Programmabegroting 2024-2027

Medio augustus 2022 zijn er afspraken gemaakt tussen de VNG en het Rijk. In het kader van het toezichtsregime op de begroting 2023 mogen gemeenten rekening houden met maatregelen die per saldo positieve effecten hebben op de gemeentelijke begroting. Tot en met 2026 mogen wij uitgaan van 100% van de middelen uit het arbitragerapport. Deze maatregelen leiden tot voordelen aan de inkomstenkant (gemeentefonds) en aan de uitgavenkant (kosten jeugdhulp). De vraag naar jeugdhulp is onverminderd hoog. De hoeveelheid jeugdigen die een beroep doen op jeugdhulp lijkt te stabiliseren, de kosten blijven echter stijgen. Dit vraagt om het maken van keuzes. In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) vastgesteld. Deze landelijke agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Parallel aan de Hervorminsagenda Jeugd is er het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (2026-2031). Dit is een flinke, landelijke, transformatie in de kind- en gezinsbescherming waar nu al de nodige voorbereidingen op nodig zijn. Samen met onze maatschappelijke partners en inwoners werken we aan een positief opgroei- en opvoedklimaat.

We zetten in op doorontwikkeling van onze jeugdteams en we doen onverzoek naar integrale, gebiedsgerichte 0-100 dienstverlening en zorg wordt zo lang als nodig, maar zo kort als mogelijk ingezet en richt zich op het versterken van de eigen kracht. We sturen heirop met behulp van het regionale inkoopkader van de Service Organisatie Jeugd (SOJ). Wmo Ook de uitgaven voor begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en hulpmiddelen nemen blijvend toe. Tegelijkertijd lopen de personele tekorten in de ondersteuning en zorg op.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

38/176

Met name het abonnementstarief heeft geleid tot een stijgend gebruik van de huishoudelijke hulp. Hierdoor staat de beschikbaarheid van Wmo-voorzieningen onder druk. Landelijk wordt er gewerkt aan een eerlijker eigen bijdrage per 2026. Lokaal bouwen we voort op de ingezette beweging ‘naar de voorkant’. Op basis van inzichten uit dataanalyse zoeken we naar sturingsmogelijkheden en interventies om de stijgende Wmo-uitgaven af te vlakken. In 2024 nemen we een besluit over de Transformatieagenda Wmo om de komende jaren maatregelen te nemen voor de lokale transformatie Wmo. Ook geven we uitvoering aan onderdelen van de Wonen, Welzijn, Zorg visie die we in 2021 hebben vastgesteld. Maatschappelijke Zorg We spannen ons in om inwoners met complexe problemen zelf regie te laten pakken en oplossingen in gang te zetten. Samenwerking tussen lokale partners zoals gemeente, zorg- en ondersteuningsorganisaties, woningcorporaties en politie zorgt voor een adequate waakvlamfunctie en voorkomt dat mensen tussen wal en schip vallen. Aan de hand van een lokaal plan Complexe Maatschappelijke Zorg werken we aan het optimaliseren van de lokale en regionale samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners. Daarnaast wordt via een uitvoeringsagenda gewerkt aan vroegsignalering en aan een sluitende aanpak voor deze doelgroep. Er speelt vaak ook een huisvestingsvraagstuk in geval van complexe zorg.

Het bieden van huisvesting heeft onze specifieke aandacht. Voor de decentralisatie Beschermd Wonen bereiden we, samen met centrumgemeente Nissewaard, nieuwe afspraken voor over de voortzetting van de samenwerking. De huidige afspraken lopen af op 31 december 2024. Inkomensondersteuning/Participatiewet De Participatiewet vormt het vangnet in het sociale zekerheidsstelsel: als mensen onvoldoende eigen middelen hebben om in hun bestaan te voorzien, is er recht op bijstand. Ook wordt ondersteuning geboden bij het (opnieuw) vinden van werk. Het kabinet wil fundamentele veranderingen gaan aanbrengen in de Participatiewet, waarbij vertrouwen, de menselijke maat en vereenvoudiging belangrijke basisprincipes worden. De alertheid voor fraude en misbruik wordt hierbij niet uit het oog verloren. Het kabinet wil armoede in Nederland verminderen. Zij heeft zich als doel gesteld dat in 2030 de helft minder mensen in armoede leven dan in 2015. Ook met ons gemeentelijk beleid willen we bijdragen aan het voorkomen en/of verminderen van mensen die in armoede terecht komen en bestaanszekerheid. Schulddienstverlening De Wet gemeentelijke schulddienstverlening schrijft voor dat er eenmaal per vier jaar een beleidsplan moet worden vastgesteld. Omdat armoede en schulden vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, leveren we hiervoor in 2024 een integraal beleidsplan armoede en schulden op.

In dit beleidsplan zal er aandacht zijn voor preventie, vroegsignalering, informele hulp, het bieden van passende ondersteuning, toegankelijkheid en curatieve dienstverlening.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

39/176

De looptijd van de schuldregeling is in 2023 verkort naar 18 maanden. Hierdoor kan meer tijd worden besteed aan het begeleiden naar financiële zelfredzaamheid door o.a. coaching. Er wordt door het Rijk nog gewerkt aan de ontwikkeling van één schuldenwet. Werk Op het gebied van werk blijven we ons, met HWwerkt! als uitvoeringsorganisatie, samen met werkgevers en partners in de regio inzetten op het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor onze inwoners. Dat doen we o.a. via netwerkvorming, het organiseren van werk-leerlijnen, de Regio Deal en het versterken van onze inzet op SROI. We stellen kwetsbare jongeren in staat om naar vermogen de overgang te maken naar betaald werk dan wel dagbesteding. Daarvoor maken we o.a. werkafspraken met onderwijspartners en ondernemers. Vanaf 2024 starten we met de “Aanpak overstap van school naar werk”. Een sluitende aanpak waarbij jongeren begeleiding kunnen krijgen bij de overstap van school naar werk. Integraal en datagedreven werken Er ligt voor dit begrotingsprogramma een stevige relatie met de opgaven Inclusieve Samenleving en Levendige Dorpen.

De ambities van deze opgaven staan beschreven in het hoofdlijnenakkoord en worden in de komende periode verder geconcretiseerd, met als doel om vanuit gedeelde maatschappelijke opgaven en in nauwe samenwerking met betrokken spelers – intern en extern – en datagedreven uitvoering te geven aan integrale inspanningen.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We blijven inzetten op maatschappelijke ontwikkeling op vier gebieden: het versterken van een sociaal verbonden HW, het stimuleren van persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid van onze inwoners, het bieden van toegang en passende ondersteuning en we grijpen in bij crisissen en onveiligheid. We gaan bij al onze inspanningen uit van normaliseren (inclusie) en het vergroten van het zelf oplossend vermogen. Op deze manier proberen we de professionele ondersteuning en zorg, ook op langere termijn, toegankelijk en betaalbaar te houden. Wat willen we bereiken

Wat gaan we er voor doen

Wanneer

Maatschappelijk effect/Doel

Speerpunt/Subdoel

Planning

Een sociaal en verbonden Hoeksche Waard waar inwoners naar elkaar omzien en iedereen zichzelf mag zijn. Iedere inwoner van de Hoeksche Waard, van jong tot oud en ongeacht waar de wieg staat, heeft de kans om een gezond en veilig leven te leiden en zich te ontwikkelen om naar vermogen mee te doen in de samenleving.

We stimuleren samenredzaamheid en participatie van de inwoners in de dorpen o.a. door:

2024 - 2028

• • • •

Uitvoering te geven aan een visie Samen Leven. Door uitvoering te geven aan de Wonen Welzijn Zorg uitvoeringsagenda. Door onze jongerenparticipatie door te ontwikkelen. Door uitvoering te geven aan de Mantelzorgagenda.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

40/176

Wat willen we bereiken

Wat gaan we er voor doen

Wanneer

Maatschappelijk effect/Doel

Speerpunt/Subdoel

Planning

• • • • • Inwoners ervaren bestaanszekerheid en zijn, waar nodig met ondersteuning, zelfredzaam en dragen naar vermogen bij door middel van werk of vrijwilligerswerk.

Door uitvoering te geven aan de agenda Complex Maatschappelijke Zorg. We stellen een integraal uitvoeringsprogramma Gezond en Actief Leven Akkoord op. We participeren in het Integraal Zorgakkoord. Door uitvoering te geven aan en het evalueren van de transformatieagenda Jeugd. Realiseren van jongerenontmoetingsplekken.

Voorkomen van problematiek op financieel gebied zodat inwoners mee kunnen blijven doen in onze samenleving door het opstellen van een beleidsplan Armoede en Schulden om inwoners te ondersteunen in financiële zelfredzaamheid.

2024 - 2028

Duurzame uitstroom naar de arbeidsmarkt middels ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij het zoeken naar werk.

Doorlopend

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

41/176

Wat willen we bereiken

Wat gaan we er voor doen

Wanneer

Maatschappelijk effect/Doel

Speerpunt/Subdoel

Planning

Hoeksche Waarders hebben laagdrempelig, tijdig en adequaat toegang tot herkenbare hulp en ondersteuning in de buurt.

We helpen inwoners met het vinden van een weg in alle regelingen door o.a.:

2024 e.v.

• • •

We faciliteren en stimuleren een preventieve werkwijze, evenals preventieve én curatieve activiteiten door o.a gebiedsgerichte samenwerking te faciliteren vanuit onze rol als opdrachtgever.

2024 e.v.

We stimuleren en faciliteren (het gebruik van) algemene en collectieve voorzieningen boven maatwerkvoorzieningen door o.a.:

2024 e.v.

• •

Alle inwoners, ondernemers en bezoekers van de Hoeksche Waard voelen zich veilig.

Heldere informatievoorziening over mogelijkheden en voorzieningen waar mensen gebruik van kunnen maken. Het versterken van de sociaal sterke basis. Onderzoek naar 0-100 teams. Hierin is er aandacht voor mogelijkheden tot: - gebiedsgerichte samenwerking. - normaliseren en verbondenheid. - centrale toegang voor alle zorgvragen. - samenvoegen van 18-/18+. - versterken van de onderste lagen van de Pyramide. - expertise naar de voorkant halen.

De toegang tot lokale (in)formele voorzieningen centraal in te richten met kundige professionals. Inzicht en overzicht te creëren op het bestaande voorzieningenaanbod en de lokale ontwikkelingen om te kunnen sturen op de inzet van de juiste voorzieningen.

We faciliteren en stimuleren een preventieve werkwijze, evenals preventieve én curatieve activiteiten door o.a.: • • •

•

2024 e.v.

Het voortzetten van het netwerkoverleg Jeugd. Het doorontwikkelen van Veilig opgroeien is teamwork. Voor te bereiden op-/ te werken aan de landelijke ontwikkelingen zoals Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd. Regionale samenwerking op ontwikkeling naar vernieuwd Beschermd wonen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

42/176

Wat mag het kosten? Taakveld

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Totaal Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

9.163

11.945

3.286

3.270

3.235

3.235

12

1.367

880

880

757

757

13.669 1.274 157

13.411 1.231 98

13.425 1.274 0

13.425 1.280 0

13.425 1.287 0

13.425 1.287 0

565

594

611

621

1.449

1.449

0

0

0

0

0

0

317

0

0

0

0

0

0

2.360

209

209

209

209

25.156

31.006

19.685

19.685

20.361

20.361

-16.562

-23.421

-14.302

-13.810

-13.776

-13.541

-3.250

-4.093

-3.556

-3.483

-3.340

-3.340

-21.046 -5.239 -927

-20.712 -5.664 -917

-17.185 -5.872 -836

-17.051 -5.905 -836

-17.052 -5.944 -837

-17.053 -5.936 -839

-3.781

-4.465

-4.180

-4.180

-4.183

-4.188

-15.560

0

0

0

0

0

0

-7.419

-8.101

-8.091

-8.082

-8.084

0

-5.697

-6.654

-6.654

-6.654

-6.654

0

-2.314

-2.028

-2.028

-2.029

-2.029

0

-345

-352

-352

-352

-353

-15.576

0

0

0

0

0

0

-8.303

-8.821

-8.795

-8.646

-8.646

0

-592

-630

-630

-630

-630

0

-1.680

-1.778

-1.778

-1.778

-1.779

0

-117

-129

-129

-129

-130

0

-1.486

-1.573

-1.573

-1.573

-1.574

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

43/176

Taakveld

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

0

-747

-793

-793

-794

-794

0

-2.712

-2.866

-2.866

-2.867

-2.867

0

-3.767

-3.577

-1.601

-1.747

-1.747

0

-1.859

-1.966

-1.966

-1.967

-1.967

0

-261

-269

-269

-269

-270

-598

0

0

0

0

0

0

-19

-21

-21

-21

-21

0

-750

-751

-861

-691

-691

-3.217

0

0

0

0

0

0 0

-1.239 -137

-1.221 -139

-1.221 -139

-1.221 -139

-1.221 -140

Totaal Lasten

-85.757

-98.718

-87.601

-85.032

-84.721

-84.494

Totaalsaldo van baten en lasten

-60.601

-67.711

-67.915

-65.347

-64.359

-64.133

1.936

1.711

944

528

504

269

344

182

90

40

0

0

85 54

1.377 0

0 0

0 0

0 0

0 0

20

0

0

0

0

0

161

0

0

0

0

0

0

40

0

0

0

0

2.600

3.310

1.034

568

504

269

0

-45

-45

-45

-45

-45

0

0

0

0

0

0

0

-2.077

0

0

0

0

0

-2.122

-45

-45

-45

-45

6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.5 Arbeidsparticipatie 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Totaal Onttrekkingen reserves 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Totaal Stortingen reserves

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

44/176

Taakveld

Geraamd resultaat programma 6. Sociaal domein

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

-58.001

-66.523

-66.926

-64.825

-63.900

-63.909

NB: de hogere baten en de hogere lasten in de jaren 2022 en 2023 in vergelijking met de jaren daarna houden met name verband met de middelen voor de Energietoeslag en de middelen voor de opvang Oekraine, welke op dit programma worden verantwoord.

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Dit samenwerkingsverband draagt - vanuit het beginsel van verlengd lokaal bestuur - bij aan het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers. Dit bevordert een evenwichtige en voorspoedige ontwikkeling in het gebied. De dienst behartigt die belangen door het bepalen van de hoofdlijnen van gewenste ontwikkelingen. Dat gebeurt door sturing, ordening, integratie en, in voorkomende gevallen, uitvoering in de taakvelden publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning; meer in het bijzonder huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

45/176

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (04-09-2023)

Jaar

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

174,9

431,2

242,9

102,8

197,7

195,6

540,0

700,0

geen data

Personen met bijstandsuitkeringen (per 10.000 inwoners > 18 jaar)

2021

Aantal re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-65 jaar)

2022

Wmo cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners)

2022

% Kinderen in armoede

2021

3,0

6,0

4,0

% Werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)

2021

1,0

2,0

1,0

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2022

12,6

13,2

12,4

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12-23 jaar)

2022

0,1

0,3

geen data

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2022

0,9

1,2

geen data

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

46/176

2.8 Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Tot het programma Volksgezondheid en Milieu behoren de taakvelden volksgezondheid en milieubeheer (inclusief duurzame energie).

Wat gebeurt er om ons heen? We zijn de eerste generatie die de gevolgen van klimaatverandering merkt en de laatste generatie die er iets aan kan doen. Deze ontwikkeling raakt iedereen en iedereen heeft hierin een rol te spelen. Maar, weten is nog geen doen. Daarbij is het niet eenvoudig een nieuwe balans te vinden tussen welzijn en welvaart. Dat is een worsteling voor ons als lokale overheid, maar ook voor onze inwoners. Daarom willen we duurzaam gedrag stimuleren door mensen anders te laten kijken naar bijvoorbeeld energie, producten en maatregelen in het om het huis. We reiken de hand naar iedereen die het op eigen kracht niet redt, zoals het groeiend aantal huishoudens met energiearmoede, of geven een flinke zet wanneer het nodig is. Hierdoor stimuleren, faciliteren en regisseren we verduurzaming in een tempo dat past bij de Hoeksche Waard. Cijfers van het World Economic Forum laten zien dat 70% van alle CO2-uitstoot het gevolg is van winnen en verwerken van grondstoffen (Circularity Gap report 2021). Alleen het verduurzamen van het energieverbruik is lang niet genoeg om de klimaatdoelen te halen. Een belangrijke bijdrage moet komen van het ombouwen van de economie tot een circulair systeem. Als Hoeksche Waard sluiten we ons aan bij de landelijke doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn.

We richten ons op de onderwerpen: consumenten, bouw&infra, kringlooplandbouw, bedrijfsleven en zwerfafval. Het belang van preventie en een gezonde leefstijl wordt alsmaar groter vanwege de (dubbele) vergrijzing en de toenemende druk op de zorg. Daarnaast nemen gezondheidsrisico's toe door hitte en infectieziekten. We zien daarbij dat de vaccinatiebereidheid in sommige kernen laag is. We zien ook dat de mentale gezondheid van inwoners achteruit is gegaan, dat meer mensen ongezonder leven en dat gezondheidsverschillen toenemen. Voor de oudere inwoners is het van groot belang dat zij weten wat zij zelf kunnen doen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen en waar zij informatie, advies en ondersteuning kunnen krijgen als dat nodig is. Al deze uitdagingen vragen om inzet en aandacht van de gemeente vanuit zowel het sociale als fysieke domein.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

47/176

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat willen we bereiken

Wat gaan we ervoor doen

Wanneer

Maatschappelijk effect/Doel

Subdoel/Speerpunt

Planning

In 2050 is de Hoeksche Waard klimaatneutraal.

We voeren het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal (2022 – 2026)’ uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemers om de beweging te maken naar een energieneutrale Hoeksche Waard.

2022 2026

We voeren het uitvoeringsprogramma ‘Circulaire Economie (2022 – 2026)’ uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemers om de beweging te maken naar een circulaire Hoeksche Waard.

2022 -2026

We stellen een nota publieke gezondheid 2024 – 2027 op en geven daar uitvoering aan.

2024 2027

We stellen een preventie- en handhavingsplan Alcohol 2024 – 2027 op en geven daar uitvoering aan.

2024 2027

We stellen een integraal uitvoeringsprogramma Gezond en Actief Leven Akkoord op en voeren dat uit.

2024 2026

Een sociaal en verbonden Hoeksche Waard waar inwoners naar elkaar omzien en iedereen zichzelf mag zijn. Iedere inwoner van de Hoeksche Waard, van jong tot oud en ongeacht waar de wieg staat, heeft de kans om een gezond en veilig leven te leiden en zich te ontwikkelen om naar vermogen mee te doen in de samenleving.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

48/176

Wat mag het kosten? Taakveld

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieubeheer

94 117

566 8

545 1.665

545 1.590

343 1.608

343 1.608

Totaal Baten

211

574

2.210

2.136

1.951

1.951

7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieubeheer

-4.421 -3.710

-5.148 -5.616

-5.209 -4.621

-5.208 -4.628

-5.008 -4.632

-5.011 -4.282

Totaal Lasten

-8.131

-10.765

-9.830

-9.836

-9.640

-9.292

Totaalsaldo van baten en lasten

-7.920

-10.190

-7.620

-7.700

-7.689

-7.342

7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieubeheer

23 562

0 1.252

0 1.336

0 379

0 361

0 4

Totaal Onttrekkingen reserves

585

1.252

1.336

379

361

4

7.4 Milieubeheer

-1.350

0

-1.032

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

-1.350

0

-1.032

0

0

0

Geraamd resultaat programma 7. Volksgezondheid en milieu

-8.685

-8.939

-7.315

-7.322

-7.328

-7.337

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Dit samenwerkingsverband draagt - vanuit het beginsel van verlengd lokaal bestuur - bij aan het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers. Dit bevordert een evenwichtige en voorspoedige ontwikkeling in het gebied. De dienst behartigt die belangen door het bepalen van de hoofdlijnen van gewenste ontwikkelingen. Dat gebeurt door sturing, ordening, integratie en, in voorkomende gevallen, dooruitvoering in de taakvelden publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning; meer in het bijzonder huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid De Omgevingsdienst ondersteunt de deelnemers bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder. Ook begeleidt de dienst bij de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de wetten die artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht noemt.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

49/176

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (04-09-2023) % Hernieuwbare elektriciteit (uit zon, wind, etc.)

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Jaar

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

2021

82,7

33,2

geen data

50/176

2.9 Programma 8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Tot het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening behoren de taakvelden ruimte en leefomgeving, grondexploitatie (anders dan bedrijventerreinen), wonen en bouwen.

Wat gebeurt er om ons heen? Wonen en volkshuisvesting De vraag naar woningen blijft landelijk, en zeker in de Randstad, groter dan het aanbod. In onze gemeente willen we meer woningen bouwen om te voldoen aan de vraag van onze inwoners die op het eiland willen (blijven) wonen en jonge huishoudens die zich willen vestigen in de mooie Hoeksche Waard. Conform de woningbouwafspraken in de Regionale realisatieagenda (woondeal) streven we naar het bouwen van tenminste 2/3 betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur. Het is onder de huidige marktomstandigheden uitdagend om het doel van 500 woningen per jaar te halen. We hebben speciale aandacht voor jongeren, ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. We stimuleren doorstroming van doelgroepen naar een voor hen passende woning. Dit geldt in het bijzonder voor ouderen. Een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave van de komende jaren moet dan ook bestaan uit nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en verpleegzorgplekken. Om voortgang in de woningbouwproductie te houden, maken we in een vroegtijdig stadium van een ontwikkeling scherpe en bindende afspraken met ontwikkelaars over programma, planning en fasering. De gemeentelijke inzet richt zich op ontwikkelaars die de stap tot realisatie daadwerkelijk willen en ook kunnen maken.

