Programmabegroting 2023 Versie 20221102.pdf

1.736 278 547 33 90 447 206 585 199 1.563 5.684 1.659 90 0 31 75 5 6 172 152 946 3.136 -2.548 8 157 149 -2.400

1.736 276 522 33 90 447 206 605 200 1.566 5.681 1.659 90 0 31 75 5 6 172 153 945 3.135 -2.546 7 157 149 -2.396

1.736 276 523 33 90 447 206 606 200 1.566 5.683 1.659 90 0 31 75 5 6 172 153 945 3.135 -2.548 7 157 150 -2.398

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

45

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 3: Leefomgeving Dit programma omvat het onderhoud van de openbare ruimte voor de onderdelen milieu, bodem en asbest, verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit, wegen, bruggen en straatmeubilair, groen en speelplekken, begraafplaatsen, afval, riolering en water en gemeentelijke gebouwen. Steeds meer is de openbare ruimte een verlengstuk van de huiskamer geworden, waar mensen samenkomen voor ontmoeting en recreatie. Beheer is gericht op het in stand houden en verbeteren (waar mogelijk samen met inwoners) van de duurzame leefomgeving. Keuzes bij inrichting en beheer worden de komende jaren integraal benaderd volgens het Integraal Beheerplan voor de Openbare Ruimte (IBOR). De keuzes passen binnen de financiële kaders en dragen bij aan maatschappelijke opgaven. We bekijken ook wat er nodig is om het IBOR goed uit voeren. Het gaat hierbij om interne en externe samenwerking, de organisatie van beheer en de financiën. Ook is er aandacht voor communicatie en participatie en monitoring en sturing. Resultaten van het IBOR kunnen op een aantal aspecten getoetst worden, namelijk: inwonertevredenheid, beeldkwaliteit, financiën en bijdragen aan thematische doelstellingen (gezondheid, veiligheid, duurzaam en klimaatopgave).

46

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Milieubeleidsplan incl visie 2011-2020 • Masterplan Asbest 2017-2024 • Bodemkwaliteitskaart • Gemeentelijk Mobiliteitsplan 2016-2020 • Beheerplan Wegen 2013 • Beleidsplan Openbare Verlichting 20132018 • Beleidsnotitie verduurzamen Openbare 2021 Verlichting • Beheerplan Bermen en sloten 2016 • Plan van aanpak Ecologisch beheer bermen en sloten 2022 • Beheren op Beeldkwaliteit 2013 • Groenbeheerplan 2015-2025 • Besluiten Algemene begraafplaatsen • Gemeentelijk Rioleringsplan t/m 2024 • Afvalbeleidsplan 2015-2030 • Gebouwenbeheervisie 2015-2019 • Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2022-2026 • Integrale laadvisie Hof van Twente zaak 217219

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

3.1 Algemeen

3.1.1 Omgevingsvisie De Omgevingswet treedt naar verwachting per 1 januari 2023 in werking. De voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot de milieuthema’s geluid, water, bodem, etc., zullen voor een deel doorlopen in 2023. Vanuit het programma Omgevingswet worden werkzaamheden geleidelijk overgedragen naar de ‘lijn’. Zie verder Programma 1 ‘Burger en veiligheid’.

3.2 Herstructurering Openbare Ruimte

3.2.1 Herstructurering Openbare Ruimte en IBOR In 2022 zijn aanbevelingen gedaan in het opgestelde Programma Herstructurering Openbare Ruimte en vaststelde Integraal Beheerplan voor de Openbare Ruimte (IBOR). Deze worden in 2023 verder geïmplementeerd. In het programma is de begroting doorgerekend en ingericht volgens IBOR en volgens de BBV. Dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen zullen op termijn duidelijk in de begroting worden verwerkt. Kostenverhoging door hogere indexen worden gedekt uit de hiervoor opgenomen post van € 1 miljoen zoals die in de inleiding is genoemd.

47

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

3.2.2 Anders werken Anders werken, op het gebied van beheer en onderhoud in de openbare ruimte, richt zich met name op de vraag “waarom” we de maatregelen nemen zoals we die nemen en de vraag of andere keuzes een betere (toegevoegde) bijdrage kunnen leveren aan de leefomgeving. De huidige keuzes uiteraard ook gemaakt op basis van efficiency en toegevoegde waarde, maar het kan mogelijk wel meer integraal. Daarnaast wordt het werken ook beïnvloed door andere ontwikkelingen in de organisatie, zoals in onderstaande figuur is weergegeven.

3.2.3 Beheer en onderhoud Het beheer en onderhoud in de openbare ruimte wordt uitgevoerd volgens het Integraal Beheerplan voor de Openbare Ruimte (IBOR). In 48

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

dit plan zijn de eerder opgelegde bezuinigingen gerealiseerd en is een nieuwe manier van werken geïntroduceerd. Het onderhoud wordt volgens beeldkwaliteit C uitgevoerd. Evenals in 2022 is voor 2023 incidenteel extra budget beschikbaar gesteld om knelpunten van de bezuinigingen voor onderhoud openbare ruimte te verzachten of anders op te lossen. Hiermee wordt ook in 2023 een extra ronde onkruidbestrijding uitgevoerd. Daarnaast wordt er extra onkruid verwijderd nabij ‘pareltjes’ in de gemeente: mooie plekken waarbij onkruid een negatief effect heeft op de uitstraling. Ook wordt gezocht naar manieren om inwoners meer te betrekken bij het groenonderhoud.

3.2.4 Koppeling met beheerplannen Onder het IBOR hangen beheerplannen per discipline. Hierin wordt de vertaling gemaakt vanuit het IBOR bijvoorbeeld de disciplines wegen of groen. Voor een aantal disciplines zijn al beheerplannen, maar niet voor allemaal (zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen verder op in deze 49

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

begroting). Alle beheerplannen worden op basis van dit IBOR opgesteld dan wel bijgesteld. 3.3 Bodem & Asbest

3.3.1 Omgevingswet en Bodem Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking. Hiermee wordt de wettelijke taak van de provincie voor het opruimen van verontreinigingen overgedragen aan de gemeente. 3.3.2 Asbestarme gemeente in 2025 – Masterplan asbest De doelstelling van het Masterplan asbest, om te komen tot een asbestarme gemeente, is onveranderd. De gemeente ontvangt hiervoor budget van het Rijk. Dat budget is voor de jaren 2023 en verder nog niet definitief. Dit zullen we in 2023 verder uitwerken. Projectbureau BodemAsbestSanering (BAS) voert de asbestbodemsaneringen uit. Op dit moment is nog niet duidelijk over hoeveel budget BAS de komende jaren beschikt. Dit heeft mogelijk ook (financiële) gevolgen voor de gemeente Hof van Twente (lagere of geen bijdrage in projecten).

3.4 Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit

NABO’s Hof van Twente investeert samen met ProRail (Ministerie van IenW) en de provincie Overijssel in de sanering van de 8 NABO’s. De realisatie van deze maatregelen zal plaatsvinden in 2022 en 2023.

3.5 Riolering en water

Klimaat Het gemeentelijke rioleringsplan (GRP) 2021-2024 biedt de basis voor het huidige beleid. We hebben daarbij aandacht voor het veranderende

50

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

klimaat en zetten in op klimaatadaptatie (ten aanzien van wateroverlast, verdroging, hittestress en overstromingen). Op basis van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) worden maatregelen uitgevoerd om de gemeente klimaatbestendig en water robuust in te richten. Binnen de uitvoeringsprojecten in de openbare ruimte wordt klimaatadaptatie standaard in de afwegingen meegenomen. We zetten in op de aanleg van zogenaamde blauwe aders, waarbij het hemelwater separaat wordt ingezameld en afgevoerd naar oppervlaktewater c.q. wordt geïnfiltreerd in de ondergrond. Voor particuliere terreinen is een stimuleringsregeling aanwezig voor de aanschaf van een regenton, het afkoppelen van hemelwater en aanleg van groenblauwe daken. De kosten van de watergerelateerde werkzaamheden voor klimaatadaptatie worden gedekt via de rioolheffing. Hieronder vallen bijvoorbeeld projecten zoals Spoorpark en Stadsregge Goor en Rupertserf Delden. 3.6 Vitale kernen

Vanuit een integrale aanpak tussen duurzame leefomgeving en gezonde verbinding willen we met twee voorbeeldprojecten aan de slag. Het betreft Rupertserf in Delden en Tuindorp in Goor. Beide wijken kunnen een impuls gebruiken in het kader van klimaat en duurzaamheid maar ook op het gebied van de gezonde verbinding. Om die integrale projectopdrachten helder te krijgen hebben we een voorbereidingsbudget in de begroting opgenomen van € 50.000. Voor de daadwerkelijke uitvoering van deze projecten gaan we kijken in hoeverre we dit uit bestaand beleid kunnen bekostigen en in hoeverre we hierin moeten investeren vanuit de Visie Actief Noaberschap.

3.7 Duurzame leefomgeving

Duurzaamheid en groene inrichting hebben onderlinge relatie. In de openbare ruimte willen we mogelijkheden koppelen en projecten uitvoeren

51

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

die bijdragen aan de vier grote opgaven waar we landelijk voor staan: klimaatadaptatie, energietransitie, verandering in de landbouw en biodiversiteit. De onderlinge samenhang tussen deze opgaven willen we in projecten verbinden zoals bij het terugbrengen van de Stadsregge en de herinrichting van pleinen. Projecten waar proces en uitvoering om middelen vragen. Voor een eerste aanzet daartoe hebben wij een bedrag van € 100.000 opgenomen in de begroting.

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Milieu

In het voorjaar van 2023 beginnen we met de saneringswerkzaamheden wegverkeerslawaai van ongeveer 115 woningen in Goor Door het aanbrengen van b.v. dubbel glas en gevelisolatie wordt de te hoge geluidbelasting door wegverkeer verminderd. Op verzoek van een aantal bewoners, eigenaren, wordt dit gecombineerd met het verder verduurzamen (treffen van aanvullende energie besparende maatregelen) van die woningen. Dit is een grote uitdaging omdat maatregelen gericht op beperking van geluid door het Rijk worden vergoed en kosten van maatregelen die extra energie besparen voor rekening van de bewoners zelf komen.

Aanpak asbestbodem

Het projectbureau Bodem Asbestsanering (BAS) gaat verder met de aanpak van de asbestbodemopgaven (onderdeel van Masterplan

52

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Asbest). Het Projectbureau voert diverse projecten uit in Hof van Twente. Het projectbureau doet een voorstel voor een programma, begroting en verantwoording via de stuurgroep (provincie en de zeven deelnemende gemeenten). Aanpak asbestdaken

Hof van Twente zet zich in voor het landelijke lobbydossier asbest richting politiek Den Haag. De gemeente neemt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau deel aan regionale en landelijke overleggen over de asbestdakenproblematiek. We proberen hiermee voor elkaar te krijgen dat er een landelijke regeling komt voor de aanpak van asbestdaken en dat er (landelijk) opnieuw budget beschikbaar komt om asbestdaken te verwijderen.

Openbare verlichting

De vervanging van openbare verlichting door led-armaturen wordt voortgezet. Dit project loopt tot en met 2032. Hiermee wordt alle openbare verlichting in onze gemeente duurzaam gemaakt.

Wegen, bermen en sloten en kunstwerken

Dit betreft de uitvoering van het jaarlijkse programma groot onderhoud wegen, herstel elementenverharding en straatvegen. Het maaien van bermen en sloten wordt zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit wordt vergroot. De onkruidbestrijding wordt op duurzame wijze uitgevoerd. Aan kunstwerken (bruggen) worden inspecties en noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. Hiervoor is al eerder t/m 2024 jaarlijks € 50.000 beschikbaar gesteld.

Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit

Dit betreft de uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan, o.a. door het realiseren van aanvullende snelheid- remmende maatregelen op

53

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

gemeentelijke wegen in 30 en 60 km zones in combinatie met wegonderhoud. We gaan de gedragsbeïnvloedingsmaatregelen voortzetten en maken daarbij onderscheid in voorlichting, educatie, ‘verleiden’ en handhaving. In 2023 gaan we verder met het plaatsen van openbare laadpunten in de kernen van onze gemeente. Groen en bomenbeheer en speelvoorzieningen

Het groenbeheer wordt zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit zal toenemen. Bomenbeheer wordt uitgevoerd op basis van meldingen en incidenten. De schade aan het openbaar groen als gevolg van de extreme droogte afgelopen jaren blijft zichtbaar. Speeltoestellen worden in stand gehouden op plekken waar dat echt nodig is. Daarnaast zullen we het beleid herzien en speeltoestellen passend vervangen. Hiervoor is voor de komende jaren t/m 2024 al eerder incidenteel € 200.000 beschikbaar gesteld.

Eikenprocessierups en exoten

De bestrijding van de eikenprocessierups gebeurt door het besproeien van eiken met aaltjes. De hardnekkigste locaties (die we nu goed in beeld hebben) worden behandeld met biologisch middel Xentari. Door de verbinding met programma biodiversiteit zetten we ook in op meer natuurlijke vijanden van de rups, zoals vogels en andere insecten. Daarvoor zal met name de beplanting in bermen en groenvakken geschikt gemaakt worden. Hiermee proberen we de overlast door eikenprocessierups voor onze inwoners zo goed mogelijk te beperken. We gaan door met de bestrijding van de Japanse Duizendknoop. Deze invasieve soort vormt een bedreiging voor de biodiversiteit. Door de bestrijding goed op te pakken op gemeentelijke grond hopen we de

54

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

uitbreiding te kunnen stoppen en inwoners te bewegen om op particuliere grond hetzelfde te doen. Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet

Wij stimuleren bewonersinitiatieven, zodat inwoners zelf de kwaliteit van hun directe woonomgeving kunnen verhogen. Wij faciliteren en stimuleren samen met andere maatschappelijke organisaties ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. Door uw raad zijn hiervoor incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024. Op verzoek van stads- en dorpsraden voeren we wijkschouwen uit.

Afvalinzameling

Onze gemeente is per 1 juli 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval (2-, 3- 4 inzamelsysteem). Hiermee gaan we in 2023 door. Dit doen we omdat het afval steeds beter gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het ook duurzamer. Daarnaast houdt dit schema de inzameling betaalbaar. Tot slot komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren.

Riolering en water

Dit betreft de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Met beide waterschappen is een gezamenlijke en gemeenschappelijke wateragenda en waterprogramma opgesteld om ambities, activiteiten en investeringen op elkaar af te stemmen. Dit mede vanuit het oogpunt van de klimaatopgaven die liggen bij de gemeente en waterschappen.

55

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Gebouwen

56

We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan. Daarmee wordt ook voldaan aan de per 2023 geldende duurzaamheidseisen voor gebouwen. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren. Het beheer en de exploitatie laten we waar mogelijk over aan de maatschappij, we nemen hier als gemeente een faciliterende rol in. Overtollig vastgoed stoten we af.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. De gemeente Hof van Twente heeft voor programma 3 vier aanvullende beleidsindicatoren geformuleerd. Deze betrekken we bij de algehele discussie over beleidsindicatoren.

57

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

3 Leefomgeving 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705

03010 03010

58

Rek.2020 Rek.2021

Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

2022

2023

2024

2025

2026

4.606 54 20 2.609 4.039 3.383 8.639 361 23.711 769

4.319 51 16 2.773 4.086 2.899 8.567 360 23.069 308

4.945 51 21 2.878 4.346 3.037 2.513 319 18.110 365

5.238 50 21 2.987 4.441 3.382 447 299 16.864 342

4.939 50 21 2.697 4.483 3.382 446 298 16.316 342

4.915 49 21 2.595 4.524 3.382 447 298 16.232 342

4.908 49 21 2.595 4.525 3.383 448 298 16.229 342

15 4.844 4.246 6.955 285 17.114 -6.597 1.956 2.097 141 -6.456

21 4.915 3.626 7.321 273 16.464 -6.605 19 1.821 1.802 -4.803

21 5.149 3.900

22 5.400 4.290

22 5.445 4.291

22 5.489 4.292

22 5.491 4.293

234 9.669 -8.441 2.373 5.681 3.309 -5.132

243 10.297 -6.567 185 869 685 -5.883

243 10.343 -5.973 23 387 364 -5.609

243 10.388 -5.843 23 278 255 -5.588

243 10.391 -5.838 23 269 246 -5.592

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

59

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Hof van Twente is een gemeente waarin gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.

60

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Visiedocument Gezonde Verbinding • Basisinfrastructuur Hof van Twente 2018 – 2022

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

4.1 Cultuurnota

In 2022 is een concept Cultuurnota aangeboden aan de Raad. Deze nota is participatief tot stand gekomen na gesprekken met instellingen en verenigingen in het veld. De nota is nog niet vastgesteld omdat de inhoudelijke dialoog tussen raad en college nog niet afgerond is. Wij gaan er van uit dat dit gaat gebeuren in het 4e kwartaal 2022 of 1e kwartaal 2023 en dat dit leidt tot vaststelling van een Cultuurnota. Aan deze nota wordt vervolgens in 2023 en daarna uitvoering gegeven.

4.2 Accommodaties

4.2.1. Multifunctionele accommodaties Onder andere in Markelo, Diepenheim, Hengevelde en Goor (sportpark Heeckeren) zijn er al flinke stappen gezet om te komen tot clustering van sportaccommodaties. Bij voorkeur resulterend in multifunctionele accommodaties overeenkomstig de uitgangspunten uit de Visie 20222026 Actief Noaberschap en mede gebaseerd op de recent in gebruik genomen multifunctionele accommodatie de Mors in Delden. Aan deze planvorming gaat veel onderzoek vooraf. Wij willen hierin het particulier initiatief ondersteunen en samenwerken om tot adequate en duurzame oplossingen te komen. In de Zomerbrief 2022 is hiervoor gemeentelijk een onderzoeksbudget beschikbaar gesteld voor Heeckeren en voor Hengevelde. Dit jaar willen we ook een onderzoekbudget beschikbaar

61

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

stellen voor onderzoek naar vergelijkbare mogelijkheden in Diepenheim en Markelo (€ 80.000). We hopen samen met de lokale samenwerkingspartners in 2023 te komen tot uitgewerkte plannen op hoofdlijnen. Bij groen licht willen we, in de begroting 2024 passende budgetten ramen. 4.2.2 Buitensportaccommodaties In 2022 zijn door prijsstijgingen de kosten voor het (reguliere) onderhoud van de sportvelden en de vervanging van kunstgrasvelden exorbitant gestegen. Samen met verenigingen gaan we onderzoeken in hoeverre deze financiële consequenties ook gedeeltelijk aan de gebruikers kunnen/moeten worden doorberekend. Relatief gezien zijn de huurtarieven in Hof van Twente niet hoog. Maar de verenigingen steken ook zelf bovengemiddeld de handen uit de mouwen op basis van ons Hof van Twente model. Afspraken over verhoging van huurtarieven moeten recht doen aan beide uitgangspunten. 4.3 Gezondheidsbevordering, sport- en beweegstimulering

62

Al jaren zetten wij combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches) in om sporten en bewegen te bevorderen. Dit draagt bij aan een goede gezondheid van onze inwoners. Het afgesloten Hofbeweegakkoord en het Lokaal Preventie akkoord werken beide aan deze doelstelling, versterken elkaar en hebben geïnspireerd tot meer lokale samenwerking. Het rijk gaat in 2023 waarschijnlijk de tot nu toe gescheiden financiering bundelen. Dat zou betekenen dat gemeenten één uitkering krijgen voor de thema’s Sport en Bewegen, Gezondheid en Sociale Basis. Wij zien dit als een extra stimulans voor een brede en integrale aanpak. Zie ook hoofdstuk 5.3 Gezonde Leefstijl. Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

4.4 Subsidies

4.4.1. Korting op Welzijnssubsidies Per 1 januari 2024 krijgen verenigingen en instellingen met een structurele subsidie van € 25.000 of meer te maken met een korting van 10%. Hierover zijn we met hen in gesprek. Wij zien de worsteling die partijen hebben met het invullen van deze bezuinigingen. Ook vinden wij het belangrijk om het niveau van onze welzijnsvoorzieningen op peil te houden. Dit draagt bij aan leefbaarheid en gezondheid van inwoners. Tegelijkertijd is onze financiële positie op de langere termijn zorgelijk en moeten in structurele zin vasthouden aan deze bezuiniging. We zien wel mogelijkheden om voor de jaren 2024, 2025 en 2026 de bezuiniging te dempen. Hiervoor hebben we aanvullend per jaar € 450.000 in de begrotingen voor deze periode geraamd. We blijven met verenigingen en instellingen in gesprek om te kijken op welke manier zij (nog meer) kunnen bijdragen aan onze beleidsdoelstellingen uit Actief Noaberschap. 4.4.2 Basisinfrastructuur Individuele subsidies worden gebaseerd op subsidieregels. Subsidieregels zijn gebaseerd op door de Gemeenteraad vastgesteld beleid: de Basisinfrastructuur 2018-2022. In het eerste kwartaal van 2023 leggen wij een nieuw voorstel voor de Basisinfrastructuur aan de Raad voor. Op dit moment verwachten we dat hierbij geen ingrijpende wijzigingen aan de orde zijn.

4.4.3 Onderzoek cultuur en welzijnssector In 2023 gaan we verder aandacht schenken aan het actualiseren van het beleid op het gebied van kunst en cultuur. Ook willen we, in relatie tot ons

63

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

collegeprogramma, nader inhoud geven aan de Basis Infrastructuur (BIS). Informatie vanuit uw raad en onze insteek vanuit Actief Noaberschap zijn hierbij het vertrekpunt. Hiervoor zullen wij aanvullende ondersteuning nodig hebben, reden om een eenmalig budget op te nemen van € 100.000. 4.5 Onderwijs

4.5.1 Onderwijshuisvesting De Whee in Goor Voor 2022 was een onderzoek gepland naar de onderwijshuisvesting (inclusief gymzaal) in de wijk De Whee in Goor. Dit onderzoek is enigszins vertraagd en wordt in het eerste kwartaal van 2023 afgerond. Dit onderzoek is nodig om de daadwerkelijke behoefte in beeld te brengen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de meest recente leerlingenprognoses. Doel is de realisatie van een goede toekomstbestendige onderwijsvoorziening zoals ook opgenomen is in de Scholenvisie basisonderwijs 2022/2032. 4.5.2 Landelijke ontwikkelingen Het rijk heeft de al voor 2022 verwachte wetgeving ten aanzien van onderwijshuisvesting uitgesteld naar 2024. Onderdeel hiervan is de verplichting om een integraal onderwijshuisvestingsplan te hebben. Een dergelijk plan stellen wij op in 2023. 4.5.3 Voor- en vroegschoolse educatie De gemeente ontvangt rijksmiddelen voor het uitvoeren van de voorschoolse educatie in de kinderopvangvoorzieningen. Samen met betrokken partijen kijken wij hoe de signalering, overdracht van de voorschoolse educatie naar onderwijs en ouderbetrokkenheid vergroot kan worden. Om inzicht te krijgen in het gebruik van voorschoolse

64

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

educatie maken we nu gebruik van een monitor van de GGD. In 2023 ronden wij het onderzoek af naar de verbetering van de monitoring. Dit kan betekenen dat we een andere monitor gaan gebruiken waarvoor de verordening moet worden aangepast. 4.6 Renovatie kunstgrasvelden

In 2022 is een tweetal kunstgrasvelden gerenoveerd bij voetbalvereniging VV Twenthe in Goor. De totale kosten blijken significant hoger dan de reservering die hiervoor wordt gedaan in onze begroting. Voor (toekomstige) renovaties van kunstgrasvelden is, overeenkomstig de gemaakte afspraken met de verenigingen per veld € 200.000 beschikbaar. De kosten bedragen inmiddels bijna € 250.000 per veld. Daarnaast verwachten we dat vanaf 2028 Europese wetgeving ertoe gaat leiden dat het gebruik van rubbergranulaat infill in kunstgrasvelden (SBR) niet meer is toegestaan. Kunstgrasvelden met alternatieve infill zijn aanmerkelijk duurder. Reden om voor te stellen de reservering te verhogen. Tot aan 2028 gebaseerd op € 250.000 per veld en vanaf 2028 € 300.000 per veld. Per saldo (eenmalig) een storting in de bestemmingsreserve van € 746.000.

4.7 Zwembad Markelo

De voormalige kleedgebouwen van het buitenbad van zwembad verkeren in slechte staat. Het naastgelegen (openbaar) terrein dient ook opgeknapt te worden en er is behoefte op deze locatie aan extra parkeergelegenheid. In overleg met Sportfondsen Hof van Twente BV, tennisvereniging MTV 1965 en Dorpsraad Markelo is een verbeterplan ontwikkeld. Dit bestaat uit het slopen van een deel deze buitenbadgebouwen, het opknappen va de zwembad-kiosk inclusief toiletgroep en het realiseren van een “tussenliggende” kleine berging. Het aantal parkeerplaatsen wordt uitgebreid en de openbare ruimte opgeknapt. De tennisvereniging zal in

65

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

deze samenwerking zelf de eigen entree upgraden. We hebben voor deze investeringen € 300.000 begroot. Ter dekking van de kapitaallasten wordt voor dit bedrag een tweetal bestemmingsreserves gevormd.

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Subsidies structureel

Wij verlenen een structurele (jaarlijks terugkerende) subsidies op het gebied van kunst, cultuur en welzijn. Soms grote bedragen aan professionele instellingen maar ook veel kleinere bedragen aan tal van verenigingen en stichtingen (vrijwilligers). In beleidsregels is vastgelegd wie die subsidie ontvangt en tot welk bedrag. De gemeente beoordeelt de jaarlijkse aanvragen en kent subsidies wel of niet toe op basis van dit beleid. Voor de subsidies van meer dan € 25.000 per jaar gaat het om ruim 20 verenigingen/ instellingen en om een totaal subsidiebedrag van afgerond € 4,6 miljoen in de beleidsvelden Cultuur, Zorg en Ondersteuning en Accommodaties. De structurele subsidies lager dan €25.000 worden naast de al genoemde beleidsvelden ook verstrekt in de beleidsvelden: Jeugd, Kernen en Buurtschappen, Stads- en dorpsraden en Sport. Voor de structurele subsidies lager dan € 25.000 per jaar gaat het om afgerond € 440.000.

66

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Investeringssubsidies

Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (duurzaamheid, verbouw, nieuwbouw, onderhoud) kunnen in 2023 een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies. Hiervoor is € 112.500 beschikbaar.

Combinatiefunctionarissen

In 2023 worden bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen ingezet, de zogenaamde buurtsportcoaches.

Sport

Ook in 2023 ondersteunen en begeleiden we sportverenigingen bij vragen over onder meer accommodaties.

Onderwijs

Op verschillende manier werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. Voor programma vier zijn er nog geen aanvullende indicatoren geformuleerd. In samenwerking met de raad zal gekeken worden welke indicatoren relevant en bruikbaar zijn.

67

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

4 Sport, cultuur en onderwijs 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506

04010 04010

68

Rek.2020 Rek.2021

Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal lasten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

839 1.924 197 3.731 2.060 77 756 9.584 3 295 21 359 412 10 75 1.174 -8.409 1.993 3.197 1.204 -7.205

920 2.468 217 3.678 1.999 56 745 10.082 22 604 41 343 157 10 50 1.227 -8.855 393 1.535 1.142 -7.713

2022

2023

2024

2025

2026

881 2.572 266 3.725 2.044 59 758 10.306 24 519 1 338 76 10 52 1.021 -9.286 928 2.248 1.320 -7.966

863 2.546 233 3.816 2.217 60 785 10.521 24 441 1 329 45 11 54 905 -9.616 1.342 2.576 1.234 -8.382

783 2.381 155 3.815 2.013 59 785 9.992

749 2.377 156 3.792 2.010 59 784 9.926

749 2.372 156 3.792 2.010 59 784 9.922

319 1 294 45 11 54 724 -9.268 168 1.569 1.401 -7.867

319 1 294 45 11 54 724 -9.202 168 1.569 1.401 -7.800

319 1 294 45 11 54 724 -9.198 168 1.569 1.401 -7.797

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

69

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). In de eerste plaats zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor onder andere hun gezondheid, levensonderhoud, betaalde of zinvolle dagbesteding. Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Daar waar dit tijdelijk of structureel niet lukt, ondersteunen wij inwoners met individuele voorzieningen. Meedoen, erbij horen, participeren en je verbonden voelen zijn allemaal termen die duiden op zaken die belangrijk zijn in ons menselijke bestaan. Ze geven zin aan en kwaliteit van leven. Wij hebben als gemeente een faciliterende en verbindende rol.

70

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Visiedocument Gezonde Verbinding • Beleidsplan reintegratie/participatie “Slim (samen)werken • Actieplan Minimabeleid • Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 • Visie en aanpak beschermd Wonen en maatschappelijke opvang

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

5.1 Gezonde Verbinding

5.1.1 Het visiedocument “De gezonde verbinding, sociaal domein in beweging” behoeft uitbreiding met het thema “iedereen doet mee”. Het visiedocument “De gezonde verbinding, sociaal domein in beweging” dateert van 2018 maar is nog volop actueel. Immers een visie wijzigt niet van het ene op het andere jaar. Onze kijk op het terrein van werk en inkomen is gebaseerd op dezelfde visie maar was tot nu toe niet expliciet onderdeel van de Gezonde Verbinding. Daarom hebben we dit thema toegevoegd en we werken de komende jaren met de volgende thema’s: o Kansrijk opgroeien o Gezonde Leefstijl o Vitaal Ouder Worden o Iedereen doet mee Daarnaast werken we met onze partners wijkgericht indien de situatie daarom vraagt. Zo mogelijk nog in 2022 maar uiterlijk in het eerste kwartaal 2023 bieden wij de Raad een nieuwe versie van het visiedocument aan ter bespreking en ter vaststelling. Op deze vaststelling lopen we nu enigszins vooruit.

71

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5.1.2 Verbinding versterken tussen het sociaal en het fysieke domein. De Gezonde Verbinding gaat niet alleen voor de verbinding binnen het sociaal domein. Het is belangrijk om ook de verbinding met het ruimtelijk domein goed neer te zetten. Hiervoor hebben we georganiseerd dat de gezonde verbinding onderdeel is van de voorbereiding van Omgevingswet en omgevingsvisie. Ook bij de toetsing van ruimtelijke plannen en initiatieven wordt de gezonde verbinding als afwegingskader meegenomen en participeren adviseurs Sociaal Domein. Ook bij de verdere ontwikkeling van Op Stoom is Sociaal Domein aangehaakt. In 2023 zullen we deze werkwijze intensiveren door nog meer de samenwerking tussen fysiek en sociaal op te zoeken. In 2023 willen we experimenteren met een integrale wijkgerichte aanpak rondom de thema’s armoede en duurzaamheid (zie ook 5.5.2). 5.1.3. Samenwerken met inwoners, partners en stakeholders. We blijven op onderwerpniveau participatief samenwerken met inwoners, partners en stakeholders bij concrete beleidsonderwerpen op de manier zoals vastgesteld in het gemeentelijk participatiebeleid. 5.1.4 In 2023 werken we verder aan integraal werken. Beleid kan alleen tot gewenste resultaten leiden wanneer aan zekere organisatorische randvoorwaarden wordt voldaan. Per 1 april 2021 is een afdeling sociaal domein gevormd waarin beleid en uitvoering bij elkaar zijn gebracht.

Integraal werken is speerpunt om onze inwoners optimaal van dienst te zijn en te werken aan een effectievere zorg. In 2023 werken we verder aan de in 2022 gestarte trajecten op het gebied van Integrale Front Office, Opdrachtgever- Opdrachtnemerschap en professioneel samenwerken. 72

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

We gaan ervan uit dat we in 2023 de laatste gevolgen van de cyberaanval het hoofd hebben geboden. 5.2 Kansrijk Opgroeien

5.2.1 Wat willen we bereiken (doelen) Wij vinden het belangrijk dat alle jeugd gezond en zelfredzaam is en kan meedoen in Hof van Twente. Hiervoor werken we aan de volgende doelen: 1. het realiseren van een stabielere thuissituatie voor de jeugdige en 2. het beperken / terugdringen van de risicofactoren voor de jeugdige. Een stabielere thuissituatie proberen we te bereiken via 1.1 het bevorderen/faciliteren van een constructieve tijdsbesteding 1.2 positieve opvoedondersteuning 1.3 een gevarieerd aanbod aan voorzieningen De risicofactoren voor Jeugd zijn onder andere: armoede, psychiatrische problematiek en aanwezigheid jeugdbeschermingsmaatregelen We proberen de risicofactoren, voor zover door ons te beïnvloeden te beperken en terug te dringen door: 1.4 een gezondere financiële situatie in het gezin 1.5 een veiligere situatie in het gezin 1.6 kansrijker ontwikkelen. 5.2.2 Wat gaan we in 2023 doen Veel van wat te doen in 2023 vindt zijn basis in beleid dat al in 2022 of daarvoor is ingezet. Daarnaast gaat in 2023 specifiek de aandacht uit naar de volgende zaken.

73

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

We verlengen de pilot Jeugd Hulp Team. Het gaat om collectief gearrangeerde zorg in onderwijstijd op de meest zorgintensieve scholen (speciaal onderwijs) in Hengelo. We intensiveren de sturing en de monitoring op deze pilot om een goed beeld te krijgen van de voordelen van deze manier van werken: minder verwijzingen, lagere kosten, verbeterde kwaliteit voor de jeugdigen en hun gezin, ondersteuning dichterbij de natuurlijke omgeving van de jeugdige en zijn gezin. Naast deze intensieve samenwerking met het speciaal onderwijs, gaan we ook intensiever samenwerken met het reguliere onderwijs binnen onze eigen gemeentegrenzen. Op een 3-tal scholen, gaan onze consulenten nauwer samenwerken met deze scholen in de zorg voor de leerlingen. In het voorliggend veld hebben we een groot preventief aanbod. Dit aanbod willen we, in samenwerking met de partijen die werkzaam zijn in dat voorliggend veld, beter op elkaar laten aansluiten. We willen de samenwerking stimuleren zodat het preventieve aanbod verder verbetert. In veel gezinnen speelt naast jeugdzorgproblematiek ook andere problematiek, zoals schulden. Soms is deze andere problematiek zelfs de oorzaak van de opvoedproblemen. Om deze problemen bij de kern aan te pakken is het nodig om binnen het sociaal domein over de verschillende wetten heen met elkaar samen te werken. Dit vraagt een andere aanpak.

Dit gaan we binnen onze organisatie verder uitwerken met elkaar. Het gaat hier vooral om integrale en multidisciplinaire benadering van complexe cliëntsituaties.

74

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Tot slot zijn er landelijke plannen voor grote wijzigingen binnen het jeugddomein. Er wordt een toekomstscenario uitgewerkt voor het gedwongen kader en de keten die daaraan raakt (Gecertificeerde Instelling, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming, gemeentelijke toegang). Ook wordt de Hervormingsagenda binnenkort opgeleverd waarmee het landelijk beleid (en wetgeving) zal wijzigen. Implementatie van deze ontwikkelingen vraagt (naar verwachting) veel tijd. 5.3 Gezonde Leefstijl

5.3.1 Wat willen we bereiken (doelen) Binnen het thema Gezonde leefstijl willen we dat alle inwoners gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Immers gezonde inwoners zijn over het algemeen zelfredzame inwoners die kunnen participeren. De doelen die wij hieraan verbinden zijn: o Inwoners zijn zich meer dan nu bewust van de mogelijkheden die men heeft om de gezondheid te bevorderen en o Inwoners beschikken meer dan nu het geval is over gezondheidsvaardigheden. We gebruiken de BRAVO methode: o Bewegen: stimuleren o Roken: ontmoedigen en voorkomen o Alcohol: overmatig alcoholgebruik voorkomen (drugs wordt toegevoegd) o Voeding: gezonde voeding stimuleren o Ontspanning: faciliteren van voldoende ontspanningsmogelijkheden

75

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5.3.2 Wat gaan we in 2023 doen Als vervolg op het lokaal preventie akkoord in samenwerking met uitvoeringspartners, hebben we in 2022 een Uitvoeringsplan Lokaal Preventieakkoord vastgesteld. In dit plan wordt verbinding gemaakt met het Hof Beweegakkoord, programma JOGG en het preventie- en handhavingsplan alcohol- en middelengebruik. Hieraan geven we in 2023 en volgende jaren uitvoering samen met verschillende partners. De coördinatie wordt uitgevoerd door onze brede Welzijnsinstelling Salut. Wij kiezen een kerngerichte en gefaseerde benadering. Doen wat kan binnen de beschikbare tijd van ons en onze partners. Het Uitvoeringsplan bestaat uit de volgende drie Programma’s met bijbehorende thema’s: Programma 1: Gezonde leefstijl Voeding o Jong Leren Eten o Groente en fruit Hof van Twente o Gezondheidsweek Bewegen o Valpreventie o Gecombineerde leefstijl interventie Programma 2 Gezonde Leefomgeving o Gezonde sportlocatie o Gezonde scholen o Gezonde groene ontmoetingsplekken 76

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Programma 3 Terugdringen Middelengebruik o Bewustwording ▪ Bewustwording Jeugd ▪ Bewustwording Ouders o Uitwerking Integrale Aanpak Middelengebruik o Regionale Samenwerking en Verkenning We sluiten aan bij landelijke en regionale acties zoals de Week voor de Gezonde Jeugd, de drinkwatercampagne en de campagnes gericht op terugdringen middelengebruik: Ik Pas-campagne, NIX 18-campagne, Stoptober Campagne. In samenhang met het Uitvoeringsplan blijven we ook deelnemen aan in 2022 of eerder gestarte regionale projecten: Elke Tukker Bewust Gezond, Gezonde Leefstijl – Gecombineerde Leefstijlinterventies, Valpreventie en Nationale Diabetes Challenge en de werkgroepen Terugdringen Alcoholgebruik en Continuering Gezonde School Aanpak. De activiteiten worden voor een belangrijk deel gefinancierd uit rijksmiddelen: Sportakkoord, Preventie akkoord en Buurtsportcoaches. Deze middelen zijn tijdelijk en het is nog onduidelijk of en hoe het Rijk financieel blijft bijdragen aan preventie. Mogelijk komt hiervoor er een brede specifieke uitkering. In 2023 zullen we ook een voorstel doen voor structurele financiering van succesvol gebleken preventieactiviteiten. Verder werken we in 2023 aan een visie voor de langere termijn op Gezonde Leefstijl. Hierbij komt prominent de vraag aan de orde welke rol wij als gemeente voor ons weggelegd zien, bijvoorbeeld op het gebied van middelengebruik.

Willen we als gemeente het stoppen faciliteren, stimuleren 77

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

en voorlichten of willen we ook reguleren en handhaven? En kunnen we dit ook waarmaken? 5.4 Vitaal Ouder Worden

5.4.1 Wat willen we bereiken (doelen) In Hof van Twente komen steeds meer ouderen. Deze ouderen worden ook steeds ouder (dubbele vergrijzing). Het is een grote uitdaging om voor deze groter wordende groep in de toekomst een adequaat voorzieningenniveau te behouden. Ook behoud van huidig voorzieningenniveau kan in dit perspectief al een forse uitdaging zijn. Hoe zorgen we ervoor dat ook de ouderen van de toekomst vitaal ouder kunnen worden, zelfredzaam kunnen blijven en kunnen blijven meedoen? Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: o Meer ouderen zijn in staat eigen regie te voeren o Meer ouderen wonen prettig in de eigen kern o Voorzieningen blijven beschikbaar voor wie het nodig heeft o De samenleving is klaar voor meer ouderen. 5.4.2 Wat gaan we in 2023 doen Samen met een aantal partners voeren we in Markelo de pilot Goodgoan fase II uit. In het eerste kwartaal van 2023 evalueren we deze pilot en maken we een plan voor hoe we hiermee verder gaan: verbreding naar andere kernen in de gemeente, verdieping ten aanzien van de samenwerking of beiden. Het in 2022 gestarte project Welzijn op Recept met Salut en Deldense huisartsen wordt medio 2023 geëvalueerd. Ook hier zal de evaluatie aanzet zijn tot een plan voor een structurele werkwijze in Delden en mogelijk andere kernen in onze gemeente.

78

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

In het tweede kwartaal 2023 bieden we aan de Raad ter vaststelling de Woon Zorg Visie aan waaraan we in 2022 en begin 2023 samen met partners op het gebied van wonen en zorg hebben gewerkt. In de loop van 2023 en daarna werken we aan de concrete uitwerking van deze Woon Zorg Visie. Na de implementatie van de Algemene Voorziening Was zijn we in 2022 gestart met onderzoek naar het nog meer inzetten van Algemene Voorzieningen. We willen experimenteren om, waar het kan, de vervoersvoorziening niet individueel te verstrekken maar gezamenlijk gebruik door inwoners te bevorderen. Eerste onderzoek laat zien dat er mogelijkheden zijn om met Salut en zorginstellingen afspraken te maken over duo fietsen. In 2023 onderzoeken we de verdere mogelijkheden bijvoorbeeld ten aanzien van scootmobielen. Het eind 2022 aflopende Actieplan Een Tegen Eenzaamheid willen we verlengen. In 2023 gaan we samen met Salut en andere partners verder met het organiseren van workshops en trainingen over het signaleren en bespreken van eenzaamheid, voor professionals, vrijwilligers en in buurthuizen. We willen onderzoeken of het huidige activiteitenaanbod ook geschikt is voor mensen die eenzaam zijn. Er komt een doorlopende informatiecampagne met daarin o.a. tips wat je kan doen als je eenzaamheid signaleert. Ook werken we in 2023 verder aan het actieplan Hof van Twente Dementievriendelijk.

We organiseren trainingen voor ondernemers, verenigingen en op scholen over hoe dementie te herkennen en hiermee om te gaan; we ondersteunen mantelzorgers die voor mensen met dementie zorgen; we onderzoeken uitbreiding van het Alzheimercafé naar andere 79

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

kernen en we promoten de Dementheek. Het actieplan Dementievriendelijk komt voort uit de begin 2020 opgestelde lokale agenda Hof van Twente “iedereen doet mee”. Een scala aan partners heeft een manifest ondertekend. Toegankelijkheid openbare ruimte, toegankelijke gemeentelijke website, begrijpelijke brieven en inclusief sporten zijn opgenomen in dit manifest. Door Corona is de uitvoering wat achterop geraakt. We gaan in 2023 hier meer aandacht aan besteden. Hierbij willen we ook inclusiethema’s cultuur en gender meer aandacht geven. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheden van de provinciale initiatieven op dit terrein. Belangrijk is bewustwording bij inwoners. Bewustwording over het gegeven dat ouder worden eisen stelt aan wonen bijvoorbeeld. Dat men hier zelf een verantwoordelijkheid in heeft en actie kan ondernemen. Daarnaast bewustwording dat voorzieningen (met name de huishoudelijke ondersteuning) niet zomaar beschikbaar zijn vanwege de toenemende doelgroep en de arbeidsmarktproblematiek en dat de komende jaren meer een beroep gedaan moet worden op het (versterken van) eigen mogelijkheden en op het netwerk. Hier zullen wij in 2023 (te starten al in 2022) veel aandacht besteden. In 2023 ronden wij een onderzoek af naar de toepassingsmogelijkheden van reablement binnen de Wmo.

Niet het toekennen van een voorziening (met name huishoudelijke ondersteuning) maar de inwoner in staat stellen zelf meer te doen door nieuwe technieken aan te leren. Hiervoor is samenwerking nodig met fysiotherapeuten/ergotherapeuten. In de zorg in binnen- en buitenland wordt dit principe meer en meer toegepast met goede resultaten. Het is een manier om voorzieningen toekomstig betaalbaar te houden.

80

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5.5. Iedereen Doet Mee

5.5.1 Wat willen we bereiken (doelen) Het gebied werk en inkomen biedt voor onze inwoners diverse uitdagingen als (energie)armoede, schulden, (medische) beperkingen en beperkte basisvaardigheden. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de Hofse samenleving, ook en juist voor mensen waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: o Gezonde financiële situatie voor onze inwoners o Leven lang ontwikkelen (arbeids)participatie en verminderen laaggeletterdheid o Passende ondersteuning aan inburgeraars, statushouders en vluchtelingen (Oekraïners) o Verbeteren basisvaardigheden van onze inwoners o Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners 5.5.2 Wat gaan we in 2023 doen We blijven inzetten op preventie en vroeg-signalering. Dit doen we door verder uitvoering te geven aan de al lopende pilot “vroegsignalering bij schulden (jongeren en derdenbeslag)”. Deze pilot is in 2022 vertraagd als gevolg van prioriteit bij betaling energietoeslag en opvang Oekraïners. Voor meedoen is het essentieel dat inwoners beschikken over leesvaardigheden en digitale vaardigheden. We gaan samen met onze ketenpartners inzetten op basisvaardigheden van die inwoners die hierover nog niet beschikken.

81

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

In 2023 evalueren we het huidige minima- en schuldhulpbeleid op effectiviteit. Indien de evaluatie daartoe aanleiding geeft, komen we met voorstellen ter verbetering. In elk geval zetten we in 2023 nog sterker in op maatwerk en verhogen we indien nodig het hiervoor benodigde budget. We onderzoeken of we in één of twee wijken in onze gemeente een integraal project kunnen opzetten. Hierbij willen we samenwerken met woningcorporaties en andere ketenpartners. Het doel is een structurele verbetering van de financiële situatie van inwoners door het treffen van maatregelen op het gebied van energiebesparing. Hiermee dragen we ook bij aan onze duurzaamheidsdoelstelling. We maken gebruik van middelen die het ministerie van Binnenlandse Zaken beschikbaar stelt voor energiebesparende maatregelen voor huizen van minima. 5.6 Overig

5.6.1 Stoppen met regionale samenwerking vervoer. We stoppen per 1 juli 2023 volledig met de regionale samenwerking op het gebied van vervoer. Het feitelijke doelgroepenvervoer (leerlingenvervoer, dagbestedingsvervoer, regiotaxi) organiseren we als gemeente zelf sinds de aanbesteding van een aantal jaren geleden. Wij participeren nog wel in het regionale ICT Platform (gegevensverzameling) en Callcenter (ritaanname en afhandeling). Hiermee stoppen we per 1 juli 2023. We denken dat we dit beter en goedkoper zelfstandig kunnen uitvoeren samen met onze vervoerders. Dit bereiden we in de eerste helft van 2023 voor. 5.6.2 Aanbesteding huishoudelijke ondersteuning In 2023 (beginnen in 2022) besteden we huishoudelijke ondersteuning opnieuw aan. De huidige contracten voor deze maatwerkvoorziening op grond van de Wmo lopen af per 31 december 2023. We werken samen met

82

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

een aantal regiogemeenten onder leiding van Enschede. Er is gekozen voor een aanbesteding in dialoogvorm om een gelijkwaardig speelveld te creëren tussen aanbieders en gemeentes bij de ontwikkeling van de visie op huishoudelijke ondersteuning, het gebruik van innovaties en hoe om te gaan met een krappe arbeidsmarkt. Het doel is het blijven voorzien in een maatwerkvoorziening HO en daarbij de eigen kracht van inwoners zoveel mogelijk aanspreken binnen deze voorziening, zodat deze voorziening adequaat en betaalbaar blijft. 5.6.3 Aanbesteding ambulante hulp WMO Jeugd In 2023 gaan we ons verder voorbereiden op de aanbesteding per 2025 voor ambulante hulp Wmo Jeugd (dagbesteding en begeleiding). Per uiterlijk 2025 moet de zorg opnieuw gecontracteerd zijn, zowel lokaal als regionaal. Wij zijn hiermee al in 2022 gestart, zodat we voldoende tijd hebben dit, samen met de aanbieders, nog beter te doen en een verbeterslag te maken ten opzichte van de huidige contracten. Wij gaan er op dit moment van uit dat wij (net als bij de vorige aanbesteding) een deel lokaal gaan aanbesteden en onderzoeken de mogelijkheden van een subregionale aanbesteding met gelijkgestemde gemeenten. 5.6.4 Woonplaats beginsel Beschermd wonen De invoering van het Woonplaatsbeginsel Beschermd wonen wordt door het Rijk uitgesteld met 1 jaar, naar 1 januari 2024.

(Het nieuwe woonplaatsbeginsel kent als woonplaats van een jeugdige de gemeente waar de jeugdige stond ingeschreven direct voorafgaand aan de zorg met verblijf). We hebben met centrumregio Enschede afgesproken dat zij de taken rond beschermd wonen blijven uitvoeren, hier wordt al invulling aangegeven sinds 83

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1 januari 2022. Ook de nieuwe financiële afspraken tussen rijk en gemeenten die zouden ingaan per 1 januari 2023 worden uitgesteld tot 1 januari 2024. 5.6.5 Schuldhulpverlening Stadsbank Vanaf 1 januari 2023 werkt de Stadsbank vanuit dienstverleningspakketten. We kiezen ervoor dat de Stadsbank ons zoveel mogelijk ontzorgt op het gebied van schuldhulpverlening. Daar vindt de intake, budgetbegeleiding en de nazorg plaats. Aandacht voor mens, maatwerk, directe financiële rust, versnelde opstart schuldtraject en zicht op de oorzaak van financiële problemen. Wij willen zo snel mogelijk iets aan de schulden van inwoners doen om te voorkomen dat ze verergeren, danwel het voorkomen van een terugval. Wanneer wij alle taken zelf moeten uitvoeren, dan zijn hiervoor de kosten hoger. Vanzelfsprekend is er afstemming met betrekking tot casussen. De keuze voor ontzorging maakt ook dat we beter voorbereid zijn op de groei van de doelgroep in de huidige economische tijden. Dit vraagt om een jaarlijkse bijdrage aan de Stadbank van € 36.000. 5.6.6 Continuering en uitbreiding van vroeg signalering schulden Schulden vormen een belemmering voor de deelname aan de maatschappij en daarom wordt aan alle inwoners, binnen het gestelde (wettelijke) kader, ondersteuning geboden om een schuldsituatie te voorkomen, op te lossen of beheersbaar te maken.

Hierbij staat de zelfredzaamheid van de burger centraal. Vanaf begin 2022 hebben we hier extra op ingezet met tijdelijke middelen en we zien door de huidige crisis een toename van de doelgroep. We willen daarom de inzet continueren en hebben voor 2023 € 80.000 opgenomen in de begroting.

84

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5.6.7 Heronderzoeken en digitale koppelingen Als gevolg van de hack en de extra regelingen die bij W&I het team Werk en Inkomen worden uitgevoerd (energietoeslag en Oekraïners) is er nog een tweetal onderdelen waarop een tijdelijke investering nodig is. Het betreft het uitvoeren van heronderzoeken voor cliënten en een laatste fase van inrichting van systemen/koppelingen. We hebben hiervoor in 2023 € 100.000 opgenomen in de begroting. 5.6.8 Noodplan energie-armoede Gezien de dalende koopkracht, mede als gevolg van de energiecrisis en inflatie, verwachten we dat steeds meer inwoners de komende maanden ernstig in financiële problemen komen. Op verzoek van de gemeenteraad is een noodplan uitgewerkt, dat bestaat uit maatwerkbegeleiding, een training financiële zelfredzaamheid en een noodfonds (uitbreiding van het bestaande maatwerkbudget). Voor dit noodplan is in 2023 € 225.000 opgenomen in de begroting. 5.6.9 Beleidscapaciteit Jeugd De nieuwe aanbestedingsprocedure voor maatwerkzorg op het gebied van Jeugd en Wmo start in 2023. In deze eerste fase is het noodzakelijk dat er extra wordt ingezet op de uitwerking van een inkoopstrategie op de verschillende regionale en lokale zorgcategorieën. We hebben hiervoor in 2023 € 70.000 opgenomen in de begroting.

85

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Reguliere taken Onderwerpen Re-integratie en inkomensvoorziening

Toelichting reguliere taken We geven in 2023 verder uitvoering aan ons re-integratiebeleid. We zetten extra in op jongeren uit het Praktijkonderwijs (PRO) en het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en de zogenaamde Belofte 5 jongeren. Dit zijn jongeren die zonder afgeronde opleiding en zonder uitkering tussen de wal en het schip dreigen te raken. Inwoners die (tijdelijk) niet kunnen werken, ondersteunen we met een periodieke uitkering. Inwoners met een minimuminkomen ondersteunen we met ons minimabeleid.

Wet maatschappelijke ondersteuning

Op basis van de Wmo ondersteunen wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, het hebben van een schoon en leefbaar huis en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseren wij het toezicht op de Wmo en beheren en managen wij alle contracten op dit gebied.

Jeugdzorg

We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast zorgen we ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn ingekocht en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheren en managen we ook zelf.

86

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. Er zijn binnen het sociaal domein veel data. Uitdaging is om de goede eigen indicatoren te kiezen. Duidelijk is ook dat effecten binnen het sociaal domein vaak op de middellange tot lange termijn zichtbaar zijn. Zeker wanneer het gaat om de inzet van preventieve maatregelen. Dit maakt ook dat wij indicatoren kiezen voor deze termijn en zoveel mogelijk gekoppeld aan bestaande onderzoeken (zoals bijvoorbeeld de 4-jaarlijkse Twentse Gezondheidsverkenning). Indicatoren en doelen voor Kansrijk opgroeien: • Het percentage inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven - 2017: 78% (Nederland 67%) - Doel: handhaven op 78% • Percentage gezinnen met een jeugdbeschermingsmaatregel - 2018: 1,1% (Nederland 1,1%) - doel: handhaven op 1,1% • Percentage jongeren met jeugdhulp - 2019: 9,4% (Nederland 10,3%) - Doel: minimaal handhaven op 9,4% • Percentage mishandelde kinderen dat is gemeld bij Veilig Thuis - 2019: 0,24% (Nederland 0,7%) - Doel: handhaven op 0,24%

87

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Indicatoren en doelen voor Gezonde leefstijl (Bron: TGV1): • Het percentage inwoners dat de gezondheid als goed ervaart is in 2024 gelijk aan 2020. • In 2024 voldoet 70% van de inwoners van Hof van Twente aan de Beweegnorm (richtlijn gezond bewegen) • In 2024 starten jongeren uit Hof van Twente gemiddeld 2 jaar later met roken. • In 2032 heeft minder dan 50% van de inwoners van Hof van Twente overgewicht (nu 54%). Indicatoren en doelen voor Vitaal Ouder Worden (Bron: TGV) • Het percentage ouderen (75-84 jaar) dat veel regie op het eigen leven ervaart is gestegen van - 2016: 7% - 2020: 11% (Twente 9%) - 2024: 11% • Het percentage ouderen dat vindt dat hun woning niet geschikt is om ouder in te worden is in 2028 gelijk aan 2020 (25%) - 2016: 25% - 2020: 23% - 2024: 23% • Het percentage ouderen dat zich sociaal eenzaam voelt. - 2020: 32% (Twente 32%) - 2024: 30%

88

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

5 Maatschappelijke ondersteuning

Rek.2020 Rek.2021

05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05602 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05603 Inkomensregelingen 05604 WSW en beschut werk 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671 Maatwerkdienstverlening 18+ 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05671C Dagbesteding (WMO) 05671D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 05672 Maatwerkdienstverlening 1805672A Jeugdhulp begeleiding 05672B Jeugdhulp behandeling 05672C Jeugdhulp dagbesteding 05672D Jeugdhulp zonder verblijf overig

89

2022

2023

2024

2025

2026

12 4.810

11 5.381

12 11.124

13 6.702

13 6.694

13 6.696

13 6.708

14.624 2.727 1.082 828 7.506

10.628 2.499 1.184 718 7.629

10.420 2.593 2.032 760 7.830

10.407 2.521 1.551 2.075

10.041 2.395 1.557 2.075

10.063 2.320 1.567 2.096

10.075 2.200 1.577 2.096

3.697 2.305 725

3.737 2.305 765

3.781 2.305 767

3.781 2.305 767

1.223 964 224 2.754

1.007 964 224 2.754

433 964 224 2.754

435 964 224 2.754

7.809

9.234

8.946

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5 Maatschappelijke ondersteuning

Rek.2020 Rek.2021

2022

2023

2024

05673A Pleegzorg 05673B Gezinsgericht 05673C Jeugdhulp met verblijf overig 1.912 1.912 05674A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 1.109 1.109 05674B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 1.104 1.104 05674C Gesloten plaatsing 05681 Geëscaleerde zorg 18+ 41 101 158 05681A Beschermd wonen (WMO) 119 110 05681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang 46 46 05682 Geëscaleerde zorg 18956 1.042 1.119 05682A Jeugdbescherming 592 592 05682B Jeugdreclassering 684 684 05701 Volksgezondheid 1.450 1.455 1.490 1.612 1.612 Totaal lasten 41.846 39.880 46.485 42.341 41.701 05202 Parkeren 9 7 16 16 16 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 50 271 2.686 66 66 05602 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05603 Inkomensregelingen 12.396 8.429 6.766 6.766 6.766 05604 WSW en beschut werk 05605 Arbeidsparticipatie 5 66 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 29 37 1 346 346 05671 Maatwerkdienstverlening 18+ 296 398 345 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05671C Dagbesteding (WMO) 05671D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 05672 Maatwerkdienstverlening 1805672A Jeugdhulp begeleiding 05672B Jeugdhulp behandeling 90 Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

2025

2026

1.912 1.079 1.104

1.912 1.079 1.104

110 46

110 46

592 684 1.612 41.122 16 66

592 684 1.612 41.038 16 66

6.766

6.766

509

509

5 Maatschappelijke ondersteuning

Rek.2020 Rek.2021

05672C Jeugdhulp dagbesteding 05672D Jeugdhulp zonder verblijf overig 05673A Pleegzorg 05673B Gezinsgericht 05673C Jeugdhulp met verblijf overig 05674A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 05674B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 05674C Gesloten plaatsing 05681 Geëscaleerde zorg 18+ 05681A Beschermd wonen (WMO) 05681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang 05682 Geëscaleerde zorg 1805682A Jeugdbescherming 05682B Jeugdreclassering 05701 Volksgezondheid Totaal baten Saldo van baten en lasten 05010 Mutaties reserves (stortingen) 05010 Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming