Programmabegroting 2024-2027

Hoger aantal uitkeringsgerechtigden en/of prijs per uitkering dan in verdeelmodel SZW.

Tekort op gebundelde uitkering.

6. Sociaal Domein

Wmo is een openeinderege ling. Meer inwoners hebben recht op een vergoeding vanuit de Wmo / Sociaal Domein

Door diverse ontwikkelingen (autonome groei, wijzigingen in het sociaal domein en meer taken vanuit het rijk) toename van het aantal aanvragen, gebruikers van de Wmo

Meer aanvragen zorgt voor meer druk op de beschikbare mensen en middelen.

2. VerkeerVervoer en Open

Boomwortels drukken bestrating omhoog, verzakking

Een bewoner van de gemeente leidt hierdoor fysieke

Ingediende claims in verband met materiële en fysieke schade.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

Financieel Maximum Imago schade

Maatregelen

Kans

Bewaking via de P&C cyclus vanuit de rapportages van de verbonden partijen inclusief de risicoanalyse

50%

€ 1.500.000

50%

€ 1.300.000

50%

€ 1.000.000

50%

€ 1.000.000

Monitoring trends en ontwikkelingen

74/176

Pro gram ma

Risico oorzaak

Risico gebeurtenis

Financieel gevolg

Financieel Maximum Imago schade

Maatregelen

Kans

Zo snel mogelijk inzicht creeëren in de effectiviteit van de ingezette maatregelen. Het verder verstevigen van de sociale basis.

50%

€ 900.000

bare Ruimte

bestrating door bijvoorbeeld regenval of inklinking. Takken vallen van bomen.

of materiële schade.

6. Sociaal Domein

Vanuit het transformatieplan jeugd en de ontwikkel opgaven zijn (lokale) maatregelen en activiteiten ingezet om besparingen te generaliseren om de kosten van de jeugdhulp te temperen. Het risico bestaat dat deze maatregelen minder besparingen opleveren en/of er meer tijd nodig is om deze besparingen te behalen.

De ingeboekte besparingen zoals beschreven in het lokale transformatie plan en ontwikkel opgaven worden maar gedeeltelijk behaald.

Het minder opleveren van de besparingen en/of het later oplever van besparingen heeft nadelige gevolgen voor het financiële kader.

4. Tijdens de bouw Onderwijs van de Brede School heeft de voormalige gemeente Strijen de BTW op de bouw verrekend in de aangifte. De Belastingdienst heeft een naheffingsaanslag opgelegd waartegen wij bezwaar hebben aangetekend.

De Hoge Raad stelt de gemeente in het ongelijk en de Belastingdienst mag een naheffing opleggen aangaande de verrekende BTW op de bouw van de Brede School

De gemeente loopt het risico dat een naheffing moet worden betaald.

50%

€ 850.000

8. Volks huis vesting, Ruim telijke orde ning en Stede-

Minder aanvragen omgevings vergunningen.

Minder inkomsten wabo leges.

70%

€ 500.000

Invoering Omgevingswet in 2021 waardoor er meer vergunningsvrij gebouwd of verbouwd mag worden.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

75/176

Pro gram ma

Risico oorzaak

Risico gebeurtenis

Financieel gevolg

De kosten in 2023 zijn toegenomen als gevolg van de sterk gestegen tarieven. Binnen de jeugdhulp heeft een cao correctie plaatsgevonden met terugwerkende kracht

Hogere kosten door de cao correctie en hogere stijging tarieven dan verwacht

Financieel Maximum Imago schade

Maatregelen

Kans

lijke vernieuwing 6. Sociaal Domein

Zowel de huidige cao stijging als de correctie met terugwerkende kracht vallen hoger uit dan de ova indexering. Landelijk ligt er een afspraak goed opdrachtgever schap onder waarin is afgesproken dat deze cao stijgingen betaald worden door de opdrachtgever

AlgeOnbevoegd Verlies van mene verstrekken van privacy dek gegevens, gevoelige kings verkeerd gebruik gegevens middelen van wachtwoor den of hacken van systemen door gebrekkige naleving procedures Algemene verordening gegevensbescherming en Baseline Informatie beveiliging

Claims bij openbaar worden gegevens of verlies van gegevens. Boete van de Autoriteit Persoons gegevens

Negatieve publiciteit

Investeren in bewustwording privacy en infor matie veiligheid. Implementeren, borgen en toezien op naleving maatregelen.

70%

€ 481.400

30%

€ 1.000.000

Totaal top-10 risico's

€ 13.531.400

Totaal overige risico's

€ 22.269.824

Totaal

€ 35.801.224

Risicospreiding Bij alle geïnventariseerde risico’s staat onder welk programma het risico valt. De risicospreiding per programma ziet er als volgt uit:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

76/176

Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen zijn ingedeeld, plaatsen we in een risicokaart. Deze kaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s in het desbetreffende vak van de risicokaart. Een risico in het groene gebied vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico met een score in het oranje gebied vraagt wél om aandacht. Een risico met een score in het rode gebied vereist directe aandacht omdat dit de continuïteit van de organisatie bedreigt. Het grootste risico's van de gemeente Hoeksche Waard bevindt zich in het donker oranje vlak. Het grootste risico heeft betrekking op het stijgen van de kosten voor de uitvoering van werkzaamheden door hogere materiaalprijzen en een tekort aan kwalitatief personeel. Dit risico bedreigt niet direct de continuïteit van de organisatie maar legt wel een grote druk op het structurele exploitatie saldo.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

77/176

Benodigde weerstandscapaciteit We bepalen met behulp van een risicosimulatie hoeveel middelen nodig zijn om de risico’s af te dekken op basis van de geïnventariseerde risico’s en de risicowaardering (kans x financieel gevolg). De risicosimulatie is essentieel omdat het reserveren van het maximale bedrag € 35.801.224,- (zie de risico- inventarisatie) ongewenst is. Uitgangspunt bij de risicosimulatie is het gegeven dat de geïdentificeerde risico’s nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit wordt gemaakt door middel van een Monte Carlorisicosimulatie. De risicosimulatie is uitgevoerd op basis van de ingevoerde risico’s en hun kans x impact. Bij een risicosimulatie wordt denkbeeldig op basis van individuele kansverdelingen per risico 100.000 keren de werkelijkheid nagebootst. Dit leidt tot een nieuwe gezamenlijke kansverdeling die alle risico’s uit het gehele risicoprofiel omvat. Uitgangspunt is dat we risico’s met 90% mate van zekerheid willen afdekken. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een weerstandscapaciteit van € 9.700.00. De risico's met betrekking tot de grondexploitaties zijn bij de risico-inventarisatie niet aangeleverd en dan ook niet meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.

Benodigde weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit algemeen Totaal benodigde weerstandscapaciteit

€ 9.700.000 € 9.700.000

Ratio weerstandsvermogen Voor de uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen geldt de ratio: Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

78/176

De ratio ziet er als volgt uit: Ratio weerstandsvermogen

2024

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio

€ 94.179.000 € 9.700.000 9,71

De notitie Risicomanagement bepaalt dat de ratio van het weerstandsvermogen voldoende moet zijn (tussen de 1,0 en 1,4). De huidige ratio van 9,71% voldoet ruimschoots aan deze doelstelling. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit om in de categorie voldoende te vallen is 1,0 x de benodigde weerstandscapaciteit.

Basisset financiële kengetallen Het BBV schrijft voor dat we een uniforme basisset met 5 financiële kengetallen opnemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. De volgende tabel geeft de basisset financiële kengetallen weer. Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Kengetallen:

2024

2025

2026

2027

Netto Schuldquote

59%

64%

80%

88%

Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

50%

55%

71%

79%

Solvabiliteitsratio

49%

47%

41%

36%

Structurele Exploitatieruimte

0%

0%

-6%

-6%

Grondexploitatie

1%

0%

0%

0%

Belastingcapaciteit

83%

83%

84%

84%

Sturing met financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de “financiële gezondheid” van de gemeente. De afzonderlijke kengetallen zeggen echter weinig. We bekijken de kengetallen daarom altijd in samenhang met elkaar. In het algemeen geldt dat er weinig ruimte is voor financiële bijsturing bij een hoge schuld, structurele lasten die hoger zijn dan de structurele baten en hoge woonlasten. Heeft een gemeente geen of weinig schulden, een goed gevulde bankrekening en zijn de baten vrijwel ieder jaar even hoog of iets hoger dan de lasten? Dan staat een gemeente er over het algemeen goed voor. Met behulp van de 5 financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kunnen we een goed globaal beeld schetsen van onze financiële positie. Vanuit het globale beeld kunnen eventuele aandachtspunten aanleiding zijn om maatregelen te treffen. In onderstaande infographic is de betekenis én samenhang van de financiële kengetallen uiteengezet

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

79/176

Tabel normen en signaleringswaarden Voor de financiële kengetallen heeft de VNG normen opgesteld. De provincie Zuid-Holland geeft signaleringswaarden. Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen weer van onze gemeente ten opzichte van deze normen en signaleringswaarden:

Financiële positie gemeente Hoeksche Waard Op basis van de uitkomsten van de financiële kengetallen en de weerstandsratio kunnen we concluderen dat onze financiële positie ruim voldoende is: • Gemeente Hoeksche Waard beschikt over voldoende eigen vermogen. • Onze schuldenlast is relatief gering, maar neemt naar verwachting wel toe de komende jaren door het aantrekken van nieuwe externe financiering in het kader van het verwachte investeringsprogramma • Er is voldoende vermogen om aan onze financiële verplichtingen te kunnen voldoen. • Er is ruimte voor eventuele verhogingen van eigen belastingen. • Het aandeel van de grondexploitaties op onze totale begroting is relatief (zeer) klein. • De structurele exploitatieruimte staat onder druk de komende jaren, met name als gevolg van sterk teruglopende inkomsten vanuit het Rijk (gemeentefonds) Het beeld dat uit de basisset van kengetallen volgt, laat verder geen bijzondere aandachtspunten zien. We hoeven daarom geen maatregelen te treffen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

80/176

3.3 Onderhoud Kapitaalgoederen Openbare ruimte De openbare ruimte is als het ware de ‘tuin’ van onze inwoners Kapitaalgoederen in de openbare ruimte vormen het gezicht van de gemeente. Ook zijn ze een middel om de doelen uit de programma’s te realiseren. De Hoeksche Waard heeft een grondoppervlakte van circa 32.371 hectare. De gemeente heeft daar een aanzienlijk deel van in beheer. Binnen dat deel wonen, werken en recreëren we.

Vastgoed Naast de openbare ruimte, heeft de gemeente ook vastgoed in eigendom. Dat is noodzakelijk voor de huisvesting van maatschappelijke organisaties en natuurlijk ook voor onze eigen organisatie. Denk hierbij aan dorpshuizen, sporthallen, gymzalen, zwembaden, gemeentehuizen, etc. Het gemeentelijk vastgoed heeft waarde en levert huurinkomsten op, maar kost ook geld voor onderhoud, verduurzaming en renovatie en/of nieuwbouw. Onderhoud op basis van meerjarenonderhoudsplannen Het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is erop gericht de gebouwen in de gewenste conditie te brengen en te behouden, achterstallig onderhoud te voorkomen en vroegtijdig inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingskosten over een langere periode. We streven naar het handhaven van een sober en doelmatig kwaliteitsniveau. Het minimaal gewenste onderhoudsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de Nederlandse norm 'Conditiemeting gebouwde omgeving (NEN 2767)'. Voor gebouwen die hoogstwaarschijnlijk worden afgestoten of gesloopt, geldt dat die alleen met de hoogst noodzakelijke maatregelen in stand worden gehouden. Het onderhoud aan deze gebouwen is vooral gericht op repareren indien noodzakelijk. Het onderhoud aan gebouwen wordt uitgevoerd op basis van meerjarenonderhoudsplannen (mjop's).

Een meerjarenonderhoudsplan is een vertaling van de gewenste kwaliteit (conditiescore 3) naar noodzakelijke onderhoudsactiviteiten en daarvoor benodigde budgetten, ingepland over meerdere jaren. De planhorizon van een meerjarenonderhoudsplan is 30 jaar waarbij elke vier jaar een actualisatie plaatsvindt. Het meerjarenonderhoudsplan maakt onderscheid in klein en groot onderhoud. Voor goed onderhoud aan gemeentelijk vastgoed is nodig: • toekomstvisie gemeentelijk vastgoed (doorlichting gemeentelijke vastgoedportefeuille); • voldoende budget voor klein en groot onderhoud.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

81/176

Risico’s Openbare ruimte De budgetten voor de openbare ruimte baseren we op het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte dat in 2023 geactualiseerd wordt. Deze budgetten zijn geindexeerd conform de jaarlijkse begrotingsuitgangspunten. Gezien de prijsstijgingen op de martkt is het risico dat de opgenomen budgetten in de begroting 2024 niet toereikend zijn. In de risicoparagraaf is een aantal risico’s opgenomen. De kosten als deze risico's werkelijkheid worden, zijn niet opgenomen in de reguliere budgetten. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, staat het behoud van kennis en kunde onder druk. Ook in de uitvoering zien we dat de servicenormen en geplande tijdspaden niet haalbaar zijn, ook als we gebruik maken van diensten van derden. Vastgoed Voor het gemeentelijk vastgoed zijn meerjarenonderhoudsplannen (mjop's) opgesteld. Daarnaast is de huidige energetische kwaliteit van onze gebouwen in kaart gebracht met daarbij een grove indicatie/ verkenning van de mogelijke verbetermaatregelen voor verduurzaming. Door de gemeentelijke vastgoedportefeuille door te lichten, kan er meer duidelijkheid komen over de vraag of panden wel of niet (op termijn) afgestoten kunnen worden. Zo lang daarover (op pandniveau) onzekerheid bestaat, is onzeker of bepaalde panden wel of juist niet (meer) op het gewenste onderhoudsniveau van conditiescore 3 moeten worden onderhouden en verduurzaamd moeten worden.

Uiteraard geldt dit voor een relatief kleiner deel van het gemeentelijk vastgoed en zal altijd sprake zijn van een zekere dynamiek in de vastgoedportefeuille van de gemeente. Als gevolg van mondiale problemen is de inflatie sterk gestegen en zijn 'mens' en 'materiaal' schaars. Ook als het om onderhoud gaat. De budgetten, gebasseerd op de meerjarenonderhoudsplannen, zijn niet toereikend. De meerjarenonderhoudsplannen worden in 2024 geactualiseerd. Verder was tot voor kort nog niet voor elk pand een meerjarenonderhoudsplan opgesteld. Dat is inmiddels wel gedaan.