Dit betekent dat op woningbouwlocaties waar ontwikkelende partijen niet voldoende vaart maken, de gemeente een pas op de plaats maakt. In navolging van de afspraken uit de Regionale realisatieagenda zetten we onze afstemming met ontwikkelende partijen en partners aan de versnellingstafel voort in 2024. Minstens zo belangrijk als de voortgang is het bouwen van het juiste woningtype, in het juiste prijssegment op de juiste plek, zoals ook staat opgenomen in de Visie Wonen Welzijn Zorg 2030. Dit vraagt om strategische afwegingen en specifieke sturing. Daarom bekijken we nieuw te ontwikkelen locaties altijd met een integrale blik waarbij maatschappelijke meerwaarde een basisvoorwaarde is. Omgevingswet Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De wet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Ook biedt de Omgevingswet de mogelijkheid om met overzichtelijker regels de leefomgeving meer in samenhang in te richten. Het biedt daarnaast meer ruimte voor lokaal maatwerk en leidt tot een betere en snellere besluitvorming. De wet is veelomvattend en heeft grote impact op de organisatie. Wij deden de afgelopen jaren er alles aan om de implementatie van de nieuwe wet soepel te laten verlopen en aan alle wettelijke vereisten uit de wet te voldoen. De komende jaren zullen wij voor het eerst gaan werken en ervaring opdoen met de nieuwe wet.

Belangrijke activiteit

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

51/176

voor de komende jaren is de vormgeving van een gebiedsdekkend omgevingsplan. Daarvoor hebben we vanuit het overgangsrecht de tijd tot 1 januari 2032.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat willen we bereiken

Wat gaan we ervoor doen

Wanneer

Maatschappelijk effect/Doel

Subdoel/Speerpunt

Planning

Het grondbeleid inzetten als een middel om onze (ruimtelijke) opgaven en doelstellingen te verwezenlijken.

Nota Grondbeleid opstellen & onderzoek naar actief grondbeleid.

2024

Actueel woonbeleid.

Woonvisie actualisatie (implementatie in Omgevingsvisie en daarnaast opstellen volkshuisvestelijk programma).

2024 - 2025

Woningbehoefteonderzoek

In navolging van de provinciale prognoses wordt de gemeentelijke woningbehoefteprognose geactualiseerd.

2024 - 2025

Een kwalitatief woningbouwprogramma met de juiste woning op de juiste plek, conform de WWZvisie.

Activiteiten ter realisatie van onze doelstelling ‘de juiste woning op de juiste plek’, waaronder woningbouw van voldoende betaalbare woningen en huisvesting voor ouderen en overige aandachtsgroepen.

2024 - 2026

Behoud van jonge huishoudens en instroom van jonge huishoudens faciliteren om de demografische balans te behouden.

Behoud van jonge huishoudens en faciliteren instroom.

2024 - 2026

Een continue toevoeging van 500 woningen per jaar aan de woningvoorraad om te voldoen aan de vraag.

Voortgang behouden en versnellen woningbouwproductie.

2024 - 2026

Inwerkingtreding omgevingswet.

Realisatie van een gebiedsdekkend omgevingsplan.

2032

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

52/176

Wat mag het kosten? Taakveld

8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Lasten Totaalsaldo van baten en lasten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Onttrekkingen reserves 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Totaal Stortingen reserves Geraamd resultaat programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

7.296

2.330

878

499

499

499

917

3.910

874

2.268

44

44

5.058

4.984

3.749

3.119

3.119

3.119

13.271

11.224

5.501

5.886

3.662

3.662

-6.304

-5.548

-3.533

-3.192

-3.202

-3.215

-622

-3.992

-866

-2.269

-49

-49

-5.182

-7.457

-5.552

-5.529

-5.548

-5.520

-12.108

-16.997

-9.951

-10.991

-8.799

-8.783

1.163

-5.772

-4.450

-5.105

-5.137

-5.121

4.170

1.475

270

300

300

300

366

144

0

0

0

0

0

100

0

0

0

0

4.536

1.718

270

300

300

300

-5.150

-422

-80

-80

-80

-80

-443

0

0

0

0

0

-5.593

-422

-80

-80

-80

-80

106

-4.476

-4.260

-4.885

-4.917

-4.902

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen Er zijn binnen dit programma geen verbonden partijen.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

53/176

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (04-09-2023)

Jaar

Demografische druk (Groene + grijze druk tov 20-64 jarigen)

2023

Aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen

2022

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

80,6

70,3

79,9

9,8

9,3

9,1

54/176

2.10 Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien Voor het onderdeel Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien zijn, met uitzondering van het onderdeel overhead (bedrijfsvoering), geen afzonderlijke doelstellingen en activiteiten geformuleerd. Voor de doelstellingen en activiteiten met betrekking tot overhead / bedrijfsvoering (taakveld 0.4), wordt verwezen naar paragraaf 3.5 Bedrijfsvoering. Algemene Dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de lokale heffingen, de algemene uitkering, dividendinkomsten, het saldo van de financieringsfunctie (verschil tussen de aan taakvelden toegerekende rekenrente en de werkelijk betaalde rente over lang- en kortlopende leningen, ook wel renteresultaat genoemd) en eventuele overige algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen dienen ter dekking van de in de programma’s opgenomen kosten. X €1.000

3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie 1. Lokale heffingen waarvan besteding niet gebonden is* 2. Algemene uitkering

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

1.229 -1 21.182 152.364

1.229 -357 21.423 153.515

1.229 -936 21.601 142.309

1.229 -901 21.769 141.463

174.773

175.809

164.203

163.559

*Deze heffingen bestaan uit de (on)roerende zaakbelasting, toeristenbelasting, reclamebelasting en hondenbelasting

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

55/176

Overhead De overheadkosten bestaan uit de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden zijn het management, personeelszaken, informatievoorziening en automatisering, huisvesting, financiën etc. Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (vpb) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. De aangifte wordt gesplitst in vpb over activiteiten van grondexploitaties en overige activiteiten. Voor grondexploitaties vindt jaarlijks een beoordeling plaats of er sprake is van fiscale winst. Voor de overige activiteiten, wijken inkomsten en uitgaven niet substantieel af van voorgaande jaren. De conclusie is dat de gemeente voor deze activiteiten geen ondernemer in fiscale zin vormt. Onvoorzien In de Begroting 2024 is, conform de financiële verordening en geformuleerde grondslagen en uitgangspunten, een raming voor onvoorziene uitgaven opgenomen, gebaseerd op (afgerond) €1 per inwoner.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

