Jaarstukken 2021 (RAAD)

dekking kosten onderhoud hav ens en kades.

Marktgelden

v ierkante meters gebruik div ersen ( v erschillend per BIZ v ereniging)

dekking v an kosten v erbonden aan gebruik v an een marktstandplaats bestrijding v an kosten gericht op v eiligheid ,leefbaarheid of ontw ikkeling v an de bedrijv eninv esteringszone

BIZ

dekking v an de kosten v oor afv oer en v erw erking v an huishoudelijk afv al

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeentelijke belastingen zijn in 2021 niet meer dan trendmatig (inflatiecorrectie) gestegen. De inflatiecorrectie voor 2021 was 1,8%. De gebonden heffingen, zoals afvalstoffenheffing, en leges, mogen wettelijk maximaal 100% kostendekkend zijn, inclusief toe te rekenen compensabele btw, mutaties in voorzieningen en toe te rekenen kosten voor overhead. Ook voor deze gebonden heffingen is de inflatiecorrectie van 1,8% toegepast. We streven naar zo laag mogelijke lokale lasten Activiteiten voeren we uit tegen zo laag mogelijke kosten voor inwoners en bedrijven. Bij de rechten streven we naar kostendekkende tarieven. Kostenonderbouwing volgens het Besluit begroting en verantwoording (BBV) Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf lokale heffingen kostenonderbouwingen voor belastingtarieven zijn opgenomen. Dit geldt met name voor de gebonden heffingen. In deze paragra af

52

zijn kostenonderbouwingen opgenomen volgens het BBV -model. Deze geven inzicht dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Ov erhead rekenen we toe volgens een opslag De apparaatskosten bestaan uit directe loonkosten en overhead (l oonkosten ondersteunend personeel, huisvesting, ICT etc.). De directe loonkosten rekenen we rechtstreeks toe op basis van de geraamde tijdsbesteding. Overhead rekenen we via een opslagpercentage direct toe aan de loonkosten. Het percentage bepalen we door de overhead te delen door de totale directe loonkosten. Opbrengst lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de begrote en werkelijke opbrengsten van de lokale heffingen i n 2021. (bedragen x € 1000)

Omschrijving

2021 begroot

2021 jaarrek

verschil

Belastingen Onroerende zaakbelasting Roerende zaakbelasting Hondenbelasting

17.083

17.315

3

4

232 1

635

619

- 16 - 21

T oeristenbelasting

122

101

Precariobelasting

5.177

5.177

-

Reclamebelasting

105

101

-4

Baatbelasting

9

8

-1

Subtotaal (a)

23.134

23.325

191

Rioolheffing

8.174

8.302

128

Lijkbezorgingsrechten

1.262

1.344

82

Leges

7.812

7.746

- 66

Afv alstoffenheffing

Rechten

8.556

8.674

118

Hav en- en kadegelden

55

67

12

Marktgelden

14

19

5

Subtotaal (b)

25.873

26.152

279

BIZ

71

68

-3

subtotaal( c)

71

68

-3

4 9 .0 7 8

4 9 .5 4 5

467

Ov erig

T ot aal ( a+ b+ c )

L o kale lastendruk meerpersoonshuishoudens De onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing bepalen het totaal van de lokale lasten. In onderstaand overzicht geven wij de gemiddelde lasten 2021 van Hoeksche Waard naast het landelijk gemiddelde weer. Uitgangspunt hierbij is een meerpersoonshuishouden met een eigen woning met een (gemiddelde) waarde van € 284.000,-. (Bron: SVHW september 2021). (bedragen x € 1,-) Lastendruk OZB rioolheffing afvalstoffenheffing Lastendruk Hoeksche Waard**

2021 HW 2021 landelijk* € 258 € 306 € 200 € 201 € 227 € 304 € 685

gemiddelde Nederland 2021*

€

811

*Bron Atlas lokale lasten Coelo 2021 ** exclusief heffingskorting ( precario w aterbedrijf)

53

Onroerende- en roerende zaakbelastingen (OZB en RZB) Bij de onroerende- en roerende zaakbelastingen is de herwaardering (wet WOZ) van belang. De WOZwaarde wordt jaarlijks vastgesteld. De belasting wordt uitgedrukt in een percentage van deze waarde. Voor belastingjaar 2021 gaat het om de waarde op de peildatum 1 januari 2020. Waardestijging van bestaande panden is in het tarief gecorrigeerd (verlaging van de tarieven). Vervolgens is de inflatiecorrectie (1,8% voor 2021) toegepast. De tarieven voor OZB en RZB zijn wettelijk verplicht aan elkaar gelijk. Zowel OZB als RZB behoren tot de algemene middelen waarvan de besteding vrij is. In 2021 is een totaalbedrag van ca € 17.315.000 aan OZB ontvangen; de opbrengst van de RZB bedroeg ca € 4.000. Hieronder treft u een overzicht aan van de tarieven 2021 van onze gemeente en het landelijk gemiddelde over 2021. OZB / RZB tarieven woningen niet woningen eigenaren niet woningen gebruikers

2021 HW

2021 landelijk*

0,09108%

0,10430%

0,24491%

0,29740%

0,20452%

0,21720%

*Bron Atlas lokale lasten Coelo 2021

Ho ndenbelasting Hondenbelasting is een van de oudste belastingen van ons land. Deze belasting betreft een algemeen dekkingsmiddel en hoeft daarmee niet verplicht besteed te worden aan de kosten die de gemeente maakt voor hondenbezit. In 2021 is een totaalbedrag van ca € 619.000 aan hondenbelasting ontvangen. In onderstaande tabel geven wij de tarieven voor 2021 van onze gemeente weer evenals het landelijk gemiddelde over 2021 (van gemeenten waar hondenbelasting is ingevoerd). (bedragen x € 1)

Hondenbelasting eerste hond volgende hond kennel

2021 HW

2021 landelijk*

€

87 €

€

154 niet bekend

€

372 niet bekend

79

*Bron Atlas lokale lasten Coelo 2021

To eristenbelasting en watertoeristenbelasting Toeristenbelasting geldt voor het overnachten in hotels, pensions etc. Watertoeristenbelasting geldt voor het verblijven in een haven per etmaal. In plaats van een bedrag per nacht kan ook voor een vast bedrag voor een heel seizoen gekozen worden (forfait). Beide belastingen behoren tot de algemene middelen waarvan de besteding vrij is. De verordening watertoeristenbelasting is in 2021 aangepast wat betreft de uitgangspunten voor berekening van het forfait (aantal etmalen per seizoen en aantal personen per etmaal). In 2021 bedroeg het tarief voor zowel toeristen- als watertoeristenbelasting € 0,70 per nacht/etmaal. Da gtoeristenbelasting Wij heffen de belasting voor dagverblijf na aankomst op Tiengemeten. Dagtoeristenbelasting behoort tot de algemene middelen waarvan de besteding vrij is. De raad heeft op 21 september 2021 besloten om deze belasting vanaf 2022 gefaseerd af te bouwen naar nihil in 2024. In 2021 bedroeg het tarief € 0,70. Rioolheffing Rioolheffing is een belasting waarvan de opbrengsten besteed moeten worden aan de specifieke taak. De opbrengsten rioolheffing dekken, naast de kosten van het rioleringsstelsel, ook kosten die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken. Om schommelingen in de tarieven te voorkomen, maken we gebruik van een voorziening voor riolering.