Beheerplannen en beheerssystemen Openbare ruimte Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit binnen de kaders van het integraal beleidsplan openbare ruimte. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk om de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en bij te sturen. Ook is een beheersysteem nodig om het vereiste jaarlijkse budget te kunnen bepalen. Op diverse momenten in het jaar is er behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Vanuit het beheersysteem gebruiken we die benodigde informatie ook om het beleidsplan te actualiseren. De beheerdata voor het planmatig onderhoud halen we uit een beheersysteem. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over een aantal beheersystemen voor de verschillende elementen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

82/176

De volgende tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste onderdelen van bestaande beleids- en beheerplannen in de Hoeksche Waard. In het integraal beleidsplan van 2020 heeft de harmonisatie van de plannen vande voormalige gemeenten plaatsgevonden. Overzicht beleid-/beheerplannen op verschillende vakgebieden

Looptijd

Integraal beleidsplan openbare ruimte

2021-2025

Gemeentelijk rioleringsplan (grp)

2021-2025

Begraafplaatsbeleid

2021-2040

A Wegen en civieltechnische kunstwerken Beleidskader Kerncijfers Wij gebruiken een beheersysteem voor het beheer van de wegen. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Areaal

Asfalt verharding Elementen verharding Half open verharding Beton verharding

883.562 m2 3.394.575 m2 57.317 m2 14.073 m2

Beleid en beheer Wegen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het wegenonderhoud is gebaseerd op de beleidsuitgangspunten uit het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte 2021-2025. Voor de jaren t/m 2026 is door de raad extra geld beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls van de wegen. Kwaliteit Het doel is om de bestrating minimaal op het kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het kenniscentrum voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde niveau B. Dit niveau komt neer op een verharding in redelijke staat die voldoet aan de kwalificatie ‘heel en veilig’. Comfort en uitstraling zijn hierbij minder van belang. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. In de komende jaren geven we de wegen, waar nodig, een kwaliteitsimpuls en realiseren we in de hele gemeente het vastgestelde kwaliteitsniveau. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren. Deze inspectie is in lijn met de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. Zo beoordelen we alle wegen op dezelfde manier, onafhankelijk van de vraag wie er inspecteert. De resultaten van de weginspectie vormen de basis voor het actualiseren van het onderdeel ‘wegen’ in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

83/176

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed wegen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘wegen’: X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Wegen Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

2.109 -229 8.621

2.644 11 8.513

3.258 -8 8.558

3.566 13 8.558

Totaal

10.501

11.168

11.808

12.137

B Riolering Beleidskader Kerncijfers De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van de riolering. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Areaal

Vrijverval riolering Lozingsconstructies Bergbezinkvoorzieningen Gemalen (hoofd- en wijk) en drukgemalen Persleidingen Drukriolering Drainage Peilbuizen grondwater Kolken (worden 2x per jaar gereinigd) Lijngoten

554 kilometer 228 stuks 25 stuks Ca. 1900 stuks 31 kilometer 201 kilometer 12 kilometer 116 stuks Ca. 40.000 stuks 2 kilometer

Beleid De riolering onderhouden we op basis van de geldende wettelijke verplichtingen van het in 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025. Met de vaststelling van dit GRP zijn de onderhoudscycli en de vervangingsplanning volledig geharmoniseerd. De rioolheffing is voor alle inwoners van de Hoeksche Waard gelijk. In 2026 wordt een nieuw GRP van kracht. Met alle prijsstijgingen die we nu om ons heen zien, is de verwachting dat er dan een flinke stijging van de rioolheffing noodzakelijk is. In het GRP is beleid opgenomen voor klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee richten we ons op de doelstelling dat in 2050 heel Nederland klimaatadaptief is ingericht. Voor alle nieuwbouwlocaties geldt dat ze klimaatadaptief worden ingericht op basis van het Convenant Klimaatadaptief Bouwen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

84/176

Beheer Het in 2020 vastgestelde Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de riolering. Kwaliteit Het doel is om de riolering minimaal op kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen moeten we voldoende waarborgen. Storingen aan gemalen komen direct binnen bij een centrale post. Deze verhelpen we binnen 24 uur. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het rioolstelsel, laten we (video-)inspecties uitvoeren. Deze inspecties geven een beeld van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het riool. De resultaten zijn gebruikt als basis voor het GRP en het Integrale beleidsplan Openbare Ruimte in combinatie met aanvullende informatie zoals leeftijd, hydraulische berekeningen en storingen. De cyclus van reinigen en inspecteren is 20 jaar. Per jaar inspecteren en reinigen we 25 km riolering en vervangen we ca. 4 km riolering. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed riolering In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘riolering': X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Riolering Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