56/176

Wat mag het kosten? Taakveld

Werkelijk 2022

Actuele begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

299 1.160 10.299 7.610 745

388 1.388 10.937 8.099 748

112 1.262 11.625 8.583 797

112 1.262 11.800 8.649 797

112 1.262 11.953 8.674 797

112 1.262 12.097 8.698 797

144.000

144.669

152.364

153.515

142.309

141.463

328

90

92

92

92

92

Totaal Baten

164.441

166.318

174.834

176.227

165.199

164.520

0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

-31.679 -106 -458 -378

-39.440 -368 -594 -331

-33.624 -98 -619 -374

-32.650 -456 -619 -374

-31.772 -1.032 -619 -374

-31.334 -997 -619 -374

0

25

-750

-1.250

-1.750

-1.750

-137

-290

-310

-310

-310

-311

83

-70

-72

-72

-72

-72

Totaal Lasten

-32.675

-41.068

-35.846

-35.730

-35.929

-35.457

Totaalsaldo van baten en lasten

131.766

125.250

138.989

140.497

129.269

129.063

1.277 13.364 0

28.365 7.083 0

657 3.562 0

0 1.780 0

0 1.263 0

0 1.058 0

25

0

0

0

0

0

14.666

35.448

4.219

1.780

1.263

1.058

0.10 Mutaties reserves 0.4 Overhead 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

-1.277 -7.983

-28.365 0

-657 0

0 0

0 0

0 0

-4.390

0

0

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

-13.650

-28.365

-657

0

0

0

Geraamd resultaat programma 9. Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien

132.782

132.333

142.550

142.277

130.532

130.121

0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten

0.10 Mutaties reserves 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Totaal Onttrekkingen reserves

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

57/176

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van doelstellingen GR Samenwerking Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) De doelstelling van de gemeenschappelijke regeling is een doelmatige uitvoering van werkzaamheden voor de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de administratie van vastgoedgegevens, het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden en de Wet basisregistraties adressen en gebouwen. Stichting Inkoopbureau West-Brabant Deze stichting dient indirect diverse openbare belangen. Door het faciliteren van een regionaal inkoopbureau behaalt de stichting voordelen op financieel, kwalitatief en procesmatig gebied voor de deelnemers. Stedin Centraal staat het betrouwbaar, veilig en maatschappelijk verantwoord leveren van energie en daaraan gerelateerde producten aan particuliere en zakelijke klanten en samenwerking en deelneming in andere rechtspersonen. BV Gemeenschappelijk Bezit Evides Gemeente Hoeksche Waard neemt samen met gemeenten en provincies in Zuid-Holland en Zeeland deel in de BV Gemeenschappelijk Bezit Evides. Op haar beurt is de BV 50% eigenaar van het drinkwaterleidingbedrijf Evides. Evides levert drinkwater aan huishoudens en bedrijfsleven en houdt zich ook steeds meer bezig met de levering van industriewater en diensten op het gebied van afvalwateren rioolwaterzuivering.

Bank Nederlandse Gemeenten De gemeente heeft van oudsher aandelen in de BNG. Doelstelling van de bank is een voordelige financiële dienstverlening en kredietverstrekking, om zo te kunnen bijdragen aan de maatschappelijke voorzieningen.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

58/176

Jaar

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

Woonlasten éénpersoonshuishouden in €

2023

691

860

863

Woonlasten meerpersoonshuishouden €

2023

793

942

940

Gemiddelde WOZ-waarde woningen x € 1.000

2022

309

317

311

Gemiddelde WOZ-waarde woningen x € 1.000

2023

361

369

geen data

Formatie (fte per 1.000 inwoners)

2024

6,8

*

*

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)

2024

6,1

*

*

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

2024

805

*

*

Externe inhuur (% van totale loonkosten)

2024

22%

*

*

Overhead (% van de totale lasten)

2024

13%

*

*

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (04-09-2023)

*Geen gegegevns beschikbaar in "Waar staat he gemeente.nl" In bovenstaande tabel zijn enkele velden niet ingevuld in de kolom "Nederland" en "Gemeente weinig stedelijk". De reden hiervan is dat deze gegevens niet in de landelijke database "Waar staat je gemeente" staan waarop gemeenten deze gegevens moeten baseren. Toelichting Kengetal Externe Inhuur begroting 2024: Bij het Kengetal Externe Inhuur is een percentage opgenomen van 22%. Deze doelstelling van 22% externe inhuur is conform het collegebesluit d.d. 30 mei 2023. Daarmee wordt invulling gegeven aan het raadsbesluit van 15 februari 2022 en de daarop gevolgde verkenning met de auditcommissie om de externe inhuur terug te dringen naar een structureel realistisch niveau. Het percentage van alle externe inhuur ten opzichte van de loonsom bij gemeente Hoeksche Waard was in 2021 29% en bedroeg in 2022 25%. Streven dat door het college is vastgesteld, is een maximale norm van 18% van de loonsom aan externe inhuur in 2026. Dit is een doelstelling waarop gestuurd wordt en waarvan het realistisch wordt geacht hier tussen 2023 en 2026 in stappen van 2% naartoe te werken: 2023

2024

2025

2026

24%

22%

20%

18%

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

59/176

3 Paragrafen

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3 PARAGRAFEN

60/176

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting voor een aantal specifieke onderwerpen. Dit hoofdstuk werkt de volgende paragrafen uit: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Regio Deal • Wet open overheid (Woo)

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3 PARAGRAFEN

61/176

3.1 Lokale Heffingen Inleiding De prijsindexatie en de aanpassing van de tarieven die in deze (primaire) begroting zijn opgenomen zijn gebaseerd op de gegevens zoals opgenomen in de meicirculaire 2023 van het gemeentefonds zijn gepubliceerd. Hierbij was een prijsindexcijfer van 3% van toepassing. In de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds wordt uitgegaan van hogere inflatiecijfers (3,3% in plaats van 3,0%). Dit wordt in het raadsvoorstel bij de programmabegroting 2024-2027 voorgesteld en is derhalve nog niet vertaald in deze paragraaf van de primaire begroting 2024-2027. Tevens wordt in voorgenoemde raadsvoorstel (dekkingsplan) voorgesteld om een inflatiecorrectie op de ozb over 2022 en een tariefstijging voor begraven door te voeren. Ook deze effecten zijn nog niet verwerkt in deze paragraaf. De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de gemeentelijke heffingen In deze paragraaf staat informatie over de gemeentelijke belastingen en rechten (gebonden heffingen) die in onze gemeente van toepassing zijn, het beleid rondom de lokale heffingen een overzicht van de tarieven, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk in het tijdvak 2024-2027. Algemene uitgangspunten Belastingen, zoals Onroerendezaakbelasting en Hondenbelasting zijn algemene dekkingsmiddelen. De opbrengsten zijn vrij besteedbaar.

Dit in tegenstelling tot de gebonden heffingen zoals Rioolheffing of Afvalstoffenheffing. Deze middelen moeten verplicht besteed worden aan het doel waarvoor zij geïnd worden. In onderstaand overzicht geven wij aan welke belastingen wij heffen, wat de heffingsmaatsaf is en wat het beoogd doel is.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

62/176

Omschrijving

maatstaf

beoogd doel

Belastingen Onroerende zaakbelasting

WOZ waarde

algemeen dekkingsmiddel

Roerende zaakbelasting

waarde roerende zaak

algemeen dekkingsmiddel

Hondenbelasting

aantal honden

algemeen dekkingsmiddel

Toeristenbelasting

aantal overnachtingen

algemeen dekkingsmiddel

Watertoeristenbelasting

aantal etmalen verblijf

algemeen dekkingsmiddel

Reclamebelasting

WOZ waarde

bestrijding van kosten gericht op veiligheid ,leefbaarheid of ontwikkeling van het aangewezen gebied waar de belasting geheven wordt.

Baatbelasting

bedrag per onroerende zaak

verhalen van kosten, gemaakt voor het tot stand brengen van de voorziening

Rioolheffing won. eigenaar

vast bedrag

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing won.gebruiker

aantal gebruikers

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing niet won. eigenaar

WOZ waarde

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing niet won. gebrruiker

WOZ waarde

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Lijkbezorgingsrechten

diversen (verschillend per dienst)

dekking van de kosten van diensten, nader omschreven in de tarieventabel bij de verordening

Leges

diversen (verschillend per dienst)

dekking van de kosten van dienstverlening, nader omschreven in de tarieventabel bij de verordening

Afvalstoffenheffing

vast bedrag verhoogd met een bedrag per lediging

dekking van de kosten voor afvoer en verwerking van huishoudelijk afval

Haven- en kadegelden

diversen (verschillend per haven)

dekking kosten onderhoud havens en kades.

Marktgelden

vierkante meters gebruik

dekking van kosten verbonden aan gebruik van een marktstandplaats

BIZ

diversen ( verschillend per BIZ vereniging)

bestrijding van kosten gericht op veiligheid ,leefbaarheid of ontwikkeling van de bedrijveninvesteringszone

Rechten

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeentelijke belastingen stijgen in 2024 met inflatiecorrectie (3%). De gebonden heffingen (zoals afvalstoffenheffing, rioolheffingen en leges) mogen wettelijk maximaal 100% kostendekkend zijn, inclusief toe te rekenen compensabele btw, mutaties in voorzieningen en toe te rekenen kosten voor overhead. Ook voor deze gebonden heffingen is de inflatiecorrectie toegepast.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

63/176

We streven naar zo laag mogelijke lokale lasten Activiteiten voeren we uit tegen zo laag mogelijke kosten voor inwoners en bedrijven. Bij de rechten streven we zo veel mogelijk naar kostendekkende tarieven. Kostenonderbouwing volgens het Besluit begroting en verantwoording (BBV) Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf lokale heffingen kostenonderbouwingen voor belastingtarieven zijn opgenomen. Dit geldt voor de gebonden heffingen. In deze paragraaf zijn kostenonderbouwingen opgenomen volgens het BBV-model. Deze geven inzicht dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Overhead rekenen we toe volgens een opslag De apparaatskosten bestaan uit directe loonkosten en overhead (loonkosten ondersteunend personeel, huisvesting, ICT etc.). De directe loonkosten rekenen we rechtstreeks toe op basis van de geraamde tijdsbesteding. Overhead rekenen we via een opslagpercentage toe aan de directe loonkosten. Het percentage bepalen we door de overhead te delen door de totale directe loonkosten. Voor 2024 is dit percentage 79%. Wij passen een correctie toe voor kosten die niet aan de gebonden heffingen toegerekend kunnen worden.

Opbrengst lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opbrengsten van de lokale heffingen zoals opgenomen in de begroting 2024-2027.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

64/176

Bedragen * € 1.000 Omschrijving Belastingen Onroerende zaakbelasting Roerende zaakbelasting Hondenbelasting Toeristenbelasting (incl water-) Reclamebelasting Baatbelasting

JR 2022

Begr 2023

2024

2025

2026

2027

17.908 631

19.030 5 626

20.203 10 671

20.444 10 671

20.622 10 671

20.790 10 671

130 101 9

189 112 10

190 109 10

190 109 10

190 109 10

190 109 10

Subtotaal (a)

18.780

19.972

21.193

21.434

21.612

21.780

Rechten Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Leges Afvalstoffenheffing Haven- en kadegelden Marktgelden

8.583 1.423 6.612 8.349 108 21

9.211 1.397 4.523 9.720 58 23

9.733 1.320 5.442 10.595 60 24

10.017 1.320 4.812 10.595 60 24

10.386 1.320 4.812 10.595 60 24

10.669 1.320 4.812 10.595 60 24

Subtotaal (b)

25.096

24.933

27.294

26.948

27.198

27.480

Overig BIZ

78

147

178

178

178

178

subtotaal (c )

78

147

178

178

178

178

43.954

45.052

48.664

48.559

48.987

49.437

Totaal (a+b+c)

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit voor OZB is het verschil tussen de begrote opbrengst en de norm volgens de “artikel-12-status”. Zolang de geraamde opbrengsten lager liggen dan de norm-opbrengst, komt de gemeente niet in aanmerking voor een aanvullende uitkering uit het Gemeentefonds. De onbenutte belastingcapaciteit geven wij in de onderstaande tabel weer. Bedragen * € 1.000

omschrijving

gemiddeld voor vorig jaar* art 12

max cf art 12

woningen

0,0890%

120%

0,1068%

15.112.500

16.140

11.625

4.515

niet woningen eigenaren

0,3145%

120%

0,3774%

1.851.750

6.989

4.956

2.033

niet woningen gebruikers

0,2248%

120%

0,26976%

1.621.750

4.375

3.622

753

27.503

20.203

7.301

Totaal

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

waarde

max opbr. (a)

begroot 2024 (b)

onbenutte cap. (a-b)

65/176

Lokale lastendruk meerpersoonshuishoudens De onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing bepalen het totaal van de lokale lasten. In onderstaand overzicht geven wij de gemiddelde lasten 2024 van Hoeksche Waard weer naast het landelijk gemiddelde. Uitgangspunt hierbij is een meerpersoonshuishouden met een eigen woning met een (gemiddelde) waarde van € 373.000. Lastendruk

2024

2023

verschil

%verschil

totaal

2024-2023

tov 2023

meerp. Huish met eigen woning totaal

totaal

OZB rioolheffing afvalstoffenheffing

287 226 266

279 217 249

8 9 17

2,87% 4,15% 6,79%

Lastendruk

779

745

34

4,55%

gemiddelde Nederland 2023*

944

*Bron: Coelo 2023

Onroerende- en roerende zaakbelastingen (OZB en RZB) Bij de onroerende- en roerende zaakbelastingen is de (her-) waardering (wet WOZ) van belang. De WOZwaarde wordt jaarlijks vastgesteld. De belasting wordt uitgedrukt in een percentage van deze waarde. Voor belastingjaar 2024 gaat het om de waarde op de peildatum 1 januari 2023. Waardestijging van bestaande panden is in het tarief gecorrigeerd (verlaging van de tarieven). Vervolgens is de inflatiecorrectie (3% voor 2024) toegepast. De tarieven voor OZB en RZB zijn wettelijk verplicht aan elkaar gelijk. Hieronder treft u een overzicht aan van de tarieven 2024 en vergelijkende cijfers 2023 en het landelijk gemiddelde over 2023.

