Programmabegroting 2023 Versie 20221102.pdf

f

Programmabegroting 2023-2026

Aan de slag met Actief Noaberschap

Datum behandeling raad: 7 en 9 november 2022

Inhoudsopgave Inleiding

3

Budgettair perspectief

17

Programma’s Programma 1: Burger en veiligheid

19

Programma 2: Wonen en werken

38

Programma 3: Leefomgeving

46

Programma 4: Sport, cultuur en onderwijs

60

Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning 70

Paragrafen Paragraaf 1: Lokale heffingen

103

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen

111

Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen

127

Paragraaf 4: Financiering

132

Paragraaf 5: Bedrijfsvoering

135

Paragraaf 6: Verbonden partijen

140

Paragraaf 7: Grondbeleid

150

Bijlage: overzicht beleidsindicatoren

158

Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen en 94 overhead

Tevens is een afzonderlijk document bijgevoegd, getiteld Bijlagen bij de Programmabegroting 2023.

2

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Inleiding Met de zomerbrief die de raad in juni jl. heeft ontvangen, is een start gemaakt met de voorbereiding van de programmabegroting 2023. Daarin verwoordden we, voor zover dat op dat moment al kon, de (financiële) uitgangspunten, gaven we een samenvatting van de visie “Actief Noaberschap 2022-2026” en schetsten we een aantal actuele ontwikkelingen. Met deze programmabegroting 2023 bouwen we hierop voort en geven we in cijfers (financiën) en doelen (beleid) een beschrijving van wat ons in 2023 voor ogen staat. Dit alles in de maatschappelijke context van vandaag de dag. Opvang vluchtelingen en statushouders Nu de impact van de coronapandemie op de samenleving en economie langzaam minder is geworden, zijn we volop in de greep geraakt van de weerzinwekkende oorlog in Oekraïne. Een democratische rechtsstaat wordt er met haar voortbestaan bedreigd met grote gevolgen voor mensen en de internationale economie. 3

Het menselijk leed (slachtoffers, ontheemden, vluchtelingen enz.) is groot. Het is daarom hartverwarmend dat ook Hof van Twente, met de inzet van vele vrijwilligers en professionals, een substantiële bijdrage levert aan de opvang van Oekraïners. Daarnaast zien we een onhoudbare situatie in het aanmeldcentrum voor vluchtelingen in Ter Apel. Die toont aan dat er een grote opgave ligt bij gemeenten om statushouders versneld te plaatsen en crisisnoodopvanglocaties in te richten voor vluchtelingen uit ter Apel. Hof van Twente heeft hiervoor enkele opvangvoorzieningen gerealiseerd. Wij verwachten dat dit ook in 2023 nog aan de orde zal zijn. Daling koopkracht Tegelijk merken we dat door de economische sancties de prijzen van energie, grondstoffen en voedsel zodanig zijn gestegen dat in Nederland steeds meer mensen in financiële problemen komen. De ongekend hoge inflatie die zich in de afgelopen maanden aftekende leidt tot een koopkrachtdaling bij huishoudens. Ook in onze lokale samenleving wordt het hierdoor voor steeds meer mensen moeilijk om financieel rond te komen. De inflatie is gestegen van circa 1,3% in maart 2021 naar 7,4% een jaar later en bedraagt inmiddels circa 12%.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Naast particulieren komen ook bedrijven, (gesubsidieerde) instellingen en verenigingen in de problemen door de hoge energielasten. Net als in de corona-aanpak zullen we hier als gemeente, in aanvulling op landelijke maatregelen en passend binnen onze mogelijkheden, op in moeten spelen. Vervolg van corona Wat de coronacrisis van ons gaat vragen in 2023 is moeilijk in te schatten. Hierbij valt te denken aan verschillende scenario’s, van terug naar normaal, waarbij corona geheel is uitgebannen naar een ‘worst case’-scenario, waarbij de pandemie weer oplaait. Ook de effecten op onze inwoners, bedrijven en organisaties moeten hierbij in ogenschouw genomen worden. Wat in ieder geval duidelijk is geworden, is dat de economie in een onrustig vaarwater is gekomen. Kosten voor grondstoffen zijn aanzienlijk gestegen met grote gevolgen voor de bouwsector. Zo wordt de bouw van nieuwe woningen en het verduurzamen van bestaande steeds duurder. Op de arbeidsmarkt wordt het in steeds meer sectoren moeilijk om gekwalificeerd personeel te werven. Als werkgever merken wij dit zelf ook.

4

Loon- en prijsontwikkeling Voor de programmabegroting 2023 anticiperen wij, op basis van de jaarlijkse systematiek en cijfers van het Centraal Planbureau (CPB), op een inflatieontwikkeling in de budgetten voor het volgende begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit het gemeentefonds. De hogere energieprijzen leiden in 2022 onder meer tot hogere inflatiecijfers. Verdere kostenstijgingen zijn mogelijk, zowel in de exploitatie als bij de investeringen. Om proactief in te spelen op deze verwachte ontwikkeling ramen wij een post van € 1 miljoen. Dit is een grove schatting. Gemeentefonds Voor wat betreft de uitkering die Hof van Twente ontvangt uit het Gemeentefonds zijn de volgende punten van belang. Ten eerste wordt op 1 januari 2023 het nieuwe verdeelstelsel van kracht. Voor onze gemeente lijken de herverdeeleffecten beperkt. Ten tweede mogen we vanaf 2023 in de meerjarenraming rekening houden met 100% van de extra jeugdgelden. Dit is echter nog geen officiële toezegging van een structurele compensatie en blijft dus nog een risico. Ten derde is met betrekking tot de verwachte daling van de omvang van het

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

gemeentefonds in 2026 bekend geworden dat het Rijk in ieder geval eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar stelt voor gemeenten. In deze programmabegroting is dit nu al meegenomen voor een bedrag van € 1,55 miljoen. Voor een nadere toelichting op de uitkering Gemeentefonds verwijzen we naar programma 6.

5

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

6

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 1: Sociaal domein De afgelopen jaren is vanuit de visie “De Gezonde Verbinding” (visie op het sociaal domein) gestart met het werken aan het geluk en het welzijn van inwoners in onze gemeente. Hiervoor hanteren wij vier themalijnen: 1) Kansrijk Opgroeien, 2) Gezonde Leefstijl, 3) Vitaal Ouder Worden en 4) Iedereen Doet Mee. Preventief werken, positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Dit mede omdat huidige vormen van zorg en ondersteuning steeds moeilijker houdbaar worden als steeds meer inwoners hier een beroep op moeten doen. Preventie en bewustwording hebben echter tijd nodig en zijn een zaak van intensief overleg en samenwerking met partners. Bijvoorbeeld met betrekking tot ouderen, maar ook rondom de samenwerking met onderwijs en welzijn als het gaat om onze jeugd. En bij schuldenproblematiek is vroeg signalering belangrijk om problemen eerder in beeld te krijgen en op te lossen. 7

Dit alles vraagt om een investering in financiële zin die verder gaat dan de mogelijkheden die we de afgelopen jaren hadden. Dit besef dringt ook op landelijk niveau door, bijvoorbeeld bij het Integraal Zorgakkoord op grond waarvan het Rijk ook financiële middelen aan gemeenten beschikbaar stelt voor preventie. Wij willen niet afwachten maar handelen met (aanvullende) financiering uit eigen middelen. Voor uitvoering van projecten door samenwerkingspartners en voor de eigen organisatie om deze plannen en projecten mede vorm te geven, te begeleiden en te monitoren. In elk geval gaan we aan de slag met een wijkgerichte aanpak, de woonzorg visie, inzet op laaggeletterdheid, een lange termijn aanpak voor Gezonde Leefstijl en een intensievere samenwerking met het onderwijs. Daar waar de situatie urgent is, wachten we hier niet op maar acteren we nu al. Bijvoorbeeld als het gaat om de aanpak van armoede als gevolg van de energiecrisis en de opvang en huisvesting van vluchtelingen en statushouders.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 2: Agrarische sector Door gerichte pilots en projecten gaan we onze agrariërs helpen om kansen te benutten gericht op nieuwe verdienmodellen zoals monomestvergisting. Voor deze laatste is er concrete belangstelling en worden gesprekken met ongeveer 15 agrariërs gevoerd. Vrijwillige kavelruil en de Toekomst Gerichte Erven aanpak zetten we door, waarbij we samen met de provincie de inzet van erfcoaches blijven faciliteren. Met het project Mineral Valley stimuleren we vernieuwing in de landbouw en zorgen we ervoor dat de bodemkwaliteit verbeterd. Wij hebben een experimenteer-status om bodemkwaliteit te verbeteren. Door gericht projecten met agrariërs uit te voeren kunnen we in de praktijk meten wat werkt.

Veel van deze zaken lopen al meerdere jaren en willen we doorzetten om zo resultaat te kunnen boeken. Maatwerk en mogelijkheden voor de agrarische sector in samenhang met andere thema’s zoals klimaatverandering, biodiversiteit en energietransitie zijn belangrijk. Ook gaan we door met de LEADER-aanpak. LEADER is een Europees subsidieprogramma, waarmee we samenwerking en innovatie van onderop stimuleren en de leefbaarheid en de economie op het platteland versterken en verder ontwikkelen.

Met lobby en inzet in P-10 (het samenwerkingsverband tussen de grootste plattelandsgemeenten) willen we kennis delen, vergroten en financiële middelen ophalen om in te zetten in verbetering van de mogelijkheden voor mens, landbouw en natuur.

8

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 3: Ondernemen De afgelopen jaren is de Sociaal Economische visie de basis geweest waarvan economische ontwikkeling gestimuleerd is. Samen met ondernemersverenigingen zijn projecten geïnitieerd en uitgevoerd. Voor de komende 5 jaar willen we opnieuw uitvoering geven aan de doelstellingen uit de sociaal economische visie: Ruimte geven voor bedrijven en ondernemers om zich te vestigen en uit te breiden. Ook willen we investeren in nieuwe initiateven en vooruitstrevende ideeën op het gebied van, ondernemen, werkgelegenheid, centrumgebieden en vrijetijdseconomie. In de centrumgebieden willen we verder met kwaliteitsverbetering door samenwerking met de ondernemers en verbetering van de uitstraling openbare ruimte. Voor de Vrijetijdseconomie willen we met nieuw beleid beter sturen op nieuwe ontwikkelingen op de juiste plek. Hofmarketing blijft de komende vijf jaar

9

de belangrijke partner die uitvoering moet geven aan de marketing op dit gebied. Er is behoefte aan uitbreiding van bedrijventerreinen. We merken dat de huidige terreinen vol zitten en dat er nieuwe terreinen ontwikkeld moeten worden om aan de lokale behoefte te voldoen. Hiervoor lopen nu trajecten in Markelo, Hengevelde en Goor. In Markelo is ABZ gelegen in het centrum. Er wordt al meerdere jaren gesproken over verplaatsing uit het centrum. Voor de komende periode willen we de mogelijkheden voor verplaatsing concreet in beeld hebben en daarin stappen zetten. We willen met innovatie als thema ontwikkelingen in de maatschappij: technologisch en organisatorisch volgen en toepassen in onze manier van werken. Door te blijven innoveren ontstaan kansen om ons werk anders en beter te laten aansluiten bij de behoeften buiten.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 4: Veiligheid Ons uitgangspunt is dat wij een veilige en leefbare gemeente zijn waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals woninginbraken staan hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, kindermishandeling, jeugdoverlast, personen met verward gedrag en zorgfraude is alleen mogelijk door goede samenwerking. Programmatisch geven we integrale veiligheid een vervolg met aandacht voor ondermijning.

woonomgeving) als persoonsgericht (aanpak verwarde personen, veelplegers, jeugd). Hierdoor garanderen we een eerlijk speelveld voor ondernemers en voorkomen uitbuiting of misbruik van kwetsbare personen door criminelen. Zowel binnen onze organisatie als ook in de samenwerking met externe partners voorkomen wij dat wij transacties (bv subsidies of vergunningen) doen met criminelen. Ieder signaal van ondermijning pakken wij op en leidt tot een herleidbaar besluit.

Hof van Twente is een gemeente waar criminelen geen vaste voet aan de grond krijgen. We streven naar een reductie van het aantal delicten en een vergroting van het veiligheidsgevoel. Dat doen wij onder meer via een vraaggerichte aanpak waarbij wij intensief samen werken met onze maatschappelijke en justitiële partners. We borgen een integraal karakter op zowel beleidsmatig als uitvoerend met onder meer het sociale en economische domein. Onze aanpak is zowel gebiedsgericht (bv buitengebied, bedrijventerreinen en de 10

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 5: Duurzaamheid De Transitievisie Warmte en de Routekaart energieneutraal 2035 geven richting in de gewenste ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid. We gaan de komende 5 jaar werken aan 2 pilotwijken, Rupertserf (Delden) en Tuindorp (Goor), om met een integrale aanpak oplossingen te vinden voor sociale, fysieke en duurzaamheidsopgaven. Zo bekijken we bijvoorbeeld welke mogelijkheden er zijn voor alternatieve bronnen voor aardgas. Hiervoor is inzet in projectleiding en expertise op verduurzaming nodig. Ook blijven we nadrukkelijk inzetten op individuele ondersteuning van inwoners door inzet van energiecoaches en door concrete voorlichting over subsidiemogelijkheden via o.a. ww.duurzaambouwloket.nl. Het project buurtenergie biedt buurtschappen en kernen de mogelijkheid om zelf projecten te doen die duurzame energie opwekken. Er is een start gemaakt met drie locaties. De lokale aanpak willen we ook voor andere locaties mogelijk maken. Hiervoor zijn middelen nodig. 11

Wij zien nog verdere kansen voor opwek van zonne-energie in de bebouwde omgeving. Bijvoorbeeld op bestaande en nieuw aan te leggen bedrijfsterreinen. De mogelijkheden, zoals verplichting in het omgevingsplan, financiële regelingen e.d. worden onderzocht en uitgevoerd. Ten aanzien van mobiliteit zien we een grote opmars van elektrische voertuigen. Dit vraagt om slimme manieren om laden te organiseren. Zeker in wijken waar veel gebruik gemaakt wordt van openbaar parkeren is een goed plan nodig om overlast te voorkomen. Ook andere mobiliteitsoplossingen, zoals deelauto’s, fietssnelwegen ed. krijgen aandacht. Duurzaamheid en groene inrichting hebben onderlinge relatie. In de openbare ruimte willen we mogelijkheden koppelen en projecten uitvoeren die bijdragen aan de vier grote opgaven waar we landelijk voor staan: klimaatadaptatie, energietransitie, verandering in de landbouw en biodiversiteit. De onderlinge samenhang tussen deze opgaven willen we in projecten verbinden zoals bij het terugbrengen van de Stadsregge en de herinrichting van pleinen. Projecten waar proces en uitvoering om middelen vragen.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Thema 6: Wonen Eind 2021 is de woonvisie en het woningbouwprogramma vastgesteld, met zes overkoepelende ambities voor wonen in Hof van Twente. Voor de periode tot 2030 gaan we uit van een behoefte aan 675 - 730 toe te voegen woningen, om in voldoende woonruimte te kunnen voorzien voor onze eigen inwoners. Om te zorgen dat voldoende woningen gerealiseerd worden is het nodig om extra woningen te programmeren. Binnen de Regionale Woonagenda Twente hebben we afgesproken 130% te programmeren, dat komt neer op 850 - 900 woningen. Deze gaan we zo snel mogelijk realiseren. Vanuit de Nationale Woon- en Bouwagenda sluiten we binnen Twente een Regionale Woondeal. Hierin komen afspraken over het toevoegen van woningen voor de bovenlokale behoefte en voor het aantal betaalbare woningen. In de sociale huursector moet iedere gemeente een ‘fair share’ nemen. De uitvoering van de Regionale Woondeal heeft effect op ons woningbouwprogramma en vraagt extra personeelscapaciteit. 12

De visie ‘Actief Noaberschap’ zet in op ontwikkelruimte voor woningbouw in alle kernen. Voor buurtschappen is meer maatwerk nodig. Om daar mee aan de slag te kunnen is mankracht nodig. We zetten in op extra woningen voor starters, ouderen, bijzondere doelgroepen zoals statushouders, asielzoekers, woonwagenbewoners. Voor spoedzoekers willen we met flexwoningen een woonruimte kunnen bieden. Het gaat daarbij om complexe projecten. Om deze projecten te doorlopen hebben we extra inzet van personeel nodig. We willen daarbij extra aandacht besteden aan participatie. Wel is van belang dat er snel en slagvaardig gehandeld wordt om zo voor 2030 de gewenste resultaten te bereiken. De grootste locatie voor woningbouwontwikkeling is Op Stoom. Hier komt ruimte voor meer dan 300 woningen in verschillende prijsklassen in huur en koop. Het project kent een lange doorlooptijd.

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Visie Actief Noaberschap In de visie “Actief Noaberschap 2022-2026” is een richting gepresenteerd in de aanpak van de maatschappelijke opgaven voor de komende vier jaar. Actief Noaberschap betekent hierbij het streven naar een gezonde sociale verbinding in combinatie met een duurzame leefomgeving. De vijf hoofdthema’s die in de Visie worden onderscheiden worden niet begrensd binnen de genoemde periode van vier jaar. Zij zijn gekoppeld aan een langetermijnperspectief van tien tot twintig jaar. Met de gemeenteraad willen we een gezamenlijk perspectief ontwikkelen voor de langere termijn. In de Collegeagenda 2022-2026 hebben we de vijf thema’s (sociaal domein, wonen, ondernemen, agrarische sector en duurzaamheid) aangevuld met een zesde thema: veiligheid. Vorming Collegeagenda 2022-2026 De afbeelding op de vorige pagina toont de structuur van de Collegeagenda 2022-2026. Hierin benoemen wij de maatregelen en projecten die uit de visie “Actief Noaberschap” voortvloeien. Dit is een proces waar wij de afgelopen periode aan hebben gewerkt, maar dat ook in de komende maanden een vervolg zal krijgen. Inmiddels hebben wij gesprekken 13

gevoerd met onder meer de fracties uit de raad en verkenningen gedaan binnen de verschillende beleidssectoren. Dit alles heeft geleid tot een Collegeagenda 2022-2026 op hoofdlijnen, die nauw aansluit bij de thema’s uit de coalitievisie. Wij gaan deze collegeagenda de komende maanden verder verfijnen. Nieuw beleid in deze programmabegroting Dit proces betekent dat wij de collegeagenda voor een deel al concreet hebben vertaald naar voorstellen voor nieuw beleid in deze begroting. Zie hiervoor de navolgende tabel Nieuw beleid. In de kolom ‘Progr.’ is een verwijzing opgenomen naar desbetreffende programma of paragraaf. Het gaat om onderwerpen variërend van extra uitgaven voor veiligheidsbeleid tot budgetten voor de vervanging van kunstgrasvelden of de instelling van een noodfonds armoedebestrijding. Bovendien zijn er ook investeringen voorzien zoals voor het zwembad Markelo waar een investering in het buitenbad wordt voorbereid. Nieuw beleid via Themanotities Daarnaast hebben wij voor een ander deel van de collegeagenda voorstellen in de maak per thema. Daar zijn ook (incidentele) middelen aan gekoppeld,

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

die wij willen onttrekken aan de algemene reserve, maar dan indicatief van aard. Het gaat in totaal om plusminus € 8,6 miljoen. Zie daarvoor onderstaande tabel “Thema’s collegeagenda”. Met de vaststelling van deze programmabegroting worden deze middelen nog niet beschikbaar gesteld. Het is onze bedoeling om hiervoor begin 2023 een aantal themanotities aan te bieden aan de raad waarin projecten en andere voorstellen worden omschreven, voorzien van ramingen. Hierover willen we in het eerste kwartaal van 2023 met de raad in gesprek. De besluitvorming over die themanotities leidt dan tot wijziging van de programmabegroting 2023.

In de visie “Actief Noaberschap” is het voornemen uitgesproken om de komende vier jaar € 15 miljoen te investeren in de ambities op de 6 thema’s. Dit vraagt ook om een investering in menskracht van plm. 10%, omdat onze organisatie deze ambities niet vanuit het bestaande takenpakket kan waarmaken. Met het geschetste proces willen we hier tezamen met de gemeenteraad een realistische invulling aan geven. Burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Dennis Lacroix

Ellen Nauta

Thema's college agenda Sociaal domein Agrarische sector Ondernemen Veiligheid Duurzaamheid Wonen Totaal

14

4.400.000 1.000.000 1.000.000 250.000 1.000.000 1.000.000 8.650.000

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Voorstellen Nieuw beleid en Dekkingsmaatregelen Omschrijving

Progr.

1 2 3 4 5 6 7

Programma 1 Bestuur en veiligheid Agenda voor Twente Ondersteuning samenwerkingsverbanden Europa/P10 Communicatie Digitale dienstverlening Informatiebeheer, afsluiten voormalige archief Technische installaties raadzaal * Veiligheidsbeleid

8 9

Programma 2 Wonen en werken Routenetwerken (VTE en Beheer) (Voorbereiding) verplaatsing ABZ Markelo

Programma 3 Leefomgeving 10 Vitale kernen (Rupertserf en Tuindorp) 11 Duurzame leefomgeving 12 13 14 15 15

15

Programma 4 Sport, cultuur en onderwijs Onderzoek multifunctionele accommodaties (Diepenheim en Markelo) Uitstel bezuiniging welzijnssubsidies (3 jaar) Onderzoek cultuur en welzijnssector Kunstgrasvelden, aanvulling reserve vervanging Kunstgrasvelden, storting in reserve vervanging, dekking vanuit de algemene reserve

2023

2024

2025

2026

1.1.4 1.1.3 1.3 1.4 1.6 1.8 1.9.1

-350.000 -120.000 -270.000 -40.000 -60.000

-350.000 -120.000 -270.000 -40.000

-350.000 -120.000 -270.000 -40.000

-350.000

-11.092 -75.000

-10.936 -75.000

-10.780 -75.000

2.6 2.9

-25.000 -50.000

-25.000

-25.000

-25.000

3.6 3.7

-50.000 -100.000

4.2

-80.000 -450.000

-450.000

-450.000

4.4 4.4.3 4.6 4.6

-75.000

-100.000 -746.000 746.000

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

-270.000 -40.000

2023

2024

2025

2026

4.7 4.7

-300.000

-18.060 18.060

-17.851 17.851

-17.643 17.643

5.6.5 5.6.6 5.6.7 5.6.8 5.6.9

-36.000 -80.000 -100.000 -225.000 -70.000

-36.000

-36.000

-36.000

-33.177 -110.000 -1.000.000 29.000

-32.729 -42.000

-32.282 -42.000

-31.834 -16.000

29.000 495.000

29.000 455.000

29.000 310.000 1.550.000

-927.821

-967.218

584.386

Progr.

Omschrijving 16 Zwembad Markelo, bergingen en parkeerterrein * 16 Zwembad Markelo, bergingen en parkeerterrein, dekking kapitaallasten via vorming afschrijvingsreserves 17 18 19 20 21

Programma 5 Maatschappelijke ondersteuning Schuldhulpverlening, dienstverlening Stadsbank Vroegsignalering schulden Heronderzoeken en systeeminrichting Noodplan energie-armoede Beleidscapaciteit Jeugd

22 23 24 25 26 27

Programma 6 Algemene dekkingsmiddelen, overhead Par. 5 Hybride werken, investeringen * Par. 5 Hybride werken, thuiswerkvergoeding Inleiding Impact inflatie/prijsontwikkeling 2023 Par. 1 Toeristenbelasting 6.1.2 Gemeentefonds, indicatieve raming extra middelen 6.1.3 Rijksbijdrage gemeentefonds 2026 Totaal

-3.245.177

* Investeringen: raadzaal € 70.000, zwembad/parkeerterrein € 300.000 en hybride werken € 287.000. In het budgettair perspectief zijn de jaarlijkse kapitaallasten die voorvloeien uit de investeringen opgenomen.

16

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Budgettair Perspectief programmabegroting 2023

Perspectief begroting 2023

2022

2023

2024

2025

2026

988.869

675.919

241.721

174.800

-946.967

1e bestuursrapportage 2022 Nieuw beleid zomerbrief 2022* Perspectief zomerbrief 2022*

1.099.274 -213.000 1.875.143

76.471 -266.000 486.390

220.626 -266.000 196.347

197.814 -266.000 106.614

290.314 -266.000 -922.653

2e bestuursrapportage 2022 Nieuw beleid en dekking begroting 2023 Perspectief begroting 2023

1.615.604

3.194.759 -3.245.177 3.490.747 435.972

4.457.594 -927.821 3.726.120

5.655.970 -967.218 4.795.366

-398.144 584.386 -736.411

Waarvan incidentele baten en lasten Structureel saldo begroting 2023

-871.326 2.619.421

-114.200 3.611.920

-89.447 4.705.919

-64.609 -801.020

Programmabegroting 2022

-130.118 305.854

* Nieuw beleid zomerbrief en saldo zomerbrief 2022 exclusief hybride werken (amendement). Is onderdeel van nieuw beleid begroting 2023.

17

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

18

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 1: BURGER EN VEILIGHEID Hof van Twente werkt op verschillende manieren samen met andere gemeenten. Dat kan gaan om bedrijfsvoering of uitvoering, maar ook inhoudelijke samenwerking op het gebied van beleidsvoorbereiding of strategie. We gaan uit van onze eigen kracht, maar staan open voor de kansen die samenwerking kan bieden; de kwaliteit van de dienstverlening vergroten, kwetsbaarheid verkleinen en kosten verlagen. Vanuit een heldere communicatievisie en via nieuwe communicatiekanalen werkt de gemeente samen met onze inwoners/ ondernemers aan een fijne woon- en leefomgeving. Daar waar mogelijk bieden wij onze dienstverlening digitaal aan. We geven ook persoonlijke aandacht waar dat nodig is. De ontwikkeling van de digitale dienstverlening de afgelopen jaren geeft ons ook die ruimte. Per januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Dat betekent minder en overzichtelijker regels, meer ruimte voor initiatieven, lokaal maatwerk en vertrouwen. We bereiden ons daar organisatiebreed op voor. Hof van Twente is een gemeente waar criminelen geen vaste voet aan de grond krijgen. We streven naar een reductie van het aantal delicten en een vergroting van het veiligheidsgevoel. Dat doen wij onder meer via een vraaggerichte aanpak waarbij wij intensief samen werken met onze maatschappelijke en justitiële partners.

We borgen een integraal karakter op zowel beleidsmatig als uitvoerend met onder meer het sociale en economische domein.

19

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Communicatievisie 2018 • Actief Noaberschap • P10 • Regiodeals • Plan van aanpak ondermijnende criminaliteit en veiligheid 20192020 • VTH-beleid Hof van Twente 2019 • Welstandsnota 2012 • Algemene plaatselijke verordening Hof van Twente 2021 • Richtlijn Bouw- en Sloopveiligheid • Integraal Veiligheidsbeleid 20212024

Onze aanpak is zowel gebiedsgericht (bv buitengebied, bedrijventerreinen en de woonomgeving) als persoonsgericht (aanpak verwarde personen, veelplegers, jeugd). Hierdoor garanderen we een eerlijk speelveld voor ondernemers en voorkomen uitbuiting of misbruik van kwetsbare personen door criminelen. Zowel binnen onze organisatie als ook in de samenwerking met externe partners voorkomen wij dat wij transacties (bv subsidies of vergunningen) doen met criminelen. Ieder signaal van ondermijning pakken wij op en leidt tot een herleidbaar besluit. Om de fysieke leefomgeving optimaal te beschermen en duurzaam te benutten, willen wij het volgende bereiken: • Voor inwoners en ondernemers zijn we een deskundige gesprekspartner. Wij zoeken naar mogelijkheden en bieden ondernemers ruimte en kansen, binnen de regels. We zijn duidelijk over wat kan, waar nodig treden we op en werken proactief aan een duurzame ontwikkeling; • Wij staan voor goede uitvoeringskwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Door een goede belangenafweging willen we de kwaliteit in onze leefomgeving verbeteren. • Ketenpartners ervaren ons als een betrouwbare en rolvaste partner die transparant werkt, hoge kwaliteit biedt, open overlegt en samenhang brengt in tal van regels en maatregelen.

20

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 1.1 Bestuur en samenwerking

Resultaten 2023 1.1.1 Ondersteuning bestuurlijke samenwerking We zoeken als gemeente steeds meer de samenwerking op met andere gemeenten en in Europa. De problemen waar we in onze samenleving voor staan vragen ook steeds meer samenwerking. Alleen kunnen wij deze niet oplossen. Bovendien kunnen we daarmee richting Rijk maar ook in Europa onze zorgen op tafel leggen en zijn wij een volwaardige gesprekspartner. Ook voor krijgen van subsidies is deze samenwerking noodzakelijk. Dit vraagt wel extra ambtelijke ondersteuning. Zie daarvoor onderdeel P10 (nr. 1.1.3). 1.1.2 Europese samenwerking De burgemeester is voorzitter van de Nederlandse gemeentelijke delegatie van het Comité van de Regio’s (CvdR). Dit orgaan is de spreekbuis voor lokale en regionale overheden binnen de Europese Unie. Hierbij zal zij zich als voorzitter van de Nederlandse delegatie met name richten op de belangenbehartiging van lokale overheden in de brede zin. Het Comité zorgt ervoor dat decentrale overheden worden betrokken bij de totstandkoming van het Europese wetgevingsproces. Verder is zij lid van de VNG-commissie ‘Europa en Internationaal’ (deze commissie behartigt de belangen van de Nederlandse Gemeenten in de Europese Unie) en – in Europees verband – van de commissie NAT (Natuurlijke hulpbronnen, met name Plattelandsontwikkeling). Door deze bestuurlijke

21

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

inspanning kunnen de standpunten van Twente ingebracht worden, met name op het gebied van platteland/landbouw (speerpunt). Ook wordt daarbij de samenwerking gezocht met het onderdeel P10 (zie onderstaand aandachtspunt). 1.1.3 P10 We blijven actief betrokken bij het behartigen van de belangen van plattelandsgemeenten via de P10. Wij zitten daarom in het dagelijks- en algemeen bestuur. De P10 is een netwerk van grote plattelandsgemeenten waarin 30 gemeenten samenwerken. We delen kennis met elkaar en werken samen waar dat een meerwaarde oplevert. We trekken ook samen op om gedeelde belangen onder de aandacht te brengen bij de landelijke en Europese politiek. Daarbij wordt er op verschillende dossiers ook samengewerkt met de VNG. Door de ontwikkelingen en opgaven rondom stikstof, water, natuur en broeikasgassen liggen er flinke uitdagingen bij de ontwikkeling van het platteland. De P10 pleit voor een zorgvuldige integrale aanpak (en niet alleen het terugbrengen van de stikstofuitstoot) waarbij ruimte is voor innovatie, combineren van meerdere functies en diensten bij landbouwbedrijven en maatwerk. Uitgangspunt van de P10 is dat het platteland kan bijdragen aan oplossingen en dat het stedelijke gebied en het platteland elkaar nodig hebben.

De P10 zal in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied veel aandacht vragen voor de leefbaarheid van het platteland, met goede voorzieningen voor jong en oud en perspectief voor de landbouw. Hiervoor is, in combinatie met de ondersteuning voor de Europese samenwerking -zie 1.1.1, voor de jaren 2023, 2024 en 2025 een bedrag van € 120.000 opgenomen. 22

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1.1.4 Agenda voor Twente We werken in regionaal verband verder aan het vervolg op de huidige de Agenda voor Twente, die eind 2022 afloopt. Deze nieuwe Investeringsagenda is opgesteld door de TwenteBoard, het samenwerkingsverband tussen de drie O’s (Overheid, Ondernemers en Onderwijs). De veertien Twentse gemeenten werken hierin samen met ondernemers en onderwijsinstellingen, waardoor ook het eigenaarschap niet meer geheel bij de gemeenten ligt. Deze vijfjaren agenda (2023-2027) is de uitwerking om het Bruto Twents Geluk te vergroten. Dit vraagt om een bijdrage van €350.000 per jaar.

1.2 Omgevingswet

1.2.1 Programma Omgevingswet De Omgevingswet treedt naar verwachting per 1 januari 2023 in werking. Om de organisatie goed voor te bereiden op de komst van de Omgevingswet is in 2019 een programma gestart. Naar verwachting zal het programma ook nog voor een deel doorlopen in 2023, maar we werken ernaar toe om de werkzaamheden geleidelijk over te dragen naar de “lijn” afdelingen. Vanuit het programma werken we in drie deelsporen verder aan de wettelijke opgaven:

23

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1. Wet: We ronden de Omgevingsvisie in 2023 af (wettelijke verplichting is voor 2025). Daarnaast werken we aan het Omgevingsplan dat we in 2026 willen opleveren (wettelijke verplichting is voor 2030). 2. Omgevingsgericht werken: hiermee wordt het werken “in de geest van de Omgevingswet” bedoeld. Inmiddels zijn de nieuwe werkprocessen beschreven, in 2023 gaan we deze verder implementeren en werken we nog meer dan nu al het geval is- omgevingsgericht(er) en integraal. 3. Digitaal stelsel: er komt één landelijk digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). De gemeentelijke systemen moeten hier tijdig en goed op worden aangesloten. Het landelijke DSO zal naar verwachting per 2023 nog niet geheel af zijn. Wij hebben als gemeente geen invloed hierop. Wij anticiperen vroegtijdig op de ontwikkelingen. 1.2.2 Voorbereiding gemeenteraad In 2023 gaan we werken volgens de Omgevingswet, en bereiden we ons verder voor. De Omgevingswet is nieuw en daarom is het goed om werkenderwijs ervaring op te doen en samen te leren hoe we op een zo goed mogelijke manier kunnen werken volgens deze wet. De voorbereiding van de raadsavonden gebeurt telkens door de Raadswerkgroep Omgevingswet: ván en vóór de raad. 1.3 Communicatie

24

Goede communicatie draagt bij aan verbinding in onze gemeente Er zijn een aantal ontwikkelingen in de samenleving die vragen om meer of betere communicatie. Door digitale dienstverlening en toename van social mediagebruik communiceren we anders met inwoners. Ook de crisissen waar we mee te maken hebben, maken duidelijk dat transparante pro-actieve communicatie naar inwoners steeds belangrijker Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

wordt. Daarnaast zijn in de Visie Actief Noaberschap belangrijke thema’s benoemd waarbij communicatie met onze inwoners van groot belang is: gezond gedrag, duurzaamheid en energie-opwek en invoering van de Omgevingswet zijn hier een paar voorbeelden van. Vanuit de raad en de coalitievisie is aangegeven dat participatie een belangrijke manier is om deze opgaven te kunnen realiseren. Hier willen we – intern en extern meer handen en voeten aan geven. Om deze communicatiebehoefte goed te kunnen ondersteunen is een heldere communicatiestrategie nodig. Die strategie is met u gedeeld tijdens de introductie van de nieuwe raad op 13 april 2022. De strategie heeft drie pijlers: • Het verhaal van de Hof: Het vertrouwen in de gemeente vergroten door steeds vanuit één herkenbaar verhaal te communiceren, zowel intern als extern, zodat een betrouwbaar en consistent beeld van de gemeente ontstaat. • Digitaal gezien, gehoord en geholpen: Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het beter past. Gericht op optimalisering van onze online dienstverlening. En online verbinding maken met onze inwoners. • Participatieve organisatie: Kennis en input uit de samenleving gebruiken, zodat er beter afgewogen besluiten genomen kunnen worden. Om de communicatie naar inwoners goed uit te voeren en toekomstbestendig vorm te geven, is een structurele investering nodig van € 270.000.

Deze investering is nodig voor zowel menskracht als uitvoering. Het geld wordt ingezet om Het Verhaal van Hof van Twente op 25

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

te stellen en blijvend te implementeren, de digitale dienstverlening door te ontwikkelen, te zorgen dat collega’s participatie kunnen toepassen bij hun projecten en gemeentelijke communicatie verder te verbeteren zodat inwoners goed geïnformeerd blijven. Daarnaast worden lopende en nieuwe projecten voorzien van een advies over communicatie en participatie. 1.4 Dienstverlening

1.4.1 Digitale dienstverlening verder uitbouwen Via een pilot digitale dienstverlening namen we al diverse stappen in het uitbouwen van de digitale dienstverlening. Diverse producten in de website zijn geoptimaliseerd. De pilot heeft ons geleerd dat inwoners behoefte hebben aan het digitaal aanvragen van producten. Door de hack zijn deze ontwikkelingen tot stilstand gekomen. Hier willen we en moeten we meer structureel op inzetten. Daarnaast zijn er diverse wetten die ons dwingen om het digitale kanaal actiever te ondersteunen en/of door te ontwikkelen. Denk hierbij aan de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV), de wet Digitaal Toegankelijke Overheid (DTO) en de Europese wet Single Digital Gateway (SDG: Europese centrale digitale poort). Deze wetten verplichten ons onder andere om onze website transparant en voor iedereen toegankelijk te krijgen en te houden. Daarnaast om onze producten nog meer via het digitale kanaal aan te bieden. En inwoners kunnen van hun gemeente eisen dat zij digitaal benaderd worden. Al deze ontwikkelingen vragen structureel inspanning van ons als gemeente. Deze structurele inspanning is niet meer binnen het huidige takenpakket op te vangen. Het is daarom noodzakelijk hiervoor formatie beschikbaar te stellen. Hiervoor is structureel € 40.000 opgenomen.

26

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Verdere kosten voor de implementatie WMEBV zijn nog niet concreet te maken. 1.4.2 Visie op dienstverlening actualiseren We gaan de visie op dienstverlening actualiseren. De laatste versie is van 2015. De maatschappij is zo veranderd dan het noodzakelijk is om deze te actualiseren zodat we beter aansluiten op de behoefte van inwoners. 1.4.3 Digitale informatievoorziening verder professionaliseren Op 5 oktober 2021 stelde de raad de visie "regievoering I&A" vast. Doel van deze visie is om informatisering en automatisering te professionaliseren. Dit is noodzakelijk om onze (digitale) producten richting inwoners op een veilige en goede (digitale) manier te kunnen leveren. Onze inwoners mogen deze kwaliteit van onze dienstverlening verwachten. Met de vaststelling van de visie "regievoering I&A” zette uw raad de lijn uit om de professionalisering vorm te geven. Als eerste zijn we gestart met het opzetten van een "regiebureau I&A". Dit bureau is de intermediair tussen leveranciers en de interne klant. Wanneer de intermediair-functie professionaliseert, zal ook de interne klant, moeten professionaliseren. In 2023 brengen we aan de hand van een risicoanalyse in kaart wat precies nodig is voor de verdere professionalisering bij de interne klant. We willen weten waar we nu staan en wat we nodig hebben om op het gewenste niveau te komen.

Deze professionaliseringsslag vindt op dit moment bij alle gemeenten plaats. 27

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

De ICT-benchmark onder gemeenten bevestigt deze ontwikkeling. Elke gemeente weet ondertussen dat informatisering de ruggengraat van de dienstverlening is. Willen we onze inwoners van dienst blijven, dan moeten we hierin blijven investeren. 1.5 Verkiezingen

Op 15 maart 2023 vinden tegelijkertijd de Provinciale statenverkiezing en de waterschapsverkiezingen plaats.

1.6 Informatiebeheer

Het gemeentelijk archief heeft te maken met een oranje beoordeling voor het Interbestuurlijk Toezicht (IBT), zoals onder andere ook benoemd in het jaarverslag archiefzorg en -beheer 2020 en 2021. De verbeterpunten worden in een jaarplan gebundeld en uitgevoerd, zodat we op de lange termijn een duurzame ontwikkeling kunnen waarborgen en teruggaan naar een groene beoordeling voor het IBT. Per 2022 zijn wij begonnen met het formeel overbrengen van de archieven van de vijf voormalige gemeenten, waarbij Goor als eerste is aangepakt. Het overbrengen van archieven ouder dan 20 jaar is een verplichting vanuit de archiefwet en de archiefinspecteur heeft de gemeente hier ook op gewezen in het archiefjaarverslag van 2019. In 2023 willen wij de volgende voormalige gemeente Ambt Delden aanpakken. Kosten hiervoor bedragen € 60.000. Met dit bedrag kan er aangetoond worden dat er stappen gezet worden om alle archieven ouder dan 20 jaar over te brengen en dat zal onze beoordeling door de archiefinspecteur ten goede komen."

28

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1.7 Wet open overheid

Per 1 mei 2022 is de Wet open overheid (WOO) in werking getreden. De WOO is de opvolger van de WOB en het primaire doel is om de transparantie van overheden te vergroten. De WOO wijkt op enkele punten af van de Wob. Nieuw is bijvoorbeeld de verplichte actieve openbaarmaking. Dat wil zeggen dat bestuursorganen uit eigen beweging informatie openbaar maken. Onder de actieve openbaarmaking vallen elf informatiecategorieën. De gemeente moet deze informatie openbaar maken via het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI). Omdat PLOOI niet gereed is treden de verplichtingen omtrent de actieve openbaarmaking niet direct in werking, maar gefaseerd in de komende jaren. De gemeente stelt al veel informatie beschikbaar voor inwoners. Denk hierbij aan jaarstukken, raadstukken en besluitenlijsten van B&W. De komende jaren kunnen we volgens plan uitvoering geven aan fase 2. Op deze manier zorgen we dat we voldoen aan wet- en regelgeving. Het Rijk heeft hiervoor budget beschikbaar gesteld.

1.8 Technische installaties raadzaal

De huidige technische installaties zijn aan vervanging toe. Dit betreft een reguliere vervanging van € 70.000.

1.9 Veiligheidsbeleid

1.9.1 Uitbreiding Veiligheidsdomein Het veiligheidsdomein is de laatste jaren fors uitgebreid zoals door de verbreding van het bestuurlijk instrumentarium en de aanpak van ondermijning. De juridische component zowel bij de opstellen van beleid alsmede in de uitvoering met name bij de toepassing van het bestuurlijk instrumentarium in de aanpak van ondermijning (bv sluiten panden) leiden tot een noodzakelijke uitbreiding van de (juridische) formatie en een verhoging van de competentie-eisen. Structureel € 75.000.

29

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1.9.2 Geregistreerde criminaliteit In 2026 is het aantal geregistreerde delicten met 10% gedaald ten opzichte van 2019. We willen het aantal geregistreerde delicten door de politie terugbrengen. We hanteren als basis jaar 2019 omdat de afgelopen 2 jaren vanwege COVID niet representatief waren. Via diverse gebieds- dan wel persoonsgerichte projecten proberen we onder meer preventie te vergroten, samenwerking met partners te intensiveren met als doel een reductie van het aantal delicten. 1.9.3 Veiligheidsgevoel In 2026 is het veiligheidsgevoel met 10% gestegen ten opzichte van 2023. Het veiligheidsgevoel is een belangrijke indicator voor de veiligheid. We meten dit gevoel in 2023 en via diverse gebieds- dan wel persoonsgerichte projecten proberen we het veiligheidsgevoel van inwoners te vergroten 1.9.4 Ondermijning In 2026 eindigen we in de weerbaarheidsscan ondermijning van het RIEC minimaal in fase 4. In de weerbaarheidsscan van het RIEC worden 5 fasen onderscheiden. De scan geeft een breed en objectief beeld over de wijze waarop de gemeente ondermijning aanpakt. Uitgangspunt is dat we geen zaken (vergunning verlenen, grond kopen/verkopen) doen met criminelen en samen met partners interventies legen zodra daartoe mogelijkheden bestaan. Dat vraagt om een weloverwogen aanpak. 30

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1.9.5 Kamerverhuur We nemen een besluit tot invoering van een vergunning voor kamerverhuur. De huisvesting van kwetsbare groepen is in toenemende mate een punt van zorg. We willen onderzoeken of een vergunning voor kamerverhuur een nuttig instrument is om tot een verbetering van de woonsituatie te komen c.q. misstanden in kamerverhuur te voorkomen. 1.9.6 Exploitatievergunning We nemen een besluit tot invoering van de exploitatievergunning. Een exploitatievergunning biedt de mogelijkheid om bij verstoring van de leefbaarheid of bij overlast de exploitatie te beëindigen. We willen een afweging maken of dit instrument van toegevoegde waarde is. 1.9.7 Evenementenbeleid We stellen een nieuw evenementenbeleid vast. De bestaande regels zijn verouderd en bieden zowel organisatoren als gemeente onvoldoende waarborgen om tot goede vergunningverlening en uitvoering daarvan over te gaan. 1.9.8 Paracommercie We stellen regels vast met betrekking tot paracommercie. Wij willen een eerlijk speelveld voor de horeca realiseren door goede afspraken te maken over activiteiten buiten de reguliere horeca waar alcohol wordt geschonken. 31

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

1.10 Capaciteit toezicht en handhaving

We stellen een onderzoek vast naar de capaciteit van toezicht en handhaving. Al langere tijd bestaat een sterke indruk dat de formatie voor toezicht en handhaving onder de maat is. Wij voeren een onderzoek uit naar de vereiste behoefte waarbij we ook een vergelijk maken met drie referentiegemeenten.

1.11 APV

We actualiseren de APV. Jaarlijks actualiseren wij de APV op grond van wijzigingen in wetgeving of nieuwe wetgeving die een vertaling in de APV behoeven.

1.12 Programma toezicht en handhaving.

We stellen het uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving 2024 vast. Om sturing te geven aan de inzet van de beschikbare capaciteit en te verdelen over de gemeentelijke prioriteiten stellen wij een programma op.

32

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

IBT

In het kader van interbestuurlijk toezicht (IBT) houdt de Provincie Overijssel toezicht op zes beleidsdomeinen bij gemeenten: Wabo, Wro, financiën, Monumenten, huisvesting statushouders en het archief. We streven ernaar om in 2023 wederom een groen totaalbeeld te behalen.

Bedrijfsvoering

Binnen de afdeling bedrijfsvoering levert het cluster burgerzaken diverse diensten aan inwoners. Cluster Serviceteam staat inwoners te woord die contact met ons opnemen. Verder verzorgen wij de offline en online communicatie voor onze inwoners over alle gemeentelijke onderwerpen die onze inwoners aangaan. Tot slot faciliteren en adviseren wij raad & bestuur en afdelingen op het gebied van communicatie, financiën, inkoop, gebouwen, juridische zaken en informatiebeheer. Ontwikkelingen die te maken hebben met deze faciliterende/adviserende rol lichten wij toe in paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

Vergunningverlening

33

De gemeente verleent omgevingsgunningen voor verschillende activiteiten zoals bouw, sloop, kap, aanleg van een inrit of verbouwen van een monument. Bij meervoudige aanvragen met een milieucomponent vragen wij advies van de Omgevingsdienst Twente. Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Daarnaast worden vergunningen verleend op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening, de Drank- en Horecawet en bijzondere wetten. Toezicht

Wij houden in 2023 toezicht op de uitvoering van verleende vergunningen en rechtstreeks geldende regels. Daarbij volgen wij het vastgestelde VTH-beleid en de prioriteiten die in het jaarlijks VTHtakenuitvoeringsprogramma zijn aangegeven.

Omgevingsdienst Twente

De ODT voert sinds 2019 milieutaken uit voor de Twentse gemeenten. Belangrijke ontwikkelingen rondom de OD Twente in 2023 zijn de invoering van de Omgevingswet en de introductie van outputfinanciering waardoor de gemeente gaat betalen voor het aantal afgenomen diensten. De OD Twente is ook in de afgelopen tijd geconfronteerd met een aanhoudend hoge toestroom van aanvragen voor vergunning- en adviesproducten vanuit Hof van Twente. Deze grote vraag en de invoering van de outputfinanciering en de aanhoudend hogere vraag en productie over de afgelopen jaren kan leiden tot hogere jaarbijdrage dan begroot. Dit is in de 2e bestuursrapportage meegenomen. In 2023 blijven wij de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers monitoren en verbeteren in de rol van accounthouder. We zullen de processen zorgvuldig monitoren en bijstellen waar nodig, op basis van de geldende dienstverleningsovereenkomst.

VTH-beleid

In 2019 is op lokaal en regionaal niveau VTH-beleid vastgesteld. Door de regionale afstemming van het beleid voeren wij de VTH-taken steeds meer op een gelijke wijze uit als de andere Twentse gemeenten. Dit vergt een goede monitoring en afstemming met de andere gemeenten.

34

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Regionale en lokale VTHtakenuitvoeringsprogramma

Jaarlijks wordt het VTH Takenuitvoeringsprogramma opgesteld. Het regionale uitvoeringsprogramma wordt in overleg met de ODT samengesteld. De naleving en uitvoering van beide programma’s wordt gemonitord en bijgesteld waar nodig. Interbestuurlijk toezicht van de provincie Overijssel ziet hierop toe.

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar bijlage 1 van deze programmabegroting. Voor programma één zijn er nog geen aanvullende indicatoren geformuleerd. In samenwerking met de raad zal gekeken worden welke indicatoren relevant en bruikbaar zijn.

35

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

1 Bestuur en veiligheid 01001 01002 01101 01102 01704 01001 01002 01101 01102 01704

01010 01010

36

Rek.2020 Rek.2021

Bestuur Burgerzaken Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Milieubeheer Totaal lasten Bestuur Burgerzaken Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Milieubeheer Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

2022

2023

2024

2025

2026

1.901 858 2.631 1.422 1.013 7.826 81 325 3 28

2.475 1.208 2.609 741 1.049 8.083 138 470 9 122

2.028 1.073 2.642 734 1.208 7.685 75 335 3 49

2.225 919 2.795 780 1.381 8.100 75 325 3 51

2.229 957 2.795 779 1.381 8.141 75 463 3 51

2.229 958 2.795 773 1.381 8.136 75 466 3 51

2.107 967 2.795 774 1.381 8.024 75 466 3 51

438 -7.387 925 1.149 223 -7.164

740 -7.342 968 1.457 489 -6.853

462 -7.223

455 -7.645

592 -7.549

595 -7.541

595 -7.429

274 274 -6.949

-7.645

-7.549

-7.541

-7.429

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Toelichting (grootste) mutaties programma 1 01001 Bestuur

In 2021 is de pensioenvoorziening voor wethouders op peil gebracht a.g.v. de wet aanpassing APPA. In 2023 extra kosten voor de Agenda voor Twente en ondersteuning samenwerkingsverbanden Europa/P10, deze vervalt weer in 2026.

01002

Burgerzaken

In 2021 zijn extra kosten gemaakt voor verkiezingen i.v.m. corona, is gecompenseerd via de Algemene Uitkering. Tevens hogere kosten kadaster in 2021 a.g.v. beheer BGT en basisregistratie ondergrond. In 2021 zijn meer reisdocumenten verstrekt. Vanaf 2023 is de bezuiniging op het serviceteam/burgerzaken verwerkt.

01101

Crisisbeheersing en brandweer

In 2023 verhoging van de bijdrage aan de Veiligheidsregio.

01102

Openbare orde en veiligheid

In 2020 zijn de lasten opsporing en ruiming van conventionele explosieven (bommenregeling) verantwoord. Compensatie via het gemeentefonds. In 2021 is een rijksbijdrage ontvangen voor ondersteuning naleving controle toegangsbewijzen.

01704

Milieubeheer

In 2022 en 2023 verhogingen van bijdrage aan omgevingsdienst Twente.

01010

Mutaties reserves

Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).

37

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 2: Wonen en werken Hof van Twente is een veelzijdige plattelandsgemeente met veel aandacht voor de omgeving waarin inwoners ruimte hebben om te wonen, werken en ontspannen. Onze aandacht richt zich op goed wonen en leven voor iedereen. We werken aan het toevoegen van woningen op passende locaties, zowel in de kernen als in de buurtschappen. We overleggen met onze inwoners hoe we de individuele woningbouwlocaties goed kunnen inrichten. Daarnaast stimuleren we de realisatie van projecten, zodat de druk op de woningmarkt wordt verlicht. Aantrekkelijke centra en ruimte om te ondernemen zijn belangrijk. We werken hierbij samen met onze ondernemers en zoeken samen naar kansen. Op bedrijventerreinen streven we naar een passende balans tussen vraag en aanbod van de beschikbare ruimte. Kaderstelling:

We willen onze gemeente verder vergroenen door projecten op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en klimaat. Daarnaast zetten wij ons in voor energieopwekking en -besparing. Samen met agrariërs verkennen we de mogelijkheden voor een passende toekomst.

38

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

• • • • • •

Grond voor gebruik Structuurvisie landelijk gebied Sociale Economische Visie Woonagenda 2016-2020 Woonprogramma 2018-2027 Bestemmingsplannen

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

2.1 Plattelandsontwikkeling

Door gerichte pilots en projecten willen we onze agrariërs helpen om kansen te benutten gericht op kringlooplandbouw, CO2-vastlegging en mono-mestvergisting. Ook blijven we inzetten op vrijwillige kavelruil en op sociale begeleiding van ondernemers en gezinnen via ons platform Stil Leed. De Toekomst Gerichte Erven aanpak zetten we door, waarbij we samen met de Provincie de inzet van erfcoaches blijven faciliteren. Met het ingezette plattelandsbudget hebben we de afgelopen jaren, door ontvangen cofinanciering, een multipliereffect gerealiseerd van gemiddeld 2,5. Ook voor de komende jaren streven we ernaar om de plattelandsmiddelen in te zetten als cofinanciering. Daarbij zetten we in op samenwerking met ondernemers en het maximaal benutten van beschikbare middelen vanuit Europa, de provincie en het Rijk.

2.2 LEADER

Via LEADER wakkeren we lokale initiatieven aan en ondersteunen we deze door cofinanciering. In 2022 is er een nieuwe Lokale Ontwikkel Strategie (LOS) opgesteld. Dit vormt de basis voor de nieuwe LEADERaanvraag voor de periode 2023-2027.

2.3 Gebiedsgerichte aanpak

Op de “landbouwbijeenkomst” van 1 juli 2022 hebben we enkele actuele landbouwthema’s besproken met onze boeren. Als vervolg op deze

39

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

bijeenkomst gaan we met agrariërs aan de slag voor een toekomst bestendig buitengebied. Gezien alle onrust op het gebied van stikstofbeleid bekijken wat we in 2023 gaan oppakken 2.4 SEV

De afgelopen jaren is de Sociaal Economische Visie vastgesteld op basis waarvan economische ontwikkeling gestimuleerd kon worden. Initiatieven van onder andere ondernemersverenigingen konden hieruit gefinancierd worden. Voor de komende vijf jaar willen we nieuwe middelen beschikbaar krijgen ten behoeve van uitvoering van sociaal economische ontwikkeling.

2.5 Hofmarketing

De doorontwikkeling van HofMarketing wordt onderdeel van de themanotitie Ondernemen. Naast de reguliere budgetten van Vrijetijdseconomie is na vaststelling van de notitie jaarlijks een extra budget beschikbaar voor wonen, werken en recreëren in onze gemeente.

2.6 Routenetwerken (VTE en Beheer)

Vanuit de Regio Twente is een visie op (toeristische) routenetwerken opgesteld. Onderdeel hiervan is het centraal georganiseerde onderhoud aan deze routes. Hiervoor willen we een structurele bijdragen leveren van € 25.000 per jaar.

2.7 Uitvoering Routekaart In 2023 wordt verder uitvoering gegeven aan onze Routekaart. Projecten Energieneutraal / Transitievisie die een bijdrage leveren aan besparing van energie of duurzame opwek Warmte kunnen opgepakt of ondersteund worden. Afhankelijk van de aard en omvang wordt bekeken welke ambtelijke ondersteuning geboden kan worden. Inzet wordt in ieder geval gepleegd op mono-mestvergisting en op Buurtenergie, waarbij buurtschappen de ruimte krijgen om zelf een 40

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

energieproject op te pakken. Daarnaast worden in relatie tot de in 2022 vastgestelde Transitievisie Warmte, wijkuitvoeringsplannen opgesteld. Hiermee geven we uitvoering aan de ambities die op hoofdlijnen zijn vastgelegd. Succesvolle projecten als Hofpower en Duurzaam Bouwloket worden gecontinueerd. Om op een adequate manier invulling te kunnen geven aan deze ambities, is aanvullende personele inzet en/of externe inhuur noodzakelijk Dit najaar gaan we taken en de gewenste bezetting in beeld brengen, zodat de beoogde meerkosten zichtbaar worden gemaakt. 2.8 Wonen

41

2.8.1 Woningmarkt In Hof van Twente is sprake van grote krapte op de woningmarkt. Het onderwerp ‘wonen’ heeft dan ook voor een groot deel betrekking op het toevoegen van woningen. In alle segmenten is tekort, waardoor met name starters en mensen met lagere inkomens moeite hebben met het vinden van een passende en kwalitatief goede woning. Dat willen we aanpakken, en snel, in een tijd van schaarste op het gebied van menskracht en grondstoffen. Dat maakt dat van de woningbouwopgave een forse uitdaging. De belangrijkste uitdaging is zorgen voor kwalitatief goede woningen voor iedereen op de juiste plek. Dit betekent dat er meer bijgebouwd moet worden, in de juiste segmenten. Voor elk plan maken we hiervoor een zorgvuldige afweging. Verder kijken we naar nieuwe concepten zoals flexwonen om een buffer te creëren voor ‘spoedzoekers’ en we hiermee ook op andere vlakken de druk kunnen verlichten. Denk hierbij aan, mensen in een echtscheidingssituatie, statushouders, arbeidsmigranten en andere mensen die om wat voor reden dan ook op een korte termijn een woning nodig hebben. Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Momenteel zijn meerdere plannen in voorbereiding of uitvoering in verschillende kernen. 2.8.2 Buurtschappen In de buurtschappen bekijken we de kansen en verkennen samen met de provincie de mogelijkheden om deze buurtschappen leefbaar te houden. Los van deze plannen zijn we alert op kansen om de woningbouwopgave verder te versnellen en passen die toe. 2.9 Verplaatsing ABZ Markelo

Midden in het dorpscentrum van Markelo zit het bedrijf ABZ Diervoeding. Het bedrijf is hier historisch gegroeid en verweven, maar inmiddels qua functie én ruimtelijke uitstraling niet meer passend op deze plek. Vandaar dat de gemeente in samenwerking met de Dorpsraad Markelo en de provincie Overijssel in overleg is om de diervoederfabriek ABZ te verplaatsen uit Markelo. Het bedrijf zelf is hier ook bij betrokken en bereid om te verhuizen, om de leefbaarheid van de kern Markelo te vergroten en zelf beter te kunnen produceren zonder overlast. Om concrete stappen te zetten en verdere onderzoeken te kunnen doen waardoor verplaatsing (met de financiële steun van provincie Overijssel) realistisch in beeld komt, is eenmalig € 50.000 in de begroting opgenomen.

42

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Kavelverkoop

Bij nieuwbouwprojecten worden de kavels op basis van de kavelinschrijflijst toegekend. Gemeentelijke gronden die vallen onder de criteria van restgronden kunnen worden verkocht. De ruimtelijke procedure kan op verzoek van een initiatiefnemer worden opgestart en doorlopen Middels bedrijfscontactfunctionaris, ondernemersfonds en economische werkgroep. Jaarlijks komen tot afspraken met woningbouwcorporaties over de woningvoorraad en beschikbaarheid van doelgroepen.

Verkoop restgrond Bestemmingsplannen Begeleiding ondernemers Prestatieafspraken woningbouwcorporaties

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. Voor programma twee zijn er nog geen aanvullende indicatoren geformuleerd. In samenwerking met de raad zal gekeken worden welke indicatoren relevant en bruikbaar zijn.

43

Programmabegroting 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

2 Wonen en werken 02003 02204 02301 02302 02303 02304 02505 02801 02802 02803 02003 02204 02301 02302 02303 02304 02505 02801 02802 02803

02010 02010

44

Rek.2020 Rek.2021

Beheer overige gebouwen en gronden Economische havens en waterwegen Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Cultureel erfgoed Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal lasten Beheer overige gebouwen en gronden Economische havens en waterwegen Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Cultureel erfgoed Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

7.046 249 1.054 91 92 361 430 717 1.041 1.635 12.715 6.368 85 379 128 82 4 2 144 1.535 1.476 10.203 -2.512

-2.512

1.276 266 974 36 48 446 183 975 835 1.978 7.018 1.336 51 555 171 60 33 3 203 1.064 1.372 4.847 -2.171 828 1.098 270 -1.900

2022

2023

2024

2025

2026

1.686 278 1.572 33 165 423 245 1.103 1.058 3.244 9.807 1.603 86 0 31 71 5 6 889 998 1.004 4.692 -5.115 733 2.875 2.142 -2.973

1.752 280 548 33 89 456 206 604 198 1.564 5.729 1.659 90 0 31 74 5 6 172 151 947 3.135 -2.594 9 176 167 -2.427