2.109 -653 2.800

2.285 -596 2.769

2.396 -265 2.800

2.514 -68 2.800

Totaal

4.255

4.458

4.931

5.246

C Water Beleidskader Onder het beleidskader water vallen de volgende thema’s: • Havens • Beschoeiingen • Waterkwaliteit • Waterringen (verwijderen plantengroei watergangen) • Baggerwerken Onder het beleidskader civieltechnische kunstwerken vallen de volgende thema's: • Bruggen, steigers en vlonders • Duikers • Stuwen en gemalen • Muren en keerwanden

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

85/176

Kerncijfers De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van het openbaar water en civieltechnische kunstwerken. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Areaal

Watergangen (baggeren) Beschoeiingen Watergangen (Bestrijding waterplanten/eendenkroos) Havens Aanlegsteigers en pontons

125 kilometer 147 kilometer 125 kilometer 16 stuks (waarvan 2 buiten gebruik) 9 stuks

Omschrijving civieltechnisch kunstwerk

Areaal

Bruggen, steigers en vlonders Duikers Stuwen en gemalen Muren en keerwanden

272 stuks 15.500 m1 90 stuks 2.770 m1

Beleid en beheer Het beleid rondom het beheer en onderhoud is opgenomen in het integraal beleidsplan openbaar gebied. We onderhouden alle voorzieningen op kwaliteitsniveau B (basis). Kwaliteit We beheren de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis) zoals is vastgesteld door de raad. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit, laten we elke 4 jaar inspecties uitvoeren. Deze inspecties zijn onafhankelijk en vormen de basis voor de onderhouds- en vervangingsplanning. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed water In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed water: X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Water Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

358 -10 100

454 -348 183

527 708 183

547 9 183

Totaal

448

289

1.418

739

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

86/176

D Groen Beleidskader Kerncijfers De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van het openbaar groen. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Areaal

Beplantingen Bomen Gras

783.260 m2 31.419 stuks 3.309.785 m2

Het areaal bomen wijkt af van eerdere overzichten. In het verleden werd het areaal bomen in bosplantsoenen geschat en opgeteld bij het aantal geregistreerde bomen. Vanaf dit jaar maken we de keuze alleen de in het beheersysteem opgenomen bomen te vermelden in de paragraaf kapitaalgoederen. Dit betekent niet dat er een afname is van bomen in bosplantsoen. Beleid en beheer De uitgangspunten voor het onderhoud en beheer van het groen zijn opgenomen in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte. Kwaliteit We onderhouden de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis). De onderhoudscontracten die we hebben afgesloten met aannemers zijn op dit kwaliteitsniveau gebaseerd. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het openbaar groen, laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole). Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed groen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘groen’: X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Groen Kapitaallasten Mutatie reserve Onderhoudskosten

592 -283 5.998

690 -268 5.998

780 -268 5.998

783 -168 5.998

Totaal

6.307

6.420

6.510

6.613

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

87/176

E Gebouwen Beleidskader Kerncijfers De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat per 1 januari 2024 uit 113 panden. Beleid Beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed is ondergebracht bij Bres Accommodaties B.V. Het groot onderhoud voor het gemeentelijk vastgoed, het beleid en de dekking van het exploitatietekort van Bres is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De doorlichting van de gemeentelijke vastgoedportefeuille helpt, onder meer, bij het inzichtelijk maken van wat de gemeente (en maatschappelijke organisaties) nodig heeft op gebied van huisvesting voor de uitvoering van de inhoudelijke producten. Aan de andere kant wordt duidelijk wat de inhoudelijke beleidskeuzes voor gevolgen hebben voor de vastgoedportefeuilles (baten en lasten). Beheer Een actueel, eenduidig en volledig inzicht in de vastgoedportefeuille is noodzakelijk om financiële middelen voor onderhoud op een verantwoorde, integrale en effectieve wijze onderhoud in te kunnen zetten. Er zijn meerjarenonderhoudsplannen vastgesteld met de daarbij behorende budgetten voor groot en klein onderhoud. Kwaliteit Gemeente Hoeksche Waard heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheren en onderhouden we uiteraard volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit).

In principe is de kwaliteitsnorm sober (niet uitbundig en niet meer dan nodig) en doelmatig. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de norm NEN-2767 ‘Conditiemeting gebouwde omgeving’. Voor gebouwen die (op termijn) worden gesloopt of afgestoten, is een lager onderhoudsniveau acceptabel. Daarnaast is het beleid om de gebouwen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. De meerjarenonderhoudsplannen worden aan de hand van NEN-2767 inspecties eens in de vier jaar geactualiseerd. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed gebouwen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘gebouwen’:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

88/176

X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Gebouwen Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

4.285 -120 228

4.228 -88 228

4.349 15 228

4.343 181 228

Totaal

4.393

4.369

4.592

4.753

F Begraafplaatsen Beleidskader Kerncijfers Gemeente Hoeksche Waard heeft 24 begraafplaatsen in beheer en onderhoud. Op 16 daarvan wordt actief begraven. We beheren ongeveer 30.000 graven. De gemeente gebruikt het administratiepakket Begraven van Centric Voor het beheer en de administratie van de begraafplaatsen. Het areaal op de begraafplaatsen is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Areaal

Asfalt verharding Beton verharding Elementen verharding Half- of onverhard Bomen Beplanting Grassen

23.017 m2 146 m2 25.127 m2 10.046 m2 1.585 stuks 49.371 m2 77.728 m2

Het areaal bomen wijkt af van eerdere overzichten. In het verleden werd het areaal bomen in bosplantsoenen geschat en opgeteld bij het aantal geregistreerde bomen. Vanaf dit jaar maken we de keuze alleen de in het beheersysteem opgenomen bomen te vermelden in de paragraaf kapitaalgoederen. Dit betekent niet dat er een afname is van bomen in bosplantsoen. Beleid In 2020 is een geharmoniseerd begraafbeleid vastgesteld dat in 2021 is ingegaan. In 2023 is het beleid, inclusief de regelgeving, geëvalueerd. Hieruit is een aantal kleine wijzigingen in de regelgeving voortgekomen. Beheer Het in 2020 vastgestelde begraafplaatsenbeleid vormt de leidraad voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. We werken volgens een uitvoeringskalender met meerjarenplanning op basis van de behoefte en capaciteit.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

89/176

Kwaliteit Begraafplaatsen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau A. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de begraafplaatsen, laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen op de begraafplaatsen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVCinspectie (boomveiligheidscontrole). Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed begraafplaatsen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed begraafplaatsen: X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Begraafplaats Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

134 -96 904

142 -45 823

142 -107 872

140 -93 872

Totaal

942

920

907

919

G Buitensportaccommodaties Beleidskader Kerncijfers We gebruiken een beheersysteem voor het beheer van buitensportaccommodaties. Omschrijving

Areaal

Bomen Beplanting Grassen Sportvelden (gras, kunstgras, etc..) Verharding

717 stuks 69.050 m2 235.292 m2 570.000 m2 75.178 m2

Het areaal bomen wijkt af van eerdere overzichten. In het verleden werd het areaal bomen in bosplantsoenen geschat en opgeteld bij het aantal geregistreerde bomen. Vanaf dit jaar maken we de keuze alleen de in het beheersysteem opgenomen bomen te vermelden in de paragraaf kapitaalgoederen. Dit betekent niet dat er een afname is van bomen in bosplantsoen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

90/176

Beleid Buitensportaccommodaties beheren en onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beleid van de voormalige gemeenten zolang dit nog niet is geharmoniseerd. Het beleid van beheer buitensportaccommodaties verschilt behoorlijk per voormalige gemeente. In Binnenmaas lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. De (financiële) verantwoordelijkheid voor het renoveren van de sportvelden lag echter bij de gemeente Binnenmaas. In Korendijk lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud en het renoveren van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. Gemeente Cromstrijen had een contract met een vereniging over het onderhoud en renovatie van de velden. Bij een andere vereniging verzorgde de gemeente zelf het onderhoud. De opstallen waren voor de vereniging zelf. In de andere voormalige gemeenten zorgde de gemeente voor het gehele proces: onderhoud van de velden en de gebouwen en de vervangingsinvesteringen. Beheer In 2020 t/m 2023 is het beheer doorgegaan zoals dit geregeld was door de voormalige gemeentes. Het streven is om in 2024 de beschikbare plannen te bundelen tot één nieuw geactualiseerd beleids- en beheerplan buitensportaccommodaties voor gemeente Hoeksche Waard.

Kwaliteit Het streefdoel voor de buitensportaccommodaties voor de gehele Hoeksche Waard is minimaal kwaliteitsniveau basis. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het CROW vastgestelde niveau B. Om de kwaliteit van de sportvelden te waarborgen, plannen we jaarlijks met de verenigingen een visuele inspectie. Tijdens die inspectie beoordelen we de onderhoudsstaat van de buitensportaccommodaties. Het uitgangspunt is handhaving van het kwaliteitsniveau ‘basis’. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed buitensportaccommodaties In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed buitensportaccommodaties: X €1.000

Buitensportaccommodaties Kapitaallasten Onderhoudskosten Totaal

B2024

B2025

B2026

B2027

949 646

1.134 646

1.234 646

1.359 646

1.595

1.780

1.880

2.005

Samenvatting De totale kosten per kapitaalgoed zijn als volgt:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

91/176

X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Begraafplaats Buitensportaccommodaties Gebouwen Groen Riolering Water Wegen

942 1.595 4.393 6.307 4.255 448 10.501

920 1.780 4.369 6.420 4.458 289 11.168

907 1.880 4.592 6.510 4.931 1.418 11.808

919 2.005 4.753 6.613 5.246 739 12.137

Totaal

28.441

29.404

32.046

32.412

Grafisch geeft dit het volgende beeld: Totaal per kapitaalgoed 2024

Begraafplaats Buitensportaccommodaties Gebouwen Groen Riolering Water Wegen

De totale kosten per categorie zijn als volgt:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

92/176

X €1.000 B2024

B2025

B2026

B2027

Kapitaallasten Mutatie reserve en voorzieningen Onderhoudskosten

10.535 -1.391 19.297

11.577 -1.334 19.161

12.686 75 19.285

13.253 -126 19.285

Totaal

28.441

29.404

32.046

32.412

Grafisch geeft dit het volgende beeld: Totaal per categorie 2024 25.000 19.297

20.000

15.000 10.535 10.000

5.000

0 -1.391 -5.000 Kapitaallasten

Mutatie reserve en voorzieningen

Onderhoudskosten

B2024

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

93/176

3.4 Financiering Algemeen De financieringsparagraaf is een belangrijk hulpmiddel bij het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet is de financieringsfunctie van de gemeente alleen bedoeld voor het uitvoeren van de publieke taken. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut. In 2023 heeft de gemeenteraad het geactualiseerde Treasurystatuut vastgesteld.

Beleidskader en verordeningen • • • • • • • •

Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) Besluit lening voorwaarden decentrale overheden Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Wet Ruddo) Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) Regeling schatkistbankieren decentrale overheden Financiële verordening Treasurystatuut

Rentevisie Het rentepercentage voor leningen met een looptijd korter dan een jaar is op dit moment positief. Dit houdt in dat de gemeente voor het aangaan van kasgeldleningen rente betaald. Voor langlopende geldleningen met een looptijd van 25 jaar is de rente (afgerond) 3,71%.

Dienstverlening BNG Met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten hebben we een raamovereenkomst met geïntegreerde dienstverlening. Deze dienstverlening omvat: • Elektronisch betalingsverkeer via een rekening-courant • Kort-kredietarrangementen (daggeldverstrekking en –opname, kasgeldleningen en termijndeposito’s) • Langlopende kredietverlening • Een online informatiedienst

Schatkistbankieren Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Onder overtollige middelen verstaat het Rijk bedragen groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Voor 2024 is dit bedrag voor gemeente Hoeksche Waard berekend op € 4,9 miljoen. Er is daarmee geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. Die overtollige middelen mogen wij alleen in rekening-courant en via deposito’s bij de schatkist aanhouden. Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft. Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

94/176

staatsschuld. Door het schatkistbankieren kunnen decentrale overheden ook hun beleggingsrisico’s verder verminderen. Deze situatie kan zich in onze gemeente overigens niet voordoen. In het Treasurystatuut is een verbod op risicovolle beleggingen en derivaten opgenomen. Voor de uitvoering van het schatkistbankieren, is een SKB-werkrekening geopend bij de BNG . Overtollige gelden worden hier dagelijks naartoe afgeroomd. De BNG blijft ook de overige geldhandelingen verzorgen zoals betalingen en ontvangsten.

Rentekostenverdeling De rentekosten worden tegen 0,41% ten laste van het taakveld gebracht op basis van de boekwaarde van de vaste activa. Deze omslagrente berekenen we als volgt: de aan de taakvelden toe te rekenen rente delen we door de boekwaarde van de vaste activa per 1 januari. De omslagrente rekenen wij vervolgens toe aan de activa. Bij de jaarrekening wordt bekeken of het gehanteerde rentepercentage juist is. Een renteresultaat geeft de mate waarin de externe rentelasten zijn toegerekend (verdeeld) in de begroting aan. (Bedragen x € 1.000) Begroting 2024

. A

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

B

De externe rentebaten

1.214 -/-

Totaal door te rekenen externe rente (a-b)

33 1.182

C1

Rente doorberekend aan grondexploitatie

-/-

-1

C2

Rente projectfinanciering toegerekend aan taakveld

-/-

-

Saldo door te rekenen externe rente (a-b-c)

1.183

D2

Rente over eigen vermogen

-

D1

Rente over voorzieningen

-

De aan taakvelden toe te rekenen rente

1.183

Boekwaarde investeringen per 1-1-2024

287.429

Berekend omslag% E

De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente

F

Renteresultaat op het taakveld treasury

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

0,41% -/-

1.181 -2

95/176

Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het Treasurystatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen. Deze vormen de basis voor alle transacties op dit gebied. Daarnaast geeft de Wet Fido normen voor het beperken van risico’s. Het belangrijkste risico in dit kader is het renterisico. Het kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen om het renterisico te beperken.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om de renterisico’s bij de vlottende schuld (schulden met een looptijd korter dan een jaar) te beheersen. De wettelijke toegestane omvang bedraagt 8,5% van de totale lasten van de begroting. De kasgeldlimiet per kwartaal is als volgt:

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

96/176

(Bedragen x € 1.000) 1e kw. 2024

2e kw. 2024

3e kw. 2024

4e kw. 2024

244.847

244.847

244.847

244.847

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

20.812

20.812

20.812

20.812

Maand 1

36.000

36.000

36.000

36.000

Maand 2

36.000

36.000

36.000

36.000

Maand 3

36.000

36.000

36.000

36.000

Maand 1

22.014

22.014

22.014

22.014

Maand 2

22.014

22.014

22.014

22.014

Maand 3

22.014

22.014

22.014

22.014

Maand 1

13.986

13.986

13.986

13.986

Maand 2

13.986

13.986

13.986

13.986

Maand 3

13.986

13.986

13.986

13.986

Gemiddeld saldo

13.986

13.986

13.986

13.986

Kasgeldlimiet

20.812

20.812

20.812

20.812

Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet

6.826

6.826

6.826

6.826

Primaire begroting per 1 januari 2024 Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag - in bedrag Vlottende korte schuld (1)

Vlottende middelen (2)

Saldo (1-2)

Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt een zodanige opbouw van de leningenportefeuille dat het risico door renteaanpassing en herfinanciering van leningen beperkt blijft. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering of renteherziening in aanmerking mag komen. De volgende tabel geeft de renterisiconorm voor 2024-2027 weer.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

97/176

(Bedragen x € 1.000) Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Stand van de begroting per 1/1

244.847

248.306

241.036

240.158

Vastgestelde percentage

20,00%

20,00%

20,00%

20,00%

Renterisiconorm

48.969

49.661

48.207

48.032

0

0

0

0

Aflossingen

833

833

833

833

Renterisico

833

833

833

833

48.136

48.828

47.374

47.199

Renteherzieningen

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

De tabel laat zien dat er geen sprake is van risico’s op het overschrijden van de renterisiconorm.

Uitgezette geldleningen Onderstaand een overzicht van de uitgezette geldleningen per risicogroep.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

98/176

Risicogroep

Restant schuld 1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

1-1-2027

6.206

6.206

6.206

6.206

SVn: blijversleningen

301

301

301

301

SVn: startersleningen

11.495

11.495

11.495

11.495

18.002

18.002

18.002

18.002

1.134

1.068

1.001

934

44

32

23

18

1.178

1.100

1.024

952

33

17

0

0

33

17

0

0

19.213

19.119

19.026

18.954

SVn: duurzaamheidsleningen

Sportverenigingen Woningfinanciering eigen personeel

Noodsteun

Totaal verstrekte geldenleningen

(Bedragen x € 1.000) * Exclusief Duurzaamheidsleningen á € 5,0 miljoen conform besluitvorming op 12 oktober 2023.

Garanties Onderstaand een overzicht van de verstrekte garanties per risicogroep.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

99/176

Risicogroep

Restant schuld waarborggemeente 1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

1-1-2027

Woningcorporaties met garantie WSW

50%

161.044

161.031

160.948

160.948

Zorginstellingen met garantie WSW

50%

30.926

30.926

30.926

30.926

Woningcorporaties zonder garantie WSW

100%

3.916

3.916

3.916

3.916

Zorginstellingen zonder garantie WSW

100%

1.350

1.350

1.350

1.350

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

8%

3.540

3.540

3.540

3.540

Bedrijvenpark Hoeksche waard

100%

5.000

5.000

5.000

5.000

Regionale afvalstoffendienst B.V.

100%

6.827

6.827

6.827

6.827

Bres accommodaties

100%

1.038

1.038

1.038

1.038

Geldleningen particuliere woningen

100%

1.610

1.610

1.610

1.610

Diverse bedrijven en verenigingen

50%

4

0

0

0

Diverse bedrijven en verenigingen

60%

120

95

70

45

Diverse bedrijven en verenigingen

100%

78

66

54

42

215.453

215.399

215.279

215.242

Totaal verstrekte garanties (Bedragen x € 1.000)

In de tabel zijn alle verstrekte garanties opgenomen. Op dit moment zijn er voor deze garantstellingen geen betalingsachterstanden. Voor een aantal groepen is een gemeentegarantie verstrekt. De grootste groep betreft zogenaamde WSW-garantstellingen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) is actief als borgstellingsinstituut voor de sociale woningbouw. Met WSW hebben wij een achtervangovereenkomst gesloten. Hierdoor kan WSW goedkoper geld lenen. Het risico voor verstrekte gemeentegaranties voor de aankoop van een eigen woning, ligt vanaf 2010 volledig bij het Rijk. Omdat hypotheken over het algemeen een looptijd hebben van 30 jaar, lopen de laatste garantstellingen voor particulieren nog tot 2040 door.

Opgenomen geldleningen Onderstaand een overzicht van het saldo van de bij de BNG afgesloten langlopende geldleningen.

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 | 3.4 FINANCIERING

100/176