatiefnemers.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
45
Prestatieafspraken woningbouwcorporaties Starterslening Bijhouden van de lijst geregistreerde standplaatszoekenden woonwagenlocaties. Vrijetijdseconomie
Duurzaamheid
Het maken, uitvoeren en evalueren van prestatieafspraken met woningbouwcorporaties en huurdersorganisatie om samen belangrijke volkshuisvestelijke doelen te behalen. Het uitvoeren van de verordening Starterslening. Bijhouden van de lijst geregistreerde standplaatszoekenden. Verlenging en inschrijving. Voornamelijk: 1. Advies bij recreatieve plannen/vraagstukken via RO of VTH 2. Eerste aanspreekpunt en begeleiding VTE-ondernemers 3. Verbindende factor tussen VTE-ondernemers, gemeente en aanverwante organisaties Uitvoering geven aan de Routekaart energieneutraal 2035 door middel van uitvoering van Rijksbeleid, regionale samenwerking en gemeentelijk beleid.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
46
Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000
2 Wonen en werken 02003 02204 02301 02302 02303 02304 02505 02801 02802 02803 02003 02204 02301 02302 02303 02304 02505 02801 02802 02803
02010 02010
Beheer overige gebouwen en gronden Economische havens en waterwegen Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Cultureel erfgoed Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal lasten Beheer overige gebouwen en gronden Economische havens en waterwegen Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Cultureel erfgoed Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rek.2024
2025
2026
2027
2028
2029
2.328 266 1.894 1.894 85 594 201 859 2.344 2.609 13.073 2.401 66 852 1.895 62 5 263 116 2.612 1.462 9.735 -3.338 511 1.171 659 -2.679
1.772 292 1.651 242 381 749 197 1.416 7.487 3.588 17.774 1.708 100
1.891 365 828 2 95 575 197 1.103 439 2.732 8.226 1.766 100
1.947 310 842 10 95 536 200 1.128 453 2.752 8.274 1.765 100
1.955 313 490 14 95 482 201 1.026 462 2.569 7.607 1.765 100
1.979 319 493 19 95 482 201 1.033 464 2.589 7.676 1.765 100
229 149 5 6 192 7.103 2.273 11.765 -6.009 104 3.300 3.196 -2.813
71 5 6 193 392 1.885 4.419 -3.807 1.011 1.865 853 -2.954
71 5 6 193 404 1.884 4.429 -3.845 10 865 855 -2.990
71 5 6 193 413 1.882 4.436 -3.171 8 144 136 -3.035
71 5 6 193 414 1.881 4.436 -3.240 7 144 138 -3.102
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
47
Toelichting (grootste) mutaties programma 2 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2026 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 3,1%. 02003
Beheer overige gebouwen en gronden
Exploitatie van TSB-terrein heeft op begrotingsbasis geen resultaat, In werkelijkheid (2024) bleek wel. Daarnaast worden er meer interne uren toegerekend aan grondexploitaties.
02204
Economische havens en waterwegen
Incidenteel groot onderhoud in 2026 voor binnenhavens (plaatsen van drenkelingenladders).
02301
Economische ontwikkeling
De plattelandsprojecten worden in werkelijkheid (jaarrekening) verantwoord als lasten en baten, in begroting als saldo op de lasten. De toename in 2025 en 2026 wordt veroorzaakt door diverse budgetoverhevelingen t.l.v. reserves. O.a. budgetten plattelandsontwikkeling en biodiversiteit. Daarnaast diverse kosten vanuit de themanotities.
02302
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
In 2024 exploitatieopzet plan Zenkeldamshoek.
02303
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Verhoging van de raming in 2025 betreft de budgetoverhevelingen actieplan retail t.l.v. de reserve ESP.
02304
Economische promotie
Verhoging van de raming in 2025 betreft de budgetoverhevelingen actieplan vrijetijdseconomie en hofmarketing t.l.v. reserves.
02505
Cultureel erfgoed
In 2024 is incidenteel een deel van de voorziening onderhoud gebouwen vrijgevallen. Dit betrof onderhoud schoorsteenpijp Delden.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
48
02801
Ruimte en leefomgeving
Verhoging raming in 2025 betreft extra kosten omgevingswet (budgetoverheveling en meicirculaire 2024) en budgetoverheveling budgetten themanotities: wonen en planonderzoek t.l.v. reserve noaberfonds.
02802
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
Betreft mutaties (winst- en verliesnemingen) diverse grondexploitaties en herzieningen grondexploitaties in 2025, waaronder locaties Toonladder, Ranninkschool, Diepenheim Noord 3 en diverse deelgebieden van het TSB-terrein.
02803
Wonen en bouwen
De toename in 2025 wordt veroorzaakt door diverse budgetoverhevelingen t.l.v. reserves o.a. buurtenergie, energietransitie en duurzaamheidsbeleid. Van 2023 t/m 2027 verhoging van budgetten themanotities: duurzaamheid. Daarnaast met ingang van 2025 weer hogere leges bouwvergunning, waar we in 2024 een dip zagen in verband met de nieuwe omgevingswet.
02010
Mutaties reserves
Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
49
BELEIDSAGENDA 2026 PROGRAMMA 2: BESTUUR EN VEILIGHEID
Besluit
Gepland
2.1
Warmteprogramma
College
Q4 2026
2.2
Visie- en programma Landelijke Gebied
Raad
Q2 2026
2.3
Ontwikkelen nieuwe bedrijventerreinenvisie
Raad
Q1 2026
2.4
Ontwikkeling en uitvoering Projecten energieopwekking en -besparing
2.5
Uitvoering projecten Buurtenergie
College
2024-2026
2.7
Volkshuisvestingsprogramma
College
Q4 2026
Gerealiseerd
Conform planning
2024-2026
Afwijking in planning
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
50
Programma 3: Leefomgeving Dit programma omvat het onderhoud van de openbare ruimte voor de onderdelen milieu, bodem en asbest, verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit, wegen, bruggen en straatmeubilair, groen en speelplekken, begraafplaatsen, afval, riolering en water en gemeentelijke gebouwen. De belangrijkste taken binnen dit programma zijn het uitvoeren van beheertaken, het dagelijks onderhoud, het groot onderhoud, vervangingen en herinrichtingen in de openbare ruimte. Wij regisseren de uitvoering van deze kerntaken. De kwaliteit van de openbare ruimte is een samenspel tussen de gemeente en haar inwoners, maar ook tussen inrichting, aanleg, onderhoud en gebruik. De uitgangspunten voor de inzet van middelen zijn ‘schoon, heel en veilig’. Inwoners en ondernemers worden betrokken bij veranderingen van hun woon- of werkomgeving. We dagen inwoners uit om zelf mee te doen en geven ruimte aan initiatieven en zelfbeheer.
