Versie 29 okt 2025_Programmabegroting Hof van Twente 2026 - Fundament voor groei.pdf

z

Programmabegroting 2026 Fundament voor groei

2026

Datum behandeling gemeenteraad: 3 november 2025

Inhoud Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................ 3 Budgettair perspectief .................................................................................................................................................................................................. 7 Nieuw beleid ................................................................................................................................................................................................................. 8 Overige ontwikkelingen .............................................................................................................................................................................................. 15 Doorrekening reserves weerstandsvermogen ........................................................................................................................................................... 17 Programma 1: Bestuur en Veiligheid .........................................................................................................................................................................

19 Programma 2: Wonen en werken .............................................................................................................................................................................. 32 Programma 3: Leefomgeving ..................................................................................................................................................................................... 51 Programma 4: Sport, Cultuur en Onderwijs ............................................................................................................................................................... 64 Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning ....................................................................................................................................................... 70 Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen en overhead........................................................................................................................................ 90 Paragraaf 1: Lokale heffingen ..................................................................................................................................................................................

100 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................................................................ 108 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................................................. 125 Paragraaf 4: Financiering ......................................................................................................................................................................................... 131 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering..................................................................................................................................................................................... 134 Paragraaf 6: Verbonden partijen .............................................................................................................................................................................. 143 Paragraaf 7: Grondbeleid .........................................................................................................................................................................................

154 Paragraaf 8: Wet open overheid (Woo) ................................................................................................................................................................... 165 Bijlage 1: Overzicht beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................... 167

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

2

Inleiding Op 8 juli jl. heeft de gemeenteraad de Kaderbrief 2026 vastgesteld. Daarmee zijn de eerste contouren uitgezet voor deze programmabegroting 2026-2029. Net als veel andere gemeenten stond Hof van Twente met het “ravijnjaar 2026” in zicht op dat moment voor een forse structurele opgave. Deze leidde tot een kaderbrief waarin het accent lag op het dichten van het financiële tekort. Dit betekende echter ook dat de kaderbrief 2026, anders dan in eerdere jaren, beleidsarm van karakter was. Om de begroting voor 2026 sluitend te maken werd daarbij een fors, maar evenwichtig pakket aan bezuinigingsmaatregelen opgenomen. Bij het opstellen van d at pakket werd er nadrukkelijk voor gekozen de impact op de samenleving zoveel mogelijk te beperken. Inmiddels weten we uit de voorjaarsnota van het Rijk en de daarop volgende meicirculaire, dat de verwachte tekorten voor de jaren 2026 en 2027 voor een belangrijk deel gecompenseerd worden. Dat maakte dat de raad bij de vaststelling van de Kaderbrief 2026 van de mogelijkheid gebruik maakte om de aangekondigde lastenmaatregelen uit het maatregelenpakket te laten. Die kaderstellende keuzes hebben wij verwerkt in deze programmabegroting. En zelfs dan biedt het budgettair perspectief voor 2026 nog ruimte voor een aantal nieuwe beleidsvoorstellen.

Dit brengt ons ertoe om in deze programmabegroting nog een aantal aanvullende nieuwe beleidsvoorstellen te doen die naar onze opvatting voor de continuïteit en toekomstgerichtheid van onze organisatie wenselijk zo niet noodzakelijk te achten zijn. Een deel van de voorstellen nieuw beleid houdt verband met het bieden van een vervolg op incentives en projecten die onder de vlag van de themanotities de afgelopen jaren zijn opgebouwd. Zoals bekend zijn, gekoppeld aan de lopende raads- en collegeperiode vanuit de visie Actief Noaberschap 2022-2026 uiteenlopende activiteiten met themanotitiegelden in gang gezet of geïntensiveerd. Over de output en effecten hiervan heeft de raad onlangs bij de tweede bestuursrapportage 2025 een uitvoerige verantwoordingsrapportage ontvangen met de huidige stand van zaken. In een aantal gevallen bijvoorbeeld in het sociaal domein op het gebied van arbeidsmarkttoeleiding, het begeleiden van kwetsbare groepen, of betrekken van een

gedragswetenschapper in de jeugdzorg, is het wenselijk om tijdelijke impulsen een structureel karakter te geven. Simpelweg omdat de praktijk heeft uitgewezen dat vernieuwde werkwijzen effectief zijn gebleken voor onze inwoners. Vanuit deze themanotities zijn deze taken en projecten opgepakt met incidentele middelen. Een deel daarvan wordt met deze programmabegroting geborgd en waar mogelijk voortgezet. Dit verklaart waarom een aantal aanvragen voor budget in deze begroting onder de noemer ‘nieuw beleid’ valt. Waar het financieel en inhoudelijk verantwoord is, wordt hiermee structurele invulling gegeven aan eerder uitgesproken ambities. Voor u ligt de uitwerking van deze koers in de programmabegroting 2026-2029. Daarin zijn, zoals gebruikelijk, ook de autonome ontwikkelingen uit de tweede bestuursrapportage 2025 verwerkt. Deze autonome ontwikkelingen enerzijds en de aanvullende voorstellen nieuw beleid anderzijds hebben geleid tot een bijstelling van het financiële beeld. Hoewel we voor 2026 nog steeds sluitende begrotingsjaren kunnen presenteren, is dat voor de jaren vanaf 2027 niet het geval. De inkomsten vanuit het Rijk blijven daarbij onzeker en veranderlijk.

Om die reden kiezen wij er bewust voor om op dit moment (naast het maatregelenpakket dat uit de door de raad vastgestelde kaderbrief 2026 volgt) geen nieuwe maatregelen te treffen om de begroting meerjarig sluitend te maken. Feit is dat de gemeente ingaande 2027, maar met name vanaf 2028 nog een forse opgave wacht. In het verlengde van wat wij hebben genoemd “het bezuinigingstraject Spoor 2” zullen wij in 2026 gefocust blijven op bestaande en nieuwe ingrepen en maatregelen om de gemeentelijke begroting ook na 2026 sluitend te laten zijn. Tegelijk volgen wij de ontwikkeling van onze risico’s, zoals die in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement wederom geactualiseerd zijn. Dit alles laat onverlet dat wij samen met andere gemeenten die in vergelijkbare omstandigheden verkeren ook in 2026 geen kans ongemoeid zullen laten om richting het Rijk een duidelijk signaal af te geven: de huidige financiële vooruitzichten hebben ingrijpende gevolgen voor de uitvoeringskracht van onze organisatie én voor het voorzieningenniveau voor onze inwoners. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

4

Fundament voor groei Ondanks deze financieel onstuimige tijden blijven we investeren in en bouwen aan Hof van Twente . De ontwikkelingen staan niet stil. Op economisch en maatschappelijk gebied staat er in 2026 weer veel te gebeuren . Natuurlijk, het jaar staat in het teken van de raadsverkiezingen en de start van een nieuwe raads- en collegeperiode. Maar tegelijk blijft Duurzaamheid een centrale opgave, waarbij we inzetten op energietransitie, mobiliteitstransitie en warmtetransitie. En voortbouwend op het in 2024 vastgestelde Meerjareninvesteringsprogramma investeren we in de kwaliteit van onze leefomgeving. Zo gaan de ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijke voorzieningen in verschillende kernen door. We werken samen met lokale partners verder aan de planvorming van multifunctionele accommodaties (MFA’s) in Hengevelde en Diepenheim, en we zetten stappen rondom sportvoorzieningen in Goor en Markelo. Daarnaast blijft het welzijn van onze inwoners prioriteit. Met het programma Kansrijk Opgroeien zetten we in op het creëren van een stabiele thuissituatie voor jeugdigen en het verminderen van risicofactoren als armoede en psychiatrische problematiek. De inzet op een gezonde leefstijl krijgt in 2026 verbreding, met extra aandacht voor mentale gezondheid, vitaliteit en een gezonde leefomgeving. Ook in ruimtelijke ontwikkeling blijft Hof van Twente vooruitgaan.

Binnen het ontwikkelgebied Op Stoom (het voormalige TSB-terrein in Goor) worden verschillende deelplannen verder ontwikkeld en wordt in 2026 gestart met het bouwrijp maken en de uitgifte van bouwkavels. Dit gebied combineert wonen, werken, erfgoed en biodiversiteit, en de uitvoering van het masterplan gaat onverminderd door. Daarnaast krijgt het landelijk gebied blijvende aandacht. We werken in 2026 aan een visie en uitvoeringsprogramma voor het buitengebied, samen met agrariërs en stakeholders. Hierbij zetten we in op een toekomstbestendige landbouw, natuurontwikkeling, duurzaam wonen en een vitaal platteland, ondanks de landelijke onzekerheden. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

5

Met deze programmabegroting leggen we het fundament voor groei, om verder te blijven bouwen aan Hof van Twente. Wij stellen u voor om de programmabegroting 2026 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Hof van Twente,

De secretaris (wnd.),

De burgemeester,

Jan Eshuis,

Ellen Nauta,

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

6

Budgettair perspectief Perspectief begroting 2026

2025

2026

2027

2028

2029

662.000

-3.116.000

-6.139.000

-5.873.000

-5.701.000

Kunstgrasveld GFC en sloop gebouw Autonome ontwikkelingen (1e berap 2025) Financieel technische maatregelen (1e berap 2025) Dekkingsmaatregelen (spoor 2) Algemene reserve (eenmalig als structurele dekking) Voorjaarsnota Rijk (2e berap 2025) Perspectief voorgelegde kaderbrief 2026 Amendement dekkingsmaatregelen (spoor 2) Perspectief vastgestelde kaderbrief 2026

-60.000 1.352.000 291.000

-39.000 1.518.000 291.000 919.000 750.000 1.565.000 1.888.000 -300.000 1.588.000

-39.000 859.000 493.000 1.029.000

-39.000 700.000 249.000 1.504.000

-39.000 450.000 249.000 1.504.000

1.590.000 -2.207.000 -400.000 -2.607.000

820.000 -2.639.000 -400.000 -3.039.000

820.000 -2.717.000 -400.000 -3.117.000

Autonome ontwikkelingen (2e berap 2025) Nieuw beleid Overige ontwikkelingen Perspectief begroting 2026

1.200.000

3.895.000

953.000 -1.242.000 -234.000 1.065.000

905.000 -1.110.000 -198.000 -3.010.000

-169.000 -808.000 -198.000 -4.214.000

226.000 -808.000 -198.000 -3.897.000

Waavan incidentele baten en lasten Structureel saldo

-854.000 3.041.000

-962.000 103.000

2.706.000 -304.000

1.775.000 -2.439.000

474.000 -3.423.000

Programmabegroting 2025

450.000 2.695.000 2.695.000

Het budgettaire perspectief zoals dat volgt uit de kaderbrief 2026 vormt het vertrekpunt voor deze begroting 2026. Zoals in de inleiding is aangegeven zijn de autonome ontwikkelingen uit de 2e bestuursrapportage toegevoegd aan het financieel perspectief. Aanvullend is er ook extra nieuw beleid en overige ontwikkelingen in de begroting 2026 opgenomen, die nog niet in de kaderbrief 2026 zijn benoemd. Deze aanvullende mutaties worden toegelicht in combinatie met de afzonderlijke tabellen. Het voorgaande zorgt voor een structureel positief saldo van € 103.000 in 2026. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

7

Nieuw beleid Nieuw beleid begroting 2026 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Omschrijving Project omgevingsplan, vorming bestemmingsreserve Project omgevingsplan, dekking algemene reserve Innovatie- en ontwikkelbudget Ruimen graven Lokale omroep 25 jaar Hof van Twente Formatie Werk & Inkomen Formatie Sociaal Domein (zorg) Formatie Ruimte & Economie Regiebureau, contract-/servicemanager Projectbudget strategische lijn toekomst ICT Totaal

I/S i i i s s i s s s i i

2026 -1.000.000 1.000.000 -150.000 -19.000 -20.000

2027

2028

2029

-28.000

-28.000

-342.000 -245.000 -193.000

-342.000 -245.000 -193.000

-808.000

-808.000

-150.000 -5.000 -342.000 -245.000 -193.000 -175.000

-245.000 -193.000 -175.000 -440.000 -1.242.000 -1.110.000

* I/S : incidenteel / structureel

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

8

1. Project omgevingsplan Na de vaststelling van de nieuwe Omgevingsvisie vormt de ontwikkeling van een volledig nieuw Omgevingsplan een volgende opgave die voortvloeit uit de Omgevingswet. Uiterlijk eind 2031 dient de gemeente te beschikken over een nieuw omgevingsplan ter vervanging van de oude bestemmingsplannen en “bruidsschat” (een pakket voormalige rijksregels) die momenteel tijdelijk als omgevingsplan fungeren. Een plan van aanpak voor het project Omgevingsplan vormt de basis voor dit meerjarige project. In technisch en juridisch opzicht zal dit project omvangrijke inspanningen vergen, waarbij meerdere expertises van externen betrokken zullen moeten worden. Eerder zijn van rijkswege middelen beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. De restanten daarvan zijn teruggevloeid naar de algemene reserve. 2. Innovatie- en ontwikkelbudget Om te voldoen aan wet- en regelgeving en digitale ambities te realiseren is een impuls nodig om de nodige stappen te kunnen blijven zetten. Met dit budget willen we stappen zetten om onze informatiehuishouding verder te professionaliseren en toekomstbestendiger maken. Dit is noodzakelijk om te voldoen aan wet- en regelgeving (zoals de Archiefwet, de Wet open overheid en de AVG), digitale ambities te realiseren, en om interne processen en dienstverlening naar de inwoners te verbeteren.

De informatiehuishoudi ng van de gemeente staat onder druk door de toename van digitale informatie, diversiteit aan systemen en vereiste documentatie van processen. Dit budget wordt tevens besteed aan het benutten van technologische mogelijkheden (bijvoorbeeld AI). Technologische mogelijkheden (zoals AI) bieden kansen om de dienstverlening en interne bedrijfsvoering te verbeteren. Als gemeente moeten we dit gecontroleerd en gestructureerd laten gebruiken en daar gaan we in 2026 en 2027 op inzetten. Vanuit de Europese AI-act (Nederland AI-verordening) hebben we te voldoen aan het AI-geletterd krijgen van de organisatie. Daarnaast zijn we verplicht om een register aan te leggen waarin omschreven staat welke systemen we gebruiken die van AI gebruik maken. Ook willen we gaan ontdekken welke effecten gebruik van AI heeft in onze dienstverlening en bedrijfsvoering. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