OZB / RZB tarieven woningen niet woningen eigenaren niet woningen gebruikers

2024

2023

0,07692% 0,26762% 0,22333%

0,07916% 0,26110% 0,21805%

landelijk 2023* 0,0890% 0,3145% 0,2248%

*Bron: Coelo 2023

Hondenbelasting Hondenbelasting is een van de oudste, nu nog bestaande, belastingen van ons land. Van de 342 gemeenten komt deze belasting bij 138 gemeenten voor (40%). Deze belasting is een algemeen middel en hoeft niet verplicht besteed te worden aan hondenbeleid. Op de tarieven voor 2024 is de eerdergenoemde inflatiecorrectie van 3% toegepast. Voor hulphonden en honden in een asiel geldt een vrijstelling van hondenbelasting. Ter vergelijking geven wij onderstaand ook het tarief 2023 en het landelijk gemiddelde over 2023 (van gemeenten waar hondenbelasting is ingevoerd).

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

66/176

Hondenbelasting eerste hond volgende hond kennel

2024

landelijk gemiddelde*

2023 96 169 408

93 164 397

34 niet bekend niet bekend

*Bron: Coelo 2023

Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting Toeristenbelasting geldt voor het overnachten in hotels, pensions etc. Watertoeristenbelasting geldt voor het verblijven in een haven per etmaal. In plaats van een bedrag per nacht kan ook voor een vast bedrag voor een heel seizoen gekozen worden (forfait). Het tarief voor 2024 bedraagt € 1,25 per nacht/etmaal.

Dagtoeristenbelasting De raad heeft op 21 september 2021 besloten om deze belasting vanaf 2022 gefaseerd af te bouwen. In 2023 werd nog 25% van het tarief over 2021 geheven. Vanaf 2024 wordt geen dagtoeristenbelasting meer geheven.

Rioolheffing De opbrengsten rioolheffing dekken, naast de kosten van het rioleringsstelsel, ook kosten die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken. Om schommelingen in de tarieven te voorkomen, maken we gebruik van een voorziening voor riolering. Het tarief voor rioolheffing is naast de indexering met 3%, verhoogd met 1%. Deze verhoging komt voort uit het door de gemeenteraad op 13 oktober 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Het tarief voor het eigenaarsdeel bedraagt in 2024 € 113,10 en voor het gebruikersdeel €56,55 (1-persoonshuishouden) of € 113,10 (meerpersoonshuishouden). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2024 en daarbij de mate van kostendekking van de heffing. Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid Rioolheffing netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten

6.472 1.344 946 1.771 10.533

opbrengsten overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage (ex mutatie voorziening)

9.733 146 9.880 94%

mutatie egalisatie voorz (onttrekking)

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

653

67/176

Lijkbezorgingsrechten De tarieven voor deze rechten zijn aangepast met 3%. Daarbij is rekening gehouden met de verhouding tussen de tarieven zoals vastgelegd in het beleid dat de raad in 2020 vaststelde. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en de lasten in 2024 en daarbij de mate van kostendekking van deze heffing. Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten

1.201 1.303 918 3.423

totale baten Dekkingspercentage

1.439 42%

mutatie egalisatie voorz (onttrekking)

96

Leges Door de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen, naar verwachting per 1 januari 2024, is hoofdstuk 2 van de Legesverordening (Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet) aangepast aan de nieuwe situatie. We hebben hiervoor de modelverordening van de VNG gevolgd. In hoofdlijn zijn de tarieven van 2023 met een inflatiecorrectie van 3% verhoogd. Daar waar sprake is van een percentage, is dat percentage gelijk gebleven. Door de invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen, zijn de leges voor bouwactiviteiten (artikel 2.4 van de Legesverordening 2023), in de verordening 2024 gesplitst in een “bouwtechnisch deel” (artikel 2.5) en een “ruimtelijk deel” (artikel 2.6). Tezamen zijn deze tarieven vrijwel gelijk aan de ‘oude’ tarieven van 2023. Nieuw in de verordening zijn Leges voor het vooroverleg en/of intaketafel en het doorgeleiden naar de omgevingstafel. Achtergrond hiervan is dat in dit voortraject werkzaamheden gedaan worden die bij de daadwerkelijke aanvraag omgevingsvergunning gebruikt kunnen worden. Het is dan ook redelijk dat voor deze werkzaamheden wordt betaald. Wordt na het vooroverleg een aanvraag omgevingsvergunning ingediend, dan wordt 80% van de leges van het vooroverleg in mindering gebracht op de leges die voor de aanvraag berekend worden.

Het informatie overleg waarbij alleen algemene informatie over het omgevingsplan en vergunning vrij bouwen wordt verstrekt, blijft gratis. Ook nieuw onder de Omgevingswet is het heffen van milieuleges. De tarieven hiervoor zijn door de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid (OZHZ), die de hieraan verbonden werkzaamheden uitvoert, aangeleverd. Deze tarieven worden door alle gemeenten die deelnemen in de OZHZ gelijk gehanteerd De tarieventabel behorende bij de Legesverordening bestaat uit 3 hoofdstukken: 1. Algemene Dienstverlening.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

68/176

2. Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet 3. Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn (EDR). Binnen de legesverordening mogen we overschotten op onderdelen inzetten voor tekorten op andere onderdelen (kruissubsidiering). De begrote baten en lasten 2024 en de mate van kostendekking is hieronder zowel op totaalniveau van de verordening als gesplitst per hoofdstuk weergegeven. In onderstaande berekeningen hebben wij rekening gehouden met de invoering van de Omgevinsgwet per 1 januari 2024. Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid leges per hoofdstuk Hdfstk 1 Alg.dienstverlening netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbrengsten Dekkingspercentage

884 838 627 8 2.357 1.669 71%

Hfdstk 2 Omgevingsvergunningen netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbrengsten Dekkingspercentage

947 1.507 1.116 195 3.765 3.699 98%

Hfdstk 3 Dienstverlening EDR netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbrengsten Dekkingspercentage

296 219 515 74 14%

Kostendekkendheid Leges totaal netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbrengsten dekkingspercentage

1.831 2.642 1.961 203 6.637 5.442 82%

Afvalstoffenheffing De heffing vergoedt de kosten voor inzameling van huishoudelijk afval. RAD BV voert de inzameling voor de gemeente uit. Hiervoor is een dienstverleningsovereenkomst gesloten die jaarlijks geïndexeerd wordt.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

69/176

Het tarief van de heffing is ten opzichte van 2023 gestegen met ca 7% en bedraagt gemiddeld € 266,-. (2023: € 249,-). Het landelijk gemiddelde tarief kwam in 2023 uit op € 329,- voor meerpersoonshuishoudens (bron: Coelo 2023). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2024 en de mate van kostendekking van de heffing. Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing netto kosten btw direct toe te rekenen kosten overhead totale lasten

9.647 1772 11.418

Opbrengsten heffing overige opbrengsten totale baten

10.595 823 11.418

Dekkingspercentage

100,0%

mutatie egalisatie voorz

0

Bedragen * € 1.000

Haven- en kadegelden De tarieven voor haven- en kadegelden zijn, ten opzichte van 2023, aangepast met de inflatiecorrectie van 3%. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2024 en de mate van kostendekking van de heffing. Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid Haven en kadegelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten

170 5 4 16 195

opbr. Haven-kadegelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage

58 40 98 50%

Marktgelden De tarieven voor marktgelden zijn aangepast ten opzichte van 2023 met de inflatiecorrectie van 3%. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten 2024 en de mate van kostendekking van de heffing.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

70/176

Bedragen * € 1.000 Kostendekkendheid Marktgelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten

opbr marktgelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage

40 8 6 8 63

24 24 38%

Bedrijfsinvesteringszones (BIZ) Volgens de Wet op de bedrijfsinvesteringszones (BIZ) kan de gemeenteraad onder de naam BIZ- bijdrage een belasting instellen binnen een bepaald gebied in de gemeente. Per gebied wordt een verordening opgesteld. Een verordening heeft een maximale looptijd van 5 jaar. In totaal kent de gemeente 7 BIZ verordeningen; Puttershoek, Zuid-Beijerland, Oud-Beijerland de Bosschen, Oud- Beijerland Hoogerwerf, Strijen, 's Gravendeel en Numansdorp.

Reclamebelasting Reclamebelasting geldt alleen voor niet-woningen in een aangewezen gebied (het centrum van OudBeijerland). De opbrengsten zijn bestemd voor de stichting Centrummanagement Oud-Beijerland. Hierover is met de stichting een overeenkomst gesloten. Het tarief voor reclamebelasting bestaat uit een vast bedrag en variabelbedrag, gekoppeld aan de WOZ-waarde. Het vaste deel is gecorrigeerd voor de inflatiecorrectie en bedraagt in 2024 € 347 (€ 337 in 2023). Bij het variabele deel is eveneens rekening gehouden met de inflatiecorrectie. Dit tarief komt uit op € 1,76 (€ 1,71 in 2023) per € 1.000 WOZ-waarde boven € 250.000, met een maximum van € 1.370 (€ 1.330 in 2023).

Kwijtschelding De Invorderingswet 1990, de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 en de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen geven het wettelijk kader waarbinnen de gemeente belastingen kan kwijtschelden. Dit is vastgelegd in de Kwijtscheldingsverordening. Hierin is opgenomen dat het percentage de kosten van bestaan op 100% van de bijstandsnorm is gesteld. Dit is het wettelijk maximum. Kwijtschelding is in gemeente Hoeksche Waard mogelijk voor: • OZB; • RZB; • Rioolheffing; • Hondenbelasting, alleen voor de eerste hond; • Afvalstoffenheffing tot een maximaal bedrag van €266; • Leges voor een Nederlandse identiteitskaart; • Leges voor het aanvragen van een gehandicaptenparkeerkaart; • Leges voor de aanvraag van een gehandicaptenparkeerplaats op kenteken.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

71/176

3.2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Met risicomanagement krijgt de gemeente inzicht in de risico’s. Doel is het vergroten van het risicobewustzijn, het beheersen van de risico’s en het kunnen bepalen van een volledig en goed onderbouwd weerstandsvermogen. Inzicht in de risico's stelt ons in staat om verantwoorde besluiten te nemen. Dat betekent: risico’s staan in de juiste verhouding tot de vermogenspositie.

Beleidskader & Verordeningen Nota risicomanagement gemeente Hoeksche Waard 2019.

Professionalisering Om goed te kunnen sturen en onze doelen te kunnen realiseren, is risicomanagement een wezenlijk onderdeel van onze organisatie. In het kader van de invoering van de Rechtmatigheidsverantwoording is het project Three Lines gestart. Risicomanagement is een onderdeel hiervan en wordt in dit traject meegenomen.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin een gemeente in staat is financiële tegenvallers (risico’s) op te vangen, zonder dat de normale bedrijfsvoering daardoor wordt aangetast. Het weerstandsvermogen is het resultaat van een vergelijking tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de financiële gevolgen van de risico’s. Onderstaand schema verduidelijkt dit:

Beschikbare weerstandscapaciteit Gemeente Hoeksche Waard heeft financiële middelen beschikbaar uit de algemene reserve om onverwachte en hoge kosten te dekken. Hiervoor hoeven we het beleid en begroting niet aan te passen. Dit geeft het volgende beeld voor de beschikbare weerstandscapaciteit:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

72/176

X €1.000 Weerstandscapaciteit

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve Algemene reserve weerstandsvermogen

84.479 9.700

84.215 9.700

80.815 9.700

80.815 9.700

Totale weerstandscapaciteit

94.179

93.915

90.515

90.515

Bij de berekening van de weerstandscapaciteit houden we de stand van de algemene reserve aan. Deze is gelijk aan de staat van reserves en voorzieningen per 31 december van de betreffende jaarschijven.

Inventarisatie risico’s Om de risico's van onze organisatie in kaart te brengen wordt het risicoprofiel twee keer per jaar, bij de Programmabegroting en de Jaarstukken, geactualiseerd door een uitvraag in de organisatie. Het geactualiseerde risicoprofiel wordt ingevoerd in het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem). Het verhogen van het risicobewustzijn binnen de organisatie is een vervolgstap voor het professionaliseren van risicomanagement. Het risico-denken integreren in de processen is daarbij van belang. Het inventariseren van risico’s is dan een doorlopend proces, waarbij wij de risico’s systematisch en cyclisch in beeld brengen. Sturing van de organisatie en het op een verantwoorde wijze nemen van besluiten is niet mogelijk zonder inzicht in de risico’s die het behalen van de doelstellingen van de gemeente in de weg staan. Het risicoprofiel van onze organisatie uit 73 risico’s met een totaal financieel maximum van €35,8 miljoen. In onderstaand overzicht worden de 10 risico’s weergegeven met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit Het totaal van deze 10 risico’s is € 13,5 miljoen. Het totaal van de overige 63 risico’s is €22,3 miljoen. Deze bestaan voornamelijk uit risico’s met een lage financiële impact en kleine kans.

Deze risico’s zijn dan ook niet van grote invloed op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Pro gram ma Meer dere pro gram ma's

Risico oorzaak Door hogere kosten voor grondstoffen, brandstoffen, lonen en materialen blijven stijgen en de hogere eisen met betrekking tot duurzaamheidsmaatregelen stijgen

Risico gebeurtenis

Financieel gevolg

Door duurdere grondstoffen, loonkosten, materiaalkosten en brandstof kosten zijn de prijzen fors gestegen. Door het uitstellen van werkzaamheden door o.a. gebrek aan kwalitatief goed personeel

Door stijgende kosten ontstaan budgetoverschrijdingen

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

Financieel Maximum Imago schade Vertraging van de werkzaamheden. Langer overlast voor de omgeving wat leidt tot klachten. Beeldkwaliteit openbare ruimte verslechterd.

Maatregelen

Kans 70%

€ 5.000.000

73/176

Pro gram ma

Risico oorzaak

Risico gebeurtenis

Financieel gevolg

bouwkosten en kosten voor onderhoud openbare ruimte.

stijgen de kosten voor de uitvoering. Ook worden contracten eerder beëindigd dan de looptijd doordat opdrachtnemer niet kan leveren wat is overeen -gekomen.

0. Bestuur en Onder steun ing

Verbonden partijen/ gemeenschap pelijke regelingen hebben exploitatie tekorten.

De opgaven aan de verbonden partijen/ gemeen schappelijke regelingen kunnen niet binnen de budgetten van hun eigen begroting uitgevoerd worden.

Gemeente moet een aanvullende bijdrage in het exploitatietekort doen.

6. Sociaal Domein

Ontoereikend macrobudget SZW, verdeelproblematiek gebundelde uitkering en een eigen risico drempel van 7,5%.