KADERSTELLING: •
Milieubeleidsplan
• • • • • •
Masterplan Asbest Bodemkwaliteitskaart Gemeentelijk Mobiliteitsplan Beheerplan Wegen Beleidsplan Openbare Verlichting Plan van aanpak Ecologisch beheer bermen en sloten Beheren op Beeldkwaliteit Groenbeheerplan Besluiten Algemene begraafplaatsen Gemeentelijk Rioleringsplan Afvalbeleidsplan Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Integrale laadvisie Hof van Twente Gebouwenbeheervisie
• • • • • • • •
We willen de leefomgeving duurzaam in stand houden. Daarom koppelen we investeringen integraal aan andere gemeentelijke opgaven zoals asbestsanering, duurzaamheid en klimaatopgave. Het investeringsvermogen loopt terug, zowel bij de gemeente als bij partners. Daarom zijn we aan de slag gegaan met aanpassing van de beeldkwaliteit. Daarnaast is er een visie ontwikkeld op het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte, die toekomstgericht en mensgericht is en bijdraagt aan de invloed en het geluk van onze inwoners en ook financieel beheersbaar is PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
51
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 3.1 Beheer Openbare Ruimte
Resultaten 2026 3.1.1 Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Het beheer en onderhoud in de openbare ruimte wordt uitgevoerd volgens het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) grotendeels volgens beeldkwaliteit C. De begroting is volgens landelijke normkostensystematiek doorgerekend en ingericht volgens BBV. Dit betekent een kosten- en maatregelenplan dat inzicht geeft en past bij de arealen, kwaliteitsniveau en normkosten. Dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen zijn duidelijk in de begroting verwerkt. 3.1.2 Samen-op-Kaart (SoK) Jaarlijks wordt een meerjarenuitvoeringsprogramma (MJUP) opgesteld. In het MJUP staan de werkzaamheden omschreven op (globale) locatie en jaar van uitvoering. Om de afstemming voor het MJUP te structureren, wordt gebruik gemaakt van Samen-op-Kaart (SoK). In dit proces worden investeringen en groot onderhoud in de openbare ruimte integraal, gebiedsgericht en datagedreven geprogrammeerd. De resultaten worden via GISkaarten gevisualiseerd, om integrale opgaven te bepalen / afstemmen en deze te vertalen naar concrete projecten. De kaart levert een beter (eenduidig) overzicht, verbetert de onderlinge afstemming en een besparing in benodigde tijd en geld.
Om het proces rondom de SoK mogelijk te maken, wordt ingeschat dat de formatie uitgebreid moet worden; hierbij moet vooral gedacht worden aan uren voor ‘dataregisseur / GIS-specialist’. In de 1e Berap van 2026 worden de financiële consequenties zichtbaar gemaakt.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
52
3.2 Bodem en Asbest
3.2.1 Omgevingswet en Bodem Gemeenten zijn onder de Omgevingswet bevoegd gezag geworden voor het onderdeel ‘bodem’ voor de fysieke leefomgeving. Hierdoor zijn taken en bevoegdheden van provincie Overijssel over gegaan naar de gemeente Hof van Twente (met uitzondering van het deel dat onder overgangsrecht Wbb valt) De gemeente moet vaker bodemonderzoek doen, toetsen of maatregelen nodig zijn en bodemverontreinigingen opruimen. Gemeentelijk of regionaal beleid (zoals de Regionale Nota bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart) en nieuwe wetgeving gaat in nieuwe instrumenten verwerkt worden zoals bijv. Omgevingsvisie en Omgevingsplan. Gemeenten blijven nauw samenwerken binnen Twente en met de provincie voor bijvoorbeeld de aanpak van nieuwe stoffen (zoals bijv. PFAS of staalslakken) en nieuwe wetgeving. 3.2.2 Asbestarme gemeente – Masterplan asbest De doelstelling van het Masterplan asbest, om te komen tot een asbestarme gemeente, is onveranderd. Hof van Twente is actief deelnemer als ambassadeur in landelijke versnellingsaanpak asbestdakensanering. Op verschillende wijze o.a. communicatie op bewustwording en subsidiemogelijkheden wordt de sanering van asbestdaken gestimuleerd. Projectbureau Bodem Asbest Sanering (BAS) voert de asbestbodemsaneringen uit.
Volgens de samenwerkingsovereenkomst ‘Asbestbodemsaneringsopgave 2023-2030’ tussen provincie en 7 deelnemende gemeenten wordt ingezet op programmering onderzoeken en saneren asbestbodemlocaties met gezondheidsrisico’s. Door het ministerie I&W is aangegeven dat Bodem Asbest Sanering (BAS) voor de periode 2026-2030 financieel wordt ondersteunt. De gemeente blijft zich inzetten voor de aanpak van asbestdaken en mogelijk maken van asbestbodemsanering met een integrale aanpak.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
53
3.3 Wegen
3.3.1 Gladheidsbestrijding De gemeente Hof van Twente is sinds het strooiseizoen 2024-2025 over naar preventief (nat) strooien. Hierdoor zullen we vaker gaan strooien maar wel met minder zout per keer. De veiligheid wordt hiermee vergroot. 3.3.2 Onkruidbeheersing De afgelopen jaren is een tweede ronde onkruidbestrijding op verharding uitgevoerd met inzet van incidentele middelen. Hiermee is destijds tegemoet gekomen aan de wens van onze inwoners om het er buiten mooier uit te laten zien. De uitvoering vindt op duur zame wijze plaats. Dit willen we de komende jaren voortzetten. In 2025 is in het kader van bezuinigingen een ronde onkruidbeheersing op verharding uitgevoerd. Gelet op de effecten is vanuit de gemeenteraad voor een periode van 5 jaar een reserve van € 1.000.000 beschikbaar gesteld waardoor er weer twee rondes onkruidbeheersing op verharding kunnen worden uitgevoerd. Voor 2026 zal uit deze reserve een bedrag van € 200.000 beschikbaar zijn voor de extra ronde onkruidbestrijding.
