Bijlage 1. Programmabegroting 2025 - Verantwoord vooruit.pdf
Tekst van het document
Rente afschrijvingsreserves Over de afschrijvingsreserves worden rentelasten berekend. Hierbij wordt het rente-omslagpercentage gehanteerd. De rente over de afschrijvingsreserves dient tevens als dekking van de rentelasten van de betreffende investeringen. PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
85
Overhead
Algemeen Conform de BBV-voorschriften worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. De lasten en baten van overhead worden centraal begroot en verantwoord. De overhead wordt gedefinieerd als het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Het betreft zowel de fysieke componenten, zoals huisvesting en automatisering, als ondersteunende personele inzet. Heffingen en tarieven De overhead wordt betrokken bij de berekening van kostendekkende heffingen en tarieven. Zie paragraaf 1 lokale heffingen. Het aandeel overhead in de heffingen en tarieven wordt extracomptabel berekend. Grondexploitaties Voor de rendabele activiteiten van grondexploitaties maakt de BBV een uitzondering voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van de overheadkosten. Deze worden wel toegerekend aan het taakveld. Voor de toerekening van de rentelasten wordt het rente-omslagpercentage toegepast. Verdeelsleutel De toe te rekenen overhead wordt bepaald door de totale lasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten (loonkosten en inhuur), verdeeld naar taakveld.
PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
86
Loon- en prijsontwikkeling
Jaarlijks anticiperen wij op de inflatieontwikkeling in de budgetten voor het nieuwe begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit het gemeentefonds. Op basis van de gehanteerde uitgangspunten, gebaseerd op cijfers van het Centraal Planbureau, is de indexering opgebouwd uit meerdere componenten. Uitgangspunten indexering budgetten in de begroting 2025: • Personele kosten 5,0% • Materiële uitgaven 2,0% • Bijdrage gemeenschappelijke regelingen 5,65% • Sociaal domein (vergoedingen Wmo en Zorg) 3,8% • Gewogen gemiddelde 4,0% • Subsidies en inkomsten van leges en belastingen 4,0%
PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
87
Wat gaat dit kosten? Bedragen x € 1.000
6 Algemene dekkingsmiddelen en overhead 06004 06005 06007 06008 06009 06061 06062 06064 06304 06004 06005 06007 06008 06009 06061 06062 06064 06304
06010 06010
Overhead Treasury Algemene uitkering en overige uitkeringen Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Economische promotie Totaal lasten Overhead Treasury Algemene uitkering en overige uitkeringen Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rek.2023
2024
2025
2026
2027
2028
14.577 613
15.475 638
15.569 -52
14.493 -138
14.328 -535
14.248 -413
97 206 272 87 31 14 15.896 901 4.011 65.083 99
71 15 207 94 54 15 16.569 871 2.866 68.970 150
114 15 267 102 55 17 16.087 656 2.376 70.200
382 15 269 103 55 17 15.197 656 1.639 64.920
312 15 271 103 55 17 14.568 656 1.437 64.795
422 15 272 103 55 17 14.720 656 1.014 64.715
5.669 3.712 93 624 80.192 64.296 21.945 22.571 626 64.922
5.973 3.930 55 536 83.351 66.782 8.248 9.496 1.247 68.030
6.212 4.087 55 540 84.127 68.040 10.437 10.660 223 68.263
6.212 4.087 55 540 78.110 62.913 4 300 296 63.210
6.212 4.087 55 540 77.782 63.215 4 300 296 63.511
6.212 4.087 55 540 77.280 62.560 4 288 284 62.844
PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
88
Toelichting (grootste) mutaties programma 6 per taakveld Algemeen Op basis van de uitgangspunten voor de loon- en prijsontwikkeling 2025 een verhoging van de budgetten met gemiddeld 4%. 06004
Overhead
In 2024 en 2025 hogere budgetten, waaronder regiebureau/ICT en strategische personeelsplanning en afsluiten archieven. Hogere baten in 2023 en 2024 betreffen vergoeding voor (detachering) van personeel en mutaties voorzieningen.
06005
Treasury
In 2022 tot en met 2025 nog (verwachte) renteopbrengsten over beschikbare liquide middelen. Met de investeringen uit de kaderbrief 2025 stijging vanaf 2026 de rentelasten en de doorbelasting naar de taakvelden (op dt taakveld in de meerjenraming een negatieve last). De dividenduitkeringen t/m 2024 zijn bijgesteld op basis van de daadwekelijke besluiten tot dividenduitkering. Vanaf 2026 en nogmaals vanaf 2028 daalt de dividenduitkering van Cogas.
06007
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
De actualisatie van de verdeling van het gemeentefonds en hogere rijksuitgaven, in combinatie met de (indicative) correctie jeugdzorg, specifiek uitkeringen en beëindiging van de verdere oploop van de opschalingskorting leiden tot een positieve bijstelling voor jaren 2023 t/m 2025. Vanaf 2025 is de verwachte onderuitputting van het BTW compensatiefonds opgenomen in de begroting. Vanaf 2026 daalt de omvang van het gemeentefonds fors door de aanpassing van de financieringssystematiek van het gemeentefonds.
PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
89
06008
Overige baten en lasten
Lasten en baten in verband met afwikkeling BTW compensatiefonds en omzetbelasting en overige kosten. En de stelpost onvoorzien.
06009
Vennootschapsbelasting (VpB)
In 2023 werkelijke lasten op basis van voorlopige en definitieve aanslagen, inclusief voorgaande jaren.
06304
Economische promotie
In 2023 zijn de werkelijke opbrengsten toeristen- en forensenbelasting
06010
Mutaties reserves
Mutaties in de reserves hangen samen met de uitgaven op de andere taakvelden. Een specificatie van de mutaties per programma is opgenomen in de financiële bijlagen (specificaties incidentele baten/lasten en structurele resultaatbestemming).
PROGRAMMABEGROTING 2025: VERANTWOORD VOORUIT
90
Paragraaf 1: Lokale heffingen Samenvatting Deze paragraaf biedt een overzicht van de lokale heffingen binnen onze gemeente. Hierin verstrekken wij informatie over de ontwikkeling van tarieven van gemeentelijke belastingen en rechten, de lastendruk voor inwoners, het beleid omtrent kwijtschelding, de gegenereerde inkomsten, en de mate van kostendekkendheid van de geheven rechten. Hiernaast geven we een beknopte uiteenzetting van elk aspect van de lokale heffingen. Onroerende-zaakbelastingen (OZB)
ontwikkelingen in de waarde van zowel woningen als niet-woningen. Deze waarden worden duidelijk na het voltooien van de WOZ-waarderingsprognoses. Een concreet voorstel voor de OZB-tarieven zal daarom voorgelegd worden tijdens de raadsvergadering in december 2024, wanneer de verordening OZB behandeld wordt.
Maximering OZB De huidige regering is van plan om de OZB te maximeren, wat waarschijnlijk op zijn vroegst vanaf 2026 van kracht zal worden. Volgens het hoofdlijnenakkoord streeft de regering ernaar dit te realiseren door afspraken te maken met de gemeenten.
De OZB wordt geheven van eigenaren en, in het geval van niet-woningen, ook van gebruikers. Voor woningen geldt deze belasting echter uitsluitend voor de eigenaren. Om de voorgenomen inkomsten voor 2025 te realiseren, is het noodzakelijk dat de OZB-tarieven met een inflatiepercentage van 4,00% verhoogd worden. De uiteindelijke tariefstelling hangt af van de 91
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Onroerendezaakbelastingen
- 4,00% inflatoire verhoging
Rioolheffing
Rioolheffing
- € 5,00 verhoging - 4,00% inflatoire verhoging - Nieuw tarief € 350,30 - Vast bedrag € 150,75 - Per inzamelmiddel € 30,00 Aanbieding ter lediging: - 140 ltr. grijze container € 5,80 - 240 ltr. grijze container € 9,95 - Ontgr. verz. cont. 30 ltr. € 1,24
De inkomsten uit de rioolheffing zijn bestemd voor het beheer en onderhoud van ons rioolstelsel, evenals voor het nakomen van onze zorgplicht ten aanzien van het grondwater.
Afvalstoffenheffing
Toeristenbelasting
Forensenbelasting, lijkbezorgingsrechten , marktgelden en leges
Geen verhoging tarieven. - Tarief hotel, B&B en pension €1,55 - Tarief overige accommodaties €1,10 - 4,00% inflatoire verhoging
Haven-, kade- en opslaggelden
- nullijn voor 2025
Bedrijveninvestering szone Lokale lastendruk
- Voorstel tot verlenging BIZ - Nieuw tarief bij verlenging € 395,00 - 140 ltr. cont. huishouden: € 1.023, 5,14% stijging - 240 ltr. cont. huishouden: € 1.062, 3,71% stijging - OZB, rioolheffing en afval. basisbedr.: volledige kwijtschelding mogelijk - Afval. inzamelmiddel: max. 2 inzamelmiddelen - Afval. ledigingen: max. voor € 79,60
Kwijtschelding
92
Het tarief wordt met een vast bedrag van € 5,00 verhoogd. Daarnaast wordt het tarief aangepast met een inflatiecorrectie van 4,00%. Dit resulteert in een basistarief van € 350,30 voor de rioolheffing in 2025. Tarief rioolheffing:
2023:
2024:
2025:
Basis (t/m 500 m³):
€ 304,80
€ 331,80
350,30
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt opgelegd aan percelen waaruit huishoudelijk afval voortkomt of verwacht wordt. Het is onze wettelijke verplichting om huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. De tarieven voor de afvalstoffenheffing voor het jaar 2025 zijn als volgt: Tarieven afvalstoffenheffing: Basisbedrag: - Vast bedrag per perceel Containers: - Per inzamelmiddel Aanbieding ter lediging: - 140 liter grijze container - 240 liter grijze container - Ontgr. verz. cont 30 ltr. - 140/240 liter GFT-container - verpakkingencontainer
93
2023
2024
2025
€ 120,75
€ 135,60
€ 150,75
€ 30,00
€ 30,00
€ 30,00
€ 7,20 € 12,40 € 1,53 € 0,00 € 0,00
€ 6,60 € 11,30 € 1,40 € 0,00 € 0,00
€ 5,80 € 9.95 € 1,24 € 0,00 € 0,00
Het verwachte gemiddelde aantal afvalaanbiedingen per huishouden voor 2025, in vergelijking met 2024, is als volgt: Aanbieding 140 ltr. cont. 240 ltr. cont. Lediging
2024 6 x € 6,60 = € 39,60 8 x € 11,30 = € 90,40 41 x € 1,40 = € 57,40
2025 7 x € 5,80 = € 40,60 8 x € 9,95 = € 79,60 42 x € 1,24 = € 52,08
Het is belangrijk te benadrukken dat de vaste kosten voor het verzamelen van afvalstoffen relatief zijn toegenomen, terwijl de variabele kosten zijn afgenomen. Dit is de reden voor de verhoging van het vaste tarief per perceel, terwijl de opbrengsten uit het gebruik van containers zijn gedaald.
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Toeristenbelasting Personen die niet in onze gemeente wonen en overnachten in faciliteiten zoals hotels, B&B’s, of andere betaalde accommodaties, zijn toeristenbelasting verschuldigd. In 2023 heeft het college de intentie uitgesproken om de tarieven voor toeristenbelasting tot en met 2027 stabiel te houden. Dit besluit is bedoeld om de continuïteit en duurzaamheid van onze lokale ondernemers in de vrijetijdseconomie te ondersteunen.
Tarief toeristenbelasting:
2023
2024
2025
- Per overnachting voor hotel, pension of bed en breakfast
€ 1,55
€ 1,55
€ 1,55
€ 1,10
€ 1,10
€ 1,10
- Per overnachting voor overige accommodaties
94
Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die buiten onze gemeente hun hoofdverblijf hebben maar die binnen de gemeente over een gemeubileerde woning beschikken die meer dan negentig dagen per jaar beschikbaar is. Voor het jaar 2025 is een inflatoire stijging van 4,00% vastgesteld. Het voorgestelde tarief voor de forensenbelasting zal daardoor € 406 bedragen.
Tarief forensenbelasting:
2022
2023
2024
Per gemeubileerde woning:
€ 350
€ 364
€ 406
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Marktgelden Marktgelden worden geheven van standhouders die standplaatsen bezetten op de markten verspreid over de verschillende kernen in onze gemeente. Voor 2025 is een inflatoire tariefverhoging van 4,00% gepland. De voorgestelde tarieven voor komend jaar zijn als volgt:
Tarief Marktgelden:
2023
2024
2025
Haven-, kade- en opslaggelden Haven-, kade- en opslaggelden worden in rekening gebracht voor het gebruik van gemeentelijke vaarwateren, havens en kaden. De tarieven zijn geharmoniseerd met die van de naburige gemeenten Enschede, Almelo, Hengelo en Lochem. Na een significante tariefverhoging van meer dan 10% vorig jaar, stelt het havenbedrijf voor om voor het jaar 2025 de tarieven te stabiliseren en een nullijn te hanteren voor alle betrokken gemeenten.
Markt Delden: Markt Markelo: Markt Goor:
€ 1,49 € 1,49 € 1,93
€ 1,59 € 1,59 € 2,07
€ 1,66 € 1,66 € 2,15
Tarieven per geladen en/of geloste ton lading schepen zonder Green Award
2023
2024
2025
€ 0,149
€ 0,160
€ 0,160
bronzen Green Award zilveren Green Award
€ 0,141 € 0,134
€ 0,156 € 0,148
€ 0,156 € 0,148
gouden Green Award platina Green Award
€ 0,127 € 0,119
€ 0,139 € 0,131
€ 0,139 € 0,131
Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven om de kosten te compenseren die verbonden zijn aan het onderhoud van begraafplaatsen binnen onze gemeente. Voor het jaar 2025 zullen de tarieven worden aangepast door middel van een inflatoire stijging van 4,00%.
95
In het bestuurlijk overleg is wel besloten om de grondslag voor de inning van havengelden aan te passen. Meer informatie hierover zal worden verstrekt bij de behandeling in de gemeenteraad ter vaststelling van de havengeldenverordening 2025.
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Bedrijveninvesteringszone (BIZ) De bedrijveninvesteringszone is ingesteld voor een maximale periode van vijf jaar, waarbij 2024 het laatste jaar is waarin belasting geheven kan worden onder de huidige regeling. Ondernemers hebben echter aangegeven de regeling graag met nog eens vijf jaar te willen verlengen. De voorbereidingen voor deze verlenging zijn reeds in gang gezet. In november van dit jaar zal er een draagvlakmeting plaatsvinden onder de ondernemers. Bij een meerderheid van voorstemmen zal de verlenging definitief worden. De voorgestelde tarieven voor de periode van 2025 tot en met 2029 zullen dan als volgt zijn: Voor het kalenderjaar:
96
2025
2026
2027
2028
2029
€ 395,-
€ 405,-
€ 415,-
€ 425,-
€ 435,-
Leges Leges zijn de vergoedingen die de gemeente vraagt voor het leveren van specifieke diensten of producten aan burgers. Het totaalbedrag van de geheven leges mag de daadwerkelijke kosten die de gemeente maakt voor deze diensten niet overschrijden. Voor 2025 wordt voorgesteld om de tarieven voor leges te verhogen met een inflatoire correctie van 4,00%.
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Lastendruk in Hof van Twente In onze gemeente wordt de lastendruk berekend op basis van de gemiddelde woonlasten, die samengesteld zijn uit de onroerende-zaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing, en rioolheffing. Voor het jaar 2025 bedragen de gemiddelde woonlasten voor huishoudens met een kleine restafvalcontainer € 1.023 en voor die met een grote container € 1.062. Dit betekent een stijging van respectievelijk 5,14% en 3,71%. Het is belangrijk op te merken dat deze bedragen en stijgingspercentages specifiek gelden voor woningeigenaren, aangezien huurders geen OZB betalen. Lastendruk 2025
OZB
2021 Huish. 140ltr. cont. € 371
2021 Huish. 240ltr. cont. € 371
2022 Huish. 140ltr. cont. € 370
2022 Huish. 240ltr. cont. € 370
2023 Huish. 140ltr. cont. € 383
2023 Huish. 240ltr. cont. € 383
2024 Huish. 140ltr. cont. € 406
2024 Huish. 240ltr. cont. € 406
2025 Huish. 140ltr. cont. € 422
2025 Huish. 240ltr. cont. € 422
2026 Huish. 140ltr. cont. € 422
2026 Huish. 240ltr. cont. € 422
2027 Huish. 140ltr. cont. € 422
2027 Huish. 240ltr. cont. € 422
2028 Huish. 140ltr. cont. € 422
2028 Huish. 240ltr. cont. € 422
Riool
€ 277
€ 277
€ 288
€ 288
€ 305
€ 305
€ 332
€ 332
€ 350
€ 350
€ 355
€ 355
€ 360
€ 360
€ 365
€ 365
Afvalst
€ 195
€ 239
€ 216
€ 264
€ 231
€ 280
€ 235
€ 286
€ 251
€ 290
€ 251
€ 290
€ 251
€ 290
€ 251
€ 290
totaal
€ 843
€ 887
€ 874
€ 922
€ 919
€ 968
€ 973
€ 1024
€ 1023
€ 1062
€ 1028
€ 1067
€ 1033
€ 1072
€ 1038
€ 1077
97
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Kwijtschelding Voor 2025 hanteren we binnen onze gemeente de volgende grondslagen voor kwijtschelding van lokale belastingen. De inkomensnorm voor kwijtschelding is vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm, wat de maximale toegestane grens is. Daarnaast passen we verruimde normen toe voor AOW-gerechtigden en houden we rekening met de netto kosten voor kinderopvang. Ook gebruiken we de maximaal verhoogde vermogensnorm. Kwijtschelding is mogelijk voor: • OZB voor woningen, hoewel dit door de afschaffing van het gebruikersdeel nog maar zelden voorkomt; • Het basisbedrag van de rioolheffing; • Het basisbedrag van de afvalstoffenheffing, inclusief twee inzamelmiddelen, tot een maximum van € 79,60 voor ledigingen. • Voor het jaar 2025 verwachten we dat ongeveer 300 belastingplichtigen automatisch kwijtschelding ontvangen. Daarnaast anticiperen we dat voor ongeveer 145 belastingplichtigen een volledige of gedeeltelijke kwijtschelding op aanvraag wordt verleend.
98
Overzicht In de volgende tabel wordt een overzicht gepresenteerd van de opbrengsten die door belastingen en rechten worden gegenereerd. Geraamde inkomsten belastingen en rechten Bedragen in euro’s x 1000 Soort Heffing:
Werkelijk 2023:
Begroting 2024:
Begroting 2025:
Totaal:
9.381 510 114 10.005
9.904 437 98 10.439
10.300 437 102 10.839
Totaal:
3.569 5.076 27 59 280 2.050 11.061
3.849 5.664 38 96 260 1.594 11.501
4.077 5.947 40 100 271 1.876 12.311
21.066
21.940
23.150
Algemene Belastingen: Onroerende-zaakbelastingen Toeristenbelasting Forensenbelasting Heffingen: Reinigingsheffingen Rioolheffing Marktgelden Scheepvaartrechten Lijkbezorgingsrechten Leges
Totaal:
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Geraamde baten en lasten van rechten die in onze gemeente worden geïnd in 2025
Rechten Reinigingsheffingen Rioolheffingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges - Hoofdstuk 1 Leges - Hoofdstuk 2 Leges - Hoofdstuk 3 Leges - Totaal generaal
99
Totale Directe toerekenbare Dekkingskosten Inkomsten Netto kosten Overhead BTW kosten Baten begroot percentage € 3.335.419 € 25.000 € 3.310.419 € 236.936 € 530.000 € 4.077.355 € 4.077.191 100,0% € 4.767.610 € 92.427 € 4.675.183 € 859.707 € 320.000 € 5.854.890 € 5.854.890 100,0% € 315.437 € € 315.437 € 36.847 € € 352.284 € 270.695 76,8% € 91.185 € € 91.185 € 729 € € 91.914 € 39.591 43,1% € 298.519 € € 298.519 € 6.398 € € 304.917 € 99.993 32,8% € 270.018 € € 270.018 € 225.195 € € 495.213 € 511.654 103,3% € 712.024 € € 712.024 € 593.828 € € 1.305.852 € 1.307.811 100,2% € 70.310 € € 70.310 € 58.638 € € 128.948 € 56.634 43,9% € 1.052.352 € € 1.052.352 € 877.661 € € 1.930.013 € 1.876.099 97,2%
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1 Algemeen Volgens de BBV dient in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set financiële kengetallen opgenomen te worden. De bedoeling is dat deze kengetallen meer inzichtelijk maken hoeveel (financiële) ruimte de gemeente heeft om extra structurele of incidentele lasten op te kunnen vangen. De gemeenteraad en externe toezichthouders kunnen deze kengetallen betrekken in, hun beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De tabel met de financiële kengetallen en de toelichting daarop is opgenomen in paragraaf 2.2.
onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald. 2.2. Kengetallen In de tabel op de volgende pagina, zijn de kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de normeringen uit de VNG- uitgave “Houdbare Gemeentefinanciën”. In deze uitgave wordt een beoordeling aanbevolen van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.
Naast de kengetallen wordt in deze paragraaf in onderdeel 2.3 het risicoprofiel opgenomen. In dit
100
Programmabegroting 2025: Verantwoord vooruit