Met ingang van 2021 is het tarief geharmoniseerd. Het tarief voor rioolheffing 2021 komt voort uit het door de gemeenteraad op 13 oktober 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Het tarief in 2021 bedroeg voor het eigenaarsdeel € 100,- en voor het gebruikersdeel respectievelijk €50,- (1-persoonshuishouden) of € 100,- voor een meerpersoonshuishouden. Deze tarieven zijn vrijwel gelijk aan het landelijk gemiddelde over 2021 (bron: Atlas Lokale lasten Coelo 2021). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2021 en daarbij de mate van 54

kostendekking van de heffing. In deze cijfers is geen rekening gehouden met de eenmalige vermindering rioolheffing 2021. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Rioolheffing netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbrengst heffing overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage mutatie voorziening (stort.)

4.187 1.956 882 1.045 8.070 8.302 90 8.392 103% 484

Eenmalige vermindering rioolheffing in 2021 Op 2 maart 2021 heeft de raad besloten om eenmalig een vermindering van rioolheffing te verlenen aan belastingplichtigen, die over 2021 een aanslag rioolheffing opgelegd hebben gekregen. De hoogte van de vermindering was gelijk aan het gebruikersdeel 2021 van de rioolheffing. Het totale bedrag van de vermindering (inclusief kosten SVHW) kwam uit op € 3.944.000. Dit bedrag is volledig ten laste van de voorziening riolering gebracht, conform de besluitvorming door de raad. L ijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten moeten besteed worden aan de specifieke taak. Met ingang van 2021 zijn d e tarieven voor deze rechten geharmoniseerd. Het tarief komt voort uit het eind 2020 door de raad vastgestelde beleid. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en de lasten in 2021 en daarbij de mate van kostendekking van deze heffing. In deze cijfers is geen rekening gehouden met de eenmalige baat uit verkoop van vastgoed. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Netto kosten 907 direct toe te rekenen kosten 1.141 overhead 898 BTW totale lasten 2.945 totale baten dekkingspercentage mutatie voorziening

1.344 46% -

L eges Leges zijn vergoedingen voor een dienst die de gemeente aan een individuele burger of bedrijf verleent. De legesverordening bestaat uit 3 delen: 1. Algemene Dienstverlening. 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving (omgevingsvergunningen). 3. Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn (EDR). Binnen de legesverordening mogen we overschotten op onderdelen gebruiken om tekorten op andere onderdelen op te vangen (kruissubsidiering). De baten en lasten 2021 en de mate van kostendekking is hieronder zowel op totaalniveau van de verordening als gesplitst per titel weergegeven.

55

(bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Leges totaal netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten totale baten dekkingspercentage

1.363 3.623 3.033 148 8.167 7.746 95%

(bedragen x € 1000) Kostendekkendheid leges per titel titel 1 Alg.dienstverlening netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten totale baten dekkingspercentage titel 2 Omgevingsvergunningen netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten totale baten* dekkingspercentage titel 3 Dienstverlening EDR netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten totale baten dekkingspercentage

645 884 740 4 2.274 1.527 67%

718 2.610 2.185 143 5.656 6.221 110%

129 108 237 -2 -1%

*De baten Omgevingsvergunningen zijn incidenteel beïnvloed door leges van een windpark. De vergunning hiervoor is al in 2017 verstrekt maar betaling heeft pas, volgens overeenkomst, in 2021 plaats gevonden. Wanneer geen rekening gehouden wordt met deze bate komt het dekkingspercentage uit op 100%.

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een belasting waarvan de opbrengsten besteed moeten worden aan de specifieke taak. De heffing vergoedt de kosten voor inzameling van huishoudelijk afval. De heffing bestaat uit twee delen: een ‘vast bedrag’ en een bedrag per ‘aanbieding’. Met dit gedifferentieerde tarief wordt beoogd om door een financiële prikkel het aanbieden van afval te beperken. Minder vaak aanbieden betekent voor de gemeente het risico op een lagere opbrengst dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Vooralsnog heeft dit risico zich in 2021 niet voorgedaan. RAD BV voert de inzameling voor de gemeente uit. Hiervoor is een dienstverleningsovereenkomst gesloten, die jaarlijks geïndexeerd wordt. In 2021 is vooruitlopend op de toetreding van Goeree Overflakkee in de RAD B.V. het tarief kunstmatig laag gehouden door inzet van de voorziening. Het tarief van de heffing bedroeg in 2021 gemiddeld € 227. Het landelijk gemiddeld tarief kwam in 2021 uit op € 304 voor meerpersoonshuishoudens (bron: Atlas lokale lasten Coelo, 2021).

56

Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2021 en de mate van kostendekking van de heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing netto kosten

8.476

btw

961

direct toe te rekenen kosten overhead

-

totale lasten

9.437

Opbrengsten heffing

8.674

overige opbrengsten

824

totale baten

9.498

dekkingspercentage

100,6%

mutatie voorziening (onttr)

413

Haven- en kadegelden De tarieven voor haven- en kadegelden zijn in 2021geharmoniseerd en opgenomen in één verordening (vastgesteld door de raad eind 2020). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2021 en de mate van kostendekking van deze heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Haven en kadegelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten

290

opbr. Haven-kadegelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage mutatie voorziening

67

4 4 47 345

36 104 30% -

M arktgelden De tarieven voor marktgelden zijn in 2021 geharmoniseerd en opgenomen in één verordening (vastgesteld door de raad eind 2020). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten 2021 en de mate van kostendekking van de heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Marktgelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead BTW totale lasten opbr marktgelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage mutatie voorziening

30 8 8 6 53 19 19 36% -

57

Bedrijfsinvesteringszones (BIZ) Volgens de Wet op de bedrijfsinvesteringszones (BIZ) kan de gemeenteraad onder de naam BIZbijdrage een belasting instellen binnen een bepaald gebied in de gemeente. De opbrengst moet besteed worden aan het bestrijden van kosten voor het bevorderen van leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit of economische ontwikkeling van het betreffende gebied. Per gebied wordt een verordening opgesteld. Een verordening heeft een maximale looptijd van 5 jaar. In totaal kent de gemeente 5 BIZ verordeningen; Puttershoek, Zuid-Beijerland, Oud-Beijerland de Bosschen, OudBeijerland Hoogerwerf en Strijen. De belasting wordt betaald door de bedrijven in het betreffende gebied. Uit de draagvlakmeting voor de BIZ de Beijerse Hof in Oud-Beijerland bleek geen meerderheid voor voortzetting van deze BIZ. Deze verordening is dan ook met ingang van 2021 komen te vervallen. De draagvlakmetingen voor BIZ de Hoogerwerf en BIZ de Bosschen zijn door de Coronamaatregelen uitgesteld, waardoor heffing in 2021 niet mogelijk was. De provincie heeft in 2021 eenmalig een subsidie hiervoor verstrekt. Reclamebelasting Reclamebelasting geldt alleen voor niet-woningen, in een specifiek aangewezen gebied (het centrum van Oud- Beijerland). De opbrengsten worden als subsidie uitgekeerd aan de stichting Centrummanagement Oud-Beijerland.

Hierover is met de stichting een overeenkomst gesloten. Het tarief voor reclamebelasting bestaat uit een vast bedrag en variabelbedrag, gekoppeld aan de WOZ-waarde. Het vaste deel is gecorrigeerd voor de inflatiecorrectie en bedraagt in 2022 € 321; bij het variabele deel is naast de inflatiecorrectie ook rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. Dit tarief komt uit op € 1,63 per € 1.000 WOZ-waarde boven € 250.000. Precariobelasting Precariobelasting op kabels en leidingen mochten wij in 2021 voor de laatste keer heffen (gebruikmakend van het overgangsrecht). Vanaf 2022 is dit wettelijk niet meer toegestaan. Het tarief is vanaf 2016 bevroren en is dus ook in 2021 onveranderd gebleven. Totaal is in 2021 een bedrag van € 5.177.100 opgelegd. Al gemene lastenverlichting Van de opbrengst precariobelasting keerden wij ook in 2021 het deel dat wij oplegden aan het waterbedrijf, als lastenverlichting uit aan huishoudens. Omdat het tarief voor Precariobelasting vanaf 2016 bevroren is, blijft ook het bedrag voor deze lastenverlichting gelijk: € 25, - per huishouden. In totaal is in 2021 een bedrag van € 924.350 hieraan uitgekeerd. (bedragen x €1)

Algemene lastenverlichting aantal huishoudens compensatie teruggave 2021

€ €

2021 36.974 25 924.350

Kwijtschelding De Invorderingswet 1990 geeft voorwaarden waarbinnen de gemeentebelastingen en heffingen kan kwijtschelden. Dit is vastgelegd in de Kwijtscheldingsverordening. Hierin is opgenomen dat het percentage de kosten van bestaan op 100% van de bijstandsnorm is gesteld. Dit is het wettelijk maximum. Kwijtschelding was in 2021 in gemeente Hoeksche Waard mogelijk voor: • OZB; • RZB; • Rioolheffing; • Hondenbelasting, alleen voor de eerste hond; • Afvalstoffenheffing tot een maximaal bedrag van € 228,• Leges voor een Nederlandse identiteitskaart; • Leges voor het aanvragen van een gehandicaptenparkeerkaart; • Leges voor de aanvraag van een gehandicaptenparkeerplaats op kenteken.

58

In 2021 is voor een totaalbedrag van € 281.000 aan gemeentelijke belastingen en heffingen kwijtgescholden. Dit is ca 1% van de opbrengsten van belastingen waarvoor kwijtschelding mogelijk is. Een beperkt deel van het totaalbedrag is toe te rekenen aan de Kinderopvang Toeslag Affaire (KOTA), waarvoor wij door het rijk gecompenseerd zullen worden. (bedragen x €1) Kwijtschelding KOTA 2021 Afvalstoffenheffing Hondenbelasting OZB Rioolheffing

€ € € € €

-3.658 -312 -531 -531 -5.031

59

3.3

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Al gemeen Met risicomanagement krijgt de gemeente inzicht in de risico’s. Doel is het vergroten van het risicobewustzijn, het beheersen van de risico’s en het kunnen bepalen van een volledig en goed onderbouwd weerstandsvermogen. Inzicht in de risico's stelt ons in staat om verantwoorde besluiten te nemen. Dat betekent: risico’s staan in de juiste verhouding tot de vermogenspositie. Beleidskader & Verordeningen Nota risicomanagement gemeente Hoeksche Waard 2019. Professionalisering Om goed te kunnen sturen en onze doelen te kunnen realiseren, is risicomanagement een wezenlijk onderdeel van onze organisatie. In uitvoering op de Nota risicomanagement is eind 2019 een kernteam risicomanagement opgestart. Het kernteam houdt zich onder andere bezig met de volgende taken: • Het opstellen van handvatten. • Het borgen van risicomanagement in onze processen. • Het op gestructureerde en professionele wijze oppakken van de risico-inventarisatie. Op dit moment werkt het kernteam aan een projectplan om risicomanagement en risico-bewustzijn in te bedden in de reguliere werkzaamheden. Door risicomanagement te integreren in de dagelijkse werkprocessen om zo de doelstellingen van de processen te halen. De risico's inzichtelijk te krijgen en periodiek te toetsen, ontstaat de mogelijkheid om tijdig bij te sturen.

Het (negatief)verrassingseffect te minimaliseren en het (in de toekomst) behalen van een in-control statement. G rondexploitaties Zoals afgesproken in de notitie Risicomanagement nemen we risico’s over grondexploitaties niet mee in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Deze risico’s dekt de gemeente uit de reserve grondexploitatie. Verwachten we verliezen in de grondexploitatie, dan vormen we een voorziening ten laste van de reserve grondexploitatie. In 2021 bleek deze risicobuffer in deze reserve onvoldoende om alle risico’s op te vangen, Hierdoor is een bedrag van € 91.000 niet vanuit deze reserve afgedekt. Wij nemen dit bedrag mee in de berekening van het weerstandsvermogen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin een gemeente in staat is financiële tegenvallers (risico’s) op te vangen, zonder dat de normale bedrijfsvoering daardoor wordt aangetast. Het weerstandsvermogen is het resultaat van een vergelijking tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de financiële gevolgen van de risico’s. Onderstaand schema verduidelijkt dit:

60

Beschikbare weerstandscapaciteit Gemeente Hoeksche Waard heeft financiële middelen beschikbaar uit de algemene reserve om onverwachte en hoge kosten te dekken. Hiervoor hoeven we het beleid en begroting niet aan te passen. Dit geeft het volgende beeld voor de beschikbare weerstandscapaciteit: (bedragen x € 1000) W eers ta nd s ca p a citeit

2021

A l g emene res erv e

110.028

A l g emene res erv e w eers ta nd s v ermo g en

9.500

Totale weerstandscapaciteit

119.528

Bij de berekening van de weerstandscapaciteit houden we de stand van de algemene reserve aan. Deze is gelijk aan de staat van reserves en voorzieningen per 31 december van de betreffende jaarschijven. Stille reserves Naast de bovengenoemde weerstandscapaciteit beschikt de gemeente Hoeksche Waard ook over de volgende stille reserves:

Deelneming

BNG Stedin Evides

a

b

c

d

e

f

Eigen vermogen

Totaal aantal aandelen

Intrinsieke waarde per

Waarde op balans

Aantal aandelen

Waarde per aandeel

op balans

(geplaatst en

aandeel

Hoeksche Waard(c-f )*e

volgestort)

(a/b)

x€1.000

in EURO

Hoeksche Waard x€1.000

in bezit

deelneming x€1.000 *

5.062.000 3.270.000 279.173

55.691 4.971 1.850

90,89 657,82 150,90

HoekscheWaard (d/e) in EURO

357 6.137 3.390

153.738 101.253 92.372

9.884

Gebouw

Adres

Huisvesting Gemeentehuis Maasdam Huisvesting Gemeentehuis Oud Beijerland Oude Gemeentehuis Strijen Oude Gemeentehuis Piershil Oude Gemeentehuis Numansdorp Huisvesting Buitendienst Mijnsheerenland Huisvesting Buitendienst Oud Beijerland Huisvesting Buitendienst Piershil Huisvesting Buitendienst Numansdorp Huisvesting HW Werkt Oud Beijerland

Sportlaan 22 W. van Vlietstraat 6 Waleplein 2 Voorstraat 31 Buttervliet 1 Vrouwehuisjesweg 7a Prinses Irenestraat 6 Steegjesdijk 3 J. vd Heidenstraat 17 J. vd Heidenstraat 11

Huisvesting Buitendienst Oud Beijerland

Van Ostadestraat 13

Totaal

Stille reserve

x€1.000

2,32 60,61 36,70 Totaal:

WOZ waarde

84.635

Boekwaarde

6.619 4.994 3.325 2.727 3.049 1.092 1.191 737 723 4.273

13.617 60.469 10.549

Stille reserve

1.948 3.049 464 1.672 87 886 1.538 2.133

4.671 1.945 2.861 2.727 3.049 -580 1.104 -149 -815 2.140

97

12

85

28.827

11.789

17.038

Bij de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit worden de stille reserves (totaal € 101,7 miljoen) niet meegenomen, omdat hier niet direct over beschikt kan worden. De gemeentelijke gebouwen zijn niet direct verkoopbaar en een eventuele verkoop heeft ook gevolgen voor de bedrijfsvoering. De aandelen BNG, Stedin en Evides zijn op dit moment alleen verkoopbaar aan andere aandeelhouders en niet verhandelbaar op de reguliere markt. Tevens dient het dividend van de aandelen als algemeen dekkingsmiddel in de begroting. Inventarisatie risico’s Om de risico's van onze organisatie in kaart te brengen wordt twee keer per jaar, bij de Programmabegroting en de Jaarstukken, het risicoprofiel geactualiseerd door een uitvraag in de organisatie. Het geactualiseerde risicoprofiel wordt ingevoerd in het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem). Het verhogen van het risicobewustzijn binnen de organisatie is een vervolgstap voor het professionaliseren van risicomanagement. Het risico-denken integreren in de processen is daarbij van 61

belang. Het inventariseren van risico’s is dan een doorlopend proces, waarbij wij de risico’s systematisch en cyclisch in beeld brengen. Sturing van de organisatie en het op een verantwoorde wijze nemen van besluiten is niet mogelijk zonder inzicht in de risico’s die het behalen van de doelstellingen van de gemeente in de weg staan. In totaal bestaat het risicoprofiel van onze organisatie uit 75 risico’s met een totaal financieel maximum van € 40.096.000,-. In onderstaand overzicht worden de 10 risico’s weergegeven met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit Het totaal van deze 10 risico’s is € 21,1 miljoen. Het totaal van de overige 65 risico’s is € 19 miljoen. Deze bestaan voornamelijk uit risico’s met een lage financiële impact en kleine kans. Deze risico’s zijn dan ook niet van grote invloed op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Programma

Risico oorzaak

Risicogebeurtenis

Financieel gevolg

Imago Omschrijving

Algemene De algemene uitkering uit het Als gevolg van wijziging in Minder inkomsten vanuit het dekkings gemeentefonds valt lager uit herverdelingsmaatstaven van de Rijk door de herverdeling van middelen/ vanwege herverdeling algemene uitkering. het gemeentefonds. Overhead/ gemeentefonds. VPB/Onvoorzien Meerdere Door duurdere grondstoffen, Door hogere kosten voor Door stijgende kosten ontstaan Vertraging van de programma's loonkosten, materiaalkosten en grondstoffen, brandstoffen, budgetoverschrijdingen werkzaamheden. Langer brandstofkosten zijn de prijzen lonen en materialen en de overlast voor de omgeving fors gestegen. Door het hogere eisen met betrekking tot wat leidt tot klachten. uitstellen van werkzaamheden duurzaamheidsmaatregelen door o.a. gebrek aan kwalitatief stijgen bouwkosten en kosten goed personeel stijgen de kosten voor onderhoud openbare voor de uitvoering. Een deel van ruimte. de contracten is nog afgesloten in de tijd dat er sprake was van een recessie. Hierdoor waren de prijzen extreem laag. Op grond van de (Europese) aanbestedingsregels zijn wij verplicht een (Europese) aanbestedingsprocedure te volgen. De werkzaamheden zijn hierbij veelal verdeeld in meerdere percelen om mogelijkheden voor (kleinere) lokale partijen te kunnen bieden en risico’s te spreiden.

Deze keuze heeft tot gevolg dat er voor ieder perceel vaak algemene kosten, winst en risico kosten in rekening gebracht worden.

Maatregelen

Financieel Kans Maximum

70% € 3.000.000

70% € 1.500.000

62

Financieel Programma

Risico oorzaak

Risicogebeurtenis

Financieel gevolg

6. Sociaal Domein In de Omdenknotitie van de DG&J De begrote daling van Het later of niet effectueren worden de maatregelen om de zorgkosten jeugdhulp vanuit de van ombuigingsmaatregelen kosten voor jeugdhulp terug te Omdenknotitie jeugdhulp van de heeft nadelige gevolgen voor brengen. DG&J doet zich niet voor. het financiële kader.

Imago Omschrijving

Maatregelen

Kans Maximum

Als de Provincie niet akkoord gaat met het financiële kader c.q. de meerjarenbegroting o.b.v. de Omdenknotitie, kunnen wij onder preventief toezicht komen te staan.

Zo snel als mogelijk inzicht creëren, de instroom terugdringen en de sociale infrastructuur versterken.• Het creëren van inzicht (en daarmee gerichte sturing en acties) duurt langer dan verwacht.

50% € 2.000.000

Algemene Bij verkoop van de aandelen is Claim van de verkopers van de dekkings overeengekomen dat het risico aandelen Remu, tegen Eneco. middelen/ dat de claim gehonoreerd wordt, Overhead/ bij de verkopende partij blijft. VPB/Onvoorzien 2. Verkeer, Aan de noordrand van de De rivieroevers moeten worden Vervoer en Hoeksche Waard liggen het Spui hersteld of onderhouden. Openbare en de Oude Maas. Een gedeelte Ruimte van de oeverbeschermingen en oevervoorzieningen vallen onder het beheer en onderhoud van de gemeente. 6. Sociaal Domein Ontoereikend macrobudget SZW, Hoger aantal verdeelproblematiek gebundelde uitkeringsgerechtigden en/of uitkering en een eigen risico prijs per uitkering dan in drempel van 7,5%. verdeelmodel SZW ook als gevolg van corona.

De gemeente zal naar verhouding van het (vm) aandelenbezit in Eneco ,2,04% haar aandeel in de claim moeten voldoen. Onvoorziene kosten voor het onderhouden en monitoren van de bescherming van de oevers.

10% € 7.446.000

Tekort op gebundelde uitkering.

50% € 1.300.000

Algemene dekkings middelen/ Overhead/VPB/ Onvoorzien

Bij onderverzekering kunnen de kosten voor eigen rekening enorm zijn.

50% € 1.000.000

Taxaties van gemeentelijke Er wordt nu uitgegaan van oude panden worden niet tijdig gegevens, deze kunnen stukken uitgevoerd. Dit geeft problemen lager zijn dan de huidige waarde. met het afsluiten van een nieuwe Bij brand wordt dan de lage brandverzekering, eisen vaak verzekerde waarde uitgekeerd. rcente taxaties. Algemene Stroomstoringen en/of ICT (Langdurige) uitval ICT-systeem. dekkings verstoringen door kapotte middelen/ verbindingen, onderhoud, fouten, Overhead/VPB/ beschadigingen. Onvoorzien

4. Onderwijs

Werk staat stil.

Tijdens de bouw van de Brede De Hoge Raad stelt de De gemeente loopt het risico School (De Meerwaarde) heeft de gemeente in het ongelijk en de dat een naheffing moet worden voormalige gemeente Strijen de Belastingdienst mag een betaald. BTW op de bouw verrekend in de naheffing opleggen aangaande aangifte. De Belastingdienst de verrekende BTW op de bouw heeft een naheffingsaanslag van de Brede School (De opgelegd waartegen wij bezwaar Meerwaarde). hebben aangetekend.

6. Sociaal Domein Het gebruik van diverse vormen Het risico is dat de kosten

van jeugdhulp valt voor de Jeugdhulp blijven stijgen en gemeente Hoeksche Waard daartegenover is een hoger uit en wordt niet volledig bezuiniging ingeboekt gecompenseerd via de (Omdenknotitie) onderlinge solidariteit tussen de ZHZ gemeenten.

De hogere uitgaven komen voor rekening van de gemeente.

70% € 1.000.000

Burgers kunnen niet of slechts deels geholpen worden.

Back-up (van) 30% € 1.500.000 systeem/stroomvoorziening. Uitwijkregeling, backup en auditprocedures, support- en onderhoudscontracten. Jaarlijkse uitwijktest voor een aantal applicaties. 50% € 850.000

Verschillende maatregelen zijn 70% € 1.500.000 in gang gezet, zowel in ZHZ verband (Omdenknotitie, aanjaagteam en aanjaagplan) als lokaal (meer inzet op voorveld en preventie, pilots gericht op huisartsen, onderwijs en ggz, dossieronderzoek). Totaal top-10 risico's € 21.096.000 Totaal overige risico's € 19.000.000 Totaal € 40.096.000

63

Risicospreiding Bij alle geïnventariseerde risico’s staat onder welk programma het risico valt. De risicospreiding per programma ziet er als volgt uit:

64

Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen zijn ingedeeld, plaatsen we in een risicokaart. Deze kaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s in het desbetreffende vak van de risicokaart. Een risico in het groene gebied vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico met een score in het oranje gebied vraagt wél om aandacht. Een risico met een score in het rode gebied vereist directe aandacht, omdat dit de continuïteit van de organisatie bedreigt. Financieel

Bruto

x > € 500.000

3

€ 250.000 < x < € 500.000

4

6

4

2

2

3

2

€ 100.000 < x < € 250.000

5

7

10

€ 50.000 < x < € 100.000

2

4

7

€ 10.000 < x < € 50.000

1

x < € 10.000

5

Kans

10%

30%

1

1

3

1

2

50%

70%

90%

Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de geïnventariseerde risico’s en de risicowaardering (kans x financieel gevolg) bepalen we met behulp van een risicosimulatie hoeveel middelen nodig zijn om de risico’s af te dekken. De risicosimulatie is essentieel, omdat het reserveren van het maximale bedrag €40.096.000 (zie de risicoinventarisatie) ongewenst is. Uitgangspunt bij de risicosimulatie is het gegeven dat de geïdentificeerde risico’s zich nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit wordt gemaakt door middel van een Monte Carlo-risicosimulatie. Op basis van de ingevoerde risico’s en hun kans x impact is de risicosimulatie uitgevoerd. Bij een risicosimulatie wordt denkbeeldig op basis van individuele kansverdelingen per risico 100.000 keren de werkelijkheid nagebootst. Dit leidt tot een nieuwe gezamenlijke kansverdeling, die alle risico’s uit het gehele risicoprofiel omvat. Uitgangspunt is dat we risico’s met 90% mate van zekerheid willen afdekken. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een weerstandscapaciteit van € 9.500.000. (bedragen x € 1000)

Benodigde weerstandscapaciteit

2021

Benodigde Weerstandscapaciteit Algemeen

9.500

Totaal benodigde weerstandscapaciteit

9.500

Ra tio weerstandsvermogen Voor de uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen geldt de ratio: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit De ratio ziet er als volgt uit: 65

(bedragen x € 1000) Ra tio w eers ta nd s v ermo g en W eers ta nd s ca p a citeit

2021 119.528

Beno d ig d e w eers ta nd s ca p a citeit

9.500

Ratio

12,60

De notitie Risicomanagement bepaalt dat de ratio van het weerstandsvermogen voldoende moet zijn (tussen de 1,0 en 1,4). De huidige ratio van 12,60 voldoet ruimschoots aan deze doelstelling. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit om in de categorie voldoende te vallen is 1,0 x de benodigde weerstandscapaciteit: (bedragen x € 1000) Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

2021

Benodigde weerstandsc apac iteit Ratio minimaal benodigd

9.500 * 1,0

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

9.500

Ba sisset financiële kengetallen Het BBV schrijft voor dat gemeenten in hun jaarstukken (paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing) een uniforme basisset van 5 financiële kengetallen moeten opnemen. Voor onze gemeente is het beeld voor wat betreft deze kengetallen als volgt:

Ke nge t al l e n: Netto Schuldquote

Jaar r e ke ning 2020

B e gr ot ing 2021

Jaar r e ke ning 2021

2%

41%

10%

Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio

- 1% 69%

36% 60%

5% 67%

Structurele Exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

2% 1% 86%

- 2%

0% 1% 81%

1% 85%

Sturing met financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. De afzonderlijke kengetallen zeggen echter weinig over onze financiële positie. Om een goed beeld te krijgen, moeten we de kengetallen altijd in samenhang met elkaar bekijken. In het algemeen geldt dat bijsturing noodzakelijk is indien sprake is van een hoge schuld, een situatie waarin de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en wanneer sprake is van relatief hoge woonlasten (weinig ruimte om belastingen te kunnen verhogen). Heeft een gemeente geen of weinig schulden, relatief veel eigen vermogen, veel structurele inkomsten in relatie tot structurele lasten en veel ruimte om eventueel de belastingen te verhogen, dan staat een gemeente er over het algemeen goed voor. Met behulp van de 5 financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kunnen we een goed globaal beeld schetsen van de financiële gezondheid van onze gemeente. Het ministerie van BZK heeft een infographic gemaakt, die de betekenis en samenhang van de verschillende financiële kengetallen duidelijk maakt. Deze is hieronder weergegeven:

66

67

T abel normen en signaleringswaarden Voor de financiële kengetallen heeft de VNG normen opgesteld; de provincie Zuid-Holland geeft signaleringswaarden. Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen van onze gemeente ten opzichte van deze normen en signaleringswaarden weer: Normen VNG Kengetallen: Net t o Sc huldquot e

Begroting

Jaarrekening

2021

2021

voldoende <100%

matig 100- 130%

onvoldoende >130%

Net t o Sc huldquot e gec orrigeerd voor alle verst rekt e leningen

<100%

100- 130%

>130%

36%

5%

Solvabilit eit srat io St ruc t urele Exploit at ieruimt e

>50% >0,6%

30 - 50% 0- 0,6%

<30% <0%

60% - 2%

67% 0%

Grondexploit at ie Belast ingc apac it eit

<50% <100%

50- 100% 100- 120%

>100% >120%

1% 85%

1% 81%

Signaleringswaarden Provincie Kengetallen:

41%

10%

Begroting

Jaarrekening

2021

2021

minst risico

neutraal

meest risico

<90%

90- 130%

>130%

41%

10%

alle verst rekt e leningen Solvabilit eit srat io

<90% >50%

90- 130% 20 - 50%

>130% <20%

36% 60%

5% 67%

St ruc t urele Exploit at ieruimt e Grondexploit at ie Belast ingc apac it eit

>0% <20% <95%

= 0% 20- 35% 95- 105%

<0% >35% >105%

- 2% 1% 85%

0% 1% 81%

Net t o Sc huldquot e Net t o Sc huldquot e gec orrigeerd voor

Financiële positie gemeente Hoeksche Waard Op basis van de uitkomsten van de financiële kengetallen en de weerstandsratio zoals eerder genoemd in deze paragraaf (weerstandsratio van 12,60) kunnen we concluderen dat onze financiële positie ruim voldoende is: • Er is sprake van relatief geringe schulden (lage schuldquote) • We zijn in ruim voldoende mate in staat om aan onze financiële verplichtingen te voldoen (solvabiliteit) • Het aandeel van (eventueel risicovolle) grondexploitaties is relatief beperkt (weinig risico). • Er is ruimte voor eventuele verhogingen van eigen belastingen. De mate waarin sprake is van structurele ruimte in onze exploitatie is echter beperkt Concluderend kunnen we stellen dat het algemene beeld dat volgt uit de basisset van kengetallen geen bijzondere aandachtspunten laat zien. We hoeven daarom op dit moment geen maatregelen te treffen.

68

3.4

Onderhoud kapitaalgoederen

Op enbare ruimte De openbare ruimte is als het ware de ‘tuin’ van onze inwoners Kapitaalgoederen in die openbare ruimte vormen het gezicht van de gemeente. Ook zijn ze een middel om de doelen uit de programma’s te realiseren. De Hoeksche Waard heeft een grondoppervlakte van circa 32.371 hectare. De gemeente heeft daar een aanzienlijk deel van in beheer. Binnen dat deel wonen, werken en recreëren we. V astgoed Naast de openbare ruimte, heeft de gemeente ook vastgoed in eigendom. Deze objecten zijn noodzakelijk voor de huisvesting van maatschappelijke partners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en stichtingen, maar ook voor onze eigen diensten. Denk hierbij aan dorpshuizen, sporthallen, zwembaden en het gemeentehuis zelf. Vastgoed vertegenwoordigt een waarde en genereert huurinkomsten, maar kost ook geld in de vorm van onderhoud, renovatie en/of nieuwbouw. Beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed (waaronder het groot onderhoud) is per 1 januari 2022 overgedragen aan Bres Accommodaties B.V. Het klein onderhoud van de gemeentehuizen, gemeentewerven en dat voor HW Werkt! voert de gemeente uit. G oed onderhoud van onze kapitaalgoederen is belangrijk Niet alleen omdat we het wettelijk verplicht zijn (zoals het onderhoud van riolering en wegen) maar ook voor een stevige financiële positie van de gemeente.

Door onderhoud blijft het leefklimaat in onze gemeente aantrekkelijk. Goed onderhoud draagt ook bij aan de doelstellingen, zoals die voor milieu, verkeer en de openbare ruimte. Dit vraagt om beleidsvisies op het beheer van de kapitaalgoederen, systematisch beheer, meerjarenonderhoudsplanningen (MJOP) en vertaling van de financiële gevolgen voor de budgetten. V oor een goed onderhoud aan de kapitaalgoederenvoorraad zijn nodig: • Toekomstvisie maatschappelijk vastgoed (integraal accommodatieplan); • voldoende budget voor klein- en grootschalig onderhoud; • voldoende budget voor reconstructie van verhardingen van wegen; • voldoende kennis van wet- en regelgeving. In deze paragraaf vullen we de kaders in om onze kapitaalgoederen te onderhouden. Risico’s Op enbare ruimte De budgetten voor openbare ruimte baseren we op het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte dat in september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. In de risicoparagraaf is een aantal risico’s opgenomen. De kosten die met deze risico’s gepaard gaan als ze zich voordoen, zijn niet opgenomen in de reguliere budgetten. V astgoed In april 2020 is de startnotitie ‘Vastgoed op orde’ door de raad vastgesteld. Het doel van dit project is een professioneel en rechtmatig vastgoedbeheer.

De Beleidsnota beheer gemeentelijk vastgoed, de keuzes zoals vermeld in de Keuzenota beleid accommodaties voor maatschappelijke activiteiten en het voorstel over het Uniformeren beheer en exploitatie gemeentelijk vastgoed zijn door de raad vastgesteld. In het najaar van 2021 is gestart met het opstellen van een Integraal Accommodatieplan. Dat gebeurt in principe per dorp. Gestart is met Goudswaard en 's-Gravendeel. Voor het gemeentelijk vastgoed zijn nieuwe meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) opgesteld. Daarnaast is de huidige energetische kwaliteit van onze gebouwen in kaart gebracht met daarbij een grove indicatie/verkenning van de mogelijke verbetermaatregelen voor verduurzaming.

69

Beheerplannen en beheersystemen Op enbare ruimte Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit. Dit doen we binnen de kaders uit het integraal beleidsplan openbare ruimte. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en bij te sturen. Ook is een beheersysteem nodig om het vereiste jaarlijkse budget te kunnen bepalen. Op diverse momenten in het jaar is er behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens, zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Vanuit het beheersysteem gebruiken we die benodigde informatie ook om het beleidsplan te actualiseren. De beheerdata voor het planmatig onderhoud halen we uit een beheersysteem. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over een aantal beheersystemen voor de verschillende elementen. De volgende tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste onderdelen van bestaande beleids en beheerplannen in de Hoeksche Waard. In 2020 heeft in het integraal beleidsplan de harmonisatie van de plannen uit de voormalige gemeenten plaatsgevonden. O v erzicht beleid-/beheerplannen op verschillende vakgebieden Integraal beleidsplan openbare ruimte Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Begraafplaatsbeleid

Lo o ptijd 2021-2025 2021-2025 2021-2040

V astgoed In het afgelopen jaar is het vastgoed van de gemeente geïnventariseerd en zijn de basisgegevens in kaart gebracht. Het systeem voor incidentele verhuur van vastgoed is gekoppeld aan het financiële systeem. Ook is een beleidsnota over het beheer vastgesteld, zijn keuzes gemaakt voor accommodatiebeleid en heeft de raad een besluit genomen over het uniformeren van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed. Gelet op de overdracht van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed aan Bres Accommodaties B.V. is het aanschaffen van een vastgoedbeheersysteem niet meer opportuun.

A. Wegen Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van de wegen maken wij gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Totaal verharding Asfaltverharding Elementenverharding Half open verharding Betonverharding Kunstgras

Areaal 4.288.582,56 m2 899.754,02 m2 3.316.762,43 m2 54.812,5 m2 7.012,98 m2 5.926,57 m2

Beleid en beheer Wegen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het wegenonderhoud is gebaseerd op de beleidsuitgangspunten uit het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte 2021-2025. Voor de jaren t/m 2024 is door de raad extra geld beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls van de wegen.

70

Kwaliteit Het doel is om de bestrating minimaal op het kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het kenniscentrum voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde niveau B. Dit niveau komt neer op een verharding in redelijke staat, die voldoet aan de kwalificatie ‘heel en veilig’. Comfort en uitstraling zijn hierbij minder van belang. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. In de komende jaren geven we de wegen waar nodig een kwaliteitsimpuls en realiseren we in de hele gemeente het vastgestelde kwaliteitsniveau. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren. Deze inspectie is in lijn met de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. Zo beoordelen we alle wegen op dezelfde manier, onafhankelijk van de vraag wie er inspecteert. De resultaten van de weginspectie vormen de basis voor het actualiseren van het onderdeel ‘wegen’ in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed wegen: In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘wegen’: Bedragen * € 1.000

Wegen Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 7.874 € 7.432 € € 742 € 739 € € -1.369 € -1.359 € € 8.501 € 8.052 € € 7.874 € 7.432 €

442 3 -10 449 442

B. Riolering Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van de riolering maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Vrijverval riolering Lozingsconstructies Bergbezinkvoorzieningen Gemalen (hoofd- en wijk) en drukgemalen Persleidingen Drukriolering Drainage

Areaal 522 km 228 25 ca. 1.900 14 km 205 km 5 km

Peilbuizen grondwater Kolken (worden 2x per jaar gereinigd) Lijngoten

116 21.000 1 km

Beleid De riolering onderhouden we op basis van de geldende wettelijke verplichtingen van het in 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025. Met de vaststelling van dit GRP zijn de onderhoudscycli en de vervangingsplanning volledig geharmoniseerd. De rioolheffing is voor alle inwoners van de Hoeksche Waard gelijk. In het GRP is beleid opgenomen voor klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee richten we ons op de doelstelling dat in 2050 heel Nederland klimaatadaptief is ingericht. Voor alle nieuwbouwlocaties geldt dat ze klimaatadaptief worden ingericht op basis van het Convenant Klimaatadaptief Bouwen.

71

Beheer Het in 2020 vastgestelde Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de riolering. Kwaliteit Het doel is om de riolering in minimaal op kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen moeten we voldoende waarborgen. Storingen aan gemalen komen direct binnen op een centrale post. Deze verhelpen we binnen 24 uur. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het rioolstelsel laten we (video-)inspecties uitvoeren. Deze inspecties geven een beeld van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het riool. De resultaten zijn gebruikt als basis voor het GRP en het Integrale beleidsplan Openbare Ruimte, in combinatie met aanvullende informatie, zoals leeftijd, hydraulische berekeningen en storingen. De afgelopen 3 jaar is 126 km riolering gereinigd en geïnspecteerd (42 km/jaar). Hiermee zijn de achterstanden weggewerkt. Vanaf dit jaar zal per jaar 21 km worden gereinigd en geïnspecteerd. De cyclus komt hiermee op 25 jaar. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed riolering In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘riolering': Bedragen * € 1.000

Riolering Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 4.114 € 4.507 € € 1.163 € 1.156 € € 203 € 507 € € 2.748 € 2.844 € € 4.114 € 4.507 €

-393 7 -304 -96 -393

C. Water en civieltechnische kunstwerken Beleidskader Onder het beleidskader water vallen de volgende thema’s: • havens; • beschoeiingen; • waterkwaliteit; • baggerwerken. Onder het beleidskader civieltechnische kunstwerken vallen de volgende thema's: • Bruggen, steigers en vlonders; • Duikers; • Stuwen en gemalen; • Muren en keerwanden. Kerncijfers Voor het beheer van het openbaar water en civieltechnische kunstwerken maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Watergangen (baggeren) Beschoeiingen Watergangen (Bestrijding waterplanten/eendenkroos) Havens Aanlegsteigers en pontons

Areaal 125 kilometer 147 kilometer 125 kilometer 16 stuks (waarvan 2 buiten gebruik) 9 stuks

Omschrijving civieltechnisch kunstwerk Bruggen, steigers en vlonders Duikers Stuwen en gemalen Muren en keerwanden

Areaal 296 stuks 15.500 meter 90 stuks 2.770 meter

72

Beleid en beheer Het beleid rondom het beheer en onderhoud is opgenomen in het integraal beleidsplan openbaar gebied. We onderhouden alle voorzieningen op kwaliteitsniveau B (basis). Kwaliteit We beheren de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis) zoals is vastgesteld door de raad. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit laten we elke 4 jaar inspecties uitvoeren. Deze inspecties zijn onafhankelijk en vormen de basis voor de onderhouds- en vervangingsplanning. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed Water: In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed water: Bedragen * € 1.000

Water Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 2.683 € 2.598 € € 261 € 260 € € 928 € 1.129 € € 1.494 € 1.208 € € 2.683 € 2.598 €

86 1 -202 286 86

D. Groen Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van het openbaar water maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Beplantingen Bomen Gras

Areaal 793.179,47 m 37.154 stuks 2.923.558,22 m 2

2

Beleid en beheer De uitgangspunten voor het onderhoud en beheer van het groen zijn opgenomen in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte. Kwaliteit We onderhouden de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis). De onderhoudscontracten die we hebben afgesloten met aannemers zijn op dit kwaliteitsniveau gebaseerd. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het openbaar groen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole). Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed groen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘groen’: Bedragen * € 1.000

Groen Kapitaallasten Mutatie reserve Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 4.222 € 3.579 € € 364 € 327 € € 59 € 71 € € 3.800 € 3.180 € € 4.222 € 3.579 €

643 36 -13 619 643

73

E. Gebouwen Beleidskader Kerncijfers De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat per 1 januari 2021 uit 113 panden. Beleid De voormalige gemeente Binnenmaas bracht de exploitatie van het gemeentelijk vastgoed onder bij Bres Accommodaties BV. Het groot onderhoud voor het gemeentelijk vastgoed, het beleid en de dekking van het exploitatietekort van Bres is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De raad heeft over het uniformeren van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed besloten dat per 1 januari 2022 al het gemeentelijk vastgoed in beheer en exploitatie zal worden gegeven aan Bres. Met het opstellen van een integraal accommodatieplan wordt onder andere inzichtelijk welke vereisten qua huisvesting de gemeente (en haar maatschappelijke partners) nodig heeft voor de uitvoering van de inhoudelijke producten. Aan de andere kant wordt duidelijk wat de inho udelijke beleidskeuzes voor gevolgen hebben voor de vastgoedportefeuilles (baten en lasten). Beheer Om op een verantwoorde-, integrale- en effectieve wijze de financiële middelen voor het onderhoud in te kunnen zetten is een actueel, eenduidig en volledig inzicht in de vastgoedportefeuille noodzakelijk. De geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen zijn vastgesteld en de financiële gevolgen daarvan zijn met de zomerrapportage 2021 in de begroting verwerkt.

Daarnaast is een quick scan uitgevoerd naar de mogelijkheden tot verduurzaming van (een deel van) de vastgoedportefeuille. Kwaliteit Gemeente Hoeksche Waard heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheren en onderhouden we uiteraard volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit). In principe is de kwaliteitsnorm sober (niet uitbundig en niet meer dan nodig is) en doelmatig. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de norm NEN-2767 ‘Conditiemeting gebouwde omgeving’. Voor gebouwen die (op termijn) worden gesloopt of afgestoten, is een lager onderhoudsniveau acceptabel. Daarnaast is het beleid om de gebouwen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. De meerjarenonderhoudsplannen worden aan de hand van NEN-2767 inspecties eens in de 4 jaar geactualiseerd. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed gebouwen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘gebouwen’ Bedragen * € 1.000

Gebouwen Kapitaallasten Mutatie reserve Mutatie voorziening Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 6.325 € 6.074 € € 4.363 € 4.363 € € -3.103 € -3.103 € € 3.880 € 3.972 € € 1.186 € 843 € € 6.325 € 6.074 €

251 -92 343 251

F. Begraafplaatsen Beleidskader Kerncijfers Gemeente Hoeksche Waard heeft 24 begraafplaatsen in beheer en onderhoud. Op 16 daarvan wordt actief begraven. We beheren ongeveer 30.000 graven. Voor het beheer en de 74

administratie van de begraafplaatsen maakt de gemeente gebruik van het administratiepakket Key2begraven van Centric. Beleid In 2020 is een geharmoniseerd begraafbeleid vastgesteld dat in 2021 is ingegaan. Vanaf 2021 wordt gewerkt aan de uitvoering van het nieuwe beleid. In 2025 wordt het beleid inclusief regelgeving geactualiseerd en indien nodig vastgesteld door het college of de raad. Beheer Het in 2020 vastgestelde begraafplaatsenbeleid is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. We werken volgens een uitvoeringskalender met meerjarenplanning op basis van de behoefte en capaciteit. Kwaliteit Begraafplaatsen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau A. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de begraafplaatsen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen op de begraafplaatsen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole). Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed begraafplaatsen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed begraafplaatsen: Bedragen * € 1.000

Begraafplaatsen Kapitaallasten Mutatie reserve Mutatie voorziening Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 897 € 998 € € 126 € 126 € € -621 € -621 € € 886 € 806 € € 506 € 688 € € 897 € 998 €

-101 0 81 -182 -101

G. Buitensportaccommodaties Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van buitensportaccommodaties maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Beleid Buitensportaccommodaties onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beleid van de voormalige gemeenten, zolang dit nog niet is geharmoniseerd. Het beleid om buitensportaccommodaties te beheren en te onderhouden baseren we op bestaand beleid van de voormalige gemeenten. Het beleid van beheer buitensportaccommodaties verschilt behoorlijk per voormalige gemeente. In Binnenmaas lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. De (financiële) verantwoordelijkheid voor het renoveren van de sportvelden lag echter bij de gemeente Binnenmaas. In Korendijk lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud en het renoveren van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. Gemeente Cromstrijen had een contract met een vereniging over het onderhoud en renovatie van de velden. Bij een andere vereniging verzorgde de gemeente zelf het onderhoud. De opstallen waren voor de vereniging zelf. In de andere voormalige gemeenten zorgde de gemeente voor het gehele proces: onderhoud van de velden en de gebouwen en de vervangingsinvesteringen.

Beheer In 2020 en 2021 is het beheer doorgegaan zoals dit geregeld was door de voormalige gemeentes.

75

Het streven is om in 2022 de beschikbare plannen te bundelen tot één nieuw geactualiseerd beleids-en beheerplan buitensportaccommodaties voor gemeente Hoeksche Waard. Kwaliteit Het streefdoel is om de buitensportaccommodaties voor de gehele Hoeksche Waard in is minimaal kwaliteitsniveau basis. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het CROW vastgestelde niveau B. Om de kwaliteit van de sportvelden te waarborgen, plannen we jaarlijks met de verenigingen een visuele inspectie. Tijdens die inspectie beoordelen we de onderhoudsstaat van de buitensportaccommodaties. Het uitgangspunt is handhaving van het kwaliteitsniveau ‘basis’. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen buitensportaccommodaties In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed buitensportaccommodaties: Bedragen * € 1.000

Buitensportaccommodaties Kapitaallasten Mutatie reserve Onderhoud Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 1.195 € 1.122 € € 655 € 684 € € - € - € € 540 € 438 € € 1.195 € 1.122 €

73 -29 102 73

Samenvatting De totale kosten per kapitaalgoed zijn als volgt: Bedragen * € 1.000

Begraafplaatsen Buitensportaccommodaties Gebouwen Groen Riolering Water Wegen Totaal

Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo € 897 € 998 € € 1.195 € 1.122 € € 6.325 € 6.074 € € 4.222 € 3.579 € € 4.114 € 4.507 € € 2.683 € 2.598 € € 7.874 € 7.432 € € 27.310 € 26.310 €

-101 73 251 643 -393 86 442 1.000

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

76

De totale kosten per categorie zijn als volgt: Bedragen * € 1.000 Begroting 2021 Werkelijk 2021 Saldo Kapitaallasten € 7.673 € 7.655 € Mutatie reserve € -3.666 € -3.653 € Mutatie voorziening € 4.528 € 5.055 € Onderhoud € 18.775 € 17.254 € Totaal € 27.310 € 26.310 €

19 -13 -527 1.521 1.000

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

77

3.5

Financiering

Algemeen De financieringsparagraaf is een belangrijk hulpmiddel bij het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet is de financieringsfunctie van de gemeente alleen bedoeld voor het uitvoeren van de publieke taken. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut. Beleidskader en verordeningen • Besluit Begroting en Verantwoording (BBV); • Wet Fido 2000; • Wet Ruddo 2009 (Regeling uitzetting derivaten decentrale overheden); • Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF); • Besluit schatkistbankieren 2013; • Financiële verordening 2021 (art. 212 van de Gemeentewet); • Treasurystatuut gemeente Hoeksche Waard. Rentevisie Het rentepercentage voor leningen met een looptijd korter dan een jaar is op dit moment negatief. Dit houdt in dat de gemeente voor het aangaan van kasgeldleningen rente ontvangt. Voor langlopende geldleningen met een looptijd van 25 jaar is de rente (afgerond) 1,27%. De rente is op dit moment dus weer aan het stijgen. Dienstverlening BNG Met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten hebben we een raamovereenkomst met geïntegreerde dienstverlening.

Deze dienstverlening omvat: • Elektronisch betalingsverkeer via een rekening-courant; • kort-kredietarrangementen (daggeldverstrekking en –opname, kasgeldleningen en termijn deposito’s); • langlopende kredietverlening; • een online informatiedienst. Schatkistbankieren Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Sinds 1 juli 2021 hoeven gemeenten minder overtollige middelen te stallen bij het rijk. De drempel voor het verplicht schatkistbankieren is verhoogd. Dat moet de administratieve lasten voor gemeenten verlichten. Tot 1 juli 2021 verstond het Rijk onder overtollige middelen bedragen groter dan 0,75% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 250.000 en een maximum van € 2.500.000). Vanaf 1 juli 2021 is dit gewijzigd in groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Voor het jaar 2021 is dit bedrag voor gemeente Hoeksche Waard tot 1 juli berekend op € 1.625.140 en na 1 juli op € 4.333.707. Er is geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. Die overtollige middelen mogen wij alleen in rekening-courant en via deposito’s bij de schatkist aanhouden. Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren, zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft.

Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere staatsschuld. Door het schatkistbankieren kunnen decentrale overheden ook hun beleggingsrisico’s verder verminderen. Deze situatie kan zich in onze gemeente overigens niet voordoen. In het Treasurystatuut is een verbod op risicovolle beleggingen en derivaten opgenomen. Voor de uitvoering van het schatkistbankieren is er bij de BNG een SKB (Schatkistbankieren)werkrekening geopend. Overtollige gelden worden hier dagelijks naartoe afgeroomd. De BNG blijft ook de overige geldhandelingen verzorgen, zoals betalingen en ontvangsten. 78

Rentekostenverdeling De rentekosten worden tegen 0,02% op basis van de boekwaarde van de vaste activa ten laste van het taakveld gebracht. Deze omslagrente berekenen we als volgt: de aan de taakvelden toe te rekenen rente delen we door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa. De omslagrente rekenen wij vervolgens toe aan de activa. Bij de jaarrekening wordt bekeken of het gehanteerde rentepercentage juist is. Uit onderstaande tabel blijkt dat het werkelijke renteresultaat nihil is. Dit betekent dat wij uitsluitend de werkelijke rentekosten hebben toegerekend. (bedragen x € 1.000)

A

De externe rentelasten over de korte en lange financ iering

B

De externe rentebaten

Rekening

Begroting

Rekening

2020

2021

2021

- /-

Totaal door te rekenen externe rente (a-b) C1

Rente doorberekend aan grondexploitatie

- /-

C2

Rente projec tfinanc iering toegerekend aan taakveld

- /-

Rente over eigen vermogen

D1

Rente over voorzieningen

349

102

194

282

59

720

67

44

16

- 23

-

Saldo door te rekenen externe rente (a-b-c) D2