9

3. Ruimen Graven De algemene begraafplaats Markelo heeft ruimte nodig voor nieuwe graven. Er is nog een begraafcapaciteit voor 4 tot 6 jaar. De capaciteit is gebaseerd op basis van jaarlijkse uitgifte van nieuwe graven in de afgelopen 20 jaar. Uitbreiding is niet mogelijk omdat de begraafplaats in ingeklemd tussen woonwijk, woning en wegen. In de voorbereidingsfase is de communicatie opgestart met rechthebbenden, belanghebbenden, Stichting Belangenbehartiging Algemene Begraafplaatsen Hof van Twente (BAB), Heemkunde Markelo en regionale uitvaartondernemingen. Deze fase is cruciaal voor het zorgvuldig doorlopen van de wettelijk verplichte belangstellingstoets. 4. Lokale omroep Naar aanleiding van een motie is onderzocht hoe de financiering van Hofstreek FM is ingericht. Daaruit blijkt dat er de afgelopen jaren minder middelen naar de lokale omroep zijn gegaan dan beoogd. Met dit budget willen we het tekort over de afgelopen drie jaar compenseren en tot aan de invoering van de nieuwe Mediawet het richtsnoerbedrag hanteren als uitgangspunt voor de subsidie. 5. 25 jaar Hof van Twente In 2026 bestaat de gemeente Hof van Twente 25 jaar. Dit jubileum is een bijzonder moment om samen met inwoners stil te staan. In samenwerking met initiatieven uit de samenleving, zoals het Hofschakelinitiatief, geven we gezamenlijk invulling aan deze mijlpaal.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

10

6. Formatie Werk & Inkomen Er zijn structurele uitdagingen die aanzienlijke gevolgen hebben voor de benodigde ureninzet van team Werk en Inkomen. Denk hierbij aan: toename van de taakstelling voor huisvesting van statushouders, toename in de doelgroep die in aanmerking komt voor Loonkostensubsidie (LKS) en de invoering van de Wet van school naar duurzaam werk. Deze uitdagingen zijn tot nu toe bekostigd vanuit de tijdelijk beschikbare middelen uit de themanotitie Sociaal Domein. Tot en met 31 december 2026 zijn er nog voldoende middelen voor de huidige ureninzet. Medio 2026 lopen de tijdelijke contracten van een aantal medewerkers echter af. Er moet tijdig een besluit genomen worden of we willen blijven investeren in deze kwetsbare doelgroepen, zodat helder is welke ambities en doelen we wel en niet kunnen behalen en waar we risico's op andere maatschappelijke terreinen voorkomen of accepteren. Voorgesteld wordt extra structurele middelen vrij te maken om ondersteuning van inburgeraars en kwetsbare doelgroepen te borgen, met als doel om hen volwaardig te kunnen laten meedoen en kosten op andere terreinen te vermijden.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

11

7. Formatie Sociaal Domein (zorg) In het kader van het versterken van onze grip op kwaliteit wordt gewerkt aan het verbeteren van de (integrale) toegang tot jeugdhulp. Hiermee kan de gemeente effectiever en efficiënter werken en een kwalitatief betere dienstverlening en verwijzing bieden aan inwoners. Dit draagt tevens bij aan het verminderen van de kosten van jeugdhulpverwijzingen. De structurele inzet van een gedragswetenschapper, gecombineerd met voldoende formatie binnen de gemeentelijke toegang, draagt bij aan het realiseren van de gewenste kwaliteit en besparingen binnen de jeugdhulp. Met het vaststellen van de Kaderbrief is het maatregelenpakket bezuinigingen, inclusief de besparing op Jeugd, vastgesteld. De inzet van de gedragswetenschapper is essentieel om uitvoering te geven aan deze maatregel. De Hervormingsagenda jeugdzorg onderstreept het belang van een brede en integrale benadering van kinderen en gezinnen met jeugdhulpvragen. Door deze aanpak kan beter worden ingespeeld op complexe situaties en kan tegelijkertijd doelmatiger worden gewerkt binnen het beschikbare budget. Hoewel we in de meicirculaire 2025 extra structurele middelen hebben ontvangen, zijn deze reeds aangewend om bestaande structurele tekorten op te vangen.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

12

8. Formatie Ruimte & Economie De werkvoorraad op het gebied van Ruimtelijke Ordening is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. Dit hangt samen met groeiende politieke ambities, de krappe woningmarkt die vraagt om meer inzet op het ontwikkelen van woningbouwlocaties, het intensiveren van participatietrajecten en de transitie van het landelijk gebied. Om de jaarlijkse werkzaamheden goed te kunnen uitvoeren, is het wenselijk om twee beleidsmedewerkers Ruimtelijke Ontwikkeling en één allround medewerker Ruimtelijke Ontwikkeling toe te voegen. Hierbij moet worden opgemerkt dat er in de afgelopen jaren gemiddeld twee fte inhuur is geweest, waardoor de feitelijke uitbreiding neerkomt op één fte. Een deel van deze kosten wordt gedekt uit reeds beschikbare middelen TSB binnen de begroting. Daarnaast heeft de gemeente ambitieuze woningbouwdoelstellingen. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving is het noodzakelijk dat gemeenten, om deze ambities waar te maken, ook de lokale economie stimuleren. Landelijk wordt erkend dat het belangrijk is om een ruimtelijk-economische visie te ontwikkelen, omdat woningbouw zonder voldoende aandacht voor economische aspecten niet haalbaar is. Tevens is er voldoende capaciteit nodig om op strategisch niveau bij te dragen aan de regionale economische ontwikkel ing.

Om deze taken effectief uit te voeren, wordt voorgesteld de formatie van de senior beleidsmedewerker Economische Zaken uit te breiden. Ook hiervoor worden de kosten deels gedekt uit reeds beschikbare middelen TSB. 9. Regiebureau, contract-/servicemanager Versterking van de regiesturing door middel van servicemanagement is noodzakelijk om risico’s te beheersen en de kwaliteit van IT-dienstverlening te waarborgen. Om hierin tijdelijk te voorzien, is een externe servicemanager ingehuurd. De inzet van deze professional heeft in de praktijk aangetoond dat deze rol van groot belang is voor het effectief aansturen van leveranciers, het borgen van afspraken en het signale ren van knelpunten. Servicemanagement is dan ook essentieel om de regiefunctie te versterken en duurzame grip te houden op de samenwerking met IT-leveranciers. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

13

10.

Projectbudget strategische lijn toekomst ICT

De digitale transformatie binnen gemeenten vraagt om een steeds professionelere en strategischere aanpak van informatievoorziening en automatisering (I&A). Tegelijkertijd worden ICT-oplossingen complexer en kostbaarder, terwijl de eisen aan veiligheid, continuïteit en schaalbaarheid toenemen. Om toekomstbestendig en rechtmatig te blijven opereren, is het noodzakelijk om de regierol van de gemeente strategisch te herpositioneren. Dit kan via een marktbenadering (aanbesteding) of door samenwerking met een buurgemeente. Beide routes vereisen een zorgvuldige verkenning en afweging van de organisatorische, financiële en inhoudelijke consequenties. Daarom wordt een strategiedocument opgesteld over de mogelijke toekomstscenario’s: samenwerking met marktpartijen of met één of meer andere overheidsorganisaties. Wat we voor 2026 zeker weten is dat de contracten met enkele van onze externe ICT-dienstverleners opnieuw aanbesteed moeten worden. Indien voor dit scenario wordt gekozen zal dit een omvangrijke en specialistische aanbesteding zijn die het regiebureau I&A niet zelfstandig kan uitvoeren vanwege beperkte capaciteit en het ontbreken van specifieke expertise.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

14

Overige ontwikkelingen Overige ontwikkelingen 11 12

Omschrijving Gildebor Uitstel realisatie maatregel kaderbrief: Werkplein, samenwerking subregio stoppen Totaal

2026 -198.000 -36.000

2027 -198.000

2028 -198.000

2029 -198.000

-234.000

-198.000

-198.000

-198.000

11. Gildebor Onze samenwerking met Gildebor is gebaseerd op een dienstverleningsovereenkomst met productbladen voor de diverse onderdelen van de openbare ruimte. In overleg met Gildebor wordt gewerkt aan het optimaliseren van de berekening van de daadwerkelijke onderhoudskosten hiervoor. Hieruit blijkt dat om diverse redenen sprake zal zijn van een kostenstijging waarvoor geen dekking aanwezig is binnen de begroting. In de begroting 2026 wordt nog geen rekening gehouden met deze volledige kostenstijging, maar gaan we uit van het bedrag 2025 inclusief indexatie. De komende periode zullen wij nader onderzoek doen naar deze kosten ontwikkeling en mogelijke oplossingen aanbieden. Wel is het naar onze overtuiging gerechtvaardigd om in deze programmabegroting aanpassingen op te nemen met betrekking tot areaalwijzigingen binnen het taakveld sport, het juist toerekenen van kosten aan sport en algemene begraafplaatsen en het juist toerekenen van de btw. Per saldo gaat het om een structureel extra bedrag van € 198.000. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

15

12. Maatregel Werkplein, samenwerking subregio stoppen Sinds de vaststelling van de kaderbrief en het bijbehorende maatregelenpakket zijn we tot de conclusie gekomen dat de uittreding uit de subregio Werkplein, vanwege contractuele afspraken, niet per 2026 maar pas per 2027 zal kunnen plaatsvinden.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

16

Doorrekening reserves weerstandsvermogen Algemene Reserve Stand per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Stand per 31 december Totaal risico's conform berekening weerstandsvermogen Ruimte t.o.v. benodigd weerstandsvermogen

Rek.2024 11.066 7.136 -809 17.393

2025 17.393 4.909 -6.347 15.954

2026 15.954 115 -2.300 13.769

2027 13.769 0 -63 13.706

bedragen x € 1.000 2028 2029 13.706 13.644 0 0 -63 0 13.644 13.644

4.639 12.754

4.639 11.315

3.835 9.934

3.835 9.871

3.835 9.809

3.835 9.809

2025 3.368 10.000 -1.256 12.112

2026 12.112 0 -10.850 1.262

2027 1.262 0 -450 812

2028 812 0 0 812

2029 812 0 0 812

* In de doorrek ening zijn de begrote resultaten 2025 tot en met 2029 niet meegenomen.

Reserve Majeure Projecten Stand per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Stand per 31 december

Rek. 2024 5.827 0 -2.459 3.368

Toelichting geraamde mutaties Algemene Reserve Toevoegingen 2025 en 2026: Bestemming rekeningresultaat 2024 en vrijval vanuit bestemmingsreserves (o.a. asbestsanering en themanotities). Onttrekkingen: In 2025 budgetoverhevelingen met dekking reserve, € 5 miljoen naar de reserve majeure projecten en dekking aanpak verduurzaming kleine scholen (periode 2025-2028). In 2026 een eenmalige onttrekking van € 750.000 die aangemerkt is als structurele dekking en € 1.000.000 voor de vorming van de bestemmingsreserve omgevingsplan. Daarnaast labeling voor uitgaven energietransitie € 488.000. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

17

Reserve Majeure Projecten Toevoegingen: In 2025 € 5 miljoen vanuit de algemene reserve en € 5 miljoen vanuit de reserve OSA. Onttrekkingen: T.b.v. dekking van een deel van de opgenomen investeringen en voorbereidingskosten. In 2025 plattelandsontwikkeling en voorbereiding Stedeke. In 2026 buurthuis Markvelde, MFA Hengevelde, MFA Diepenheim, de Whee, Stedeke en Erve Hooijerink. In 2027: de Whee en Erve Hooijerink.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

18

KADERSTELLING:

Programma 1: Bestuur en Veiligheid Hof van Twente werkt op verschillende manieren samen met andere gemeenten. We gaan uit van onze eigen kracht, maar staan open voor de kansen die samenwerking kan bieden; de kwaliteit van de dienstverlening vergroten, kwetsbaarheid verkleinen en kosten verlagen. Vanuit een heldere communicatievisie en via nieuwe communicatiekanalen werkt de gemeente samen met onze inwoners/ondernemers aan een fijne woon- en leefomgeving. Daar waar mogelijk bieden wij onze dienstverlening digitaal aan. We geven ook persoonlijke aandacht waar dat nodig is. De ontwikkeling van de digitale dienstverlening de afgelopen jaren geeft ons ook die ruimte. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Waar vooraf gedacht werd dat het eenvoudiger zou worden met minder regels is na 1 jaar Omgevingswet dit nog niet gebleken. Wel is het eerste jaar veel ervaring opgedaan. Zowel het team VTH als de initiatiefnemers weten nu beter hun weg te vinden in de regelgeving. Ons uitgangspunt is dat wij een veilige en leefbare gemeente zijn waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals woninginbraken staat hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, of personen met verward gedrag is alleen mogelijk door goede samenwerking binnen en buiten het gemeentehuis.

Om de fysieke leefomgeving optimaal te beschermen en duurzaam te benutten, willen wij het volgende bereiken: • Voor inwoners en ondernemers zijn we een deskundige gesprekspartner die zoekt naar mogelijkheden en die ondernemers, binnen de regels, ruimte en kansen biedt. We werken proactief aan een duurzame ontwikkeling; • Wij staan voor goede uitvoeringskwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving om door een goede belangenafweging de kwaliteit in onze leefomgeving te verbeteren. • Ketenpartners ervaren ons als een betrouwbare en rolvaste partner, die transparant werkt, hoge kwaliteit biedt en vanuit een open overlegcultuur samenhang brengt in tal van regels en maatregelen. • Binnen het veiligheidsdomein werken met onze Veiligheidsregio Twente en de politie in Twente PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR we GROEI samen aan een veilig Twente in één crisisorganisatie. Met een integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit staan we voor een weerbare gemeentelijke organisatie.

• • • • • •

• •

P10 Regiodeals Plan van aanpak Ondermijning VTH-beleid Hof van Twente Welstandsnota 2012 Algemene plaatselijke verordening Hof van Twente 2025 Richtlijn Bouw- en Sloopveiligheid Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026

19

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 1.1 Informatiebeheer

Resultaten 2026 Dagelijks worden enorme hoeveelheden informatie verwerkt die betrouwbaar, veilig en toegankelijk moet zijn. Een duidelijke visie op informatiebeheer borgt naleving van wet- en regelgeving, zoals de Archiefwet en AVG. Daarnaast ondersteunt het transparantie en verantwoording richting inwoners en bedrijven. Het biedt richting bij digitalisering en zorgt dat systemen en processen efficiënt op elkaar aansluiten. Zo blijft de gemeente wendbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig.

1.2 We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in Gebouwenbeheer combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering van het regulier planbaar onderhoud vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan die in 2 024 is geactualiseerd. Bij natuurlijke vervangingsmomenten van installaties en bij groot onderhoud houden we rekening met het verduurzamen van ons vastgoed. In 2026 wordt het gebouwbeheer binnen de gemeente gecentraliseerd. Door de implementatie van integraal gebouwbeheer clusteren we de werkzaamheden met betrekking tot het beheer en onderhoud. Vanuit dit overzicht wordt de gebouwbeheer visie opgesteld in 2026. Per gebouw worden de dan kansen, kosten en noodzakelijkheid voor verduurzaming in kaart gebracht in aanvulling op het MJOP. We gaan onderscheid maken in kern vastgoed (noodzakelijk) en niet-kern vastgoed. Niet kern vastgoed wordt beoordeeld op het huidige gebruik en de mogelijkheid om deze in te zetten voor alternatief gebruik, herontwikkeling, verhuur of verkoop. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren.

Naast het implementeren van integraal gebouwbeheer zal in 2026 ook worden ingezet op de (wettelijk verplichte) energiemonitoring per gebouw. Dit vraagt om extra inzet en (software) tools om te monitoren, rapporteren en bij te sturen 1.3 P&C-cyclus

In 2026 wordt de vernieuwing van de Planning & Control-cyclus een belangrijk aandachtspunt. Doel is om de interne processen te stroomlijnen én de informatievoorziening richting de gemeenteraad te verbeteren. We herijken de P&C producten op inhoud, vorm en timing, zodat ze beter aansluiten op de behoefte van de raad en bijdragen aan een effectievere sturing en verantwoording.

1.4 SamenwerkingsVerband P10

In 2026 zullen vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in maart de nieuwe afvaardiging van de P10-gemeenten in het Algemeen Bestuur en de verkiezing van Dagelijks Bestuursleden P10 belangrijke momenten worden. De huidige inbreng en lobby met betrekking tot het Europees Meerjarig Financieel Kader voor de periode 2028-2033 worden ook intensief voortgezet. Verder blijft P10 inhoudelijk inbreng leveren voor het Rural Pact dat de Europese Commissie in het voorjaar van 2026 wil opleveren. Daarnaast blijft P10 zich inzetten voor het Nationale Programma Vitale Regio’s (NPVR), met name op de lobby om de Beleids- en Investeringslogica zodanig aan te passen dat die ook past op rurale gebieden. Veel P10 gemeenten zijn partner in de elf aangewezen regio’s uit het programma NPVR. De inzet op mobiliteit en bereikbaarheid van voorzieningen inclusief deelname aan pilots door leden, de kleine scholentoeslag en de ontwikkelingen wat betreft landelijk gebied, waaronder veranderend grondgebruik en gewasbescherming blijft in 2026 onvermind erd.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

21

1.4 Omgevingswet

De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Na een lange periode van voorbereidingen zijn de nieuwe werkprocessen ingevoerd. De Omgevingswet blijft de komende jaren nog wijzigen. Wij blijven dit ook in 2026 monitoren om een goede dienstverlening te waarborgen.

1.5 Openbare Orde en Veiligheid

1.5.1 Openbare Orde en veiligheid In 2026 intensiveren wij de toepassing van de Wet Bibob in het kader van de aanpak van ondermijning. Dit jaar zal ook een actualisering van het Bibob-beleid plaatsvinden. In 2024 zijn wij gestart met het project vitale vakantieparken. Dit zal ook in 2026 vervolg krijgen. Wij zien op diverse vlakken in toenemende mate vormen van polarisatie in de samenleving. Zoals de acceptatie van asielzoekers of met betrekking tot de klimaat discussie/stikstof. Wij zullen hiervoor in 2026 extra aandacht hebben en ook regionaal afstemmen. Ook in 2026 willen wij met maatschappelijke organisaties afspraken maken ter voorkoming van polarisatie en hoe daar samen tegen op te treden. Verder willen wij het in 2025 gestarte project buitengebied in 2026 verder voortzetten en ontwikkelen. 1.5.2 Uitvoering programma veiligheid Ons uitgangspunt is dat Hof van Twente een veilige en leefbare gemeente is waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals cybercriminaliteit en woninginbraken staan hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, kindermishandeling, jeugdoverlast, personen met verward gedrag en de aanpak van zorgfraude is alleen mogelijk door goede samenwerking binnen en buiten het gemeentehuis.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

22

In 2026 willen wij verder invulling geven aan de speerpunten zoals verwoord in het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Dat betekent het verder optimaliseren van de bestrijding van diverse vormen van overlast, in nauwe samenspraak met het sociale domein alsmede de aanpak van ondermijning in onder meer horeca, vastgoed en recreatieparken. Onze aanpak is zowel gebiedsgericht (bv buitengebied, bedrijventerreinen en de woonomgeving) als persoonsgericht (aanpak verwarde personen, veelplegers, jeugd). Hierdoor garanderen we een eerlijk speelveld voor ondernemers en voorkomen we uitbuiting of misbruik van kwetsbare personen door criminelen. Zowel binnen onze organisatie als ook in de samenwerking met externe partners voorkomen wij dat wij transacties (bijvoorbeeld subsidies of vergunningen) doen met criminelen. Wij proberen ieder signaal van ondermijning op te pakken. Verder zijn we bezig met het doorontwikkeling en professionalisering van het Zorg en Veiligheid beleidsterrein, implementatie en ontwerp lokale opschalingsmodel middels Aanpak ter Voorkoming van Escalatie (AVE) en trainingen voor zowel bestuur als casus en procesregie (vanaf augustus 2025).

De Subsidie wijk-GGD heeft een looptijd t/m januari 2027 waarin deelname door cluster veiligheid in het projectteam is vereist voor de monitoring van de implementatie en evaluaties voor een goede borging in de lokale zorg en veiligheidsstructuur. Ook zijn wij bezig met de borging van het woonoverlast proces en het opdoen van ervaringen en het evalueren van de samenwerking met het zorg en veiligheidsnetwerk.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

23

1.5.3 Uitvoering programma toezicht en handhaving In 2026 ligt de focus op de verdere implementatie van de uitbreiding capaciteit Boa's en de daarbij behorende doorontwikkeling van deze functie, zoals het volgen van cursussen en trainingen. Twee boa’s zijn inmiddels toezichthouder Alcoholwet, waardoor er intensiever gecontroleerd kan worden bij horeca en evenementen. Twee boa’s hebben bovendien de cursus Jeugdboa met goed gevolg afgerond, waardoor meer aandacht kan worden geschonken aan eventuele jeugdoverlast. Bij de concrete uitvoering zal prioriteit worden toegekend aan de kleine ergernissen, zoals deze naar voren zijn gekomen uit de meting van het veiligheidsgevoel onder de inwoners van Hof van Twente. Denk aan de overlast door hondenpoep en parkeerproblematiek. Daarnaast wordt prioriteit gegeven aan ons jaarlijkse uitvoeringsprogramma en focussen wij ons onder meer op de bestrijding van overlast in en door de horeca. 1.5.4 Bouw Naar verwachting zullen de inkomsten aan bouwleges over 2026 weer stijgen richting het niveau van voor de invoering van de Omgevingswet. Het komend jaar zullen er bouwkavels uitgegeven gaan worden in diverse kernen. Ook zal er naar verwachting meer duidelijkheid komen voor wat betreft de stikstof. Hierdoor zal het aantal aanvragen weer gaan toenemen.

1.4.5 Toezicht Vanaf 1 januari 2024 vindt door de invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), het toezicht tijdens de bouw van eenvoudige bouwwerken primair plaats door de markt via zogenaamde kwaliteitsborgers. Wij merken dat de markt begint te wennen aan deze nieuwe regelgeving. Daarom ontvangen wij steeds meer Wkb-meldingen. Echter heeft de rijksoverheid de Wkb nog niet van toepassing verklaard op verbouwingen. Voor deze bouwactiviteit zijn wij als gemeente nog wel toezichthouder. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

24

1.4.6 Omgevingsdiensten Vanuit het Rijk heeft in 2024 afhechting/besluitvorming plaatsgevonden van het landelijk interbestuurlijk programma dat ziet op de versterking van de VTH-taken. Ook in 2026 wordt hier verder gevolg aan gegeven. Dit heeft met name betrekking op het takenpak ket en de organisatie van (het aantal) Omgevingsdiensten waarbij voldoen aan het criterium van robuustheid van belang is (versterking VTH-stelsel).

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

25

Reguliere taken Onderwerpen IBT

Bedrijfsvoering

Toelichting reguliere taken De Provincie Overijssel houdt interbestuurlijk toezicht (hierna: IBT) op de volgende zes domeinen bij gemeenten: Financiën, Omgevingsrecht (voorheen Wro: Wet ruimtelijke ordening) en Omgevingsrecht VTH (voorheen (Wabo: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht), Erfgoed, Informatie-en archiefbeheer, Huisvesting statushouders. Het IBT-beeld wordt jaarlijks inzichtelijk gemaakt aan de hand van een “stoplichtmodel”. Het IBTtotaalbeeld voor Hof van Twente kleurde in 2025 voor toetsingsjaar 2024 oranje. Het domein informatie- en archiefbeheer stond op oranje. Verbetervoorstellen om tot een groene beoordeling te komen staan verwoord in paragraaf 5 Bedrijfsvoering (onderdeel Informatiehuishouding) en paragraaf 8 de Wet open overheid (Woo). Het cluster Burgerzaken verzorgt diverse diensten voor inwoners en organiseert in 2026 samen met andere teams de gemeenteraadsverkiezingen. Cluster Serviceteam staat inwoners te woord die contact met ons opnemen. Cluster Communicatie verbindt inwoners, bestuur en organisatie door inwoners te informeren en collega’s te adviseren en ondersteunen bij herkenbare en toegankelijke communicatie. Raad, college en teams worden op het gebied van communicatie, financiën, inkoop, gebouwen, juridische zaken en informatiebeheer geadviseerd.

Ontwikkelingen die te maken hebben met deze faciliterende/adviserende rol lichten wij toe in paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

26

Vergunningverlening

Toezicht

Omgevingsdienst Twente

VTH-beleid

De gemeente verleent omgevingsgunningen voor verschillende activiteiten zoals bouw, sloop, kap, aanleg van een inrit of verbouwen van een monument. Bij meervoudige aanvragen met een milieucomponent vragen wij advies van de Omgevingsdienst Twente. De effecten en ontwikkelingen van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en de daarmee samenhangende jurisprudentie worden nauwlettend gevolgd. Wij houden toezicht op de uitvoering van verleende vergunningen en rechtstreeks geldende regels. Hierbij is leidend het vastgestelde VTH-beleid en de prioriteiten die in het jaarlijks VTH-taken uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld. De ODT voert de milieutaken uit voor de Twentse gemeenten. Ook in 2026 blijven wij de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers monitoren en daar waar dat kan verbeteren, hierbij gelet op de Omgevingswet. We zullen de processen zorgvuldig monitoren en bijstellen waar nodig, op basis van de geldende dienstverleningsovereenkomst en de prioritering zoals verwoord in ons jaarlijks vast te stellen uitvoeringsprogramma. Ons VTH-beleid is in 2023 geactualiseerd en aangepast aan het stelsel van de Omgevingswet. Het geactualiseerde VTH-beleid is per 1 januari 2024 in werking getreden.

Door de regionale afstemming van het beleid voeren wij de VTH-taken steeds meer op een gelijke wijze uit als de andere Twentse gemeenten. Dit vergt een goede monitoring en afstemming met de

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

27

Regionale en lokale VTHtakenuitvoeringsprogramma

Openbare orde en veiligheid

samenwerkende partners, waaronder de Twentse gemeenten, waterschappen, provincie en de ODT. Daar zal ook in 2026 aandacht voor zijn. Jaarlijks wordt het VTH-Takenuitvoeringsprogramma opgesteld. Het regionale uitvoeringsprogramma wordt in overleg met de ODT samengesteld. De naleving en uitvoering van beide programma’s wordt gemonitord en bijgesteld waar nodig. Interbestuurlijk toezicht van de provincie Overijssel ziet hierop toe. We verlenen vergunningen op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening, de Alcoholwet en bijzondere wetten. We vertalen landelijke wetgeving en ontwikkelingen in lokale (beleids)regels en voeren bezwaar- en beroepsprocedures. In regioverband werken we samen in het voorkomen en bestrijden van rampen/calamiteiten. Ook in 2026 werken wij lokaal en regionaal, zowel beleidsmatig als in de uitvoering, aan de thema’s die zorg en veiligheid betreffen; nazorg detentie/mensenhandel/huiselijk geweld en kindermishandeling/onbegrepen gedrag en jeugdcriminaliteit. Jaarlijks voeren we meerdere integrale (GUSTOS)controles uit met ketenpartners. We bezoeken dan verschillende adressen in de gemeente. Twee keer per jaar houden we controles die afgestemd zijn in regionaal (Twente) verband. Daarnaast werken we continu aan de doelstellingen zoals opgenomen in ons Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 en het lokale plan van aanpak ondermijning.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

28

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000 1 Bestuur en veiligheid 01001 01002 01101 01102 01704 01001 01002 01101 01102 01704

01010 01010

Bestuur Burgerzaken Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Milieubeheer Totaal lasten Bestuur Burgerzaken Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Milieubeheer Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rek.2024

2025

2026

2027

2028

2029

3.197 1.186 2.986 1.010 1.428 9.806 638 782 7 75

3.137 1.279 3.118 1.144 1.876 10.554 716 706 0 57

2.998 1.358 3.191 1.193 2.063 10.802 714 718 0 58

2.963 1.344 3.191 1.215 2.016 10.728 664 718 0 58

2.966 1.317 3.191 1.175 2.016 10.665 664 620 0 58

2.969 1.320 3.191 1.184 2.016 10.679 664 620 0 58

1.503 -8.303

1.479 -9.075

1.491 -9.312

1.441 -9.288

1.343 -9.322

1.343 -9.336

40 40 -8.264

79 79 -8.996

50 50 -9.262

50 50 -9.238

-9.322

-9.336

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

29

Toelichting (grootste) mutaties programma 1 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2026 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 3,1%. 01001

Bestuur

Jaarlijkse herberekening van de pensioenvoorziening voor wethouders leidt tot afwijkingen bij de jaarrekening. In 2023 tot en met 2025 is extra budget voor ondersteuning samenwerkingsverbanden Europa/P10 in begroting opgenomen, deze vervalt weer in 2026. Daarnaast zijn in de begroting 2025 extra personeelslasten opgenomen bij raadsgriffier en ambtelijke ondersteuning.

01002

Burgerzaken

Kosten verkiezingen kunnen jaarlijks wijzigen als gevolg van aantal verkiezingen. Daarnaast vanaf 2025 hoger aandeel loonkosten serviceteam, burgerzaken en commumicatie.

01101

Crisisbeheersing en brandweer

Verhoging van de bijdrage aan de Veiligheidsregio vanaf 2025.

01102

Openbare orde en veiligheid

Uitbreiding capaciteit BOA's vanaf 2024 leidt tot hogere lasten.

01704

Milieubeheer

Verhogingen van de bijdrage aan de omgevingsdienst Twente.

01010

Mutaties reserves

Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

30

BELEIDSAGENDA 2026 PROGRAMMA 1: BURGER EN VEILIGHEID

Besluit

Gepland

1.1

Gebouwenbeheervisie

College

Q2 2026

1.2

Visie op Informatiebeheer

College

Q1 2026

1.3

Actualisering Wet-Bibob beleid

College

Q1 2026

Gerealiseerd

Conform planning

Afwijking in planning

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

31

Programma 2: Wonen en werken Hof van Twente is een veelzijdige plattelandsgemeente met veel aandacht voor de omgeving waarin ruimte is voor de inwoners om te wonen, werken en ontspannen. Ontwikkelingen zijn mogelijk en samen kijken we wat passend is bij de identiteit. Er is veel vraag naar woningen en we zoeken ruimte om woningen toe te voegen. Dit kan zijn in gebieden die een functie verloren hebben of op gebieden aansluitend aan de kernen. Ook in buurtschappen is wonen belangrijk als één van de dragers voor de leefbaarheid voor de toekomst. We overleggen met onze inwoners hoe we de individuele woningbouwlocaties goed kunnen inrichten en we stimuleren de realisatie van projecten om de druk op de woningmarkt te verlichten. Aantrekkelijke centra zijn belangrijk en we zoeken samen met de ondernemers naar kansen. Op bedrijventerreinen streven we naar een passende balans tussen vraag en aanbod van de beschikbare ruimte.

KADERSTELLING: • •

• • • • • •

• • •

Grond voor gebruik Structuurvisie landelijk gebied Sociale Economische Visie Bestemmingsplannen Woonvisie gemeente Hof van Twente 2021-2025 Woningbouwprogramma 2024 Regionale Woonagenda Twente WONEN MET KWALITEIT Actualisatie Woondeal Twente 2025-2030 Woon- zorg, en wijlzijnsvisie Afsprakenkader voor ouderenhuisvesting Twente Actieprogramma Toekomstbestendig Bouwen

We zetten ons in om onze gemeente groen te maken en te houden door de uitvoering van projecten op het gebied van biodiversiteit en klimaat. Daarnaast zetten wij ons in voor energieopwekking en -besparing. Samen kunnen we het verschil maken en samen maken wij onze toekomst.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

32

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

2.1

Het platteland is volop in beweging. Bewegingen die ontstaan door maatschappelijk ontwikkelingen en uitdagingen op het gebied van water, natuur en klimaat. Maar ook Platteland en bewegingen die ontstaan door innovatie, vernieuwing en natuurlijk door de ontwikkelingen in agrarische sector de agrarische sector. Veehouders stoppen en kiezen om door te gaan als akkerbouwer, andere veehouders kiezen juist voor opschaling, innovatie en/of extensivering. Ook is er een groep die zich oriënteert op de mogelijkheden voor een tweede tak of het overschakelen naar biologisc h. Al deze keuzes zorgen voor een nieuwe dynamiek op het platteland, waar we als gemeente vroegtijdig op kunnen inspelen. Als we het hebben over ons platteland gaat het te vaak gaat het over bedreigingen en wordt er eigenlijk alleen maar gesproken over opgaven in plaats van uitdagingen. Als gemeente hebben we als onderdeel van de thema notities via het thema Plattelandsontwik kelingen en Agrarische Sector ruimte vrijgemaakt om met uitdagingen aan de slag te gaan en de kansen in te zien om te werken aan een vitaal en leefbaar platteland.

Door met onze agrariërs aan de hand van projecten en pilots kennis en ervaring op te doen gericht op een toekomstbestendige landbouw met veel aandacht voor een gezonde bodem en vernieuwende verdienmodellen hebben we ervaren dat veel ondernemers stappen hebben gezet of gaan zetten richting een toekomst bestendige bedrijfsvoering. Stappen die vrag en om duidelijkheid, tijd en ruimte.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

33

Voor de factor duidelijkheid zijn onze agrariërs en daardoor ook wij als gemeente zeer afhankelijk van het Rijk. Even leek er een Nationaal Programma Landelijk Gebied te komen met een duidelijke richting en ook het benodigde instrumentarium. Echter inmiddels is het NPLG met het instrumentarium alweer ingetrokken en liggen dossiers op het gebied van bijvoorbeeld Stikstof stil, worden vergunningen aangehouden en wordt het probleem rondom PAS melders niet opgelost. Zonder de duidelijkheid en weinig zicht op instrumenten is het echt vormgeven aan een transitie landelijk gebied natuurlijk erg lastig. Maar niets doen en achteroverleunen is geen optie. Door de uitdagingen die we hebben op het gebied van vrijkomende agrar ische bedrijfsgebouwen, het realiseren van extra woningen rondom buurtschappen en erven en de ontwikkelingen rondom het veranderde grondgebruik is het zaak dat we als verdieping op onze omgevingsvisie nagaan hoe en waar we ruimte geven voor landbouw, natuurontwikkeling, water, het opwekken van duurzame energie en wonen. Een veilige en gezonde woon- en werkomgeving, waar ruimte is voor ondernemen en waar ook de biodiversiteit op orde is zijn daarbij de uitgangswaarden. In 2025 hebben we met agrariërs en diverse stakeholders aan de hand van tekensessies scenario's uitgewerkt. Met deze beelden werken we toe naar een visie voor het landelijk gebied.

Deze sessies organiseren we vanuit het Europese project Digital Rural. Daar naast hebben we een aanvraag ingediend bij de provincie voor de subsidie regeling “Beleid transformatie agrarische bebouwing, erven en gronden”. Met deze regeling kunnen we nagaan of ons huidige VAB beleid nog passend is voor de komende jaren en hoe we ons beleid nog meer gebied specifiek kunnen maken.

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

34

De samenwerking met en betrokkenheid van ondernemers en inwoners is de belangrijkste sleutel om tot een succesvol plattelandsbeleid te komen. Hiermee hebben we in de gemeente een voorsprong en goede uitgangspositie voor de toekomst van ons landelijk gebied. Door ruimte voor projecten en pilots vanuit de thema notities en het gericht benutten van de ruimte en instrumenten van de provincie, het Rijk en Europa hebben we in 2026 ruimte en capaciteit om te werken aan onze visie en een uitvoeringsprogramma landelijk gebied. 2.2 Economische zaken

De werkgelegenheid in Hof van Twente is de laatste jaren sterk gestegen en moet ook in de toekomst op peil blijven, zowel kwantitatief als kwalitatief. Naast werkgelegenheid is het belangrijk dat binnen onze gemeente de kernwinkelcentra aantrekkelijk blijv en en bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk benut worden en er schoon en veilig liggen. Samen met de ondernemers in onze gemeente willen we de uitstraling van de kernen verder verbeteren zodat ook de aantrekkingskracht op bezoekers nog groter wordt. Daar naast werken we ook de komende periode verder aan het ontwikkelen en inrichten van nieuwe bedrijventerreinen; met visie richting planvorming. Ook energieopwekking en energiebesparing blijft een aandachtspunt en samen met o.a. ondernemersverenigingen worden projecten geïnitieerd en uitgevoerd om het ondernemersklimaat te verbeteren. Voor de komende jaren blijven we uitvoering geven aan de doelstellingen vanuit de themanotitie Ondernemen: in de centrumgebieden willen we, samen met ondernemers, werken aan kwaliteitsverbetering om te komen tot aantrekkelijke stads- en dorpscentra. Voor het centrum van Goor zetten we verdere stappen om planvorming af te ronden en uitvoering te geven aan het actieplan. We hebben een onderzoek m.b.t. de behoefteraming bedrijventerreinen afgerond en zijn gestart met het

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

35

opzetten van de nieuwe bedrijventerreinenvisie + uitvoeringsagenda. Dit moet helpen om onze doelen, ruimte geven voor bedrijven en ondernemers om zich te vestigen en uit te breiden, te realiseren. Vanzelfsprekend blijven we aandacht houden om te investeren in nieuwe initiatieven en vooruitstrevende ideeën op het gebied van ondernemen (i.c.m. onderwijs), werkgelegenheid, centrumgebieden en vrijetijdseconomie. Wat betreft Vrijetijdseconomie werken we concreet aan de uitvoer van het Actieplan wat hoort bij de Visie Beleef Hoffelijkheid 2.0. In het oorspronkelijke actieplan was onderscheid gemaakt tussen kort, middel en lange termijn. Dat is in een aangepaste versie omgezet naar jaartallen. 2.3 Duurzaamheid

2.3.1 Energietransitie Door de onrust in de wereld en de steeds zichtbaardere impact van klimaatverandering wordt het steeds belangrijker om in te zetten op een onafhankelijk en decentraal energiesysteem waarin we zelf lokaal de energie opwekken die we gebruiken. In 2026 blijven we daarom werken aan de uitvoering van de Routekaart Energieneutraal 2035. Wat betreft elektriciteit hebben we al grote stappen gezet. In 2022 werd 39,8% van het verbruik in onze gemeente duurzaam opgewekt. Hiermee lopen we voor op het Nederlands gemiddelde (32.5%), maar zijn we er nog lang niet. De voortgang is daarnaast moeilijk te bepalen vanwege het ontbreken van data; netbeheerders weigeren om verbruik/opwek cijfers te delen. Op basis van schattingen zien we wel een stijgende lijn. Om onze doelstelling te halen zullen er daarom meer opwekprojecten gerealiseerd moeten worden. Daarbij hebben we aandacht voor grootschalige projecten én aandacht voor de kleine projecten. Immers, alle

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

36

kleine beetjes helpen. De komende periode kijken we naar manieren om inwoners te ondersteunen bij het realiseren van kleinschalige opwekprojecten. Tegelijkertijd zetten we in op het verminderen van het verbruik. Wat je niet verbruikt hoef je immers ook niet op te wekken. Op dit moment is er al een bespaaractie voor inwoners die wonen in een huurwoning en in 2023 energietoeslag hebben ontvangen. Daarn aast geldt er al een energiebesparingsplicht voor bedrijven. Omdat het steeds lastiger wordt om opwekprojecten te realiseren wordt het nog belangrijker om in te zetten op energiebesparing. De komende periode gaan we inzetten op nieuwe manieren om inwoners en ondernemers te stimuleren om minder energie te verbruiken. Zo worden er warmtescans gemaakt van woningen om inwoners bewust te maken van hun energieverlies, en zijn er nieuwe mogelijkheden voor subsidie die door communicatie campagnes hopelijk leiden tot meer aanvragen. Om een energieneutrale gemeente te worden is het cruciaal dat ons net voorbereid is op een grote hoeveelheid aan invoer en afname van elektriciteit. Op dit moment is dat nog niet het geval. De aanhoudende netcongestie heeft een grote impact op onze ruimtelijke opgaven, zo ook op de verduurzaming van onze gemeente. We blijven in contact met de netbeheerders om verzwaringsprojecten zo efficiënt mogelijk te laten verlopen.

Daarnaast kijken we ook naar manieren om het bestaande net beter te benutten. De energietransitie is een integraal en grensoverschrijdend thema. Daarom werken we samen met onze partners in de regio aan de totstandkoming van een decentraal energiesysteem. Met de Energiestrategie Twente als leidraad werken we in een regionale

PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

37

samenwerkingsstructuur aan thema's als grootschalige opwek, netcongestie, lokaal eigendom en warmte. 2.3.2 Mobiliteitstransitie Een groot deel van de uitstoot is te herleiden naar mobiliteit. De energie die nodig is om te komen tot verplaatsing bedraagt namelijk ongeveer 30% van ons totale energieverbruik. In de concept Omgevingsvisie is daarom een paragraaf opgenomen over het stimuleren van duurzame mobiliteit. We zetten in op verschonen van het autovervoer door te werken aan de totstandkoming van een dekkend netwerk van openbare laadpalen. De inschatting is dat er nog ongeveer 65 nieuwe locaties aangewezen moeten worden om tot een dekkend netwerk te komen. Zo zorgen we ervoor dat ook inwoners zonder een eigen oprit hun elektrische auto kunnen opladen. Doordat we gebruik maken van een concessiemodel met slechts één aanbieder zorgen we ervoor dat de prijs aan de paal relatief laag is. Naar aanleiding van een motie werken we ook aan een manier om het plaatsen van kabelgoten voor privaat laden in de openbare ruimte te faciliteren. Door de onduidelijkheid rondom het landelijk beleid met betrekking tot elektrische auto’s zien we dat de vraag naar deze wagens relatief afneemt. Het is daarom belangrijk om, nu het verschonen minder snel gaat, ook meer in te zetten op het verminderen en v eranderen.

Dit kan bijvoorbeeld door in te zetten op het uitwerken van beleid rondom het STOMP-principe; Slim omgaan met mobiliteit, Tegengaan van groeiende vraag naar mobiliteit, Openbaar vervoer stimuleren, Minder vervuilende vormen van mobiliteit en Particulier vervoer als laatste optie voor vervoer zien; andere vormen van mobiliteit hebben de voorkeur. Ook zijn bewustwordingscampagnes erg belangrijk om tot duurzame mobiliteit te komen. PROGRAMMABEGROTING 2026: FUNDAMENT VOOR GROEI

38

Als gemeente hebben we een voorbeeldfunctie. We zetten daarom niet alleen in op het stimuleren van verduurzaming door inwoners en ondernemers, we onderzoeken ook hoe we de vervoersbewegingen van onze gemeentelijke organisatie kunnen verduurzamen. 2.3.3 Warmtetransitie De gemeente Hof van Twente heeft de opgave om in 2050 aardgasvrij te zijn. Deze opgave is aanzienlijk: ongeveer 50% van ons energieverbruik is te herleiden naar warmte. Naar aanleiding van het Klimaatakkoord is in 2021 de Transitievisie Warmte (TVW) opgesteld. Deze visie moet elke vijf jaar herijkt worden. Vanaf Q3 van 2025 wordt gewerkt aan de actualisering van de TVW. Deze zal, onder de naam ‘Warmteprogramma’ uiterlijk Q4 van 2026 worden vastgesteld. Het Warmteprogramma geeft ons, met de kennis van nu, inzicht over de realistische stappen en technieken om Hof van Twente aardgasvrij te maken. Vooruitlopend op het Warmteprogramma onderzoeken we de potentie van miniwarmtenetten in onze gemeente. Om de stap naar aardgasvrij te laten slagen moeten de gebouwen in Hof van Twente wel klaar zijn voor alternatieve warmtebronnen. Daarom wordt er volop ingezet op energiebesparingsmethoden als de isolatieactie en het opzetten van de FIXbrigade Hof van Twente; deze brigade komt bijvoorbeeld bij inwoners, die kampen met energiearmoede, langs om energiebesparende maatregelen zoals radiatorfolie en tochtstrips te plaatsen.

Om spouwmuurisolatie mogelijk te maken stellen we Soorten Management Plannen (SMP's) op, dit i.v.m. beschermde diersoorten die in de spouwmuur van woningen kunnen leven en voorafgaand aan de isolatie verwijderd dienen te worden. Naar verwachting hebben al onze kernen eind 2027 of begin 2028 een SMP. In de tussentijd kan er echter d.m.v. een pré-smp