Bijlage 1. Programmabegroting 2025 - Verantwoord vooruit.pdf

• • • • • • • •

• • • • • • •

Milieubeleidsplan incl visie Masterplan Asbest Bodemkwaliteitskaart Gemeentelijk Mobiliteitsplan Beheerplan Wegen Beleidsplan Openbare Verlichting Beleidsnotitie verduurzamen Openbare Verlichting Plan van aanpak Ecologisch beheer bermen en sloten Beheren op Beeldkwaliteit Groenbeheerplan Besluiten Algemene begraafplaatsen Gemeentelijk Rioleringsplan Afvalbeleidsplan Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Integrale laadvisie Hof van Twente Gebouwenbeheervisie

We willen de leefomgeving duurzaam in stand houden. Daarom koppelen we investeringen integraal aan andere gemeentelijke opgaven zoals asbestsanering, duurzaamheid en klimaatopgave. Het investeringsvermogen loopt terug, zowel bij de gemeente als bij partners. Daarom zijn we aan de slag gegaan met aanpassing van de beeldkwaliteit. Daarnaast is er een visie ontwikkeld op het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte, die toekomstgericht en mensgericht is en bijdraagt aan de invloed en het geluk van onze inwoners en ook financieel beheersbaar is PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

39

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2025

3.1 Integraal Beheer Openbare Ruimte

3.1.1 Integraal werken Integraal (anders) werken richt zich dan met name op de vraag “waarom” we de maatregelen nemen zoals we die nemen en de vraag of andere keuzes een betere (toegevoegde) bijdrage kunnen leveren aan de leefomgeving. Hiermee blijven we zoeken naar efficiency en verbinding met andere thema’s in onze gemeente vóór en met onze inwoners.

Figuur 1: Het beeld van de leefomgeving

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

40

3.1.2 Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Het beheer en onderhoud in de openbare ruimte wordt uitgevoerd volgens het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) beeldkwaliteit C. De begroting is volgens landelijke normkostensystematiek doorgerekend en ingericht volgens BBV. Dit betekent een kosten- en maatregelenplan dat inzicht geeft en past bij de arealen, kwaliteitsniveau en normkosten. Dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen zijn duidelijk in de begroting verwerkt.

Figuur 2: Proces doorrekening normkostensystematiek

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

41

3.2 Bodem & Asbest

3.1.3 Koppeling met beheerplannen Onder het IBOR hangen beheerplannen per discipline waarin voor bijvoorbeeld wegen of groen de vertaling wordt gemaakt vanuit het IBOR naar die discipline. Wat betekenen de afspraken en beheerprincipes voor wegen? Wat gaat de gemeente dan concreet de komende jaren doen? Voor de verschillende disciplines zijn beheerplannen opgesteld (zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen verder op in deze begroting). Alle beheerplannen zijn op basis van dit IBOR opgesteld dan wel bijgesteld. 3.2.1 Omgevingswet en Bodem Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. Gemeenten zijn daarmee ook bevoegd gezag geworden voor het onderdeel ‘bodem’ voor de fysieke leefomgeving. Hierdoor zijn taken en bevoegdheden van provincie Overijssel overgegaan naar de gemeente Hof van Twente (met uitzondering van het deel dat onder overgangsrecht Wbb valt). De gemeente zal vaker bodemonderzoek moeten doen, toetsen of maatregelen nodig zijn en bodemverontreinigingen moeten opruimen. Gemeentelijk of regionaal beleid (zoals de Regionale Nota bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart) en nieuwe wetgeving zal in nieuwe instrumenten (zoals bijv. Omgevingsvisie en Omgevingsplan) moeten worden verwerkt en actueel moeten worden gehouden. Gemeenten blijven nauw samenwerken binnen Twente en met de provincie voor bijvoorbeeld de aanpak van nieuwe stoffen (zoals bijv. PFAS) en nieuwe wetgeving.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

42

3.2.2 Asbestarme gemeente – Masterplan asbest De doelstelling van het Masterplan asbest, om te komen tot een asbestarme gemeente, is onveranderd. Hof van Twente is actief deelnemer als ambassadeur in landelijke versnellingsaanpak asbestdakensanering. Op verschillende wijze o.a. communicatie op bewustwording en subsidiemogelijkheden wordt de sanering van asbestdaken gestimuleerd. Projectbureau Bodem Asbest Sanering (BAS) voert de asbestbodemsaneringen uit. Volgens de samenwerkingsovereenkomst ‘Asbestbodemsaneringsopgave 2023-2030’ tussen provincie en 7 deelnemende gemeenten wordt ingezet op programmering onderzoeken en saneren asbestbodemlocaties met gezondheidsrisico’s. Hiervoor is door het ministerie I&W 20 mln. euro toegekend voor de 7 deelnemende gemeenten voor de periode 2023-2026. Het Rijk heeft inmiddels aangegeven Bodem Asbest Sanering (BAS) ook voor de periode t/m 2030 financieel te blijven ondersteunen. De gemeente blijft zich inzetten voor de aanpak van asbestdaken en mogelijk maken van asbestbodemsanering met een integrale aanpak.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

43

3.3 Gladheidsbestrijding De gemeente Hof van Twente gaat vanaf het strooiseizoen 2024-2025 over naar preventief (nat) strooien. Hierdoor gaan we vaker strooien maar wel met minder zout per keer. De veiligheid wordt hiermee vergroot.

3.4 Spelen en bewegen

3.5 Klimaat, riolering en water

Speeltoestellen worden in stand gehouden op plekken waar dat echt nodig is. Bij renovatie van speeltuinen of bij het plaatsen van nieuwe speeltoestellen streven wij er naar dat in iedere kern minstens één speeltuin of speelplek geschikt is voor kinderen met een beperking. Spelen ontmoeten voor ouderen en kinderen, bewegen en vergroenen. Het Programma voor klimaat, riolering en water (PKRW), de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP), biedt de basis voor het huidige beleid. Hierin geven we invulling aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. We hebben aandacht voor het veranderende klimaat en we zetten in op klimaatadaptatie (ten aanzien van wateroverlast, verdroging en hittestress). Op basis van het Deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) worden maatregelen uitgevoerd om de gemeente klimaatbestendig en water robuust in te richten. Uitvoeringsprojecten in de openbare ruimte worden integraal aangepakt. Klimaatadaptatie wordt standaard in de afwegingen meegenomen. Ingezet wordt op de aanleg van zogenaamde blauwe aders, waarbij het hemelwater separaat wordt ingezameld en afgevoerd naar oppervlaktewater c.q. wordt geïnfiltreerd in de ondergrond en wateropslag(en) onder de grond. Bij planontwikkelingen wordt waterberging aangelegd.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

44

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Milieu

In 2024 is begonnen met de voorbereiding van de saneringswerkzaamheden wegverkeerslawaai aan gevels van woningen aan de Markeloseweg, Goorseweg en Deldensestraat in Goor. Dit wordt in 2025-2026 afgerond. Inzet is ook om de sanering van woningen aan de Kerstraat aansluitend te laten plaatsvinden. De woningen hebben een te hoge geluidbelasting door wegverkeer. De sanering betreft het aanbrengen van b.v. dubbel glas en gevelisolatie. Er is aandacht voor de wens van enkele bewoners om sanering van woningen uit oogpunt van geluidhinder te combineren met maatregelen om (extra) energie te besparen. Energiebesparende maatregelen komen in beginsel voor rekening van de bewoners/eigenaren zelf. Het Rijk vergoedt de kosten van sanering van geluidhinder. Door deze aanpak vermindert én de geluidbelasting én wordt warmteverlies beperkt en het wooncomfort verhoogd. Het projectbureau Bodem Asbestsanering (BAS) gaat verder met de aanpak van de asbestbodemopgaven (onderdeel van Masterplan Asbest). In gemeente Hof van Twente vinden diverse projecten plaats binnen de aanpak van projectbureau BAS. Het projectbureau doet een voorstel voor een programma, begroting en verantwoording via de stuurgroep (provincie en de zeven deelnemende gemeenten).

Aanpak asbestbodem

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

45

Aanpak asbestdaken

Hof van Twente zet zich in voor het landelijke lobbydossier asbest (richting politiek Den Haag). De gemeente neemt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau deel aan regionale en landelijke overleggen over de asbestdakenproblematiek. We hebben geprobeerd voor elkaar te krijgen dat er een landelijke regeling komt voor de aanpak van asbestdaken en dat er (landelijk) opnieuw budget beschikbaar komt om asbestdaken te verwijderen. De aanpak vanuit rijk en provincie blijft tot nu toe beperkt tot communicatie over en bewustwording van de risico’s van een asbest dak richting eigenaren. We hebben nog steeds een subsidieregeling voor verwijdering van asbestdaken, een doe het zelf pakket waarmee mensen onder voorwaarden zelf hun dak mogen verwijderen en we ondersteunen projecten. Ondanks dat er geen wettelijk verbod is afgekondigd, blijft asbest gevaarlijk; de verwering stopt immers niet. Verwijdering (sanering) van asbest is daarom op enig moment noodzakelijk. In de tweede helft van 2024 vindt een tussenevaluatie van het Masterplan Asbest (bodem en daken) plaats; de financiële aanpassingen en wensen zullen in de 1e berap van 2025 worden meegenomen. In de tussenevaluatie worden meerdere opties verkend, van uitbreiden van de subsidieregeling, leenmogelijkheden als afbouw van de subsidieregeling. Daarnaast moet de subsidieregeling worden aangepast aan de Omgevingswet en worden verlengd.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

46

Openbare verlichting

De vervanging van openbare verlichting door led-armaturen wordt voortgezet. Dit project loopt tot en met 2032. Hiermee wordt alle openbare verlichting in onze gemeente duurzaam gemaakt.

Wegen, bermen en sloten en civieltechnische kunstwerken Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit

Dit betreft de uitvoering van het jaarlijkse programma groot onderhoud wegen, herstel elementenverharding en straatvegen. Het maaien van bermen en sloten wordt zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit wordt vergroot. Aan civieltechnische kunstwerken (bruggen) worden inspecties en noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. Dit betreft de uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan, o.a. door het realiseren van aanvullende snelheid remmende maatregelen op gemeentelijke wegen in 30 en 60 km zones in combinatie met wegonderhoud. We gaan de gedragsbeïnvloedingsmaatregelen voortzetten en maken daarbij onderscheid in voorlichting, educatie, ‘verleiden’ en handhaving. In 2025 gaan we verder met het plaatsen van openbare laadpunten in de kernen van onze gemeente. Volgens de vastgestelde Integrale laadvisie Hof van Twente zetten we in op het tijdig realiseren van een toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Hiermee willen we inwoners en bedrijven informeren en stimuleren in de transitie naar duurzame mobiliteit.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

47

Openbaar groenbeheer en bomenbeheer

Het groenbeheer in de openbare ruimte en op begraafplaatsen wordt zodanig uitgevoerd dat kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie zullen toenemen. Bomenonderhoud wordt planmatig uitgevoerd en op basis van meldingen en incidenten. De meldingen incidenten nemen toe door de weersextremen in de seizoenen. Dit brengt veiligheidsrisico’s met zich mee en heeft gevolgen voor het beheer en onderhoud (zorgplicht). We blijven monitoren hoe dat effect op het beheer en onderhoud zich verder ontwikkelt. De schade aan het openbaar groen als gevolg van de extreme droogte afgelopen jaren blijft ondanks een nat seizoen zichtbaar, met explosieve groei van onkruid. In combinatie met het lagere onderhoudsniveau is het extra gevoelig voor uitval.

Eikenprocessierups en exoten

De bestrijding van de eikenprocessierups gebeurt door het besproeien van eiken met aaltjes. Daarnaast vindt in de maanden juni, juli en augustus ook de wegzuigbestrijding plaats. Hiermee wordt maximaal ingezet om de overlast door deze rups voor onze inwoners te beperken. We gaan door met de bestrijding van de Japanse duizendknoop. Door de bestrijding goed op te pakken op gemeentelijke grond hopen we de uitbreiding te kunnen beheersen en inwoners te bewegen om op particuliere grond hetzelfde te doen. Daarmee proberen we de groei van de invasieve soort, die een bedreiging vormt voor de biodiversiteit, een halt toe te roepen.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

48

Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet

Afvalinzameling

Riolering en water

Wij stimuleren bewonersinitiatieven, zodat inwoners zelf de kwaliteit van hun directe woonomgeving kunnen verhogen. Wij faciliteren en stimuleren samen met andere maatschappelijke organisatie ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. Op verzoek van stads- en dorpsraden voeren we wijkschouwen uit. Onze gemeente is per 1 juli 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval (2-, 3- 4 inzamelsysteem). Hiermee gaan we in 2025 door. Dit doen we omdat het afval steeds beter gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het ook duurzamer. Daarnaast zijn de kosten voor het inzamelen van afval hoog. Om het betaalbaar te houden is er voor dit afvalschema gekozen. Ook komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren. Voor particuliere terreinen is een stimuleringsregeling aanwezig voor de aanschaf van een regenton, het afkoppelen van hemelwater en aanleg van groenblauwe daken. De regeling loopt door tot en met 2030. In 2024 hebben we voor het eerst meegedaan met NK Tegelwippen. Dit blijven we de komende jaren (en dus ook in 2025) doen. Hof van Twente heeft in 2024 een samenwerkingsovereenkomst opgesteld met de beide waterschappen in onze gemeente.

Dit betreft de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Met beide waterschappen is een gezamenlijke en gemeenschappelijke wateragenda opgesteld om ambities, activiteiten en investeringen op elkaar af te stemmen. Dit mede vanuit het oogpunt van de klimaatopgaven die liggen bij de gemeente en waterschappen.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

49

Gebouwen

We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan waarmee ook wordt voldaan aan de per 2024 geldende duurzaamheidseisen voor gebouwen. Bij natuurlijke vervangingsmomenten van installaties en bij groot onderhoud houden we rekening met het verduurzamen van ons vastgoed. De onderhoudskosten zijn opgenomen in het MJOP dat in 2024 is geactualiseerd. Deze wordt in oktober gepresenteerd aan de Raad tezamen met ambitie/visie bepaling tot 2030 en opgenomen in de begroting. Per gebouw worden de kansen, kosten en noodzakelijkheid voor verduurzaming in kaart gebracht in aanvulling op het MJOP. In 2025 worden de verduurzamingswerkzaamheden aan de installaties van de Reggehof en Gemeentehuis afgerond. Overig gemeentelijk vastgoed wordt beoordeeld op het huidige gebruik en de mogelijkheid om deze in te zetten voor alternatief gebruik, herontwikkeling, verhuur of verkoop. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

50

Indicatoren

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

51

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

52

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

3 Leefomgeving 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705

03010 03010

Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rek.2023

2024

2025

2026

2027

2028

5.902 36 15 2.988 4.168 3.224 5.873 331 22.537 514

6.845 35 18 3.326 4.649 3.514 3.776 347 22.509 466

6.865 40 19 2.940 4.631 3.433 519 387 18.833 428

6.767 39 19 2.953 4.683 3.434 520 360 18.775 428

6.809 39 19 2.965 4.769 3.436 521 335 18.894 428

6.851 39 19 2.977 4.857 3.436 522 330 19.031 428

24 5.199 4.081 5.366 284 15.468 -7.068 233 1.110 877 -6.191

15 5.722 4.274

16 5.947 4.297

16 6.001 4.301

16 6.090 4.303

16 6.178 4.304

260 10.737 -11.772 23 4.226 4.203 -7.569

271 10.960 -7.873 23 260 237 -7.636

271 11.017 -7.759 23 252 229 -7.529

271 11.107 -7.786 23 244 221 -7.565

271 11.197 -7.834 23 236 213 -7.620

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

53

Toelichting (grootste) mutaties programma 3 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2025 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 4%. 03201

Verkeer en vervoer

Vanaf 2024 structureel aanvullende middelen voor onderhoudssystematiek buiten en hogere kosten openbare verlichting, met name nutskosten gas en elektra.

03507

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Verhoging van de raming in 2024 betreft de budgetoverheveling voor het extra budget beschikbaar gesteld ten laste van de reserve herstructurering openbare ruimte om de knelpunten van de bezuinigingen voor onderhoud openbare ruimte te verzachten of anders op te lossen.

03702

Riolering

Lagere kapitaallasten in 2023 a.g.v. vertraging investeringsprojecten en herberekening rente. Rioolheffing wordt jaarlijks conform GRP verhoogd met € 5.

03703

Afval

De mutaties van de lasten en baten is het gevolg van de actualisatie van de afvalbegroting.

03704

Milieubeheer

De lasten voor het integraal uitvoeringsprogramma asbestsanering inclusief het projectbureau BAS (uitvoeren BAS projecten) worden jaarlijks bij de jaarrekening verrekend met de daarvoor ingestelde reserve en de proviciale bijdrage. In 2024 is het restant budget, welke ten laste komt van de reserve via budgetoverheveling, weer opgevoerd.

03010

Mutaties reserves

Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

54

Programma 4: Sport, Cultuur en Onderwijs

KADERSTELLING: •

In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.).

• •

Visiedocument Gezonde Verbinding Basisinfrastructuur Hof van Twente 2018 – 2022 Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisvesting

Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Hof van Twente is een gemeente waarin de gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

55

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 4.1 Subsidies

Resultaten 2025 Enkele jaren geleden is besloten om een 10% korting door te voeren op de structurele welzijnssubsidies van € 25.000 en hoger, op basis van het toenmalige subsidiebedrag. Intussen is deze korting in diverse stappen uitgesteld tot en met 31 december 2026. Daarmee was de urgentie om dit voor te bereiden naar de achtergrond. Toch gaan we in 2025 de gesprekken hierover met de betreffende partijen weer oppakken, zodat we gezamenlijk met hen op een verantwoorde manier naar de subsidieaanvragen in 2026 toewerken. Voor programma 4 betreft dit bijvoorbeeld de Reggehof en de Bibliotheek.

4.2 Gezondheid, bewegen en sport

4.2.1 Duurzaamheid zwembad Markelo De voorbereidingen zijn gestart om in 2025 de verduurzaming van zwembad de Vijf Heuvels vorm te geven. Door een combinatie van plaatsing van PVT-panelen en PVpanelen en aanpassing van de technische installaties wordt het gasverbruik naar verwachting met 75% verminderd. We verwachten de investeringskosten ruim te kunnen dekken uit het vrijvallende exploitatievoordeel. We zijn hierover met onze contractpartner Sportfondsen Hof van Twente in gesprek over de uitvoering en begeleiding van de werkzaamheden en om de wijziging van de exploitatiebijdrage hiermee in overstemming te brengen.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

56

4.2.2 Planvorming realisatie MFA'S Samen met de lokale organisaties wordt de planvorming voor een MFA in Hengevelde en de MFA in Diepenheim uitgewerkt in twee separatie go/no go voorstellen. In de kaderbrief 2025 zijn hiervoor investeringsmiddelen geraamd: voor Hengevelde in 2025/2026 samen € 11,4 miljoen en voor Diepenheim in 2026 € 4 miljoen. Hoewel deze middelen zijn opgenomen in deze begroting, stelt de gemeenteraad de middelen pas formeel beschikbaar na het akkoord op de concrete plannen. Met de gebruikers van sportpark Heeckeren in Goor en met de Stichting Sporthal Markelo zijn wij in gesprek over de beoogde toekomst van deze sportaccommodaties. In de loop van dit boekjaar verwachten wij hierover nadere voorstellen te kunnen presenteren. 4.3 Besluitvorming Cultuurnota, Basis Infrastructuur (BIS) 4.4 Integraal huisvestingsplan (IHP)

Individuele subsidies worden gebaseerd op subsidieregels, die op hun beurt zijn gebaseerd op door de Gemeenteraad vastgesteld beleid: de Basisinfrastructuur (BIS). Deze is aan actualisatie toe. In 2025 volgt een nieuw voorstel voor de Basisinfrastructuur. Op dit moment verwachten we dat in de nieuwe BIS geen ingrijpende wijzigingen aan de orde zijn. De verdere uitwerking van het IHP vindt plaats. De prioriteiten zijn bij de kadernota 2024 vastgesteld. In 2025 vinden verdere gesprekken met de betrokken schoolbesturen plaats over bouwheerschap, inhoudelijke samenwerking tussen partijen (IKC-vorming) voor het eerstvolgende project Campus De Whee. Tevens vinden, indien nodig, nadere onderzoeken plaats, in ieder geval zullen er nieuwe leerlingenprognoses beschikbaar komen. Voor de uitvoering van het IHP is een projectleider aangesteld.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

57

4.5 Cultuur

4.5.1 Vernieuwde Cultuurvisie en -uitvoeringsprogramma In 2024 is een aangepast proces doorlopen om tot een definitieve cultuurvisie en uitvoeringsprogramma te komen. Hierbij is nadrukkelijk samen opgetrokken met een raadswerkgroep en met betrokken partners uit het culturele veld. De pijlers van de nieuwe visie gaan over het behouden/versterken van noaberschap, een inclusieve en toegankelijke benadering van cultuur, het behouden van aansprekend cultureel aanbod (toekomstbestendigheid) én het ontwikkelen van nieuw culturele aanbod voor de toekomst (innovatie). Als de nieuwe cultuurvisie in 2024 wordt vastgesteld, gaan we in 2025 aan de slag met het uitvoeringsprogramma dat nog meer gericht is op de nieuwe pijlers. In het komende jaar 2025 gaan we conform het vernieuwde uitvoeringsprogramma aan de slag met nieuwe en reeds bestaande activiteiten, die bijdragen aan de vernieuwde doelstellingen. 4.5.2 Extra bijdrage Hofstreek Omroep 2025 en 2026 De bekostiging van de lokale omroepen gaat drastisch wijzigen. Zoals het er nu naar uit ziet, betekent nieuwe wetgeving dat we in Nederland van 240 lokale omroepen naar 80 bredere streekomroepen zullen gaan in 2027. Dit heeft een behoorlijke impact op onze lokale omroep Hofstreek. De overgang naar de nieuwe situatie, in welke vorm dan ook, vraagt intensieve voorbereiding.

Er wordt ook ingestoken op samenwerking met andere, naburige lokale omroepen in Twente. Bij de Kaderbrief is al voorgesteld hiervoor eenmalig extra € 15.000 ter beschikking te stellen over 2 jaar. Dit is ook verwerkt in deze programmabegroting.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

58

4.5.3 Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 Het vernieuwde uitvoeringsprogramma van de Cultuurregio Twente is een belangrijke pijler voor de Twentse samenwerking op cultureel vlak. Het bouwt voort op goed lopende projecten zoals Maakplaatsen, de Creatieve Broedplaatsen en Cross-TIC, wat voor onze inwoners mooie aanvullingen zijn op het lokale aanbod. Tevens wordt de link gelegd naar bijvoorbeeld jongerenparticipatie, cultuureducatie, (immaterieel) erfgoed, vrijetijdseconomie en de bibliotheken. Bij de Kaderbrief is al voorgesteld hiervoor € 22.000 per jaar ter beschikking te stellen voor de planperiode, conform de regionale verdeling. Dit is ook verwerkt in deze programmabegroting.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

59

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Subsidies structureel

Jaarlijks verlenen wij structurele subsidies. Aan de hand van beleidsregels wordt bepaald wie er voor een subsidie in aanmerking kan komen. Er zijn beleidsregels voor sport, cultuur, zorg, jeugd, accommodaties, buurtschappen, promotie van kernen, HofMarketing, dorps- en stadsraden.

Investeringssubsidies

Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (verbouw, nieuwbouw, onderhoud) en als basisvoorziening worden aangemerkt, kunnen in 2025 een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies. Daarnaast start in 2025 een nieuwe, specifieke subsidie voor verduurzaming van accommodaties.

Combinatiefunctionarissen

In 2025 worden bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches), veelal op projectbasis, ingezet.

Sport

Sportverenigingen worden ondersteund om te komen tot een vitale sportvereniging. Een vitale vereniging heeft zijn eigen organisatie op orde, zorgt voor regulier sportaanbod en vervult daarnaast een bredere maatschappelijke functie.

Onderwijs

Op verschillende manieren werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

60

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

4 Sport, cultuur en onderwijs 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506

04010 04010

Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal lasten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rek.2023

2024

2025

2026

2027

2028

832 2.360 543 3.374 2.115 44 810 10.078 14 504 287 499 248 10 86 1.648 -8.430 1.383 2.414 1.032 -7.399

692 2.241 518 3.370 2.020 46 846 9.733

890 2.422 409 3.335 2.406 45 886 10.393

1.827 2.419 404 3.366 2.313 39 886 11.254

4.377 2.420 215 4.158 2.305 39 886 14.399

2.877 2.411 221 4.155 2.302 39 886 12.891

252 202 359 48 12 90 963 -8.770 1.648 2.921 1.273 -7.497

251 202 371 50 12 92 979 -9.414 6.909 8.258 1.350 -8.065

251 190 371 92 12 92 1.008 -10.246 3.091 5.340 2.250 -7.996

251 1 371 92 12 92 819 -13.580 341 2.192 1.851 -11.729

251 1 371 92 12 92 819 -12.072 91 1.529 1.438 -10.633

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

61

Toelichting (grootste) mutaties programma 4 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2025 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 4%. 04402

Onderwijshuisvesting

De mutaties in de lasten worden veroorzaakt door het integraal huisvestingsplan onderwijs.

04403

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

De verhoging van de lasten en baten in 2023 wordt veroorzaakt door het Nationaal Programma Onderwijs. Deze gelden zijn t/m 2023 ontvangen van het ministerie OCW om in te zetten voor kinderen om onderwijsvertraging, a.g.v. Corona, in te lopen. Vanaf 2025 verhoging kapitaallasten a.g.v. IKC Delden.

04501

Sportbeleid en activering

In 2023 en 2024 is budget opgevoerd t.b.v. onderzoek mulitfuncitonele sportaccomodaties. Raming lasten en baten sport/combinatiefunctie (brede Spuk-regeling) tot en met 2026.

04502

Sportaccommodaties

Vanaf 2027 verhoging lasten als gevolg van MFA's Hengevelde en Diepenheim.

04503

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

04010

Mutaties reserves

Extra subsidie Reggehof 2023-2025 en vanaf 2025 verhoging lasten Reggehof; onderhoudsbudget en kapitaallasten (installaties). De hogere baten in 2023 zijn het gevolg van de vrijval voorziening groot onderhoud Reggehof. In 2023 zijn extra lasten begroot voor onderzoek cultuur en Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

62

Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning

KADERSTELLING: •

Alle inwoners moeten kunnen meedoen. Iedereen wordt (voor zo ver als mogelijk) gestimuleerd om hun vermogen zich aan te passen te verhogen en eigen regie te voeren in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Wij ondersteunen die inwoners die dit om wat voor reden dan ook (tijdelijk) niet kunnen. We willen een sociale gemeente zijn met “actief noaberschap” waar we omzien naar elkaar. In de samenleving die we voor ogen hebben, staat niemand buitenspel. Iedereen is waardevol, onze inwoners kunnen veilig en comfortabel wonen, kinderen en jongeren groeien veilig op tot verantwoordelijke en zelfstandige volwassenen. We vinden het belangrijk dat alle inwoners in de Hof, zo lang als mogelijk, mee kunnen doen in de samenleving. Meedoen geeft zin aan het leven, zorgt voor zelfvertrouwen, een betere gezondheid en minder eenzaamheid.

• • •

•

Visie Gezonde Verbinding 2024 Themanotitie Sociaal Domein Visie Wonen, Welzijn en Zorg Beleidsplan Preventie en Handhaving Alcohol- en middelengebruik Beleidsplan Armoede en Schulden

Primair zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor aspecten zoals gezondheid, levensonderhoud en zinvolle dagbesteding. Samen met verschillende (maatschappelijke) organisaties zetten wij ons in om de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van onze inwoners te vergroten. Onze basisprincipes zijn: 1. We gaan uit van eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid 2. We vinden het belangrijk om ‘het ervaren van problemen’ te normaliseren PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

63

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen Resultaten 2025 5.1 Algemeen 5.1.1. Visie op het sociaal domein: de Gezonde Verbinding In 2025 en volgende jaren werken we binnen het sociaal domein verder op basis van “de Gezonde Verbinding”. Dit is onze visie op het sociaal domein die recentelijk (oktober 2024) door de Raad is herbevestigd. Het betreft hier een herijkte visie die niet wezenlijk verschilt van de visie op basis waarvan we al enkele jaren werken. Ook in het licht van de financieel lastige begroting 2026 is de inzet om te blijven investeren in preventie. Preventie is de komende jaren hard nodig om onze inwoners te kunnen blijven ondersteunen binnen de strakker wordende financiële kaders. 5.1.2. Korting op Welzijnssubsidies Enkele jaren geleden is besloten om een 10% korting door te voeren op de structurele welzijnssubsidies van € 25.000 en hoger, op basis van het toenmalige subsidiebedrag. Intussen is deze korting in diverse stappen uitgesteld tot en met 31 december 2026. Daarmee was de urgentie om dit voor te bereiden naar de achtergrond. Toch gaan we in 2025 de gesprekken hierover met de betreffende partijen weer oppakken, zodat we gezamenlijk met hen op een verantwoorde manier naar de subsidieaanvragen in 2026 toewerken. Voor programma 5 gaat het bijvoorbeeld om Salut, Stichting Franje, het Noaberhoes en ’t Doesgoor.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

64

5.1.3 Europese Aanbesteding doelgroepenvervoer In 2025 starten we met een Europese aanbesteding voor verschillende typen vervoer: regiotaxi, vervoer naar dagbesteding (Wmo/Jeugd) en leerlingenvervoer. De huidige contracten lopen af per 1 augustus 2026 en kunnen niet meer worden verlengd. Dit vraagt een behoorlijke tijdsinvestering om de beleidsmatige kaders te actualiseren, eventueel in overleg met de gebruikers. Vervolgens kent de Europese aanbesteding een relatief lange doorlooptijd. Hierbij zijn we afhankelijk van enige externe ondersteuning.

5.2 Kansrijk Opgroeien

5.2.1 Wat willen we bereiken Wij vinden het belangrijk dat alle jeugd gezond en zelfredzaam is en kan meedoen in Hof van Twente. Hiervoor werken we aan de volgende doelen: 1. het realiseren van een stabielere thuissituatie voor de jeugdige en 2. het beperken/ terugdringen van de risicofactoren voor de jeugdige. Een stabielere thuissituatie proberen we te bereiken via 1.1 het bevorderen/faciliteren van een constructieve tijdsbesteding 1.2 positieve opvoedondersteuning 1.3 een gevarieerd aanbod aan voorzieningen De risicofactoren voor Jeugd zijn onder andere: armoede, psychiatrische problematiek en aanwezigheid jeugdbeschermingsmaatregelen. We proberen de risicofactoren, voor zover door ons te beïnvloeden, te beperken en terug te dringen door: 1.4 een gezondere financiële situatie in het gezin 1.5 een veiligere situatie in het gezin 1.6 kansrijker ontwikkelen.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

65

5.2.2 Jeugd Hulp Team (JHT) In het JHT wordt de zorg binnen de school gebracht op de meest zorgintensieve scholen (binnen de gemeentegrenzen van Hengelo). Hierbij wordt intensief samengewerkt tussen de partners om de zorg laagdrempelig en snel toegankelijk te maken voor de leerlingen en hun gezinnen. Doel van de pilot is om door vroegtijdig en waar mogelijk collectief zorg aan te bieden, de vraag naar specialistische geïndiceerde zorg te verminderen. Met onze samenwerkingspartners wordt in 2025 de opbrengst van deze pilot geëvalueerd. Wanneer de uitkomsten positief zijn, willen we met onze partners de werkwijze structureel borgen. De financiering van dit project vindt plaats vanuit de reguliere jeugdzorgmiddelen.

5.2.3 Hofgericht samenwerken Voor de jeugd uit onze gemeente en hun gezinnen is er een sluitend vangnet waarbij netwerkpartners binnen onze gemeente optimaal samenwerken. Hierdoor worden kinderen en gezinnen tijdig en met effectieve hulp en ondersteuning geholpen. Zo laagdrempelig mogelijk. Het vrij toegankelijke aanbod binnen Hof van Twente is ingevuld naar behoefte. We normaliseren waar het kan en kiezen direct voor een zwaardere aanpak indien nodig. In april 2024 is de projectgroep van start gegaan met gezamenlijk het doel te bepalen. In de komende periode wordt een concrete werkwijze uitgewerkt en in de praktijk aan de slag gegaan. In deze werkwijze focussen we niet enkel op het individu maar op het systeem om de hulpvraag duidelijk te krijgen. Tegelijkertijd willen we meer normaliseren; niet alle vragen horen direct beantwoord te worden met geindiceerde jeugdhulp. Als we geen jeugdhulp inschakelen, moet wel helder zijn welke hulp en ondersteuning dan passend is en moet dit lokaal en dichtbij aangeboden kunnen worden. Financiering van dit project vindt plaats vanuit de themanotities.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

66

5.2.4 Kansrijke Start Het project Kansrijke Start gunt ieder kind de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1000 levensdagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale problemen op latere leeftijd. Binnen de Hof hebben we een coördinatiepunt opgezet waar professionals ouders/gezinnen kunnen aanmelden waar zorgen over de kinderen zijn in de leeftijd van -9 maanden tot en met 6 jaar. Binnen dit coördinatiepunt werken verschillende partners samen. Het coördinatiepunt richt zich met name op gezonde ouder-kind relaties. In 2025 werken we verder aan en in het coördinatiepunt. Financiering vindt plaats vanuit de SPUK GALA en de themanotities. 5.2.5 Intensieve Gezinsbegeleiding Het project intensieve gezinsbegeleiding richt zich op die gezinnen waarbij het ouders structureel niet lukt om een stabiele en veilige thuissituatie te creëren. Afgelopen jaren is het belangrijkste uitgangspunt geweest om mensen in hun ‘eigen kracht’ te zetten. Daardoor blijven de kosten van specialistische zorg langzaam oplopen.

Het project intensieve gezinsbegeleiding gaat eigenlijk weer terug naar de basis waarbij de gemeente langdurig intensieve stut en steun in de thuissituatie biedt, zodat op deze manier een veilige en gezonde basis kan worden gecreëerd samen met het gezin. Hierbij maken we de beweging van ‘cure’ naar ‘care’. Financiering vindt plaats vanuit de themanotities.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

67

5.3. Gezonde leefstijl

5.2.6 Preventief jeugdbeleid In 2025 stellen we een preventief jeugdbeleid op waarin we aangeven hoe de verschillende projecten en aanpakken samenhangen en wat we hiermee willen bereiken. Het versterken van het preventieve (jeugd)beleid, moet bijdragen aan het duurzaam verminderen van de vraag naar specialistische geïndiceerde jeugdhulp. 5.2.7 Versterken toegang In het kader van de Hervormingsagenda jeugd zijn we aan de slag met het versterken en vormgeven van onze (integrale) toegang. Zodat we als gemeente effectiever en efficiënter kunnen werken. 5.3.1 Wat willen we bereiken Een gezonde manier van leven draagt bij aan een goede kwaliteit van leven. Met de inzet op een gezonde leefstijl moedigen we inwoners aan om naar vermogen en eigen kunnen zelf de regie te nemen over hun gezondheid. We breiden het thema uit met mentale gezondheid en vitaal ouder worden. De doelen die we hieraan verbinden zijn: 1. Inwoners maken gezonde, verantwoorde keuzes in hun leefstijl 2. De fysieke leefomgeving faciliteert en verleidt tot een gezonde leefstijl 3. Inwoners zijn veerkrachtiger 4. Inwoners zijn meer in balans 5. Inwoners worden vitaal oud en zijn eerder voorbereid op hun toekomst (zie ook 5.5 Vitaal Ouder Worden).

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

68

5.3.2 Uitvoering lokale Preventie-Activiteiten Met onze samenwerkingspartners werken we in 2025 aan een gezamenlijk uitvoeringsplan. Dit is het uitvoeringsplan themalijn gezonde leefstijl, dat in december 2024 met de Raad zal worden gedeeld en besproken. We blijven de ingezette koers volgen (gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving en terugdringen van middelengebruik), maar er zullen wel accentverschillen zijn. Zo zal er meer aandacht worden besteed aan het thema mentale gezondheid. De programma’s JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) en OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) blijven de leidende programma’s op het gebied van bevordering van een gezond gewicht en het terugdringen van middelengebruik. Financiering vindt plaats ten laste van de middelen Themanotities. 5.3.3 Uitvoering ketenaanpakken In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord werken we als gemeente aan een vijftal (verplichte) ketenaanpakken. Het gaat hierbij (naast de in 5.2.2 genoemde Kansrijke Start en Welzijn op Recept, 5.5.2) om Valpreventie, Kind naar Gezond Gewicht (KnGG) en Volwassenen naar een Gezond Gewicht (VnGG). In 2024 is vooral aandacht besteed aan de inrichting van de ketenaanpakken. In 2025 zal de nadruk liggen op implementatie. Financiering vindt plaats ten laste van SPUK GALA middelen.

5.3.4 Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Middelengebruik Dit plan is door de gemeenteraad vastgesteld in februari 2024 inclusief de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). De in het plan opgenomen activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd. Financiering vindt plaats ten laste van de zogenaamde SPUK Gala middelen en ten laste van middelen Themanotie Sociaal Domein.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

69

5.4. Iedereen doet mee

5.4.1 Wat willen we bereiken (doelen) Het gebied werk en inkomen biedt voor onze inwoners diverse uitdagingen als (energie)armoede, schulden, (medische) beperkingen en beperkte basisvaardigheden. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de Hofse samenleving, juist voor mensen waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: • Gezonde financiële situatie voor onze inwoners • Leven lang ontwikkelen • (arbeids)participatie en verminderen laaggeletterdheid • Passende ondersteuning aan inburgeraars, statushouders en vluchtelingen (Oekraïners) • Verbeteren basisvaardigheden van onze inwoners • Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners 5.4.2 Vernieuwd minimabeleid In 2025 starten we met de uitvoering van het vernieuwde minimabeleid, vastgesteld in september 2024. De doelen die we hiermee nastreven zijn een passend aanbod, laagdrempeligheid en een hoger bereik. Zo zijn we gestart met een vernieuwd aanvraagproces voor het kindpakket (via Sam&). We gaan nadrukkelijk inzetten op een hoger bereik door middel van een informatiecampagne richting de doelgroep, via onze samenwerkingspartners en op diverse vindplaatsen (bijv. sportverenigingen en scholen). Gedurende het jaar monitoren we ook het gebruik, zodat we op tijd kunnen bijsturen indien nodig.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

70

5.4.3 Aanpak laaggeletterdheid Laaggeletterdheid is een van de meest hardnekkige en indringende vraagstukken in onze samenleving. Het neemt al decennialang niet af. Daarnaast is de samenleving de laatste jaren in sterke mate gedigitaliseerd. Samen met ons werken Bibliotheek, ROC van Twente, Salut en Stichting Lezen en Schrijven in 2025 verder aan het plan ‘Iedereen kan meedoen in de Hof’. Een plan met ambities voor ontwikkelingsmogelijkheden van basisvaardigheden voor de inwoners Hof van Twente die tot deze doelgroep behoren. Dit wordt deels gefinancierd via de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (de WEB-middelen), die in elk geval tot en met 2028 gehandhaafd blijft. 5.5 Vitaal Ouder Worden

5.5.1 Wat willen we bereiken (doelen) In Hof van Twente komen steeds meer ouderen. Deze ouderen worden ook steeds ouder (dubbele vergrijzing). Het is een forse uitdaging om voor deze groter wordende groep een adequaat voorzieningenniveau te behouden. Hoe zorgen we ervoor dat ook de ouderen van de toekomst vitaal ouder kunnen worden, zelfredzaam kunnen blijven en kunnen blijven meedoen. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: Meer ouderen zijn in staat eigen regie te voeren Meer ouderen wonen prettig in de eigen kern Voorzieningen blijven beschikbaar voor wie het nodig heeft De samenleving is klaar voor meer ouderen.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

71

5.5.1 Algemeen In 2024 is aan een aantal ontwikkelingen een impuls gegeven. De formatie was op orde dus we konden de tijd eraan besteden die nodig was. Voor 2025 geldt dat we op de ingeslagen weg verdergaan. 5.5.2 Samen Indiceren (voorheen Pilot Good Goan) In 2025 werken we verder aan het Samen Indiceren. Dit betekent dat samen met onze netwerkpartners en de Twentse Koers verder gaan verkennen de mogelijkheden liggen om met elkaars kennis en kunde de indicering, effectiever, efficiënte en bovenal inwonervriendelijker uit te voeren. In het najaar 2024 is een mooie stap gezet door gemeente breed samen met casemanagers dementie de dagbesteding te gaan indiceren. Dit loopt door in 2025 waarbij we aan het eind van het jaar kijken wat het heeft opgeleverd. Ook is dat het moment om vervolgstappen te bepalen. 5.5.3 Welzijn op Recept Welzijn op Recept is per 1-1-2023 één van de verplichte ketenaanpakken in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Wij onderkenden hiervoor al de toegevoegde waarde van samenwerking tussen het medische en het sociaal domein. We zijn in 2022 gestart in Delden en in 2023 en 2024 uitgebreid naar Goor en Markelo. Voor 2025 is de ambitie om Welzijn op Recept gemeente breed geïmplementeerd te hebben.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

72

5.5.4 Activiteiten op het gebied van Wonen en Zorg Het planmatig invulling geven aan de Visie Wonen, Zorg en Welzijn is met vertraging eind 2024 gestart. Hiermee gaan we in 2025 verder. Ten aanzien van de doelgroep Beschermd Wonen blijven wij ons inspannen voor een locatie in onze gemeente. Samenwerking met andere partijen (aanbieders, woningcorporaties, ontwikkelaars) is nodig. 5.5.5 Ondersteuning mantelzorgers. Via Welzijnsinstelling Salut worden mantelzorgers uit onze gemeente ondersteund. Begin 2024 is op basis van een plan van Salut extra geïnvesteerd in deze ondersteuning. Hierbij staat met name het bereiken van de mantelzorger centraal. De extra inspanningen worden betaald uit de zogenaamde SPUK GALA middelen (Gezond en Actief Leven Akkoord) en de middelen themanotities. 5.5.6 Bewustwordingscampagne In 2025 werken we verder aan de bewustwording van onze inwoners. We doen dit in regionale samenwerking met de Twentse Koers en ook met andere partners. We gaan in gesprek met inwoners over de uitdagingen die het ouder worden met zich meebrengen. Het gesprek gaat over wat inwoners zelf kunnen doen in hun eigen gezondheids- en woonsituatie. Het aantal ouderen wordt de komende jaren fors groter. Dit betekent dat de ondersteuning vanuit de gemeente niet op dezelfde manier voortgezet kan worden.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

73

5.5.7 Eenzaamheid In 2024 is gewerkt aan het verder verstevigen en uitbreiden van de lokale coalitie “Een tegen Eenzaamheid”. Eenzaamheid is een uitdaging die wij alleen succesvol kunnen aanpakken wanneer we met veel partijen goed samenwerken. In 2025 geven wij die samenwerking verder vorm op grond van het uitvoeringsplan dat eind 2024 is opgesteld. 5.5.8 Dementie Op het terrein van dementie zijn wij als gemeente met samenwerkingspartners al een aantal jaren actief. Denk bijvoorbeeld aan het Alzheimercafé en het trainingsprogramma “Omgaan met Dementie”. We hebben met de partners nog een keer goed gekeken naar welke ondersteuning geboden wordt en welke behoefte er is onder meer aan de hand van de in 2024 uitgevoerde Dementiemonitor. De hieruit voorkomende acties voeren we in 2025 en volgende jaren uit. 5.5.9. Toegankelijkheid De werkgroep Toegankelijkheid heeft in Q1 een schouw uitgevoerd in Delden. Eveneens in Q3 een schouw uitgevoerd in Goor en is een enquête uitgevoerd onder inwoners met een beperking naar hun behoefte op het gebied van sport, cultuur en vrije tijd. In 2025 en volgende jaren zullen wij concrete activiteiten uitvoeren op basis van een nog op te stellen jaarplanning waarbij ook goed gekeken wordt naar wat haalbaar is binnen de bestaande capaciteit.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

74

Reguliere taken Onderwerpen

Re-integratie en inkomensvoorziening

Wet maatschappelijke ondersteuning

Jeugdzorg

Toelichting reguliere taken

Vanuit ons re-integratiebeleid zetten we extra in op jongeren uit het Praktijkonderwijs (PRO) en het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en de zogenaamde Belofte 5 jongeren. Dit zijn jongeren die zonder afgeronde opleiding en zonder uitkering tussen de wal en het schip dreigen te raken. Inwoners die (tijdelijk) niet kunnen werken, ondersteunen we met een periodieke uitkering. Inwoners met een minimuminkomen ondersteunen we met ons minimabeleid. Op basis van de Wmo ondersteunen wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, het hebben van een schoon en leefbaar huis en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseren wij het toezicht op de Wmo en beheren en managen wij alle contracten op dit gebied. We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast zorgen we ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn ingekocht en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheren en managen we ook zelf.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

75

Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000

5 Maatschappelijke ondersteuning 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05602 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05623 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05603 Inkomensregelingen 05604 WSW en beschut werk 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05671C Dagbesteding (WMO) 05672A Jeugdhulp begeleiding 05672B Jeugdhulp behandeling 05672C Jeugdhulp dagbesteding 05672D Jeugdhulp zonder verblijf overig 05673A Pleegzorg 05673B Gezinsgericht 05673C Jeugdhulp met verblijf overig 05674A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 05674B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 05681A Beschermd wonen (WMO) 05681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang

Rek.2023

2024

2025

2026

2027

2028

19 9.821 86

58 14.221 966

91 9.970

91 5.921

92 4.976

92 4.328

769 10.947 2.765 2.079

779 11.232 2.617 2.101

499 11.060 2.567 1.863

499 11.128 2.539 1.877

12.192 2.814 1.836 2.014 3.636 2.148 742 2.928 1.759 590 203 290 882 584 1.231 1.939 128 13

11.447 2.943 2.451 2.264 4.411 2.369 809 3.239 1.930 641 180 318 779 553 1.242 2.249 117 49

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

76

Bedragen x € 1.000

5 Maatschappelijke ondersteuning 05682A Jeugdbescherming 05682B Jeugdreclassering 05660 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) 056711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 056712 Begeleiding (Wmo) 056713 Dagbesteding (Wmo) 056752 Jeugdhulp ambulant regionaal 056753 Jeugdhulp ambulant landelijk 056762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 056763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 056792 PGB Jeugd 056811 Beschermd wonen (Wmo) 056812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang 056821 Jeugdbescherming 056822 Jeugdreclassering 05691 Coördinatie en beleid Wmo 05692 Coördinatie en beleid Jeugd 05701 Volksgezondheid Totaal lasten

Rek.2023

2024

1.754 95

1.067 115

1.583 49.287

1.799 56.217

2025

2026

2027

2028

2.362 4.627 2.898 992 6.343 165 3.540 335 183 122 50 735 120 1.667 1.426 1.894 54.079

2.362 4.627 2.858 992 6.343 165 3.540 335 183 122 50 735 120 1.680 718 1.840 49.410

2.362 4.627 2.858 992 6.343 165 3.540 335 183 122 50 735 120 1.689 711 1.840 47.728

2.362 4.627 2.858 992 6.343 165 3.540 335 183 122 50 735 120 1.696 718 1.840 47.148

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

77

Bedragen x € 1.000

5 Maatschappelijke ondersteuning 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05603 Inkomensregelingen 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05681A Beschermd wonen (WMO) 05660 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) 056711 Huishoudelijke hulp (Wmo) Totaal baten Saldo van baten en lasten 05010 Mutaties reserves (stortingen) 05010 Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rek.2023

2024

2025

2026

2027

2028

22 8.051 6.867 270 401 3 5 198

17 9.981 7.180 290 381 4

18 6.061 7.228 290

18 272 7.276 290

18 0 7.324 290

18 0 7.372 290

257 4 13.858 -40.221 2.575 2.581 6 -40.215

681 4 8.541 -40.870 115 1.844 1.729 -39.141

678 4 8.314 -39.414

678 4 8.362 -38.787

711 711 -38.702

61 61 -38.725

15.816 -33.471 6.593 4.475 -2.118 -35.590

17.853 -38.364 3.445 3.706 261 -38.104

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

78

Toelichting (grootste) mutaties programma 5 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2025 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 4%. Wijziging indeling taakvelden vanf 2025

De taakvelden op het gebied van Wmo en Jeugdzorg worden met ingang van 2025, op basis van BBV-voorschriften verplicht, anders ingedeeld en daarmee verschuiven de ramingen.

05601

Samenkracht en burgerparticipatie

Hogere lasten in 2024 door kosten OSA en budgetoverhevelingen themanotities en investeringssubsidie tlv reserves. De meerjarige mutaties in de lasten en baten worden veroorzaakt door OSA, Brede regeling, gezond en actief leven (Gala) en Welzijninstelling Salut.

05623

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal

05603

Inkomensregelingen

Van 2023 t/m 2026 inzet themanotities sociaal domein. Vanaf 2024 hogere lasten a.g.v. indexatie en actualisatie verdeling begroting Samen Twente. In 2023 en 2024 hogere lasten naar aanleiding van de te verstrekken energietoeslagen. In 2023 lagere baten betreffende compensatie van het Rijk - BUIG en terugbetalingsverplichting regelingen TOZO.

05605

Arbeidsparticipatie

Van 2024 t/m 2026 inzet themanotities sociaal domein.

divers

Wmo

De Jeugdwet en WMO zijn openeinderegelingen, wat betekent dat er geen financieel plafond is ingesteld. In de begroting wordt rekening gehouden met de werkelijke lasten in voorgaande jaren en een zo goed mogelijke bijstelling in de bestuursrapportages. Volume en prijsontwikkelingen (aanbesteding) leiden tot een stijging van de budgetten.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

79

divers

Jeugdzorg

De Jeugdwet en WMO zijn openeinderegelingen, wat betekent dat er geen financieel plafond is ingesteld. In de begroting wordt rekening gehouden met de werkelijke lasten in voorgaande jaren en een zo goed mogelijke bijstelling in de bestuursrapportages. Volume en prijsontwikkelingen (aanbesteding) leiden tot een stijging van de budgetten.

05682A Jeugdbescherming

In 2023 waren de lasten m.b.t. jeugd hoger dan geraamd. Dit kwam met name door het hogere beroep op jeugdzorg met verblijf, specifiek het hoge beroep op de JeugdzorgPlus.

05692

Coördinatie en beleid Jeugd

Aan het gemeentefonds zijn (indicatief) aanvullende middelen jeugzorg toegevoegd. Daarbij heeft het kabinet ook aanvullende besparingen in het jeugddomein opgenomen vanaf 2025. Het gaat om maatregelen waarbij gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Het Rijk is aan zet om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Stand van zaken op basis van de meiciculaire 2024.

05010

Mutaties reserves

Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

80

Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen en overhead Dit programma geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting. De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichtingen tegenover staan. Deze middelen worden ingezet als dekking van de lasten en baten in de programma’s. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: lokale heffingen, algemene uitkering gemeentefonds, dividenden en rente (afschrijvings)reserves. De lasten en baten van overhead en financiering worden afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Deze dienen ter ondersteuning van de programma’s.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

81

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen Resultaten 2025 6.1 Algemene uitkering 6.1.1 Omvang gemeentefonds vanaf 2026 gemeentefonds Het Rijk heeft de financieringssystematiek van het gemeentefonds aangepast. De aanpassing leidt tot een structureel fors nadelig effect op de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026. In het voorjaar van 2024 werd deze boodschap iets afgezwakt met een gedeeltelijke compensatie. De verdere oploop van de zogeheten ‘opschalingskorting’ wordt vanaf 2026 geschrapt. Indicatief betekent dit voor Hof van Twente dat we jaarlijks niet 4,5 maar zo’n 3,5 miljoen euro minder uit Den Haag zullen krijgen ingaande 2026. Daar staat echter tegenover dat voor 2025 een eenmalige korting is doorgevoerd, voor Hof van Twente is dat circa € 1 miljoen. Op basis van een uitspraak van de toezichthouder (provincie Overijssel) kan deze eenmalige korting voor 2025 aangemerkt worden als een incidentele negatieve inkomst. Met andere woorden: deze is dan niet van invloed op het structurele saldo voor het begrotingsjaar 2025. Met de structurele daling van de omvang van het gemeentefonds ontstaat een knelpunt richting de toekomst voor de gemeente(n).

Hoewel de nijpende financiële positie van veel gemeenten onderwerp van gesprek is van de VNG met het kabinet is er, gezien de noodzaak om op rijksniveau de komende jaren bezuinigingen door te voeren, (nog) geen zicht op verdere te verwachten compensatie vanuit het Rijk.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

82

6.1.2 Hervormingsagenda Jeugdzorg Het Rijk en de VNG werken aan de Hervormingsagenda Jeugdzorg. Daarbij is er sprake van een besparing in het jeugddomein van structureel € 500 miljoen. Het gaat om maatregelen waarbij gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Deze besparing is benoemd als een Rijksverantwoordelijkheid. Het Rijk is in eerste instantie aan zet om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen van de Hervormingsagenda. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 kan dit nog niet worden ingevuld omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. In lijn daarmee zijn de middelen incidenteel ook weer toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor de jaarschijven 2026 tot en met 2028 zijn de middelen zoals die in de Hervormingsagenda zijn afgesproken als structurele en reële raming meegenomen in de meerjarenraming. Dit is in lijn met de richtlijnen vanuit de provinciale toezichthouder. Het Rijk moet hier te zijner tijd nog wel formeel over besluiten. 6.1.3 Eigen bijdrage Wmo vanaf 2026 Het abonnementstarief in de Wmo zal worden afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo heringevoerd vanaf 2026. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Dit leidt tot een verlaging van het gemeentefonds en een evenredige verhoging van de omvang aan eigen bijdragen.

6.1.4 Herijking van het gemeentefonds De grootste herijking van het gemeentefonds is bij de meicirculaire 2022 verwerkt. Enkele onderdelen vragen nog verder onderzoek over de wijze van verdeling. Uitwerking zal de komende jaren leiden tot nieuwe verdeeleffecten. PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

83

Reguliere taken

Lokale heffingen

Een nadere toelichting staat in de paragraaf Lokale heffingen.

Algemene uitkering gemeentefonds

De gemeente ontvangt een groot deel van haar inkomsten van het Rijk, via de algemene uitkering. De basisraming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2024.

Dividenden

De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen. Dat is het rendement uit deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Zie ook de paragraaf Verbonden partijen. Op basis van de resultaten uit het verleden en afspraken over mogelijke winstuitkering (dividendbeleid) en ontwikkelingen is bij de deelnemingen een dividenduitkering opgenomen in de begroting 2025 van € 2 miljoen. Vanaf 2026 daalt dit, door het lagere dividend vanuit Cogas, naar € 1,4 miljoen en vanaf 2028 naar € 1 miljoen.

Onvoorzien

In de begroting is een jaarlijks bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat er een bedrag opgenomen moet worden voor onvoorziene lasten.

PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT

84

Vennootschapsbelasting

Rentetoerekening

Nederlandse overheidsondernemingen zijn in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Het doel van de onderliggende wetgeving is een gelijk speelveld creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Op basis van interpretatie van algemene richtlijnen van de Belastingdienst en (voorlopige) aangiftes is een gemiddelde vennootschapsbelastinglast geraamd in de begroting van € 15.000 per jaar. De vennootschapsbelasting over de gemeentelijke grondexploitaties komt ten laste van de reserve grondexploitatie. Rente-omslagpercentage Voor financiering van investeringen wordt totaalfinanciering toegepast. Dit houdt in dat alle uitgaven en investeringen gezamenlijk worden gefinancierd, en niet per investering een aparte lening wordt aangegaan en/of geadministreerd. De rentelasten worden procentueel toegerekend aan de totale boekwaarde van de investeringen. De procentuele verhouding tussen de totale boekwaarde en de totale rentelasten wordt het renteomslagpercentage genoemd. Paragraaf 4 geeft meer inzicht in de financiering.