3.4 Inclusieve speeltuinen
Speeltoestellen worden in stand gehouden op plekken waar dat echt nodig is. Bij renovatie van speeltuinen of bij het plaatsen van nieuwe speeltoestellen zullen we er naar streven dat in iedere kern minstens één speeltuin of speelplek geschikt is voor kinde ren met een beperking. Spelen ontmoeten voor ouderen en kinderen, bewegen en vergroenen.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
54
3.5 Programma voor klimaat, biodiversiteit, riolering en water 2026-2029
Het programma beschrijft hoe gemeente Hof van Twente invulling geeft aan de consequenties van het veranderende klimaat, het biodiversiteitsherstel en de wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater. Doordat het programma waarschijnlijk pas in december 2025 wordt vastgesteld, nadat de begrotingsbehandelingen zijn geweest, kunnen verschillen ontstaan met de begrotingscijfers. De onderbouwing en consequenties worden in het programma beschreven.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
55
Reguliere taken Onderwerpen
Milieu
Aanpak asbestbodem
Aanpak asbestdaken
Toelichting reguliere taken
In 2024 is begonnen met de voorbereidingen van de saneringswerkzaamheden wegverkeerslawaai in Goor, Ambt Delden en Hengevelde. De afronding hiervan staat gepland in 2026. Binnenhuismetingen moeten nog uitwijzen hoeveel woningen daadwerkelijk een te hoge geluidsbelasting ervaren door wegverkeer. Deze woningen worden vervolgens beter geluidgeïsoleerd, bijvoorbeeld door het aanbrengen van dubbel glas of gevelisolatie. Het Rijk vergoedt de kosten van de sanering van geluidhinder. Hiermee verminderen we de geluidsbelasting, verbeteren we de duurzaamheid van de woningen en verhogen het wooncomfort. Het projectbureau Bodem Asbestsanering (BAS) gaat verder met de aanpak van de asbestbodemopgaven (onderdeel van Masterplan Asbest). In gemeente Hof van Twente vinden diverse projecten plaats binnen de aanpak van projectbureau BAS. Het projectbureau doet een voorstel voor een programma, begroting en verantwoording via de stuurgroep (provincie en de zeven deelnemende gemeenten). Hof van Twente zet zich in voor het landelijke lobbydossier asbest (richting politiek Den Haag). De gemeente neemt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau deel aan regionale en landelijke overleggen over de asbestdakenproblematiek. We hebben geprobeerd voor elkaar te krijgen dat er een landelijke regeling komt voor de aanpak van asbestdaken en dat er (landelijk) opnieuw budget beschikbaar komt om asbestdaken te
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
56
verwijderen. De aanpak vanuit rijk en provincie blijft tot nu toe beperkt tot communicatie over en bewustwording van de risico’s van een asbest dak richting eigenaren. We hebben nog steeds een gemeentelijke subsidieregeling voor verwijdering van asbestdaken, een doe het zelf pakket waarmee mensen onder voorwaarden zelf hun dak mogen verwijderen en we ondersteunen projecten. Ondanks dat er geen wettelijk verbod is afgekondigd, blijft asbest gevaarlijk; de verwering stopt immers niet. Verwijdering (sanering) van asbest is daarom op enig moment noodzakelijk.
Openbare verlichting Wegen, bermen, sloten en civieltechnische kunstwerken
Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit
De stimulering van asbestdakenverwijdering dmv subsidie beëindigen we in 2028. Dit is vastgelegd in de tussenevaluatie Masterplan Asbest. Dit wordt actief gecommuniceerd naar inwoners en bedrijven. De vervanging van openbare verlichting door led-armaturen wordt voortgezet. Dit project loopt tot en met 2032. Hiermee wordt alle openbare verlichting in onze gemeente duurzaam gemaakt. Dit betreft de uitvoering van het jaarlijkse programma groot onderhoud wegen, herstel elementenverharding en straatvegen. Het maaien van bermen en sloten wordt zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit wordt vergroot. Aan civieltechnische kunstwerken (bruggen) worden inspecties, klein- en groot onderhoud en vervangingen uitgevoerd. Dit betreft de uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan, o.a. door het realiseren van aanvullende snelheid remmende maatregelen op gemeentelijke wegen in 30 en 60 km zones in combinatie met wegonderhoud.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
57
Openbaar groenbeheer en bomenbeheer
We gaan de gedragsbeïnvloedingsmaatregelen voortzetten en maken daarbij onderscheid in voorlichting, educatie, ‘verleiden’ en handhaving. In 2026 gaan we verder met het plaatsen van openbare laadpunten in de kernen van onze gemeente. Volgens de vastgestelde Integrale laadvisie Hof van Twente zetten we in op het tijdig realiseren van een toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Hiermee willen we inwoners en bedrijven informeren en stimuleren in de transitie naar duurzame mobiliteit. Het groenbeheer in de openbare ruimte en op begraafplaatsen wordt zodanig uitgevoerd dat kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie zullen toenemen. Bomenonderhoud wordt planmatig uitgevoerd en op basis van meldingen en incidenten. De meldingen incidenten nemen toe door de weersextremen in de seizoenen. Dit brengt veiligheidsrisico’s met zich mee en heeft gevolgen voor het beheer en onderhoud (zorgplicht). We blijven monitoren hoe dat effect op het beheer en onderhoud zich verder ontwikkelt. De schade aan het openbaar groen als gevolg van de extreme droogte afgelopen jaren blijft ondanks een nat seizoen zichtbaar, met explosieve groei van onkruid. In combinatie met het lagere onderhoudsniveau is het extra gevoelig voor uitval.
Door het vastgestelde beleid blijkt uit beleidsschouw dat het vastgestelde onderhoudsniveau niet of moeizaam wordt gehaald
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
58
Begraven
Eikenprocessierups en exoten
Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet
Afvalinzameling
De algemene begraafplaats in Markelo heeft ruimte nodig voor nieuwe graven. De capaciteit is gebaseerd op de jaarlijkse uitgifte van nieuwe graven in de afgelopen jaren en de verwachte benodigde capaciteit voor de toekomst. Uitbreiding van de huidige begraafplaats is niet mogelijk omdat deze is ingeklemd tussen een woonwijk en wegen. De voorbereidende werkzaamheden zijn in gang gezet om veld E van deze begraafplaats in Markelo te ruimen om ruimte te creëren voor nieuwe graven. Om de eikenprocessierups te bestrijden vindt in de maanden juni, juli en augustus de wegzuig-bestrijding plaats. Hiermee wordt maximaal ingezet om de overlast door EPR voor onze inwoners te beperken. We gaan door met de bestrijding van o.a. de Japanse duizendknoop. Door de bestrijding goed op te pakken op gemeentelijke grond hopen we de uitbreiding te kunnen beheersen en inwoners te bewegen om op particuliere grond hetzelfde te doen. Daarmee proberen we de groei van de invasieve soort, die een bedreiging vormt voor de biodiversiteit, een halt toe te roepen. Wij stimuleren bewonersinitiatieven.Wij faciliteren en stimuleren samen met andere maatschappelijke organisaties ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. Op verzoek van stads- en dorpsraden voeren we wijkschouwen uit.
Onze gemeente is per 1 juli 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval (2-, 3- 4 inzamelsysteem). Hiermee gaan we in 2026 door. Dit doen we zodat het afval goed gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
59
Riolering en water
Gebouwen
ook duurzamer. Daarnaast zijn de kosten voor het inzamelen van afval hoog. Om het betaalbaar te houden is er voor dit afvalschema gekozen. Ook komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren. In 2026 gaan er nieuwe afspraken gelden voor het inzamelen van PMD. Dit zal vooral invloed hebben op de inzameling bij appartementen en hoogbouw. Wij moeten mee in de landelijke afspraken, maar de gevolgen voor ons zijn nu nog niet duidelijk. De bestaande stimuleringsregeling (voor de aanschaf van een regenton, het afkoppelen van hemelwater en aanleg van groenblauwe daken) wordt aangepast c.q. uitgebreid. Ook in 2026 doet de gemeente mee met NK Tegelwippen om de leefomgeving meer te ontstenen / vergroenen. Overeenkomstig het meerjarenuitvoeringsprogramma komen een aantal rioleringsprojecten in uitvoering en wordt invulling gegeven aan de wateragenda (samenwerkingsovereenkomst) die met beide waterschappen is opgesteld. We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering van het regulier planbaar onderhoud vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan dat in 2024 is geactualiseerd.
Bij natuurlijke vervangingsmomenten van installaties en bij groot onderhoud houden we rekening met het verduurzamen van ons vastgoed. In 2026 wordt het gebouwbeheer binnen de gemeente gecentraliseerd. Door de implementatie van integraal gebouwbeheer clusteren we de
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
60
werkzaamheden met betrekking tot het beheer en onderhoud. Vanuit dit overzicht wordt de gebouwbeheer visie opgesteld in 2026. Per gebouw worden dan de kansen, kosten en noodzakelijkheid voor verduurzaming in kaart gebracht in aanvulling op het MJOP. We gaan onderscheid maken in kern vastgoed (noodzakelijk) en niet-kern vastgoed. Niet-kern vastgoed wordt beoordeeld op het huidige gebruik en de mogelijkheid om deze in te zetten voor alternatief gebruik, herontwikkeling, verhuur of verkoop. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren. Naast het implementeren van integraal gebouwbeheer zal in 2026 ook worden ingezet op de (wettelijk verplichte) energiemonitoring per gebouw. Dit vraagt om extra inzet en (software) tools om te monitoren, rapporteren en bij te sturen.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
61
Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000
3 Leefomgeving 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705
03010 03010
Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rek.2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.397 33 16 2.916 4.530 3.576 4.870 420 22.757 655
6.613 35 16 3.250 4.596 3.459 3.553 412 21.934 359
6.722 35 16 2.898 5.064 3.346 1.741 584 20.406 363
6.799 43 16 2.928 5.142 3.353 1.757 587 20.626 363
6.889 46 16 2.943 5.213 3.354 1.758 611 20.830 363
7.011 50 16 2.960 5.308 3.355 1.757 607 21.065 363
16 5.653 4.361 4.351 212 15.248 -7.509 52 754 702 -6.807
16 5.913 4.297 1.200 279 12.064 -9.870 1.748 4.078 2.330 -7.540
16 6.173 4.140 1.200 279 12.172 -8.234 23 280 257 -7.977
16 6.273 4.155 1.200 279 12.286 -8.340 23 272 249 -8.091
16 6.373 4.165 1.200 279 12.397 -8.434 23 264 241 -8.193
16 6.474 4.168 1.200 279 12.499 -8.566 23 256 233 -8.333
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
62
Toelichting (grootste) mutaties programma 3 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2026 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 3,1%. 03201
Verkeer en vervoer
De lasten stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 door hogere kapitaallasten (investeringen) en kosten onderhoud.
03507
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Een daling van de lasten van onderhoud vanaf 2026. Deels betreft het een verschuiving naar onderhoud sportvelden en onderhoud begraafplaatsen voor een juiste toerekening van de lasten.
03702
Riolering
De lasten nemen toe door een stijging van de kapitaallasten. De rioolhefing wordt jaarlijks conform het GRP met € 5 verhoogd.
03703
Afval
De mutaties van de lasten en baten is het gevolg van de actualisatie van de afvalbegroting.
03704
Milieubeheer
Uitgaven en inkomsten voor asbestsanering. De inkomsten betreffen de provinciale subsidie voor asbestsanering. De lasten voor het integraal uitvoeringsprogramma asbestsanering inclusief het projectbureau BAS (uitvoeren BAS projecten). Dit wordt jaarlijks verrekend met de daarvoor ingestelde reserve. In 2025 is het restant budget, welke ten laste komt van de reserve via budgetoverheveling, weer opgevoerd.
03705
Begraafplaatsen en crematoria
Toename van de lasten vanaf 2026 komt met name door een verschuving van de toerekening. Het betreft kosten van onderhoud groen binnen de omheining van de begraafplaatsen. Vanaf 2028 kapitaallasten van opgenomen investering voor het ruimen van graven.
03010
Mutaties reserves
Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
63
Programma 4: Sport, Cultuur en Onderwijs
KADERSTELLING: •
In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Hof van Twente is een gemeente waarin de gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.
• •
•
Visiedocument De Gezonde Verbinding Basis Infrastructuur (BIS) 2018-2022 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Primair en Voortgezet Onderwijs Cultuurvisie Samen vooruit, Samen verbonden
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
64
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 4.1 Cultuurvisie en actieprogramma
4.2 Planvorming realisatie MFA'S
Resultaten 2026 In 2024 is een aangepast proces doorlopen om tot een definitieve cultuurvisie en uitvoeringsprogramma te komen. Hierbij is nadrukkelijk samen opgetrokken met een raadswerkgroep en met betrokken partners uit het culturele veld. De pijlers van de nieuwe visie gaan over het behouden/versterken van noaberschap, een inclusieve en toegankelijke benadering van cultuur, het behouden van aansprekend cultureel aanbod (toekomstbestendigheid) én het ontwikkelen van nieuw culturele aanbod voor de toekomst (innovatie). De nieuwe cultuurvisie is in december 2024 vastgesteld. Dit jaar zijn we aan de slag gegaan volgens het uitvoeringsprogramma die bijdragen aan de doelstellingen uit de vernieuwde cultuurvisie. Samen met de lokale organisaties wordt de planvorming voor een MFA in Hengevelde en de MFA in Diepenheim verder uitgewerkt. In de kaderbrief 2026 zijn hiervoor gemeentelijke investeringsmiddelen geraamd: voor Hengevelde in 2026 samen € 11,4 miljoen en voor Diepenheim in 2026 € 4 miljoen. Hoewel deze middelen zijn opgenomen in deze begroting, stelt de gemeenteraad de middelen pas formeel beschikbaar na het akkoord op de concrete plannen. Met de gebruikers van sportpark Heeckeren in Goor zijn wij in gesprek over de beoogde toekomst van deze sportaccommodaties.
Zodra wij voor dit sportpark op basis van een door initiatiefnemers gepresenteerd plan een businesscase hebben opgesteld, wordt deze ter accordering aan uw raad voorgelegd. Ten behoeve van sporthal/socu-accommodatie Markelo wordt een renovatieplan opgesteld. De ondergrond van de sporthal/socu-accommodatie en het naastgelegen parkeerterrein willen wij aankopen van de eigenaar van zalencentrum de Haverkamp. We hebben
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
65
4.3 Beleidskader Subsidies 4.4 Integraal huisvestingsplan (IHP)
4.5 Subsidie lokale omroep Hofstreek FM
hierover overeenstemming bereikt. De overdracht is gepland in het 1 e kwartaal 2026. We verwachten in Q4 2025 hiervoor een raadsvoorstel voor aankoop voor te leggen. Het Beleidskader Subsidies dat in 2025 door de gemeenteraad is behandeld, wordt in 2026 verder uitgewerkt in beleidsregels, zodat deze op tijd klaar zijn voor de subsidies die we als gemeente vanaf 2027 gaan verstrekken. In 2025 is gestart met diverse voorbereidende werkzaamheden ten behoeve van het project IHP - Uitvoering. Overeenkomstig het opgestelde projectplan, inclusief -planning, wordt invulling gegeven aan de verschillende deelprojecten. De planning is erop gerich t in 2026 voor de deelprojecten Campus de Whee in Goor en Erve Hooyerinckschool in Delden een businesscase ter besluitvorming aan u voor te leggen. Voor de deelprojecten renovatie en verduurzaming OBS ’t Stedeke en verbetering kleine scholen (buurtschapsscholen) verwachten wij dat de werkzaamheden dit jaar zullen starten. Van deze deelprojecten is het schoolbestuur (OPO Hof van Twente) bouwheer. Uiteraard worden de investeringen pas uitgevoerd na goedkeuring van de op te stellen businesscase en vrijgave van de desbetreffende (investerings)middelen. Tijdens de Kadernota van juli 2025 is de subsidiering van Hofstreek FM besproken.
Tot nu toe werd aangenomen dat de middelen uit het gemeentefonds één-op-één werden doorgezet als subsidie aan de door de gemeenteraad aangewezen lokale omroep. Uit onderzoek is echter gebleken dat dit niet het geval is. Daarom is besloten om het verschil van de jaren 2023-2024-2025 uit te keren. Het gaat om een incidenteel bedrag van € 14.000. Voor de komende jaren, tot het inwerking treden van de nieuwe Mediawet, zal het richtsnoerbedrag worden doorgezet naar Hofstreek FM. Het gaat om een bedrag van € 5.000 per jaar. Na de invoering van de nieuwe mediawet, die naar verwachting in 2028 van kracht wordt, zal de financiering rechtstreeks plaatsvinden richting de aangewezen streekomroep.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
66
Reguliere taken Onderwerpen
Toelichting reguliere taken
Subsidies structureel
Jaarlijks verlenen wij structurele subsidies. Aan de hand van beleidsregels wordt bepaald wie er voor een subsidie in aanmerking kan komen. Er zijn beleidsregels voor sport, cultuur, zorg, jeugd, accommodaties, buurtschappen, promotie van kernen, HofMarketing, dorps- en stadsraden.
Investeringssubsidies
Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (verbouw, nieuwbouw, onderhoud) en als basisvoorziening worden aangemerkt, kunnen in een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies..
Combinatiefunctionarissen
Bij tal van verenigingen en organisaties worden combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches), veelal op projectbasis, ingezet.
Sport
Sportverenigingen worden ondersteund om te komen tot een vitale sportvereniging. Een vitale vereniging heeft zijn eigen organisatie op orde, zorgt voor regulier sportaanbod en vervult daarnaast een bredere maatschappelijke functie.
Onderwijs
Op verschillende manieren werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
67
Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000
4 Sport, cultuur en onderwijs 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506
04010 04010
Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal lasten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rek.2024
2025
2026
2027
2028
2029
732 2.159 501 3.573 2.126 44 844 9.978 75 311 298 404 113 10 90 1.299 -8.679 1.648 2.894 1.246 -7.433
924 2.374 473 3.338 2.478 45 985 10.617
1.723 2.373 419 3.502 2.449 39 1.015 11.520
4.438 2.479 228 3.860 2.479 41 918 14.442
3.064 2.514 235 4.157 2.399 41 921 13.331
2.334 2.568 244 4.257 2.421 42 927 12.794
390 202 397 50 10 92 1.141 -9.476 863 2.472 1.609 -7.867
355 190 421 94 10 93 1.164 -10.356 9.191 11.524 2.333 -8.023
355 1 421 94 10 93 974 -13.468 341 2.195 1.854 -11.613
355 1 421 94 10 93 974 -12.356 91 1.527 1.436 -10.920
355 1 421 94 10 93 974 -11.819 91 1.434 1.343 -10.476
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
68
Toelichting (grootste) mutaties programma 4 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2026 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 3,1%. 04402
Onderwijshuisvesting
De mutaties in de lasten worden veroorzaakt door het integraal huisvestingsplan onderwijs.
04501
Sportbeleid en activering
In 2023 en 2024 is budget opgevoerd t.b.v. onderzoek mulitfunctionele sportaccomodaties. Raming lasten en baten sport/combinatiefunctie (brede Spuk-regeling) tot en met 2026.
04502
Sportaccommodaties
Vanaf 2027 verhoging lasten als gevolg van MFA's Hengevelde en Diepenheim.
04503
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Begrote lasten cultuurvisie voor de periode 2025-2027. Hogere baten in 2024 betreft ontvangen subisidie van de Provincie. En met ingang van 2026 hogere huurinkomsten van de Reggehof.
04010
Mutaties reserves
Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
69
Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning
KADERSTELLING: •
Alle inwoners moeten kunnen meedoen. Iedereen wordt (voor zo ver als mogelijk) gestimuleerd om hun vermogen zich aan te passen te verhogen en eigen regie te voeren in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Wij ondersteunen die inwoners die dit om wat voor reden dan ook (tijdelijk) niet kunnen. We willen een sociale gemeente zijn met “actief noaberschap” waar we omzien naar elkaar. In de samenleving die we voor ogen hebben, staat niemand buitenspel. Iedereen is waardevol, onze inwoners kunnen veilig en comfortabel wonen, kinderen en jongeren groeien veilig op tot verantwoordelijke en zelfstandige volwassenen. We vinden het belangrijk dat alle inwoners in de Hof, zo lang als mogelijk, mee kunnen doen in de samenleving. Meedoen geeft zin aan het leven, zorgt voor zelfvertrouwen, een betere gezondheid en minder eenzaamheid.
• •
•
•
Visie Gezonde Verbinding 2024 Themanotitie Sociaal Domein Visie Wonen, Welzijn en Zorg Beleidsplan Preventie en Handhaving Alcohol- en middelengebruik Beleidsplan Armoede en Schulden
Primair zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor aspecten zoals gezondheid, levensonderhoud en zinvolle dagbesteding. Samen met verschillende (maatschappelijke) organisaties zetten wij ons in om de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van onze inwoners te vergroten. Onze basisprincipes zijn: 1. We gaan waar mogelijk uit van eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid 2. We vinden het belangrijk om ‘het ervaren van problemen’ te normaliseren 3. We zetten in op preventie 4. We stimuleren een gezonde leefstijl PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI 5. We werken integraal en systeemgericht 6. We zetten effectief, efficiënte hulp en ondersteuning in
70
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 5.1 Algemeen
Resultaten 2026 5.1.1. Visie op het sociaal domein: de Gezonde Verbinding In 2026 en volgende jaren werken we binnen het sociaal domein verder op basis van “de Gezonde Verbinding”. Dit is onze visie op het sociaal domein die in oktober 2024 door de Raad is herbevestigd. Het betreft hier een herijkte visie die niet wezenlijk vers chilt van de visie op basis waarvan we al enkele jaren werken. Het devies is om te blijven investeren in preventie. Preventie is de komende jaren hard nodig om onze inwoners te kunnen blijven ondersteunen binnen de strakker wordende financiële kaders. Dit doen we op verschillende onderwerpen binnen de vier bekend thema's: Kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl, Iedereen doet mee en Vitaal Ouder worden 5.1.2. Besparingen spoor 2 In 2026 geven we concreet invulling aan de bezuinigingen zoals opgenomen in deze Programmabegroting. Het gaat voor 2026 om een bedrag van €100.000 dat binnen de maatwerkvoorzieningen Wmo gerealiseerd moet worden. Voor Jeugd gaat het om een bedrag van €200.000. Uiteindelijk lopen deze bedragen op tot structureel €325.000 (Wmo) in €750.000 (Jeugd) vanaf 2028. 5.1.3 Blijven investeren door middelen themanotities en rijksmiddelen De afgelopen jaren is binnen de themalijnen geïnvesteerd in verschillende programma's en projecten. Deze hebben gemeenschappelijk dat ze bijdragen aan preventie.
De strategie is steeds geweest om voor zolang er door het rijk middelen beschikbaar worden gesteld deze als eerste in te zetten. Dit om te voorkomen dat niet ingezette middelen moeten worden terugbetaald. Het gaat hierbij met name om de middelen in het kader van
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
71
de Specifieke Uitkering voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA). Hier zijn aparte verplichtingen aan verbonden, maar deze zijn wel nauw verbonden aan de onderwerpen in de themanotities. Voor een deel lopen deze middelen af per 2026. Wij verwachten daarom in 2026 en 2027 de tot nu toe nog niet ingezette middelen themanoties volop nodig te hebben. 5.1.4 Europese Aanbesteding doelgroepenvervoer In 2025 zijn we gestart met een Europese aanbesteding voor verschillende typen vervoer: regiotaxi, vervoer naar dagbesteding (Wmo/Jeugd) en leerlingenvervoer. De huidige contracten lopen af per 1 augustus 2026 en kunnen niet meer worden verlengd. We hebben onze visie op vervoer herijkt. Mede op basis van ervaringen en wensen die zijn opgehaald bij gebruikers is eind 2025 de feitelijke aanbesteding gestart die in 2026 zal leiden tot nieuwe contracten met vervoerders. 5.2 Kansrijk Opgroeien
5.2.1 Wat willen we bereiken Wij vinden het belangrijk dat alle jeugd in Hof van Twente gezond en zelfredzaam is en volwaardig kan meedoen in de samenleving. Om dit te bereiken, richten we ons op twee doelen: het realiseren van een stabielere thuissituatie voor jeugdigen en het beperk en of terugdringen van risicofactoren. Een stabielere thuissituatie proberen we te bereiken door het faciliteren van een constructieve tijdsbesteding, het bieden van positieve opvoedondersteuning en het zorgen voor een gevarieerd aanbod aan voorzieningen. De risicofactoren voor jeugdigen bestaan onder andere uit armoede, psychiatrische problematiek en de aanwezigheid van jeugdbeschermingsmaatregelen. Voor zover het binnen onze invloedssfeer ligt, zetten we ons in om deze risicofactoren te beperken. Dat doen we door te werken aan een gezondere financiële situatie binnen gezinnen, een veiligere thuissituatie en het stimuleren van een kansrijke ontwikkeling.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
72
5.2.2 Hofgericht samenwerken Voor de jeugd uit onze gemeente en hun gezinnen is er een sluitend vangnet waarbij netwerkpartners binnen onze gemeente optimaal samenwerken. Hierdoor worden kinderen en gezinnen tijdig en met effectieve hulp en ondersteuning geholpen. Zo laagdrempelig mogelijk. Het vrij toegankelijke aanbod binnen Hof van Twente is ingevuld naar behoefte. We normaliseren waar het kan en kiezen direct voor een zwaardere aanpak indien nodig. Met Hofgericht samenwerken focussen we niet enkel op het individu maar op het systeem om de hulpvraag duidelijk te krijgen. Tegelijkertijd willen we meer normaliseren; niet alle vragen horen direct beantwoord te worden met geïndiceerde jeugdhulp. Als we geen jeugdhulp inschakelen, moet wel helder zijn welke hulp en ondersteuning dan passend is en moet dit lokaal en dichtbij aangeboden kunnen worden. Financiering van dit project vindt plaats vanuit de themanotities. 5.2.3 Kansrijke Start / Koers Het project Koers gunt ieder kind de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1000 levensdagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale problemen op latere leeftijd.
Binnen de Hof hebben we een coördinatiepunt (Koers) opgezet waar professionals ouders/gezinnen kunnen aanmelden waar zorgen over de kinderen zijn in de leeftijd van -9 maanden tot en met 6 jaar. Binnen dit coördinatiepunt werken verschillende partners samen. Het coördinatiepunt richt zich met name op gezonde ouder-kind relaties. In 2026 werken we verder aan en in het coördinatiepunt. Tevens wordt geëvalueerd of de werkwijze effectief is en of structurele borging gewenst is. Financiering vindt plaats vanuit de SPUK GALA en de themanotities. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
73
5.2.4 Intensieve Gezinsbegeleiding Het project intensieve gezinsbegeleiding richt zich op die gezinnen waarbij het ouders structureel niet lukt om een stabiele en veilige thuissituatie te creëren. Afgelopen jaren is het belangrijkste uitgangspunt geweest om mensen in hun ‘eigen kracht’ te z etten. Daardoor blijven de kosten van specialistische zorg langzaam oplopen. Het project intensieve gezinsbegeleiding gaat eigenlijk weer terug naar de basis waarbij de gemeente langdurig intensieve stut en steun in de thuissituatie biedt, zodat op deze manier een veilige en gezonde basis kan worden gecreëerd samen met het gezin. Hierbij maken we de beweging van ‘cure’ naar ‘care’. Dit project was al meerdere jaren een ambitie, maar kan in 2026 daadwerkelijk worden gestart. Financiering vindt plaats vanuit de themanotities en maatregelen uit Spoor 2 (zie verder Kaderbrief). 5.2.6 Versterken toegang In het kader van de Hervormingsagenda jeugd zijn we aan de slag met het versterken en vormgeven van onze (integrale) toegang. Zodat we als gemeente effectiever en efficiënter kunnen werken en zo een kwalitatief betere dienstverlening en verwijzing kunnen bieden aan onze inwoners. Dit zal ook bijdragen aan het verminderen van de kosten van verwijzingen jeugdhulp. In de themanotitie Sociaal Domein (onderdeel Kansrijk opgroeien) en tijdens de raadsvergadering van de Kadernota d.d. 3 juli jl.
(en het technisch beraad hieraan voorafgaand) is besproken dat de structurele inzet van een gedragswetenschapper en het hebben van voldoende formatie in de gemeentelijke toegang bijdraagt aan kwaliteit en gewenste besparingen in jeugdhulp. In de Hervormingsagenda opgenomen dat er breed gekeken moet worden (een zgn. Verklarende Analyse kost ca. 15 uur per casus) naar de kinderen/gezinnen met jeugdhulp-vragen, hiervoor is gedragswetenschappelijke kennis noodzakelijk. De Centrale Raad van Beroep heeft in jurisprudentie bepaald dat iedere jeugdhulpvraag moet worden afgehandeld volgens een vast 5-stappenplan. Dit stappenplan is eind 2024 PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
74
5.3. Gezonde leefstijl
in onze gemeente ingevoerd, dit vraagt uiteraard meer tijd (en dus formatie). Tot op heden is dit ingevuld met 1,89 FTE tijdelijke formatie, deze moet structureel gemaakt worden om de noodzakelijke en gewenste kwaliteit van dienstverlening te kunnen blijve n bieden. 5.3.1 Wat willen we bereiken Een gezonde manier van leven draagt bij aan een goede kwaliteit van leven. Met de inzet op een gezonde leefstijl moedigen we inwoners aan om naar vermogen en eigen kunnen zelf de regie te nemen over hun gezondheid. We breiden het thema uit met mentale gezondheid en het bevorderen van een gezonde leefomgeving. De doelen die we hieraan verbinden zijn: Inwoners maken gezonde, verantwoorde keuzes in hun leefstijl 1. De fysieke leefomgeving faciliteert en verleidt tot een gezonde leefstijl 2. Inwoners zijn veerkrachtiger 3. Inwoners zijn meer in balans 4. Inwoners worden vitaal oud en zijn eerder voorbereid op hun toekomst (zie ook 5.5 Vitaal Ouder Worden). 5.3.2 Bevorderen gezond gewicht Sinds 2021 is de gemeente aangesloten bij de JOGG aanpak. Deze aanpak hebben we dit jaar met drie jaar verlengd. Met de JOGG-aanpak werken we samen aan het gezonder maken van de fysieke en sociale omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien. Dit doen we met zowel partners in onze gemeente, de regio als landelijk.
Dit jaar is de JOGG aanpak versterkt met de ketenaanpakken Kind naar Gezond Gewicht en Volwassenen naar een Gezond Gewicht. In deze ketenaanpakken staat de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein centraal in de aanpak van (ernstig)
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
75
overgewicht en wordt er vanuit een brede blik gekeken naar wat er nodig is aan begeleiding en zorg. 5.3.3 Mentale gezondheid De gemeente Hof van Twente zet zich vanuit verschillende beleidsterreinen in om de mentale gezondheid van inwoners te versterken. Regionaal wordt gewerkt aan een integraal mentaal gezondheidsnetwerk, met als doel dat mensen met psychische of sociale vragen sneller passende ondersteuning of zorg krijgen, dichtbij en op maat. Wij sluiten aan bij deze regionale beweging en zijn gestart met een verkenning naar een lokaal mentaal gezondheidsnetwerk, om te bepalen wat nodig is om dit op te zetten. 5.3.4 Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Middelengebruik Dit plan is door de gemeenteraad vastgesteld in februari 2024 inclusief de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). In het plan zijn de doelstellingen, activiteiten op het gebied van preventie en handhaving, en de te behalen resultaten vastgelegd. OKO is gestart in Markelo en krijgt daar steeds meer vorm. Daarnaast werken we actief aan bewustwording en het voorkomen van alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar. Tegelijkertijd richten we ons op de handhaving. We geven voorlichting aan horeca (via de KHN-pilot), sportverenigingen en organisatoren van zomerfeesten over de Alcoholwet, en bieden hen praktische handvatten om de leeftijdsgrens beter na te leven.
5.3.5 Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten maakt het voor onze inwoners makkelijker om gezond te leven. Om een gezonde leefomgeving te stimuleren richten we ons onder meer op het bewegen in de buitenruimte. In Markelo is bijvoorbeeld de KWIEK beweegroute gerealiseerd. Dit jaar willen we inventariseren wat er aan PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
76
beweegmogelijkheden zijn in de openbare ruimte in de verschillende kernen. En vervolgens een plan maken om dit verder te stimuleren. 5.3.6 Vernieuwd minimabeleid Op basis van de uitkomsten van de evaluatie van het nieuwe Beleidsplan armoede en schulden wordt gericht verder gewerkt aan de doelen uit het plan: een groter bereik, meer gebruik door passende voorzieningen en laagdrempelige aanvraagprocessen. Waar nodig wordt bijgestuurd en accenten verlegd. Bij het opstellen van deze begroting zijn de uitkomsten nog niet bekend. 5.4. Iedereen doet mee
5.4.1 Wat willen we bereiken (doelen) Op basis van de uitkomsten van de evaluatie van het nieuwe Beleidsplan armoede en schulden wordt gericht verder gewerkt aan de doelen uit het plan: een groter bereik, meer gebruik door passende voorzieningen en laagdrempelige aanvraagprocessen. Waar nodig wordt bijgestuurd en accenten verlegd. Bij het opstellen van deze begroting zijn de uitkomsten nog niet bekend. Het gebied werk en inkomen biedt voor onze inwoners diverse uitdagingen als (energie)armoede, schulden, (medische) beperkingen en beperkte basisvaardigheden. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de Hofse samenleving, juist voor mensen waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: • Gezonde financiële situatie voor onze inwoners • Leven lang ontwikkelen • Arbeids)participatie en verminderen laaggeletterdheid
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
77
• Passende ondersteuning aan inburgeraars, statushouders en vluchtelingen (Oekraïners) • Verbeteren basisvaardigheden van onze inwoners Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners 5.4.2 Borging formatie ondersteuning statushouders, jongeren en kwetsbare doelgroepen Er zijn autonome ontwikkelingen/ structurele uitdagingen die aanzienlijke gevolgen hebben voor de benodigde ureninzet van team Werk en Inkomen. Denk hierbij aan: • toename van de taakstelling voor huisvesting van statushouders in combinatie met de Wet Inburgering (2022); • de invoering van de Wet van school naar duurzaam werk. • toename in de doelgroep die in aanmerking komt voor Loonkostensubsidie (LKS); Deze uitdagingen zijn tot nu toe bekostigd vanuit de tijdelijk beschikbare middelen uit de themanotitie Sociaal Domein. Tot en met 31-12-2026 zijn er nog voldoende middelen voor de huidige ureninzet. In de loop van 2026 lopen de tijdelijke contracten van e en aantal medewerkers af. Er moet een besluit genomen worden of we willen blijven investeren in deze kwetsbare doelgroepen, zodat helder is welke ambities en doelen we wel en niet kunnen behalen en waar we financiële en andere risico’s op andere maatschappelijke terreinen voorkomen of accepteren. Zo heeft onder andere de inzet van de werkcoaches tot op heden geleid van de doorstroom van 22 personen naar betaald werk.
Dit betekent dat deze personen geen beroep meer doen op een (volledige) bijstandsuitkering, met als effect een besparing van 165.000.
PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
78
Daarom wordt in deze begroting voorgesteld om te blijven inzetten op extra ondersteuning van statushouders, jongeren en andere kwetsbare doelgroepen. Het doel is om hen in staat te stellen om volwaardig mee te doen in de Hof en zo min mogelijk afhankelijk te zijn van een bijstandsuitkering. Daarmee voorkomen we extra kosten die hoger uitvallen, dan het voorgestelde structurele extra budget van €342.000 vanaf 1-12027. Dit budget wordt ingezet voor het borgen van de huidige inzet op 3 terreinen, waar anders die ondersteuning gestopt moet worden: • Kwetsbare (getraumatiseerde) inburgeraars: wanneer zij niet de juiste ondersteuning ontvangen behalen zij hun inburgering niet, blijven zij langer afhankelijk van een bijstandsuitkering, doen zij niet/onvoldoende mee in de maatschappij, met grote maatschappelijke gevolgen. Het gaat hierbij om circa 300 statushouders sinds 2022. • Jongeren tot 27 jaar met een afstand tot de arbeidsmarkt: vanuit de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk krijgt de gemeente de verantwoordelijkheid om samen met scholen/Doorstroompunt- jongeren met en zonder een diploma (startkwalificatie) te ondersteunen om duurzaam aan het werk te komen.
Vooruitlopend op de wet heeft de gemeente in regionaal verband al gewerkt aan de Twentse Belofte, die zich richt op overgang van-school-naar-school, ondersteuning bij een hogere kans op schooluitval, persoonlijke begeleiding van jongeren zonder startkwalificatie en extra begeleiding van kwetsbare jongeren die al aan het werk zijn. Extra structurele middelen zijn noodzakelijk om deze nieuwe taken uit de Wet van school naar duurzaam werk structureel te borgen. • Kwetsbare groep klanten die behoort tot het doelgroepregister en met inzet van Loonkostensubsidie (LKS) op de arbeidsmarkt geplaatst kan worden: door een nieuwe financieringsconstructie wordt werken met Loonkostensubsidie zowel PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI
79
maatschappelijk als financieel gestimuleerd en aantrekkelijker. Het gaat om een groeiende groep met steeds complexere situaties. . Om deze groep te begeleiden naar werk en daar duurzaam te plaatsen, is extra ondersteuning nodig. In sommige gevallen loopt de nazorg door tot aan de pensioenleeftijd. Hiermee voorkomen we een instroom in ons uitkeringsbestand en besparen we deze lasten en blijft deze doelgroep actief meedoen. 5.4.3 Participatiewet in balans In 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel en programma Participatiewet in balans. In het wetsvoorstel staan ruim 23 maatregelen om de wet op korte termijn te vereenvoudigen en te verbeteren. Daarnaast volgt een fundamentele herziening van de Participatiewet, die verder kijkt dan alleen de wet: er wordt ingezet op bredere sociale zekerheid en lange termijn maatregelen. Daarnaast is het de bedoeling om verder te bouwen aan vakmanschap, leren en ontwikkelen, in samenwerking met partners binnen het sociaal domein. Gemeenten krijgen de ruimte om de veranderingen in fasen door te voeren, maar het vraagt vooral in 2026 een behoorlijke tijdsinvestering voor een brede groep medewerkers. 5.4.4 Regionaal Werkcentrum Twente Met ingang van 2026 wordt er een Regionaal Werkcentrum (RWC) gevormd. Het doel van dit RWC is om één centraal toegangspunt te creëren voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers.