Jaarverslag- 2021.pdf

Begraafplaatsen

Het afgelopen jaar zijn er meer begravingen, urn-bijzettingen en grafrechtenverlengingen geweest. Het is moeilijk in te schatten of dit tijdelijk is of blijvend. Wel zien we een ontwikkeling dat de aanleg van verschillende soorten grafvelden en keuzemogelijkheden tot een toename leiden van het aantal urn bijzettingen en begravingen op onze begraafplaatsen.

Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet

Wij faciliteren inwoners bij het verhogen van de kwaliteit van het woongenot in de directe leefomgeving. De aandacht gaat uit naar meer vergroenen, spelen en ontmoeten en verduurzamen. Een voorbeeld burgerinitiatief is het opknappen van de hondenspeelweide in Diepenheim. De aanwezige ruimte blijft breed inzetbaar omdat deze ook gebruikt kan worden voor grotere evenementen. Dit is een mooi

46

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

voorbeeld van een burgerinitiatief dat leidt tot het realiseren van een echte ontmoetingsplek. Rioleringsprojecten

Zwerfafvalaanpak

47

In 2021 zijn rioleringsprojecten uitgevoerd o.a.: Delden: De Mors / Sportlaan Diepenheim: G.H. van Dalestraat / R.J. Schimmelpenninckstraat / Lindelaan Goor: Patrijzenstraat / Fazantenstraat, Kievitstraat / Merelstraat / Leeuwerikstraat, Lijsterstraat Hengevelde: Het Wegdam, Bouwrijpmaken Marke III fase 1a Markelo: Bergweg, Grote Straat, Gemaal Klompjan Ook is van nieuwe projecten de voorbereiding gestart. Dit alles overeenkomstig het uitvoeringsprogramma van het GRP. Daarnaast liepen een aantal projecten uit 2020 nog door in 2021. Hiermee is direct de kans aangegrepen om het afvalwatersysteem klimaat robuust in te richten. Daarbij is ingezet op burgerparticipatie en is ingespeeld op de klimaatveranderingen door het afkoppelen van hemelwater en/of het vergroenen van de omgeving. Met de inzet van zwerfafvalvergoeding zijn op scholen educatiepakketten aangeboden om bewustwording van een schonere openbare ruimte te vergroten. Verder zijn initiatieven van inwoners bij opschoonacties ondersteund door het leveren van prikkers, zakken etc. In 2020 is er camerabewaking bij hotspots geplaatst waardoor ook in 2021 de hoeveelheid bij-plaatsingen is verminderd.

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Gebouwen

Het onderhoud aan gebouwen is uitgevoerd op basis van de gebouwenbeheervisie en Meerjaren OnderhoudsPlan.

BELEIDSAGENDA 2021 PROGRAMMA 3: LEEFOMGEVING 27 Voorbereiding opstelling Omgevingsvisie 28 Agenda herstructurering openbare ruimte uitvoeren 29 Invoeren Basisregistratie Ondergrond, organisatorische borging 30 Aanpassing Openbaar Verlichtingsplan vaststellen 31 Rapportage Duurzaamheid in Openbaar Verlichtingsplan 32 Informeren raad over klimaatadaptatie 33 Verlengde Gemeentelijk Riolerings Plan 2021-2024 33 Beleidsplan laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid laadpalen vaststellen 35 Masterplan asbest voor periode na 2021 vormgeven en tussenevaluatie 36 Plan herinrichting Grotestraat Markelo uitvoeren 37 Beveiliging Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO’s) 38 Integraal uitvoeringsprogramma 2021-2024 vaststellen uitvoeringsjaar 2021 39 Mogelijkheden tot verbetering afvalscheiding onderzoeken 40 Bomenverordening vaststellen

3 Verklaring kleuren:

gerealiseerd

48

Afdoening cf planning + indicatie gereed

Afwijking in planning + indicatie gereed

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Besluit Raad College College College Raad Raad Raad Raad Raad Uitvoering Raad College Raad Raad

Gepland3 Zie prog 1 2e kw 2022 4e kw 2021 2e kw 2021 4e kw 2021 3e kw 2022 3e kw 2021 1e kw 2022 4e kw 2021 2e kw 2022 4ekw 2021 2e kw 2021 3e kw 2021 4e kw 2022

Hoe meten we dat? In de BBV zijn verplichte beleidsindicatoren opgenomen (zie ook de bijlage van deze programmabegroting). Bij de uitwerking van de agenda herstructurering openbare ruimte en aanpassing van kwaliteitsniveau gaan we nadenken over een nieuwe, passende set beleidsindicatoren. Deze krijgen een plek in de nieuw op te stellen beleidsplannen. Beleidsindicatoren

49

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

50

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Wat heeft dit gekost?

51

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS Wat wilden we bereiken? In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Hof van Twente is een gemeente waarin gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Om hen te laten meedoen aan de samenleving. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.

52

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Kaderstelling: • Visiedocument Gezond • Basisinfrastructuur Hof van Twente 2018 – 2022

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2021

4.1 Bezuinigingen op (welzijns)subsidies

In de Programmabegroting 2021 is op hoofdlijnen aangegeven hoe de taakstellende bezuiniging, die eerder was opgenomen in de programmabegroting 2020, van € 500.000 gerealiseerd wordt. In de oorspronkelijke gedachte (in de programmabegroting 2020) betrof het een korting op de verenigingen en instellingen die een structurele subsidie van € 25.000 of meer ontvangen. In 2021 is ervoor gekozen om: - de eenmalige subsidies, de sportstimuleringssubsidies en de investeringssubsidies bij de bezuinigingen te betrekken en - het beschikbare frictiebudget “aan de voorkant” in te zetten zodat de feitelijk bezuiniging is uitgesteld naar 1 januari 2024. - een extra bezuiniging op subsidies door te voeren van € 150.000 structureel door de subsidiebedragen per 1-1-2021 niet te indexeren. De subsidieontvangers met een subsidie lager dan € 25.000 zijn in 2021 niet geïndexeerd. Dit heeft niet tot problemen geleid. Verenigingen en instellingen hebben dit met de veerkracht die wij van hen kennen opgepakt. Voor de ontvangers van een subsidie van meer dan € 25.000 is dit meegenomen in het gesprek over de bezuinigingen per 2024 en is ook het niet indexeren gecompenseerd ten laste van het frictiebudget.

53

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Met alle verenigingen en instellingen die per 1 januari 2024 moeten bezuinigen is in 2021 meermalen gesproken over deze bezuinigingen. Deze gesprekken moeten leiden tot concrete plannen van aanpak van de betreffende verenigingen en instellingen in 2022. Dit is geen gemakkelijk opgave maar door maatwerkoplossingen en met inzet van het beschikbare frictiebudget verwachten we tot sluitende afspraken te komen. 4.2 Corona en ondersteuning van verenigingen en instellingen

Ook in 2021 was Corona nog van sterke invloed op het leven in onze gemeente. Er golden helaas nog veel beperkende maatregelen Net als in 2020 hebben wij alle reguliere subsidies doorbetaald, ook wanneer geen activiteiten uitgevoerd konden worden. Het gebruik van maatschappelijke accommodaties was maar beperkt mogelijk. Waar mogelijk zijn verenigingen en beheerstichtingen gecompenseerd in (extra) kosten. Voor een deel heeft het Rijk hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. Deze zijn en worden door de gemeente uitgekeerd aan onze maatschappelijke organisaties. Waar mogelijk is maatwerk geboden.

4.3 Corona en ondersteuning van inwoners, verenigingen en instellingen

De middelen die wij in 2021 ontvingen ter bestrijding van de negatieve gevolgen van Corona voor kwetsbare doelgroepen zijn in 2021 als volgt bestemd: - € 65.000 voor het actieplan “Een tegen eenzaamheid” omdat Corona de al bestaande eenzaamheid heeft vergroot; - € 35.000 voor het maatjesproject van Salut waarmee de wachtlijst weggewerkt kon worden; - € 35.000 voor Taalpunt Taalcafé.

54

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Verder is er een Subsidieregel eenmalige Corona activiteiten Sociaal Domein 2021 vastgesteld. Deze subsidieregel heeft als doel de negatieve (post) corona effecten te bestrijden en om maximaal in te zetten op (geestelijke) gezondheid en het meedoen van inwoners. Aanvragen konden vanaf 1 november 2021 ingediend worden voor activiteiten te organiseren voor inwoners van Hof van Twente door een rechtspersoonlijkheid bezittende instellingen. Het totaal beschikbare bedrag is € 137.000 te verdelen onder ouderen/kwetsbaren en jeugd. Subsidieregel coronacompensatie cultuur en welzijn Hof van Twente periode 1 april tot en met 31 december 2021 Vrijwilligersorganisatie in de Hof van Twente (met een rechtspersoonlijkheid) konden een aanvraag indienen wanneer zij schade hadden ondervonden van de COVID-19 maatregelen. In april 2022 wordt hier een definitief besluit over genomen door het college. 4.4. Nieuwe accommodaties

55

In maart 2021 is de nieuwe multifunctionele sportaccommodatie de Mors in Delden in gebruik genomen. We zijn heel blij met het behaalde resultaat. Alle complimenten hiervoor aan betrokken sportverenigingen en stichting Beheer Registergoederen die samen hun nek hebben uitgestoken. Daarnaast is Kindcentrum Markelo in januari 2021 in gebruik genomen. Beide nieuwe kindcentra (IKC Magenta en Kindcentrum Markelo) voldoen aan de hoogste eisen op het gebied van duurzaamheid en binnenklimaat. Samen met de gebruikers zijn we trots op de bereikte resultaten. Tenslotte noemen we hier ook de ingebruikname in het najaar van het gerenoveerde kunstgrasveld door voetbalvereniging WVV in Hengevelde. Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Door aanleg van een geautomatiseerd besproeiingssysteem (pop up installatie) is een mooie kwaliteitsimpuls aan de gemeentelijke buitensportaccommodaties gegeven. 4.5 Cultuurnota

In 2021 zijn gesprekken gevoerd met instellingen en verenigingen in het veld. In het 2e kwartaal zijn sessies gehouden waarin input is opgehaald. Deze input is integraal besproken met verschillende disciplines in het huis. In het najaar 2021 is een conceptversie van de cultuurnota besproken met een afvaardiging van diverse lokale organisaties.

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Subsidies structureel

Wij verlenen een structurele (jaarlijks terugkerende) subsidies op het gebied van kunst, cultuur accommodaties en Welzijn. Soms grote bedragen aan professionele instellingen maar ook veel kleinere bedragen aan tal van verenigingen en stichtingen (vrijwilligers). In beleidsregels is vastgelegd wie subsidie ontvangt en tot welk bedrag. Voor de subsidies van meer dan € 25.000 per jaar gaat het voor de beleidsvelden Cultuur, Zorg en Ondersteuning en Accommodaties om ruim 20 verenigingen en instellingen en een totaal subsidiebedrag van afgerond € 4,6 miljoen. Voor de structurele subsidies lager dan € 25.000 per jaar gaat het om de volgende beleidsvelden, verenigingen en

56

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Eenmalige subsidies en sportstimuleringssubsidies

Investeringssubsidies

Combinatiefunctionarissen

57

stichtingen en totaalbedragen: - Sport; 7 verenigingen, € 13.200 - Cultuur; 38 verenigingen, € 219.500 - Zorg en ondersteuning; 42 verenigingen, € 61.200 - Jeugd; 13 verenigingen, € 26.400 - Accommodaties; 5 verenigingen, € 18.200 - Buurtschappen; 25 verenigingen, € 69.600 - Kernen (promotie); 6 verenigingen, € 12.600 - Stads en dorpsraden; 4 verenigingen, € 3.000. Het doel van de eenmalige subsidies is het versterken van de sociale cohesie en samenhang. Aan 14 verenigingen is in totaal € 21.900 subsidie verstrekt. Voor jubileumactiviteiten is aan 4 verenigingen in totaal € 2.400 aan subsidie verstrekt. In het kader van sportstimulering is aan 18 verenigingen een totaalbedrag van € 8.700 verstrekt. Een bedrag van € 16.250 is bestemd voor de Special Olympics die in 2022 in Twente wordt georganiseerd. Verenigingen en stichtingen die investeerden in hun accommodatie (duurzaamheid, verbouw, nieuwbouw, onderhoud) konden in 2021 een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies. Met behulp van deze regeling is € 219.100 bijgedragen aan de investeringen van 11 verenigingen. In 2021 zijn bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen ingezet, de zogenaamde buurtsport- en cultuurcoaches.

Ze zijn breed ingezet binnen het onderwijs, Sportfondsen Hof van Twente, Salut, Wijkvoorziening ’t Doesgoor, Cubahof, Reggehof, Home of Talents, Noaberhoes (Rood Zwart Delden) en voor het Hof Beweegakkoord en Preventie akkoord. Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Sport

Ook in 2021 ondersteunden en begeleidden we sportverenigingen bij vragen over onder meer accommodaties en met name ook coronamaatregelen.

Onderwijs

Op verschillende manier werkten wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies. Inhoudelijk en rondom huisvesting met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.

BELEIDSAGENDA 2021 41

PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS Duidelijkheid geven over concrete invulling van bezuinigingen die per 2023 ingaan

4 Verklaring kleuren:

gerealiseerd

58

Afdoening cf planning + indicatie gereed

Afwijking in planning + indicatie gereed

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Besluit

Gepland4 Eind 2022

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting, In de Programmabegroting 2021 was de ambitie opgenomen om de monitor sociaal domein verder te ontwikkelen en te verrijken met data uit de Gezonde Verbinding. Deze ambitie hebben we als gevolg van de hack niet kunnen invullen. Wel zijn in de Programmabegroting 2022 de volgende indicatoren voor sociaal domein/ de gezonde verbinding opgenomen. Indicatoren en doelen voor Kansrijk opgroeien: • Het percentage inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven o 2017: 78% (Nederland 67%) o Doel: handhaven op 78% • Percentage gezinnen met een jeugdbeschermingsmaatregel o 2018: 1,1% (Nederland 1,1%) o Doel: handhaven op 1,1% • Percentage jongeren met jeugdhulp o 2019: 9,4% (Nederland 10,3%) o Doel: minimaal handhaven op 9,4% • Percentage mishandelde kinderen dat is gemeld bij Veilig Thuis o 2019: 0,24% (Nederland 0,7%) o Doel: handhaven op 0,24%

59

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Indicatoren en doelen voor Gezonde leefstijl (Bron: TGV[1]) • Het percentage inwoners dat de gezondheid als goed ervaart is in 2024 gelijk aan 2020. • In 2024 voldoet 70% van de inwoners van Hof van Twente aan de Beweegnorm (richtlijn gezond bewegen) • In 2024 starten jongeren uit Hof van Twente gemiddeld 2 jaar later met roken. • In 2032 heeft minder dan 50% van de inwoners van Hof van Twente overgewicht (nu 54%). Indicatoren en doelen voor Vitaal Ouder Worden (Bron: TGV) • Het percentage ouderen (75-84 jaar) dat veel regie op het eigen leven ervaart is gestegen van met van o 2016: 7% o 2020: 11% (Twente 9%) o 2024: 11% • Het percentage ouderen dat vindt dat hun woning niet geschikt is om ouder in te worden is in 2028 gelijk aan 2020 (25%) o 2016: 25% o 2020: 23% o 2024: 23% • Het percentage ouderen dat zich sociaal eenzaam voelt. o 2020: 32% (Twente 32%) o 2024: 30%

[1] De TGV is de Twentse Gezondheids Verkenning: een 4-jaarlijks onderzoek naar gezondheid in de volle breedte voor de regio Twente en voor de individuele

gemeenten. Het huidige en meest recente onderzoek is uit 2020. Dus volgende onderzoeken vinden plaats over 2024, 2028 en verder.

60

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Wat heeft dit gekost?

61

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Wat wilden we bereiken? In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). In de eerste plaats zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor onder andere hun gezondheid, levensonderhoud, betaalde of zinvolle dagbesteding. Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Daar waar dit tijdelijk of structureel niet lukt, ondersteunen wij inwoners met individuele voorzieningen. Meedoen, erbij horen, participeren en je verbonden voelen zijn allemaal termen die duiden op zaken die belangrijk zijn in ons menselijke bestaan. Ze geven zin aan en kwaliteit van leven. Wij hebben als gemeente een faciliterende en verbindende rol.

62

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Kaderstelling: • Visiedocument Gezond • Beleidsplan reintegratie/participatie “Slim (samen)werken • Actieplan Minimabeleid • Beleidsplan integrale schuldhulpverlening • Visie en aanpak beschermd Wonen en maatschappelijk opvang

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2021

5.1 Gezonde Verbinding

5.1.1 Van visie via analyse naar uitvoeringsplannen In 2021 hebben we gewerkt aan het concreet maken van de Gezonde Verbinding. Via de methodiek van de doelenboom zijn we eind 2021 begonnen met het opstellen van een uitvoeringsagenda. Voor de drie thema’s Kansrijk Opgroeien, Gezonde Leefstijl en Vitaal Ouder Worden zijn strategische doelen en indicatoren geformuleerd. Deze zijn ook opgenomen in de Programmabegroting 2022. Aan de doelen zijn concrete activiteiten en projecten gekoppeld. Een conceptversie van de uitvoeringsagenda is met de Raad besproken in een informerende sessie in september 2021. De definitieve versie zal in 2022 door het college worden vastgesteld en worden gedeeld met de Raad. Voor het thema Wijkgericht Werken we niet met een uitvoeringsagenda, we passen de methodiek toe als de situatie daar om vraagt. In 2021 hebben we inwoners digitaal geraadpleegd via “Ik praat mee”. We hebben opgehaald hoe inwoners aankijken tegen de uitdagingen op genoemde thema’s. Verder hebben we rond de tweehonderdvijftig aanmeldingen gekregen van inwoners die over één of meerdere thema’s met ons in gesprek willen. Dit pakken we in 2022 verder op samen met Salut. Als het beeld compleet is, informeren we de Raad.

63

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

In 2021 hebben we de verbinding tussen ruimtelijk domein en sociaal domein verder verstevigd onder meer door: - Deelname aan de Projectgroep Omgevingsvisie; - Deelname aan de intaketafel en initiatieventafel waar ruimtelijke plannen (van inwoners of van onszelf) integraal worden beoordeeld door alle disciplines, inclusief sociaal domein; - Deelname aan de Projectgroep “Op Stoom”. 5.1.2 Pilot zorgintensieve scholen In 2021 is de pilot zorgintensieve scholen gestart. Het doel is kwaliteitsverbetering door een betere afstemming tussen zorg en onderwijs. Hiervoor wordt, op basis van de specifieke behoefte van de leerlingpopulatie van de betrokken school aanvullende expertise van jeugdhulpaanbieders in de school ingebracht. Daarnaast kan hierdoor een deel van de zorgvragen in de school indicatieloos worden opgelost. 5.1.3 Lokale transformatiepilots In 2021 zijn twee in 2019 gestarte lokale transformatiepilots afgerond. Dit betreft allereerst de pilot Outdoorcare local waarbij hulpverlening van deze aanbieder lokaal in de gemeente wordt aangeboden. Na evaluatie is gebleken dat het oorspronkelijke doel minder kinderen verwijzen naar Boekelo en daardoor lagere reiskosten niet is gehaald. Toch zetten we de werkwijze voort en wel vanuit zorginhoudelijke argumenten: de voorziening sluit beter aan bij de behoefte van de betreffende jongeren en is daarmee effectiever.

De pilot Praktijkondersteuners Jeugd Huisartsen is succesvol afgesloten. Samenwerking en afstemming zijn verbeterd en we zien ook een positief 64

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

effect op het aantal verwijzingen. De werkwijze is structureel gemaakt hetgeen inhoudt dat wij blijvend 20 uur praktijkondersteuning jeugd in de huisartsenpraktijken in Hof van Twente financieren. 5.1.4 Kansrijke Start In samenwerking met andere gemeenten in de regio en met financiële ondersteuning van het ministerie van VWS willen wij werken aan een kansrijke start voor kwetsbare zwangere vrouwen. Het programma richt zich op de eerste 1000 dagen van het kind en beoogt een goede samenwerking tot stand te brengen tussen alle betrokken partners. Onder meer vanwege Corona is de start vertraagd en zullen activiteiten in 2022 opgestart worden. 5.1.5 Jongeren op gezond gewicht (JOGG) Gezonde jeugd begint bij een gezonde omgeving. In september 2021 zijn wij formeel JOGG-gemeente geworden. Samen met andere Twentse gemeenten hebben we een regiocoördinator aangesteld die eind 2021 is begonnen. De concrete resultaten hiervan volgen in 2022 en nemen wij mee bij de verdere uitwerking van de Gezonde Verbinding, thema Gezonde Leefstijl / het lokaal preventie akkoord (zie hierna) 5.1.6 Lokaal Preventie akkoord Als uitwerking van de Gezonde Verbinding, thema Gezonde Leefstijl werken wij aan een lokaal Preventie akkoord. Als uitwerking van het Nationaal Preventie akkoord kunnen gemeenten subsidie aanvragen om op lokaal niveau in te zetten op preventie.

Hierbij gaat het om de thema’s Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning. In 2021 hebben we hierover

65

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

gesprekken gevoerd met lokale partners. We zoeken de verbinding met het Hof Beweegakkoord. 5.1.7 Ontwikkelagenda Sociaal Domein /Pilot integraal werken De pilot integraal werken/ integrale front office is onderdeel geworden van een bredere Ontwikkelagenda. In deze ontwikkelagenda staat de inwoner centraal, niet de wettelijke kaders. We zoeken naar een passende oplossing met aandacht voor alle leefgebieden. We doen dit aan de hand van vier bouwstenen: sturen en prioriteren, van visie naar praktijk, integrale werkprocessen en integraal werken in houding en gedrag. 5.2 Schuldhulpverlening

Zoals gepland is een beleidsplan ‘Gemeentelijke Schuldhulpverlening 2021 – 2024’ vastgesteld door de Gemeenteraad waarin de schuldhulpverlening is geëvalueerd. Daarin is eveneens aandacht besteed aan inwoners die achterlopen met hun betalingsverplichtingen en aan vroeg signalering.

5.3 Nieuwe Wet inburgering

De Nieuwe Wet Inburgering is niet per 1 juli 2021 maar per 1 januari 2022 in werking getreden. In 2021 hebben we ons samen met de 13 andere Twentse gemeenten en partners die een rol gaan spelen, voorbereid op deze nieuwe wet. De route die een nieuwe inburgeraar moet doorlopen staat vast en is helder voor iedereen die betrokken is bij de uitvoering van de nieuwe Wet. Als gemeente houden we de regie, begeleiden wij de statushouder en zien wij erop toe dat het inburgeringsproces naar behoren doorlopen wordt. Contracten met scholen / instanties zijn of worden binnenkort afgesloten. Voor B1-route, Z-route en Onderwijs route, zijn aparte inkooptrajecten gestart. Met vluchtelingenwerk, SWB Midden Twente, Bewegen Werkt, Salut, de Horizon, GGD Twente, COA, Humanitas, Cultuur

66

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

in Harmonie en Bibliotheek Hof van Twente zijn nadere afspraken gemaakt over rol die zij moeten nemen naast het onderwijsaanbod. 5.4 Bezuinigingen

In 2021 is gewerkt aan de bezuinigingen sociaal domein die in de vorm van een taakstelling in de Programmabegroting 2020 en 2021 waren opgenomen. Het betrof hier bezuinigingen op het gebied van Minimabeleid, Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdhulp. De bezuinigingen op het minimabeleid zijn per 2021 in structurele zin gerealiseerd. Hierbij ging het om een versobering van de tegemoetkomingen voor chronisch zieken en gehandicapten, het verlagen van de individuele inkomenstoeslag en het verlagen van de vergoeding kindpakket en fashioncheque. Eind 2021 hebben we de inwoners/gezinnen die zijn getroffen door twee of meer van deze maatregelen gecompenseerd met een bedrag van € 180,00. Hiervoor is het door de Raad beschikbaar gestelde maatwerkbudget ingezet. De bezuinigingen op jeugdhulp zijn voor een deel gerealiseerd. Het niet gerealiseerde deel wordt via de WMO (zie onderstaand) opgelost. De bezuinigingen op de Wmo betroffen het schrappen van strijken uit de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning en het instellen van een algemene voorziening voor de wasverzorging. Ook hier is de conclusie dat we de besparing in structurele zin hebben gerealiseerd. Omdat wij gekozen hebben voor een zorgvuldig proces en fatsoenlijke overgangstermijnen is de besparing in 2021 en 2022 nog niet het volledige bedrag. Taakstelling Transformatie en Ombuigingsprogramma t/m PB 2020

67

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

485.000

Realisatie 1e berap 2020; dagbesteding, minder maatwerk, meer voorliggend Realisatie 2e berap 2020: overleg verwijzers jeugd intensiveren waardoor minder verwijzingen Extra taakstelling PB 2021 Realisatie 1e berap 2021 / Zomerbrief: maatregelen minimabeleid en Peuteropvang. Gerealiseerd structureel Wmo maatregelen Restant taakstelling

-

208.000 -50.000 + 100.000 -125.000

-

202.000 0

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Re-integratie en inkomensvoorziening

We gaven in 2021 verder uitvoering aan ons re-integratiebeleid en werken aan de doelstellingen uit de Sociaal Economische Visie. We zetten extra in op zogenaamde Belofte 5 jongeren die zonder afgeronde opleiding en zonder uitkering tussen de wal en het schip dreigen te raken. Inwoners die (tijdelijk) niet kunnen werken ondersteunden we met een periodieke uitkering. Inwoners met een minimuminkomen ondersteunden we met ons minimabeleid. In de SEV is aangegeven dat meedoen voor iedereen belangrijk is, bij voorkeur door arbeidsparticipatie. Aan dit belang hechten wij nog steeds. De situatie op de arbeidsmarkt is echter gewijzigd in vergelijking met het moment waarop de SEV-doelstellingen zijn opgesteld. Momenteel is er

68

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

krapte op de arbeidsmarkt. Binnen de regionale samenwerking spelen we in op de krapte door in te zetten op onbenut arbeidspotentieel. Werkgevers anders laten kijken naar de invulling van hun vacatures en naar werving, waardoor meer mensen met een iets grotere afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen. Daarbij wordt regionaal ingezet op matching van werkgevers en werkzoekenden. Feit blijft wel dat de doelgroep die nu een uitkering geniet, vaak complex is vanwege o.a. in de persoon gelegen factoren en daardoor moeilijker te begeleiden is richting de arbeidsmarkt. Concreet zijn in 2021 de volgende activiteiten uitgevoerd: - Door detachering van twee medewerkers van de SWB en een medewerker van het werkplein binnen ons team Werk en Inkomen is de samenwerking bij re-integratie van cliënten via leerwerkplekken en werkervaringsplaatsen verbeterd. Tegelijkertijd bleken Corona en ontbrekende tijd bij werkgevers belemmerende factoren. - Er is een Entree opleiding geweest voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. - Er zijn 17 cliënten geplaatst op maatschappelijk zinvolle vrijwilligersplekken of werkervaringsplaatsen. De bereidheid van werkgevers om hieraan mee te doen is gegroeid. - In Twente is het Regionaal Mobiliteitsteam Twente (RMT) opgericht. Het RMT ondersteunt ondernemers die hun bedrijf moeten staken of afscheid moeten nemen van een deel van het personeel.

Ondanks de Corona en de Hack, kan er geconcludeerd worden dat er een mooi resultaat is neergezet5: - In totaal zijn er 38 cliënten volledig uitgestroomd richting werk. 5

Bijgewerkt tot 6-12-2021

69

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

- 11 cliënten hebben parttime werk gevonden - 9 niet-uitkeringsgerechtigden zijn via gesprekken aan het werk gekomen. - Het merendeel van de kandidaten is binnen de Hof geplaatst of hebben zelf werk gevonden binnen de Hof - Voor wat betreft de groep mensen met een indicatie banenafspraak of Nieuw beschut is er dit afgelopen jaar een grote toename aan plaatsingen geweest. Sinds november 2020 tot en met december 2021 zijn er 30 nieuwe plaatsingen bij gekomen. - De ongeveer 30 plaatsingen met Loonkostensubsidie in het kader van de regeling banenafspraak zijn voornamelijk geplaatst bij reguliere werkgevers, zowel in de Hof als buiten de Hof. - In totaal zijn er 17 kandidaten geplaatst als vrijwilliger of in een werkervaringsplaats. Allen binnen de Hof van Twente. - Eén kandidaat zit momenteel in een proefplaatsing. - Klanten die nog een extra stap richting werk nodig hebben, melden we aan bij de SWB of bij baanbrekend landschap. De 2 werkcoaches van SWB die een dag in de week bij de gemeente Hof van Twente werken, begeleiden deze klanten intensief door gesprekken te voeren en leerwerkplekken voor hen te vinden. Deze klanten worden door hun werkervaring en de gesprekken meer arbeidsfit. Wet maatschappelijke ondersteuning

70

Op basis van de Wmo ondersteunden wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, bij het hebben van een schoon en leefbaar huis en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseerden wij

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

het toezicht op de Wmo en beheerden en manageden wij alle contracten op dit gebied. Ondanks toenemende drukte (met name als gevolg van meer aanvragen om huishoudelijke ondersteuning) zijn de wachttijden voor inwoners teruggebracht. Inwoners waarderen de dienstverlening van ons Team Wmo met een 7,5, een resultaat om onder de huidige omstandigheden tevreden over te zijn. Beschermd Wonen

Samenwerking partners

71

In samenwerking met de regiogemeenten hebben wij in 2021 verder gewerkt aan de voorbereiding van de decentralisatie Beschermd Wonen. We zullen de taken op regionale schaal blijven uitvoeren. Hierbij opereren we binnen de kaders van het door de Raad vastgestelde beleidsplan. We onderzoeken de mogelijkheid om op beperkte schaal in onze gemeente de mogelijkheid voor beschermd wonen te realiseren. Wij realiseren ons dat de opgaven die wij hebben ook de opgaven zijn van onze partners. Onze welzijnsinstelling Salut maar ook huisartsen en andere verwijzers, aanbieders en verenigingen en instellingen. Mooie en al eerder gestarte voorbeelden van deze samenwerking die in 2021 zijn voortgezet zijn de Tafel van Goor, projecten Een tegen Eenzaamheid, Dementievriendelijke gemeente en het project “Good goan” in Markelo. Dit laatste project is succesvol afgesloten en de samenwerking wordt door middel van een samenwerkingsovereenkomst voortgezet en uitgebouwd. In Delden is eind 2021 gestart met “Welzijn op Recept” samen met Salut en de Deldense huisartsen. De verhuizing van Salut naar het pand Grotestraat 86 is in mei 2021 afgerond. We ervaren nu al de toegevoegde waarde in de samenwerking met Bibliotheek, Jeugdgezondheidszorg en onze eigen organisatie. Ook Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Vluchtelingenwerk voert inmiddels de werkzaamheden uit vanuit dit kantoor. Met het RIBW zijn afspraken gemaakt over inloop van cliënten. Jeugdzorg

We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen en zorgen ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn ingekocht en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheerden en manageden we ook zelf.

BELEIDSAGENDA 2021 42 43 44 45 46 47 48 49 50

PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Agenda (ipv uUitvoeringsplannen) Gezonde Verbinding vaststellen Pilot Zorg Intensieve scholen uitvoeren Besluiten inzake vervolg pilots Outdoor Care Local en Inzet Praktijkondersteuners Jeugd Programma Kansrijke Start voor kwetsbare zwangere vrouwen uitvoeren Subsidieaanvraag voor Project Jongeren op gezond gewicht (JOGG) indienen Gezamenlijke front office inrichten ikv Beleid Toegang Sociaal Domein Nieuw beleid Schuldhulpverlening vaststellen Voorbereiding op Nieuwe Wet Inburgering Taakstellende bezuinigingen invullen

6 Verklaring kleuren:

gerealiseerd

72

Afdoening cf planning + indicatie gereed

Afwijking in planning + indicatie gereed

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Besluit College College College College College College Raad College College

Gepland6 2e kw 2022 Doorlopend 3e kw 2021 Doorlopend 1e kw 2021 doorlopend 1e kw 2021 Heel 2021 4e kw 2021

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. In de Programmabegroting 2021 was de ambitie opgenomen om de monitor sociaal domein verder te ontwikkelen en te verrijken met data uit de Gezonde Verbinding. Deze ambitie hebben we als gevolg van de hack niet kunnen invullen. In de Programmabegroting 2022 zijn de een aantal indicatoren voor sociaal domein/ de gezonde verbinding opgenomen. Deze zijn vermeld bij programma 4.

73

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Wat heeft dit gekost?

74

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

PROGRAMMA 6: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD Met ingang van de begroting 2021 is dit programma een samenvoeging van de ‘oude overzichten’ algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien, vennootschapsbelasting. De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichtingen tegenover staan. Deze middelen worden ingezet als dekking van de lasten en baten in de programma’s. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: lokale heffingen, algemene uitkering gemeentefonds, dividenden en rente (afschrijvings)reserves. De lasten en baten van overhead en financiering worden afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Deze dienen ter ondersteuning van de programma’s.

75

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2021

6.1 Lokale Heffingen

Een nadere toelichting staat in de paragraaf Lokale heffingen.

6.2 Algemene uitkering

De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2021. Voor 2021 is dat een bedrag van € 52 miljoen. Dit is inclusief de door het Rijk extra toegevoegde middelen voor jeugdhulp. Voor 2022 is vervolgens incidenteel bijna € 1,9 miljoen beschikbaar gesteld aan extra middelen compensatie tekorten jeugdzorg. Voor de jaren erna zijn er afspraken gemaakt dat bij de opstelling van de meerjarenbegroting 2022 er voor een deel rekening mag worden gehouden met een structurele compensatie. De herijking van het gemeentefonds was in 2021 onderwerp van discussie tussen Rijk en gemeenten (VNG). Het Rijk gaat ervan uit dat de herijking met ingang van de begroting 2023 wordt doorgevoerd. De effecten van de september- en decembercirculaire 2021 zijn pas bekend geworden na de tweede bestuursrapportage 2021. Over de ontwikkelingen zijn via afzonderlijke raadsbrieven toelichtingen verstrekt, waaruit blijkt dat de hogere inkomsten respectievelijk € 1.015.000 en € 505.000 bedragen. Zoals toegelicht in de jaarrekening 2021 hebben zich daarnaast nog enkele mutaties voorgedaan ter grootte van € 170.000.(+ evt WOZ). Het gaat dus in totaal om € 1.690.000.

76

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

De raad heeft besloten hiervan een bedrag van € 755.000 over te hevelen van 2021 naar 2022. 6.3 Dividenden

De dividendopbrengst bedraagt € 6,2 miljoen. Hiervan is incidenteel € 3,9 miljoen ontvangen na de verkoop van Cogas Kabel.

6.4 Rente (afschrijvings-) reserves

Over de afschrijvingsreserves worden rentelasten berekend. Hierbij wordt de omslagrente gehanteerd. De rente over de afschrijvingsreserves dient ook als dekking van de rentelasten van de betreffende investeringen. In 2021 bedraagt de rentecomponent € 811.000.

6.5 Onvoorzien

In de begroting is een jaarlijks bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen. ter grootte van € 25.000. In 2021 is het budget niet ingezet.

6.6 Overhead

6.6.1 Algemeen Conform de BBV-voorschriften worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. De lasten en baten van overhead worden centraal begroot en verantwoord. De overhead wordt gedefinieerd als het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Het betreft zowel de fysieke componenten, zoals huisvesting en automatisering, als ondersteunende personele inzet. De beleidsindicator overhead is opgenomen in de paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

77

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

6.6.2 Heffingen en Tarieven De overhead wordt betrokken bij de berekening van kostendekkende heffingen en tarieven. Zie paragraaf 1 lokale heffingen. Het aandeel overhead in de heffingen en tarieven wordt extracomptabel berekend. 6.6.3 Grondexploitaties Voor de rendabele activiteiten van grondexploitaties maakt de BBV een uitzondering voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van de overheadkosten. Deze worden wel toegerekend aan het taakveld. 6.6.4 Verdeelsleutel De toe te rekenen overhead wordt, op begrotingsbasis, bepaald door de totale lasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten (loonkosten en inhuur) verdeeld naar de taakvelden. 6.7 Vennootschapsbelasting

78

Nederlandse overheidsondernemingen zijn in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Het doel van de onderliggende wetgeving is een gelijk speelveld creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Op basis van interpretatie van algemene richtlijnen van de Belastingdienst en (voorlopige) aangiftes is de verwachte gemiddelde vennootschapsbelastinglast ongeveer € 23.000 per jaar. Daarvan heeft € 12.000 betrekking op de gemeentelijke deelneming in Zenkeldamshoek en € 11.000 op de gemeentelijke grondexploitaties. In 2021 bedragen de lasten met betrekking tot de aanslagen 2019 t/m 2021 € 65.000. Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

De vennootschapsbelasting over de eigen gemeentelijke grondexploitaties komt ten laste van de reserve grondexploitatie.

79

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Wat heeft dit gekost?

80

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Recapitulatie per programma

81

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Paragraaf 1: Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf worden de resultaten van de in onze gemeente geheven belastingen belicht. Daarnaast wordt informatie gegeven over de ontwikkelingen van de gemeentelijke woonlasten en kwijtschelding.

belastingen en retributies is dat de opbrengsten van retributies de lasten niet mogen overstijgen. Voor 2021 zijn de tarieven van de heffingen doorgaans met een inflatoir percentage van 2,55 verhoogd. De OZB is met 10% extra verhoogd.

Lokale heffingen Heffingen worden onderverdeeld in belastingen en retributies. In onze gemeente worden de volgende heffingen opgelegd. Belastingen - OZB - Toeristenbelasting - Forensenbelasting - Bedrijveninvesteringszone

Retributies - Rioolheffing - Reinigingsheffingen - Lijkbezorgingsrechten - Marktgelden - Havengelden - Leges

Retributies heffen we van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De inkomsten hiervan worden gebruikt om de kosten te dekken. Een ander belangrijk verschil tussen 82

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Resultaten retributies en belastingen Rechten/belastingen Onroerende zaakbelasting Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting Forensenbelasting Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Scheepvaartrechten Leges

Begroot 2021 Werkelijk 2021 Verschil perc. € 8.674.557 € 8.822.424 € 147.867 1,70% € 4.559.695 € 4.518.404 € -41.291 -0,91% € 3.169.039 € 3.148.557 € -20.482 -0,65% € 407.708 € 399.746 € -7.962 -1,95% € 86.471 € 94.529 € 8.058 9,32% € 229.045 € 272.944 € 43.899 19,17% € 33.445 € 23.487 € -9.958 -29,78% € 84.472 € 51.170 € -33.302 -39,42% € 1.455.089 € 1.671.471 € 216.382 14,87%

Hieronder wordt een toelichting gegeven van de belangrijkste verschillen tussen begrote- en werkelijke opbrengsten. Lijkbezorgingsrechten In 2021 is de werkelijke opbrengst lijkbezorgingsrechten € 43.899 (19,17%) hoger dan de raming. Er zijn in 2021 meer overlijdens en bijzettingen van een asbus of urn geweest. Daarnaast zijn er meer grafrechten verlengd en zijn er ook meer reserveringen geplaatst voor een uitsluitend recht op een graf. 83

Marktgelden De werkelijke opbrengst van de marktgelden zijn in 2021 € 9.958 (29,78%) lager dan dat er geraamd is. Een deel hiervan komt doordat marktkooplui in de non-foodsector vanwege de coronamaatregelen niet op de markt mochten staan. Over deze periode hoeven ze daarom geen marktgelden af te dragen.

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Ook zijn er ten opzichte van eerdere jaren minder marktkooplui. Dit doet zich met name voor op de markt in Goor. Scheepvaartrechten De havengelden worden voor onze gemeente door het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente) geïnd. De werkelijke opbrengsten vallen € 33.302 (39,42%) lager uit dan de raming. Het gebruik van de havens kan (sterk) fluctueren. Hierdoor is het nagenoeg onmogelijk om een goede inschatting te maken van de te verwachten opbrengsten. Leges Leges zijn vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst, bijvoorbeeld het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Leges mogen maximaal kostendekkend worden opgelegd.

meer verzoeken voor diensten zijn ontvangen dan verwacht. De oorzaak van de hogere inkomsten ligt voornamelijk in het aantal verzoeken voor paspoorten, omgevingsvergunningen, bestemmingsplannen en de ondergrondse infrastructuren. Bij de omgevingsvergunningen zijn de extra inkomsten terug te voeren op één vergunning waarvoor € 212.000 aan leges zijn opgelegd. Bedrijveninvesteringszone Ten behoeve van, en op verzoek van de ondernemers in de binnenstad van Goor heffen we sinds 2020 belasting ten behoeve van de ingestelde bedrijveninvesteringszone. In 2021 is een bedrag van € 30.138 geïncasseerd en uitgekeerd aan de stichting BIZ-centrum Goor. Lastendruk Hof van Twente Voor woningeigenaren zijn de lasten voor zowel een huishouden met een 140 ltr. als voor die met een 240 ltr. grijze container gestegen met ongeveer 7,5%.

De ontvangen leges voor 2021 zijn € 216.382 (14,87%) hoger dan begroot. Dit komt doordat er 84

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Aangezien huurders geen OZB betalen zijn de lasten voor deze groep gestegen met respectievelijk 4,57% en 4,82%. Lastendruk

2020 Huish. 140 ltr. €331,08

2020 Huish. 240 ltr. €331,08

2021 Huish. 140 ltr. €369,32

2021 Huish. 240 ltr. €369,32

- OZB-eigenaar (*) - Afvalstoffenhef: 140ltr restafv (**) + GFT €186,65 €195,38 240ltr restafv (***) + GFT €227,20 €239,04 - Rioolheffing €265,00 €265,00 €276,90 €276,90 Totaal €782,73 €823,28 €841,60 €885,26 (*) Gemiddelde woningwaarde 2021 is € 280.000. (**) Gemiddeld aantal aanbiedingen over 2020 en 2021 is 8. (***) Gemiddeld aantal aanbiedingen over 2020 en 2021 is 9.

De inwoners worden middels social media, Hofnieuws en via onze gemeentelijke website geïnformeerd over de mogelijkheden van kwijtschelding. In onderstaande tabel zijn het aantal verzoeken tot kwijtschelding opgenomen. Aantallen Kwijtschelding 2021 Ambtshalve verleende kwijtschelding Toegewezen verzoeken kwijtschelding Gedeeltelijk toegewezen verzoeken kwijtschelding Totaal toegewezen kwijtschelding (incl. gedeeltelijk) Afgewezen Nog niet afgedaan per 31-12-2021

Kwijtschelding In onze gemeente is de inkomensnorm voor de kwijtschelding vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm. Daarnaast worden ook de verruimde normen voor de AOW-gerechtigden toegepast. Daarmee hanteert onze gemeente de meest ruime mogelijkheid om kwijtschelding van gemeentelijke belastingen te verlenen.

85

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

284 95 14 393 100 35

PARAGRAAF 2: WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING 2.1 Algemeen Volgens de BBV dient in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set financiële kengetallen opgenomen te worden. De bedoeling is dat deze kengetallen meer inzichtelijk maken over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om extra structurele of incidentele lasten op te kunnen vangen. Ze kunnen door de gemeenteraad en externe toezichthouders, vanuit hun kaderstellende en controlerende rol, in hun beoordeling van de financiële positie van de gemeente betrokken worden. De tabel met de financiële kengetallen en de toelichting daarop is in onderdeel 2.2 opgenomen.

2.2. Kengetallen Hieronder zijn de kengetallen weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de in de VNG uitgave “Houdbare gemeentefinanciën” opgenomen normeringen. In deze uitgave wordt een beoordeling van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente aanbevolen. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.

Naast de kengetallen wordt in deze paragraaf in onderdeel 2.3 het risicoprofiel opgenomen. In dit onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald. 86

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Netto schuldquote / netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De vaste schulden van de gemeente zijn in 2020 en 2021 toegenomen omdat in totaliteit € 30 miljoen aan nieuwe langlopende financieringen is aangetrokken; € 15 miljoen in 2020 en € 15 miljoen in 2021. Dit was noodzakelijk omdat investeringen niet met eigen liquide middelen betaald konden worden. Netto schuldquote

Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -

Rekening 2019 24.436.247 22.489.682 2.377.528 659.270 10.647.009 833.072 2.946.099

Rekening 2020 37.999.524 26.870.743 3.792.247 366.976 19.099.199 132.665 4.527.676

Rekening 2021 51.099.985 8.394.961 3.262.758 74.692 16.413.485 297.414 4.232.072

Saldo =

34.218.007

44.535.998

41.740.041

Totaal Baten /

87.001.877

95.050.480 103.331.213

Netto schuldquote =

39,3%

Hoe lager, hoe beter

87

46,9%

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

40,4%

Netto schuldquote, gecorrigeerd voor leningen

Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen b, c, d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -

Rekening 2019 24.436.247 22.489.682 2.377.528 3.348.047 10.647.009 833.072 2.946.099

Rekening 2020 37.999.524 26.870.743 3.792.247 5.927.607 19.099.199 132.665 4.527.676

Rekening 2021 51.099.985 8.394.961 3.262.758 5.608.490 16.413.485 297.414 4.232.072

Saldo =

31.529.230

38.975.367

36.206.243

Totaal Baten /

87.001.877

95.050.480 103.331.213

Netto schuldquote =

36,2%

Hoe lager, hoe beter

41,0%

35,0%

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het feit dat de reserves van de gemeente in 2020 zijn gedaald, in combinatie met een stijgend vreemd vermogen, heeft ertoe geleid dat het solvabiliteitsratio in 2020 licht is gedaald. Dit heeft zich in 2021 weer hersteld als gevolg van een toegenomen eigen vermogen. Solvabiliteitsratio Hoe hoger, hoe beter

Rekening Rekening Rekening 2019 2020 2021 Eigen vermogen + 83.845.495 79.690.677 84.409.153 Totaal vermogen / 137.801.285 156.009.485 152.673.919 Solvabiliteitsratio =

88

60,8%

51,1%

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

55,3%

Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de gemeentelijke grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Als gemeenten leningen hebben afgesloten om grond aan te kopen voor (toekomstige) woningbouwprojecten, hebben ze een schuld opgebouwd. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningverkopen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Het kengetal grondexploitatie is de afgelopen jaren fors gestegen, met name door de aankoop van het TSB-terrein à € 6 miljoen. Grondexploitatie

Overige MVA Gronden + In exploitatie genomen gronden +

Rekening 2019 1.352.104 3.592.581

Rekening 2020 9.246.330 2.723.010

= Totaal baten /

4.944.685 87.001.877

11.969.340 11.987.294 95.050.480 103.331.213

Grondexploitatie =

5,7%

Hoe lager, hoe beter

89

Rekening 2021 9.598.955 2.388.339

12,6%

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

11,6%

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook belangrijk te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering van het gemeentefonds en de OZB. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Daarbij wordt het saldo van de structurele baten en lasten (inclusief structurele toevoeging en onttrekking reserves) gedeeld door de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Structurele exploitatieruimte

Totaal structurele lasten (excl. reserves) Totaal structurele baten (excl. reserves) + Structurele toevoegingen aan reserves Structurele onttrekkingen aan reserves +

Rekening 2019 85.478.311 83.691.902 728.541 2.599.340

Rekening 2020 95.447.583 95.666.753 376.536 2.401.229

Rekening 2021 93.222.997 94.332.081 381.322 2.068.057

Saldo =

84.390

2.243.863

2.795.819

Totaal baten /

87.001.877

Structurele exploitatieruimte =

0,1%

Hoe hoger, hoe beter

90

95.050.480 103.331.213 2,4%

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

2,7%

Belastingcapaciteit De OZB en de opcenten zijn voor gemeenten respectievelijk provincies de belangrijkste eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende belastingjaar kan worden opgevangen en of ruimte is voor nieuw beleid. Belastingcapaciteit

OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde + Rioolheffing voor gezin + Afvalstoffenheffing voor gezin + Eventuele heffingskorting voor gezin -

Rekening 2019 274 286 238 -

Rekening 2020 331 265 227 -

Rekening 2021 369 277 239 -

Totaal woonlasten voor gezin =

798

823

885

Landelijk gem. woonlasten meerpers. huidshouden t-1 /

740

740

776

Belastingcapaciteit =

108%

111%

114%

Hoe lager, hoe beter

91

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

2.3 Risicoprofiel In de door de gemeenteraad vastgesteld Nota risicomanagement 2015 is omschreven hoe onze gemeente omgaat met risico’s, de bepaling van de weerstandscapaciteit en de ratio weerstandsvermogen. In overeenstemming met deze nota zijn de risico’s in kaart gebracht. Daarbij zijn de onderscheiden risico’s onderverdeeld in 4 risicocategorieën: strategische risico’s, marktrisico’s, schaderisico’s en operationele risico’s. In aanvulling daarop is ook een 5e categorie benoemd: de coronacrisis. Binnen het totaal van deze risico’s zijn 13 risicosoorten onderscheiden. Deze bestaan elk uit 1 of meerdere dossiers. Per dossier is het risico beoordeeld. Daarbij wordt de netto omvang van het risico ingeschat. Dit wordt gedaan door de kans, dat een risico zich ook daadwerkelijk gaat voordoen, te vermenigvuldigen met het gevolg van het risico. Bij het inschatten van deze kans worden 3 categorieën gehanteerd, namelijk 25%, 50% en 75%. In enkele gevallen is de omvang bepaald door gedifferentieerde percentages te gebruiken, voor bepaalde aspecten die betrekking hebben op een 92

risico. In de tabel is dit in de kolom kans aangegeven met G%. Voor de bepaling van het gevolg van een risico wordt de omvang van de gevolgschade van een risico ingeschat. Als er al bestaande maatregelen zijn, zoals een voorziening die is getroffen of een verzekering die geldt, dan wordt hier rekening mee gehouden. Ontwikkelingen Ten opzichte van het laatst vastgestelde risicoprofiel, opgenomen in de programmabegroting 2022, hebben zich enkele ontwikkelingen voorgedaan. De belangrijkste ontwikkelingen zijn (zie ook de tabel op de volgende pagina’s) hieronder beschreven. Nr. 2.1 Realisatie taakstellingen De invulling van de taakstellende bezuinigingen vordert gestaag. Daarom is het risico verlaagd van € 610.000 naar € 300.000. Nr. 8.4 Inflatie Ten gevolge van geo-politieke ontwikkelingen is er een risico op kostenstijgingen die groter zijn de in begroting gehanteerd indexeringspercentage. Daarom is hiervoor als nieuw risico opgenomen een post van € 750.000.

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Nr. 8.4 Opvang Oekraïners, statushouders en asielzoekers Het Rijk heeft uitgesproken dat alle kosten voor opvang van Oekraïners en asielzoekers (crisis noodopvang) wordt vergoed. Voor het geval er toch kosten ten laste blijven van de gemeente wordt het risico verhoogd van € 135.000 naar € 260.000. Nr. 13 Corona risico’s Op basis van de huidige inzichten komt dit risico te vervallen. Wij gaan er daarbij vanuit dat een eventueel nieuwe corona-uitbraak beheersbaar blijft en als dat niet het geval is de eventuele financiële gevolgen, net als de afgelopen tijd, door het Rijk voor haar rekening wordt genomen. Omvang risico’s De omvang van de gekwantificeerde risico’s (exclusief grondexploitaties) wordt als volgt ingeschat:

Risico Strategische risico's Marktrisico's Schade risico's Operationele risico's Corona risico's Totaal risico's

Bedrag

€ 1.562.000 € 1.949.000 € 150.000 € 800.000 €0 € 4.461.000

De omvang van de gekwantificeerde risico’s voor de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt ongeveer € 1,46 miljoen. Omvang weerstandscapaciteit Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit richten we ons op de stand van eind 2021 en 2026, omdat op die manier rekening wordt gehouden met de onttrekkingen c.q. toevoegingen die in de meerjarenbegroting worden voorzien. Hierdoor ontstaat een zo reëel mogelijk beeld. Het totaal van de weerstandscapaciteit algemeen is eind 2021circa € 17,64 miljoen (Algemene reserve € 17,09 miljoen en Reserve majeure projecten € 0,55 miljoen).

93

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Het totaal van de weerstandscapaciteit algemeen is eind 2026 ongeveer € 12,65 miljoen (Algemene reserve €12,6 miljoen en Reserve majeure projecten € 0,05 miljoen).

De ratio weerstandsvermogen grondexploitaties komt uit op een ratio van 1,3 (€ 1,95 / € 1,46 miljoen). De verwachte uitgaven in de komende jaren voor de vennootschapsbelasting hebben op de ratio slechts een marginale invloed.

De weerstandscapaciteit (de Reserve grondexploitatie) komt, na een vrijval van 0,5 miljoen, bij de jaarrekening 2021 uit op 1,95 miljoen.

Deze ratio’s liggen tussen de afgesproken bandbreedte van 1,0 tot 1,4.

Ratio weerstandsvermogen De ratio weerstandsvermogen algemeen komt op grond van het voorgaande per eind 2021 uit op een ratio van 4,0 (€ 17,64 miljoen / € 4,46 miljoen) en eind 2026 op 2,8 (€ 12,65 miljoen / € 4,46 miljoen).

94

Risicoprofiel In de tabel op de volgende pagina is het risicoprofiel van de gemeente Hof van Twente weergegeven. In de kolom “jaarverslag 2021” is het geactualiseerde risicobedrag opgenomen. In de kolom “begroting 2022” is het risicobedrag uit het in laatst vastgestelde risicoprofiel vermeld.

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

Strategische risico's Nr. Risicosoorten

Dossiers

1

Rijksbezuinigingen / Nieuwe wetgeving

1.1 Kortingen op uitkering gemeentefonds 1.2 Herijking verdeelmaatstaven gemeentefonds 1.3 Kortingen op specifieke uitkeringen

Kans Netto omvang risico (PxG) minus Toelichting (P) getroffen maatregel jaarverslag 2021 begroting 2022 50% € 890.000 € 800.000 De uitkering uit het Gemeentefonds wordt o.a. beinvloed door de hier benoemde ontwikkelingen. De risicoinschatting heeft betrekking op de totale omvang van het gemeentefonds. Mutaties uitkering Gemeentefonds worden meegenomen in budgetcyclus. De eerste uitkomst van de herijking van mei 2022 is verwerkt in de begroting 2023.

2

Bestuurlijke doelen

2.1 Realisatie taakstellingen

G%

€ 300.000

3

Verbonden partijen

2.2 Realisatie bestuurlijke projecten 3.1 Samen Twente (voorheen Regio Twente) 3.2 Veiligheidsregio Twente 3.3 Omgevingsdienst Twente 3.4 Zenkeldamshoek 3.5 Overige aandeelhouderschappen

G% 50% 50% 50% 25% 25%

€ 50.000 € 18.000 € 28.000 € 12.000 € 104.000 € 160.000

4

Krimp

p.m.

p.m.

4.1 Op de lange termijn zal het voorzieningen-/ accommodatie niveau onder druk komen te staan Subtotaal strategische risico's

95

€ 1.562.000

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

€ 610.000 In de programmabegroting zijn taakstellingen opgenomen, waarvan bij een aantal nog niet zeker is dat deze geheel gehaald worden. € 50.000 O.b.v. projectrapportages van de bestuurlijke projecten. € 19.000 (Re-)actief volgen verbonden partijen. € 27.000 (Re-)actief volgen verbonden partijen. € 11.000 (Re-)actief volgen verbonden partijen. € 104.000 (Re-)actief volgen verbonden partijen. € 158.000 (Re-)actief volgen verbonden partijen. De dividendafspraken met Cogas lopen t/m 2025. p.m. Continu beleid evalueren en bijstellen. € 1.779.000

Marktrisico's Nr. Risicosoorten

5

Grondexploitaties

6

Rente/treasury

7

Economische ontwikkelingen

8

Openeinderegelingen

Dossiers

Kans Netto omvang risico (PxG) minus Toelichting (P) getroffen maatregel jaarverslag 2021 begroting 2022 5.1 MvA (voorheen NIEGG) G% € 1.235.748 € 977.818 Zie paragraaf grondbeleid 5.2 Gronden in exploitatie G% € 220.404 € 323.680 Zie paragraaf grondbeleid 6.1 Aantrekken//uitzetten gelden 25% € 35.000 € 35.000 Gemeente loopt risico op ontwikkelingen marktrente over bedrag financieringsbehoefe. 6.2 Verstrekte leningen aan verenigingen en stichtingen 25% € 52.000 € 56.000 Periodiek evalueren. 6.3 Gegarandeerde leningen 25% € 119.000 € 133.500 Periodiek evalueren. 7.1 Dalende legesinkomsten 50% € 21.000 € 21.000 Sturen op opbrengsten, negatief effect van stikstofproblematiek op legesinkomsten zijn tot op heden meegevallen. 7.2 Inflatie G% € 750.000 € 0 Ten gevolge van geo-politieke ontwikkelingeni is er een risico op kostenstijgingen die groter zijn dan de in de begroting gehanteerde indexeringsperecentages. 8.1 Participatiewet (BUIG) 25% € 171.000 € 171.250 Geen wijziging in het theoretische uitgangspunt dat er een risico is van volumegroei en dit bedrag is inclusief het risico dat wij tgv de hack minder snel een beroep kunnen doen op de vangnet-constructie. 8.2 Participatie budget n.v.t. n.v.t. Er wordt verwacht dat de huidige budgetten toereikend - Reïntegratiekosten zijn.

- Wsw 8.3 Minimabeleid (waaronder Bijzondere bijstand) 25% € 25.000 € 25.000 Risico door volume groei.Er wordt geen stijging van het gebruik van deze regeling verwacht. 8.4 Opvang Oekraïners, statushouders en asielzoekers 25% € 260.000 € 135.000 Het bedrag is verhoogd t.o.v. vorig jaar. Het Rijk uitgesproken dat alle kosten worden vergoed. Desondanks sluiten wij niet uit, dat er kosten voor rekening van de gemeente komen.

8.5 WMO 8.6 Jeugdwet 8.7 Leerlingenvervoer 8.8 Aantal lijkbezorgingen van gemeentewege Subtotaal strategische risico's (exclusief grondexploitaties)

96

50%

€ 500.000

25% 50%

€ 11.000 € 5.000 € 1.949.000

Jaarverslag 2021: Een nieuwe realiteit

€ 500.000 Geen wijziging in het theoretische uitgangspunt dat er een risico is van volumegroei. € 11.250 € 5.000 Risico van een toename in het aantal lijkbezorgingen. € 1.093.000

Schade risico's Nr. Risicosoorten

9

Dossiers

Fraude

10 Eigendom

10.1 Brand, storm, fraude en diefstal

11 contractuele verplichtingen/ aansprakelijkheidstellingen

11.1 Aansprakelijkheidstellingen/nadeelcompensatie

Subtotaal schade risico's

97

Kans Netto omvang risico (PxG) minus Maatregelen (P) getroffen maatregel jaarverslag 2021 begroting 2022 G% € 50.000 € 50.000 Hiervoor is geen verzekering afgesloten. Er is een frauderisicoanalyse uitgevoerd. n.b. n.v.t. n.v.t. Risico en omvang worden laag ingeschat i.v.m. dekking door verzekeringen. Maatregelen: - Verzekeringen - Hufterproof investeren - Watermanagement - Meerjarige onderhoudsplannen G% € 100.000 € 100.000 Voor veel situaties zijn we verzekerd. Voor situaties waarvoor we niet verzekerd zijn wordt een bedrag opgenomen. Zoals naar de raad is gecommuniceerd in de zomerbrief 2021, hebben wij de verwachte kosten voor de cyberaanval in financiële zin gedekt zonder dat daarbij geanticipeerd wordt op de ontvangst van schadevergoeding van externe partijen. Hierdoor is er op dit punt geen sprake van een risico. € 150.000 € 150.000