Jaarstukken 2021 (RAAD)

914

-

704

De aan taakvelden toe te rekenen rente Boekwaarde investeringen per 1- 1- 2021 De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente

F

Renteresultaat op het taakveld treasury

90

-

-

-

-

46 -

704

90

46

199.856

238.794

214.053

0,35%

0,04%

0,02%

700

570

46

-4

480

-

Berekend omslag% E

-2 -

- /-

Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het Treasurystatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen. Die vormen de basis voor alle transacties op dit gebied. Daarnaast geeft de Wet Fido normen voor het beperken van risico’s. Het belangrijkste risico in dit kader is het renterisico. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen om het renterisico te beperken. Kasgeldlimiet Het kasgeldlimiet is bedoeld om de renterisico’s bij de vlottende schuld (schulden met een looptijd korter dan een jaar) te beheersen. De wettelijke toegestane omvang bedraagt 8,5% van de totale lasten van de begroting. De kasgeldlimiet per kwartaal is als volgt: (bedragen x € 1.000)

Primaire begroting per 1 januari 2021

1e kw.

2e kw.

3e kw.

2021

2021

2021

4e kw. 2021

218.685

218.685

218.685

218.685

Toegestane kasgeldlimiet - in proc enten van de grondslag

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

18.588

18.588

18.588

18.588

Maand 1

17.737

28.471

43.758

39.210

Maand 2

17.737

28.471

43.758

39.210

Maand 3

17.737

28.471

43.758

39.210

Maand 1

53.344

54.565

50.173

44.204

Maand 2

53.344

54.565

50.173

44.204

Maand 3

53.344

54.565

50.173

44.204

Maand 1

- 35.608

- 26.095

- 6.416

- 4.994

Maand 2

- 35.608

- 26.095

- 6.416

- 4.994

Maand 3

- 35.608

- 26.095

- 6.416

- 4.994

3

Gemiddeld saldo

- 35.608

- 26.095

- 6.416

- 4.994

4

Kasgeldlimiet

- in bedrag 1

2

Vlottende schuld (1)

Vlottende middelen (2)

Saldo (1-2)

Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet

18.588

18.588

18.588

18.588

54.196

44.683

25.004

23.582

79

Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt een zodanige opbouw van de leningenportefeuille dat het risico door renteaanpassing en herfinanciering van leningen beperkt blijft. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering of renteherziening in aanmerking mag komen. De volgende tabel geeft de renterisiconorm voor 2021 weer. (bedragen x € 1.000) Begroting 2021 Stand van de begroting per 1/1

218.685

Vastgestelde percentage

20,00%

Renterisiconorm

43.737

Renteherzieningen

0

Aflossingen

2.833

Renterisico

2.833

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

40.904

De tabel laat zien dat er geen sprake is van risico’s op het overschrijden van de renterisiconorm. Uitgezette geldleningen Onderstaand een overzicht van de uitgezette geldleningen per risicogroep. (bedragen x € 1.000) Restant schuld Risicogroep SVn: duurzaamheidsleningen

1-1-2021

31-12-2021

3.200

3.189

SVn: blijversleningen

300

300

SVn: startersleningen

5.446

6.471

8.946

9.960

1.464

1.704

Sportverenigingen Woningfinanc iering eigen personeel Exploitatiebijdrage Totaal verstrekte geldenleningen

76

65

1.540

1.769

120

90

120

90

10.606

11.819

Garanties Onderstaand een overzicht van de verstrekte garanties per risicogroep. (bedragen x € 1.000) Kredietrisico op verstrekte garanties

Restant schuld waarborggemeente

Risicogroep

1-1-2021

31-12-2021

Woningc orporaties met garantie WSW

50%

135.705

150.731

Zorginstellingen met garantie WSW

50%

31.263

31.096

Woningc orporaties zonder garantie WSW

100%

5.071

4.507

Zorginstellingen zonder garantie WSW

100%

2.079

1.502

Wegsc hap Tunnel Dordtse Kil

8%

1.406

2.482

Bedrijvenpark Hoeksc he waard

100%

16.400

9.000

Regionale afvalstoffendienst B.V.

100%

7.839

7.335

Bres ac c ommodaties

100%

1.212

1.125

Geldleningen partic uliere woningen

100%

2.327

782

Diverse bedrijven en verenigingen

50%

34

73

Diverse bedrijven en verenigingen

60%

180

150

Diverse bedrijven en verenigingen

100%

Totaal verstrekte garanties

491

150

204.007

208.933

80

In de tabel zijn alle verstrekte garanties opgenomen. Op dit moment zijn er voor deze garantstellingen geen betalingsachterstanden. Voor een aantal groepen is een gemeentegarantie verstrekt. De grootste groep betreft zogenaamde WSW-garantstellingen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) is actief als borgstellingsinstituut voor de sociale woningbouw. Met de WSW hebben wij een achtervangovereenkomst gesloten. Hierdoor kan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw goedkoper geld lenen. Voor verstrekte gemeentegaranties voor de aankoop van een eigen woning, ligt vanaf 2010 het risico volledig bij het Rijk. Omdat hypotheken over het algemeen een looptijd hebben van 30 jaar, lopen de laatste garantstellingen voor particulieren nog tot 2040 door. Opgenomen geldleningen Onderstaand een overzicht van het saldo van de bij de B.N.G. afgesloten langlopende geldleningen. (bedragen x € 1.000) Saldo geldleningen

1-1-2021

Leningen

27.000

Rente en aflossing

2021

Aflossing

2.833

Rente

102

Totaal

2.935

31-12-2021 24.167

Ontwikkeling van de schuldpositie Het wordt de laatste jaren steeds belangrijker om de ontwikkeling van de schuldpositie te volgen. We hebben daarom een aantal ratio’s uitgewerkt: debt ratio, netto schuld als percentage van de begroting en netto schuld als bedrag per inwoner. Kritische norm Debt ratio

31-12-2021

80%

33%

100%

- 5%

n.v.t .

€ - 117

Netto sc huld / lasten begroting Netto sc huld per inwoner

Debt ratio De debt ratio drukt uit in hoeverre het totale bezit op de balans is belast met schulden. Een ratio van 60% wordt als veilig beschouwd. Als kritische grens hanteren we 80%. Ons percentage van 33% is ruim voldoende te noemen. Netto schuld als percentage van de begroting De netto schuld wordt uitgedrukt in een percentage van de begroting. De grondexploitaties laten we buiten beschouwing, omdat hierin grote schommelingen optreden en we de rentelasten daarvan binnen de grondexploitaties (inclusief de getroffen voorzieningen) dekken. Een ratio van maximaal 70% wordt als veilig beschouwd. De kritische grens ligt bij 100%. Bij overschrijding van deze grens beoordelen we of we kunnen blijven investeren, zonder hiervoor nieuwe financieringsmiddelen aan te moeten trekken. Het percentage van onze gemeente is -5%. Dit wil zeggen dat er geen sprake is van een netto schuld maar van een netto overschot aan financieringsmiddelen. Netto schuld per inwoner De netto schuld per inwoner is het resultaat van de boekwaarde van de vaste geldleningen gedeeld door het totaal aantal inwoners. Wij hebben een netto overschot per inwoner van € 117,-.

81

Beleggingen in aandelen Het gemeentelijk aandelenbezit bestaat uit aandelen van de BNG, Evides en Stedin. De dividenduitkeringen zijn een algemeen dekkingsmiddel. (bedragen x € 1.000) Dividenden Aandelenbezit

Nominale waarde

2021

Stedin

6.138

Stedin (c um. pref. aandelen)

4.080

60

Evides

3.389

622

BNG Totaal Gemiddeld rendement

419

357

278

13.964

1.379 9,87%

Debiteuren- en crediteurenbeheer De coronacrisis is voor ons aanleiding geweest om de interne richtlijnen om onze crediteuren (“leveranciers”) te betalen, te verscherpen. Deze aanscherping past ook binnen onze visie/doelstelling van een 100%-dienstverlenende gemeente. De wettelijke betalingstermijn is 30 dagen. Wij streven ernaar dat wij 95% van onze facturen binnen 14 dagen voldoen. Op dit moment betalen wij ongeveer 80% van onze facturen binnen 14 dagen. In 2022 gaan wij verdere inzet plegen om onze (interne) doelstelling van 95% te realiseren. De omvang van het debiteurenbestand (“afnemers”) is relatief beperkt, omdat het SVHW de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen uitvoert. Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) De Wet Hof is vooral van invloed op het investeringstempo van de gemeente en de manier waarop er wordt omgegaan met reserves. De gemeente moet op basis van het kasstelsel binnen het toegestane EMU-saldo blijven. Bij overschrijding van de EMU-norm zijn in de wet geen maatregelen opgenomen. Op dit moment monitoren wij het EMU-saldo 2 keer per jaar. Aan de hand van de resultaten nemen we eventueel maatregelen op het gebied van investeringen. Het sanctiemechanisme van de minister van Financiën is vervangen door een correctiemechanisme.

Als een meerjarige overschrijding van de vastgestelde norm voor het EMU-saldo van de decentrale overheden dreigt, kan de minister met behulp van het correctiemechanisme het EMU-saldo van de decentrale overheden beheersen. EMU-saldo Het EMU-saldo geeft het saldo van de inkomende en uitgaande geldstromen die daadwerkelijk in het jaar 2021 hebben plaatsgevonden minus deelname aan bedrijven en inkomsten uit kredietverstrekking. Dit is de wijze waarop de landen in de Euro-zone hun EMU-saldo berekenen en waarover ook begrotingsafspraken zijn gemaakt. In het bestuurlijk overleg tussen het ministerie van Binnenlandse Zaken, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) en IPO (Interprovinciaal Overleg) is afgesproken dat het Rijk en de lokale overheden gezamenlijk werken aan het beheersen van het EMU-tekort. De EMU-tekortnorm decentrale overheden voor 2021 bedraagt 0,4 van het bruto binnenlands product. Er is geen onderverdeling naar gemeenten, provincies en waterschappen vastgesteld. Daarom worden er ook geen referentiewaarden per gemeente bekend gemaakt. In onderstaande tabel is het EMU-saldo van gemeente Hoeksche Waard berekend.

82

(bedragen x € 1.000) Omschrijving 1

2021

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c .q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c )

- 2.520

2

Afsc hrijvingen ten laste van de exploitatie

8.132

3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie

9.017

4

Investeringen in (im)materiële vaste ac tiva die op de balans worden geac tiveerd 18.325

5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebrac ht bij post 4

6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste ac tiva: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste ac tiva (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

7

8

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw- , woonrijp maken e.d. (alleen transac ties met derden die niet op de exploitatie staan)

808

3.663

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transac ties niet op exploitatie verantwoord 2.825

9

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transac ties met derden

5.243

betreffen 10 Lasten ivm transac ties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rec htstreeks ten laste van de reserves (inc lusief fondsen en dergelijke) worden gebrac ht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten 11 Verkoop van effec ten: a

Gaat u effec ten verkopen?

b

Zo ja wat is de verwac hte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

-8.968

Het EMU-saldo kan gezien worden als een extra financieel kengetal, naast de andere vijf verplichte financiële kengetallen zoals de solvabiliteit en de (netto) schuldquote. Het EMU-saldo heeft een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht in het bedrijfsleven. Het negatieve EMU-saldo over 2021 geeft aan dat we als gemeente via reële transacties afgelopen jaar € 8.968.000 meer uitgegeven hebben dan dat we hebben ontvangen. Het is echter wel van belang om het EMU-saldo in de juiste context te zien. Gemeenten maken voor hun boekhouding gebruik van het ‘gemodificeerde stelsel van baten en lasten’. Hierdoor zegt het EMU-saldo van één jaar relatief weinig, omdat de uitgaven voor investeringen bijvoorbeeld in één jaar leiden tot een uitgave, maar in de exploitatie via de kapitaallasten leiden tot meerjarige lasten. Of dat toevoegingen aan voorzieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave. In 2020 was het berekend EMU-saldo € 61.933.000. Dit kwam grotendeels door de verkoop van de aandelen van Eneco.

83

3.6

Bedrijfsvoering

Om de programma's uit de begroting te kunnen realiseren, is een goede bedrijfsvoering belangrijk. Volgens de toelichting op het BBV geeft de paragraaf Bedrijfsvoering de gemeenteraad hier inzicht in. Bedrijfsvoering gaat over de bedrijfsprocessen om de beleidsdoelstellingen te realiseren en de sturing en de beheersing daarvan. Bedrijfsvoeringsprocessen zorgen voor een efficiënte en effectieve uitvoering van de beleidsprogramma’s, volgens de geldende wetgeving. In deze paragraaf wordt aan de hand van belangrijke ontwikkelingen en thema 's aangegeven hoe de bedrijfsvoering integraal bijdraagt aan deze ontwikkelingen het komende jaar en/of de komende jaren . Innovatie/Vernieuwing Informatiesamenleving en informatiearchitectuur (digitale transitie) Een veranderende samenleving vereist een gemeentelijke organisatie die daarop inspeelt. Speerpunten zijn een goede informatievoorziening en een goede informatiestructuur waardoor gemeenten de dienstverlening aan inwoners en bedrijven kunnen optimaliseren. De informatiearchitectuur vormt het fundament hiervoor door het creëren van effectieve, beheer- en beheersbare systemen. Het is het proces van het organiseren, labelen en structureren van informatie. Informatiearchitectuur is onzichtbaar.

Een goede informatiearchitectuur maakt informatie vindbaar (als een bezoeker weet wat hij zoekt), zichtbaar (wanneer de bezoeker niet weet waar hij naar op zoek is) en flexibel (makkelijk uitbreiden van de structuur met nieuwe onderdelen). In het afgelopen jaar hebben we geïnvesteerd om de architectuur op orde te brengen. We hebben een informatiearchitect en een netwerkarchitect aangesteld. Verder is er een start gemaakt om deze personen op te leiden. Digitale volwassenheid ICT heeft zich razendsnel ontwikkeld en een enorme impuls gegeven aan de digitalisering van onze samenleving. Ook bij ons zijn ICT en digitalisering een steeds grotere rol gaan spelen. De processen zijn met behulp van ICT en digitalisering efficiënter gemaakt. Het denken over en toepassen van ICT is echter nog (te) beperkt gebleven tot bedrijfsvoering en de digitalisering van eigen processen. De digitalisering is de samenleving ingetrokken en ook daar ligt een rol voor onze gemeente. Die rol zal in toenemende mate onderwerp van gesprek worden. De inwoners en bezoekers van de gemeente verwachten steeds meer digitaal comfort. En omdat de effecten van marktwerking (in termen van betaalbaarheid en toegankelijkheid) niet altijd in het belang zijn van bedrijven en inwoners, maar ook omdat er soms duidelijke gemeentelijke belangen mee zijn gemoeid, ligt hier een belangrijke rol voor de gemeentelijke overheid.

Een rol die vraagt om een actieve(re) betrokkenheid. Digitalisering is niet langer het exclusieve domein van ICT, maar van de gehele organisatie. Vorig jaar hebben we de stap gemaakt om de digitale volwassenheid te meten door mee te doen aan ICT -benchmark Gemeenten. Naast de cijfermatige exercitie wordt ook de digitale volwassenheid gemeten. Het is ter kennisname aangeboden aan de directie en college. Er worden verdere voorbereidingen getroffen om de adviezen uit het rapport te borgen. Datagedreven werken Door de enorm toegenomen hoeveelheid aan data en nieuwe technologie zijn er steeds meer mogelijkheden om met datagedreven werken de analyses, monitoring en sturing sterk te verbeteren. Datagedreven werken is daarmee een nieuw waardevol instrument dat wordt ingezet bij het realiseren van de opgaven van de gemeente en het verkrijgen van betere stuurinformatie. In het afgelopen jaar zijn de volgende stappen resultaten geboekt: • Visie en groeipad datagedreven werken 2021-2023 is ontwikkeld en vastgesteld; • Dashboards op het terrein van bedrijfsvoering, sociaal domein, dienstverlening en duurzaamheid zijn ontwikkeld; • Een organisatiebrede "datatafel" is opgericht waarmee vanuit verschillende disciplines sturing wordt gegeven binnen de gemeente aan datagedreven werken.

Een belangrijk onderdeel in de komende jaren wordt het doorontwikkelen van de verschillende dashboards naar één gemeentebreed informatieportaal en het vergroten van databewustzijn in de 84

organisatie. Door uitvoering te geven aan een “leergang databewustzijn” nemen wij de organisatie mee in deze ontwikkeling. (Door)ontwikkeling P&C In 2021 hebben wij verdere stappen gezet om de informatie in onze P&C-rapportages steeds beter af te stemmen op de wensen en behoeften van de gebruiker, rekening houdend met ieders rol in het proces. In 2021 is de financiële verordening geactualiseerd en vastgesteld door de raad. Daarnaast hebben wij in de in 2021 opgestelde programmabegroting 2022 een nader vervolg gegeven aan het verbetertraject om onze doelstellingen meer op hoofdlijnen te formuleren, zodat de raad beter in staat wordt gesteld om te sturen op hoofdlijnen. Daarnaast hebben wij onze tussentijdse rapportages (zomer- en slotrapportage) meer op hoofdlijnen opgesteld en in lijn gebracht met (grensbedragen zoals genoemde in) de door de raad vastgestelde financiële verordening. Tot slot hebben wij de Nota Reserves & Voorzieningen in 2021 geactualiseerd. Met de actualisatie hebben wij een verdere harmonisatieslag doorgevoerd in ons beleid omtrent de reserves en voorzieningen en zijn enkele uitgangspunten nader verfijnd. Deze nota is in 2022 ter vaststelling aangeboden aan de raad. Tot slot is in 2021 de programmabegroting 2022 door de raad vastgesteld waarin voor het eerst sprake is van een structureel sluitende begroting in alle jaarschijven.

(Mede) als gevolg hiervan zijn wij op grond van het financieel toetsingskader van de provincie ingedeeld in de categorie “groene gemeenten” (financieel gezond). Het afgelopen jaar zijn wij gestart met de implementatie van de Three lines of defence (3LoD). Dit model of deze methode staat voor de inrichting van de processen in de organisatie en de samenwerking op de verschillende niveaus in de organisatie. Hiermee laat de organisatie zien in hoeverre zij in control is en de belangrijkste risico’s worden beheerst. Risicomanagement speelt een grote rol in dit ‘control’ denken. Ook de integrale aanpak van diverse beheersingsinstrumenten en de koppeling aan de bestaande P&C-cyclus is opgepakt. Hierdoor ontstaat meer inzicht in kwaliteit en beheersing van de processen, de te beheersen risico’s en structuur in de externe en de interne verantwoording en daarmee aan de verantwoording aan de raad. 3LoD past in de ontwikkeling die de organisatie doormaakt van een activiteit en taakgerichte organisatie naar een organisatie die procesgericht acteert en als stip op de horizon toewerkt naar een in control statement. De 3LoD vormt ook de basis voor de invoering van de Wet rechtmatigheidsverantwoording. Het afgelopen is hiervoor ook samen met de auditcommissie aandacht aan geschonken. In de Jaarrekening 2022 legt het college voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording af.

Met de vaststelling van de ‘Agenda van de toekomst’ spraken de gemeenten, provincies en Rijk in het ‘Programmastart Interbestuurlijk Programma’ af om te werken aan vernieuwing van het interbestuurlijk toezicht zodat het toezicht zo effectief mogelijk is en passend is bij een gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven. De nieuwe overeenkomst Interbestuurlijk toezicht is in november 2021 ondertekend. Optimaliseren inkooporganisatie Een externe bureau heeft een onderzoek uitgevoerd naar de inkooporganisatie bij de gemeente Hoeksche Waard. Er is een organisatieadvies gemaakt evenals een ontwikkelplan. In 2022 zal hier verder invulling aan worden gegeven. In 2021 is het inkoopproces geactualiseerd. Ook is de actualisatie van het inkoopbeleid gestart. Dit loopt in 2022 door. Naar aanleiding van onderzoek en advies van BMC is een start gemaakt met de inzet van hulpmiddelen ter beperking van risico’s binnen het inkoopproces. Zo is het standaarddocument inkoop geactualiseerd. Dit helpt het inkoopproces te vereenvoudigen. Het verbeteren van de inkooporganisatie heeft tot doel om rechtmatiger en doelmatiger in te kopen. Er zal nog meer aandacht komen voor het sturen op lokaal, duurzaam, en innovatief inkopen. Kwantitatieve en kwalitatieve analyses zullen tot verder inzicht en verbetering moeten leiden van de inkoopfunctie.

85

Klant centraal Onze omgeving verwacht dat gemeenten betrouwbaar, begripvol en eenvoudig opereren. Een gemeente die communiceert in begrijpelijke taal en de menselijke maat niet vergeet. Een ‘klantgedreven dienstverlening’ wordt daarbij steeds belangrijker. Onder klant verstaan wij hier: burgers, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het centraal stellen van ‘systemen’ willen wij ook in onze bedrijfsvoering steeds meer gaan vervangen door het centraal stellen van onze (interne én externe) klanten. Hiervoor zullen we steeds vaker ‘in gesprek’ gaan over onze dienstverlening en onze dienstverlening bekijken vanuit het perspectief van onze klanten zodat wij diezelfde dienstverlening verder kunnen verbeteren. Op het gebied van onze bedrijfsvoering hebben wij hiervoor de volgende doelstellingen geformuleerd: Lokaal inkopen In 2021 is er intern aandacht besteed aan lokaal inkopen. Bij diverse in- en externe stakeholders zijn de wensen opgehaald, Van daaruit is gewerkt aan de actualisatie van het inkoopbeleid, zodat er meer ruimte ontstaat voor het uitnodigen van lokale ondernemingen. Ook is de eerste hand gelegd aan een ambitiestatement ‘lokaal inkopen’ en communicatiestrategie. Invorderingsbeleid en afhandeling bezwaren ‘op maat’ De coronacrisis heeft een grote impact gehad op onze burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Naast de diverse financiële regelingen hebben wij ook gekeken op welke manier wij partijen behulpzaam konden zijn bij het voldoen van openstaande vorderingen. Hierbij hebben wij met partijen in voorkomende gevallen (betalings)afspraken op maat (“maatwerkoplossingen”) gemaakt in situaties waarin vorderingen door partijen niet konden worden voldaan. Dit sluit o ok aan op onze visie van 100% dienstverlenend richting onze burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Daarnaast hebben wij voor wat betreft het invorderingsbeleid ook steeds vaker eerst het persoonlijk contact gezocht met partijen alvorens over te gaan tot formele (invorderings)procedures. Ter voorkoming van onduidelijkheden voor onze burgers en bedrijven hebben wij daarnaast de informatieverstrekking op onze internetsite voor wat betreft de omgevingsvergunningen tegen het licht gehouden en op onderdelen nader verfijnd Impact corona Herijking en doorontwikkeling werkconcept Project ‘herijking werkconcept’ De recente veranderingen in onze manier van werken sinds de Covid-19 uitbraak, heeft een heel ander licht laten schijnen op het huidige werkconcept. De opbrengsten van deze periode (werken op afstand) zijn in kaart gebracht in het project ‘herijking werkconcept’.

Als onderdeel van dit project is een enquête uitgezet onder de medewerkers, die heeft laten zien dat men in de toekomst nog voor 44% op kantoor wil zijn en voor 52% op afstand wil blijven werken. Ook is duidelijk geworden dat de verdergaande digitalisering van de dienstverlening, de rol van het gemeentehuis voor de inwoner en het werkplekconcept niet los van elkaar gezien kunnen worden maar onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn. Project ‘doorontwikkeling werkconcept’ Een projectgroep vervolgt nu de doorontwikkeling van het werkconcept. De eerste stap in deze doorontwikkeling is het ontwikkelen van een visie op een werkmodel dat past bij de strategie van de organisatie en recht doet aan de uitkomsten van de herijking van het werkconcept. Deze projectgroep zal inzichtelijk gaan maken hoe de organisatie eruitziet t.a.v. strategie, structuur, cultuur, managementstijl, personeel en systemen. Dit werkmodel wordt de komende periode verder uitgewerkt. Organisatieontwikkeling Organisatieontwikkeling heeft in 2021 bestaan uit vier sporen. a. Helderheid creëren in verantwoordelijkheid en oplossen inconsistenties in de sturingsfilosofie 86

b. Oplossen knelpunten in de detailstructuur c. Vervolg Overheidsontwikkelmodel d. Afronden werkzaamheden pop-up teams. a. Helderheid creëren in verantwoordelijkheid en oplossen inconsistenties in de besturingsfilosofie De besturingsfilosofie dateert van begin 2018. De afgelopen jaren is gebleken dat op een 4-tal onderwerpen aanscherping van de filosofie nodig is. Het gaat om de rol van teammanager, rol directie, zelforganisatie en 100% dienstverlenend. Met de OR, directeuren, teammanagers en bestuurders zijn gesprekken gevoerd over deze thema's. . De sturingsfilosofie wordt in 2022 op basis hiervan aangescherpt; daarnaast wordt de sturingsfilosofie geactualiseerd, b. Oplossen knelpunten in de detailstructuur In 2021 zijn ruim 70 knelpunten in de detailstructuur geïnventariseerd. De knelpunten hebben verschillende vervolgroutes: een aantal knelpunten in de structuur zijn geprioriteerd om vóór de nieuwe bestuursperiode in 2022 op te lossen; sommige knelpunten hebben een financiële vervolgroute zoals Begroting 2023 of herwaarderen en een ander deel van de knelpunten wordt meegenomen in de strategische personeelsplanning. Knelpunten in de structuur die niet geprioriteerd zijn, komen aan de orde in 2022. c.

Vervolg Overheidsontwikkelmode Het Overheidsontwikkelmodel is een instrument om overheden beter te laten functioneren door zich te richten op activiteiten die ertoe doen voor inwoners, bedrijven en organisaties. In 2021 is gekeken hoe teams hun taken en werkprocessen organiseren, zowel binnen een team als tussen teams. Periodiek worden gesprekken gevoerd om terug en vooruit te kijken en om te verkennen welke verbeteringen mogelijk zijn. In 2024 wordt een audit uitgevoerd. Met Control wordt op dit onderdeel samengewerkt in het kader vanThree lines model of defence (zie (door) ontwikkeling P&C) om hiermee rolduidelijkheid (1e, 2e en 3e lijns) in processen te realiseren. d. Afronden werkzaamheden pop up teams Eind 2021 zijn de werkzaamheden van de pop up teams afgerond. De pop up teams hebben de afgelopen jaren een stevige bijdrage geleverd aan het levend maken en borgen van de organisatieprincipes en kernwaarden. Communicatieve organisatie De gemeentelijke organisatie heeft in 2021 verdere stappen gezet als communicatieve organisatie. Zo hebben diverse medewerkers de cursus Klantgericht schrijven gevolgd en zijn voor het project ‘employer branding’ in het kader van arbeidsmarktcommunicatie filmpjes gemaakt met eigen medewerkers. Onze medewerkers en bestuurders zijn immers het visitekaartje van de organisatie. Deze filmpjes worden in 2022 daadwerkelijk ingezet.

De communicatie met de diverse doelgroepen heeft in 2021 in toenemende mate vorm gekregen in nauwe samenwerking tussen vak- en beleidsteams enerzijds en team Communicatie anderzijds. Dat geldt onder meer voor participatietrajecten, waarbij de gemeente heeft ingezet op het meedenken en meedoen van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Afgelopen jaar zijn diverse trajecten uitgevoerd of gestart, onder meer over duurzaamheid. Als kader hiervoor is een participatievisie opgesteld, die begin 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld. Onderdeel van de visieontwikkeling was een werkgroep met (burger)raadsleden en een enquête onder inwoners en ondernemers in de Hoeksche Waard. Duurzaamheid Als het gaat om het thema duurzaamheid, dan vraagt dit iets van elke inwoner, ondernemer en maatschappelijke organisatie. Maar ook van alle teams van de gemeente. Om de positieve aanpak en plannen rondom duurzaamheid te bewerkstelligen, zet de gemeente in op meerdere deelgebieden. Een doeltreffende communicatie en participatie is een belangrijk deelgebied, evenals duurzame inkoop en lokaal produceren. Vanuit de gemeente lopen er programmabreed diverse projecten die vooral extern georiënteerd zijn en een bijdrage leveren aan de doelstellingen uit het programmaplan Duurzaamheid.

87

Maar ook de meer intern gerichte bedrijfsvoering teams dragen hieraan bij door diverse inspanningen op het gebied van duurzame en circulaire bedrijfsvoering. Duurzaamheid wordt bij alle (Europese) aanbestedingen en grotere projecten standaard als uitgangspunt in de uitvraag opgenomen, waardoor voor het jaar 2021 de volgende projecten en aanbestedingen als succesvol op gebied van duurzame aanpak bijgeschreven kunnen worden: • In 2021 is duurzame, groene, energie aangeschaft die zelfs een lokale inslag heeft door de afname van de garanties van oorsprong via lokale partij Nemesys. • Het gehele wagenpark is duurzaam aanbesteed, waarbij de centraal gestelde ambitie en visie op duurzaamheid, ‘Hoeksche Waard klimaatneutraal in 2050’ vertaald is naar concrete doelstellingen op intern mobiliteitsbeleid. • In februari is de nieuwe overeenkomst voor de warme drankenautomaten en ingrediënten gestart, waarbij de focus voor de gunning lag op het behalen van maximale duurzaamheid. Ten aanzien van dit uitgangspunt zijn diverse duurzaamheidseisen gesteld aan de ingrediënten, verpakkingen, het transport en de terugname en ‘end of life’-cycle van de apparatuur. • 2021 is ook het jaar waarin de Europese aanbesteding van de Schoonmaakdienstverlening en de catering op de markt is gezet.

De nieuwe schoonmaakpartner voert aantoonbaar beleid dat zich onder andere richt op energie neutrale bedrijfsvoering, het gebruik van milieuvriendelijke en duurzame middelen en materialen, aanzienlijke reductie van verpakkingsmateriaal en duurzaam personeelsbeleid. • Het uitgangspunt in de uitgevoerde aanbesteding voor de catering was dat deze gezond, duurzaam en zoveel mogelijk lokaal moest zijn waarbij tevens rekening gehouden wordt met onze inclusieve samenleving. De inschrijvingen zijn gegund op een maximaal duurzame inkoop, werkwijze, presentatie en aangeboden producten waarbij circulariteit een onderdeel van uit maakt. • De verbouwing van HWwerkt! aan de J. v.d. Heijdenstraat is afgelopen jaar maximaal duurzaam op de markt gezet. Dit uit zich in de vereisten rondom de verduurzaming van de klimaatinstallatie, de toepassing van Ledverlichting i.c.m. bewegingssensoren, plaatsing van laadpalen, het toepassen van circulaire bouwmaterialen en inzet van hergebruikt of circulair ingekocht meubilair. • De renovatie van de buitendienst Mijnsheerenland is duurzaam uitgevoerd door het realiseren van warmtepompen/duurzame klimaatinstallatie in het kantoor, het installeren van Ledverlichting i.c.m. bewegingssensoren en het plaatsen van hergebruikt meubilair en gebruik van circulaire materia len.

Er zijn ook voorbereidingen getroffen voor het plaatsen van laadpalen en zonnepanelen op de fietsenstalling. • In samenwerking met ‘Welzijn Hoeksche Waard’ zijn de voormalige Buitendienstlocaties van Piershil en Oud-Beijerland leeggeruimd en wordt het vrijgekomen meubilair door ‘Samen Circulair Hoeksche Waard’ gerepareerd, opgewaardeerd en opnieuw verkocht voor een duurzaam tweede leven. Ja arverslag ENSIA Sinds 2018 verantwoorden gemeenten zich aan hun eigen toezichthouder, de raad, en de toezichthouders van het rijk middels de ENSIA-systematiek uitgevoerd. ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Voor de verantwoording aan de gemeenteraad sluit ENSIA aan op de gemeentelijke planning-en-controlcyclus. ENSIA neemt de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als uitgangspunt. Vanuit deze horizontale (gemeente brede) zelfevaluatie wordt eveneens de verantwoording aan de stelselhouders bij het rijk afgeleid, de zogenaamde verticale verantwoording. Voor de uitvoering wordt gebruik gemaakt van zelfevaluaties.

De scope van ENSIA is als volgt: • Implementatie Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIO) • Basisregistratie Personen (BRP) • Wet- en regelgeving voor Reisdocumenten (PUN en PNIK) • Digitale persoonsidentificatie (DigiD) • Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) • Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) • Basisregistratie Ondergrond (BRO) • Gezamenlijke Elektronische Voorzieningen Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (GeVS/Suwinet). • Waardering onroerende zaken (WOZ) 88

Een verkorte weergave van de uitkomsten treft u aan in deze voordracht. Resultaten in 2021 Domein BIO BRP

Bevindingen en door te voeren verbeteringen Score: zie CISO-verslag (vertrouwelijk) Geen steekproef Score Voldoende: 87%

Reisdocumenten

Score Voldoende: 79%

DigiD

Score: Voldoende (Goedgekeurd door IT-auditor) voor 3 aansluitingen. Verbetering: het laten configureren van de webserver DigiD aansluiting webformulieren door externe ICT leverancier Score: Onvoldoende: 47% Opvolgen van de verbeterpunten Score: Onvoldoende: 45% Opvolgen van de verbeterpunten Score: Onvoldoende: 33% Opvolgen van de verbeterpunten Score: Onvoldoende: Verbeteringen: 2 aansluitingen (Gemeente Rotterdam voor IOAZ en SVHW) aanscherpen leveranciersafspraken P-wet: opvolgen BIO verbeterpunten. Score: Voldoende Verbetering: het berichtenverkeer optimaliseren door de ICT -everancier

BAG BGT BRO SUWInet

WOZ

Status

89

3.7

Verbonden Partijen

Algemeen Een verbonden partij is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een financieel belang is: • een bedrag dat aan de verbonden partij ter beschikking is gesteld en niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat; • of het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Een bestuurlijk belang is zeggenschap door vertegenwoordiging in het bestuur of door stemrecht. Verbonden partijen zijn onmisbaar voor de uitvoering van gemeentelijke taken. Als de schaal van een gemeente te klein is om een taak goed te kunnen uitvoeren, is onderbrengen van die taak bij een verbonden partij veelal de aangewezen oplossing. Door schaalvergroting bereikt een gem eente een hogere graad van specialisatie. Ook kunnen daardoor kosten worden bespaard en garanderen verbonden partijen veelal een betere continuïteit. De laatste jaren komt landelijk gezien steeds bredere aandacht voor verbonden partijen. In veel gemeenten is gediscussieerd over de rollen van de gemeenten in relatie tot die van verbonden partijen. Ook werden gemeenten geconfronteerd met toenemende financiële tekorten bij enkele gemeenschappelijke regelingen.

Dat riep vragen op over (het gebrek aan) een go ede governance (de handeling of de wijze van besturen, de gedragscode, het toezicht op organisaties ) bij de betreffende verbonden partij. Uitwerking Nota ‘Verbonden partijen gemeenten Hoeksche Waard’ Iedere gemeente heeft op basis van de eigen autonomie een eigen verantwoordelijkheid voor verbonden partijen. Voor de effectuering daarvan heeft de gemeente echter de andere deelnemende gemeenten nodig. Gezamenlijke aansturing en regievoering zijn nodig voor een gemeenschappelijke strategie. De gemeenteraden van de Hoeksche Waardse gemeenten hebben eerder daarom de Nota ‘Verbonden partijen gemeenten Hoeksche Waard’ vastgesteld (hierna: de Nota). Daarna is de Nota uitgewerkt (‘Uitwerking Nota verbonden partijen’). Op grond hiervan is vervolgens in beeld gebracht in hoeverre de governance bij de verbonden partijen op orde is en wat nog kan worden verbeterd. Het blijkt dat bij de verbonden partijen waar de Hoeksche Waardse gemeenten aan deelnemen, de vereiste bestuurs- en beheersingsmiddelen in opzet en bestaan aanwezig zijn. Gebaseerd op het advies dat de Raad voor het openbaar bestuur heeft uitgebracht (‘Wisselwerking tussen gemeenteraden en verbonden partijen’) is de regionale notitie ‘Naar een goede wisselwerking tussen de raden en verbonden partijen’ opgesteld.

De kernboodschap is dat in plaats van gebruik te maken van de formele weg het veel effectiever is om in gesprek te gaan met de verbonden partijen. Regionale Nota ‘Grip op verbonden partijen’ Op het niveau van Zuid-Holland Zuid heeft een regionale raadswerkgroep/denktank zich gebogen over het onderwerp ‘Grip op Verbonden Partijen’. Deze werkgroep heeft in 2017 een opleverdocument opgesteld, met daarin adviezen en aanbevelingen om de relaties te verbeteren tussen de gemeenteraden en de drie gemeenschappelijke regelingen op ZHZ-niveau. Deze adviezen en aanbevelingen zijn op 2 juli 2018 besproken in de Klankbordgroep Hoeksche Waard. Tijdens een themabijeenkomst op 18 juni 2019 hebben Hoeksche Waardse raads- en burgerleden hierover verder met elkaar van gedachten gewisseld. Afgesproken is dat er een werkgroep wordt samengesteld die zich over het mogelijke vervolg zal buigen. In januari is 2021 is auditcommissie mondeling geïnformeerd over de laatste stand van zaken.

90

Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enige andere wetten in verband met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen De minister van BZK kondigde op 29 juni 2018 een wetvoorstel aan dat invulling geeft aan de afspraak uit het regeerakkoord van het kabinet Rutte-III dat de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) wordt aangepast om de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking te verbeteren. Het daartoe strekkende wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enige andere wetten in verband met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen (Kamerstuk 35.513) is op 1 juni 2021 door de Tweede Kamer aangenomen. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 14 december 2021 als hamerstuk afgedaan. Op 18 januari 2022 is de wet gepubliceerd in het Staatsblad. De inwerkingtreding van de nieuwe wet is gepland op 1 juli 2022. Het deel van de wet dat rechten geeft aan volksvertegenwoordigers gaat dan direct in. Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bijvoorbeeld uittreding of evaluatie) geeft de wet een implementatieperiode van 2 jaar. De gewijzigde Wgr versterkt de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraden.

Daarnaast worden de participatiemogelijkheden van burgers en belanghebbenden bij de besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen vergroot. Actualisatie beleid verbonden partijen Op grond van artikel 21 lid 2 van de Financiële verordening gemeente Hoeksche Waard 2021 biedt het college de gemeenteraad periodiek een Nota verbonden partijen aan en stelt de raad de nota vast. Gelet op de mogelijke impact van de hierboven benoemde wijziging van de Wgr ligt het voor de hand om de actualisatie van het beleid ten aanzien van verbonden partijen (i.c. een Nota verbonden partijen) pas op te pakken als het wetsvoorstel wet is geworden. Zo nodig wordt dit regionaal opgepakt. In februari 2021 heeft de auditcommissie met deze insteek ingestemd. De inwerkingtreding van de nieuwe wet is gepland op 1 juli 2022.

Beleidskader/verordeningen De volgende notities en verordeningen vormen de basis voor het beleid voor verbonden partijen: • Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV); • Wet gemeenschappelijke regelingen (gewijzigd per 1 januari 2015); • Financiële verordening gemeente Hoeksche Waard 2021; • Raadsbesluiten van de vijf voormalige gemeenten: • Vaststelling en uitwerking Nota ‘Verbonden partijen gemeenten Hoeksche Waard’ (2015); • Vaststelling notitie ‘Naar een goede wisselwerking tussen gemeenteraden en verbonden partijen in de Hoeksche Waard’ (2017); • Vaststelling Rekenkamerrapport risicomanagement (2017). • Doorwerking adviezen Denktank Grip op Gemeenschappelijke Regelingen Zuid-Holland Zuid. • Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enige andere wetten in verband met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen (Kamerstuk 35.513). Risicoprofiel Op grond van het BBV moet in de paragraaf ‘verbonden partijen’ per verbonden partij een risicoprofiel worden opgenomen. Voor deze risicoanalyse worden de financiële en bestuurlijke risico’s in beeld gebracht. In de betreffende programma’s staan we overigens ook uitgebreider stil bij de gemeenschappelijke regelingen met een hoog risicoprofiel. Financiële risico’s verbonden partijen Onderstaand overzicht geeft weer hoe de financiële analyse wordt uitgevoerd.

Dat gebeurt aan de hand van 7 vragen. De vragen richten zich met name op de begrippen control en governance en daarmee op sturing, beheersing, verantwoording en toezicht. Bij een overwegend lage score is de eindconclusie van de financiële analyse dat ook daar laag wordt gescoord. De vragen zijn nadrukkelijk bedoeld als hulpmiddel voor de analyse. Omdat niet alle vragen geheel kwantificeerbaar zijn, is discussie over de scores mogelijk. Vragen 1. Omvang jaarlijkse financiële bijdrage

Laag < 450.000

Gemiddeld 450.0001.000.000

Hoog > 1.000.000

91

2. Is het weerstandsvermogen in de verbonden partij toereikend? 3. Benodigd gemeentelijk weerstandsvermogen op basis van risico’s bij de verbonden partijen 4. In hoeverre is de gemeente financieel aansprakelijk? 5. Is de organisatie in staat om financieel bij te sturen? 6. Is de bedrijfsvoering van de organisatie op orde? 7. Is de kwaliteit van het risicomanagement van de organisatie op orde?

Volledig < 45.000 Niet Volledig Ja Ja

Deels 45.000100.000 Gedeeltelijk Deels Gedeeltelijk Gedeeltelijk

Niet >100.000 Volledig Niet Nee Nee

Bestuurlijke (inhoudelijke) risico’s verbonden partijen Hieronder vermelden we op welke manier de bestuurlijke analyse wordt uitgevoerd. Dat gebeurt aan de hand van 7 vragen. Naast aandacht voor control en governance in de financiële analyse (de zogenoemde ‘hard controls’) komen ook de zogenoemde ‘soft controls’ aan bod. Denk hierbij aan begrippen als welwillendheid, leiderschap, integriteit en vertrouwen. Bij een overwegend lage score is de eindconclusie van de bestuurlijke analyse dat ook laag wordt gescoord. De vragen zijn ook hier nadrukkelijk bedoeld als hulpmiddel voor de analyse. Omdat niet alle vragen geheel kwantificeerb aar zijn, is discussie over de scores mogelijk. Vragen Laag 1. In hoeverre komt het gemeentelijk belang overeen met het belang van de Volledig organisatie? 2. Is er invloed op de samenstelling van het bestuur? Ja 3. Is de gemeente vertegenwoordigd in het bestuur (en in welke DB stemverhouding)? 4. Zijn er duidelijke afspraken over doelen en te leveren prestaties en Ja worden deze afspraken nagekomen? 5. In welke mate is er vertrouwen in bestuur en/of directie van de verbonden Maximaal partij? 6. Zijn er duidelijke afspraken over informatievoorziening? Ja 7. In hoeverre zijn de te leveren prestaties van invloed op de realisatie van Minimaal gemeentelijke beleidsdoelstellingen?

Gemiddeld Gedeeltelijk

Hoog Minimaal

AB/overig

Nee Nee

Gedeeltelijk

Nee

Gemiddeld

Minimaal

Gedeeltelijk Gemiddeld

Nee Maximaal

De gecombineerde financiële en bestuurlijke analyse leidt tot het volgende risicoprofiel van de gemeenschappelijke regelingen: Risicoprofiel verbonden partijen gemeente Hoeksche Waard (Positionering in het overzicht is alfabetisch en zegt niets over de onderlinge verhoudingen)

Hoog DGenJ ZHZ

Financieel risico

Veiligheidsregio ZHZ

Bres BV RAD Omgevingsdienst ZHZ

Schadevergschap HSL- Zuid, A16 en A4 SVHW

Laag

BV/CV OBHW Wegschap T unnel Dordste Kil

Laag

Bestuurlijk risico

Hoog

92

Ontwikkelingen verbonden partijen Nieuwe verbonden partijen Er zijn geen voornemens om verbindingen met nieuwe partijen aan te gaan. Beëindigen van verbonden partijen Sportstichting Strijen Het statutaire doel van de Sportstichting Strijen is het oprichten en in stand houden van sport- en recreatieobjecten in de gemeente Strijen. Het bestuur wordt benoemd en ontslagen door het college van burgemeester en wethouders, op voordracht van de gemeenteraad. In de op 22 september 2020 gehouden raadsvergadering zijn ter benoeming tot bestuurslid van de Sportstichting voorgedragen de wethouders Van Leenen, Boogaard en Steen. Bij die gelegenheid heeft het college de raad laten weten dat onderzocht zou gaan worden of het in stand houden van de sportstichting (mede) gelet op de inwerkingtreding op 1 januari 2019 van het nieuwe sportbesluit nog wel noodzakelijk is. Het bestuur van de Sportstichting Strijen heeft in de op 10 november 2021 gehouden bestuursvergadering besloten om de stichting te ontbinden. Na ontbinding van de stichting - per 31 december 2021 - vervallen alle activa en passiva aan gemeente Hoeksche Waard. Dat gebeurt van rechtswege. In de zomerrapportage 2022 worden de financieel-administratieve gevolgen verwerkt op basis van de begin 2022 op te stellen afsluitende jaarrekening van de Sportstichting Strijen.

Wijzigingen van bestaande verbonden partijen Bres Accommodaties BV In de voormalige gemeente Binnenmaas heeft de samenwerking m et Bres Accommodaties geleid tot kwalitatieve goede dienstverlening en (tot nu toe) financieel voordeel. Daarom heeft de stuurgroep Hoeksche Waard op 10 april 2018 ingestemd met het voorstel om de samenwerking in stand te houden en een plan van aanpak op te laten stellen om ook andere exploitaties van het maatschappelijke vastgoed binnen de Hoeksche Waard te beheren, of voor deze accommodaties een opdrachtgevende rol te gaan vervullen. Dit is meegenomen in de startnotitie Vastgoed op orde, waarmee de raad o p 28 mei 2020 heeft ingestemd. Ter uitwerking hiervan heeft de raad op 21 oktober 2021 besloten om het beheer en exploitatie van gemeentelijk vastgoed te uniformeren, het beheer en de exploitatie van het gemeentelijk vastgoed aan Bres Accommodaties b.v. over te dragen, met Bres Accommodaties b.v. contractueel vast te leggen dat onderdelen van de beheer- en exploitatietaken belegd moeten worden bij de gebruikers van de accommodaties indien zij dat wensen en voor zover dat mogelijk is en de financiële consequenties van dit besluit te verwerken bij de zomerrapportage 2022.

Stedin Stedin heeft in het voorjaar 2021 haar 44 gemeentelijke aandeelhouders gevraagd om met een kapitaalbijdrage van € 200 miljoen voor 2021 het eigen vermogen van het netwerkbedrijf te versterken. De versterking van het eigen vermogen van Stedin is nodig om investeringen in de energietransitie te doen. Stedin heeft daartoe een uitgifte van cumulatief preferente aandelen aan al haar 44 aandeelhouders voorgelegd om op in te tekenen. De raad heeft op 15 juni 2021 ingestemd met de verkrijging van de nog uit te geven cumulatief preferente aandelen voor een bedrag van € 4,07 miljoen.

93

Aandachtspunten bij bestaande verbonden partijen GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid De jeugdhulp heeft de afgelopen jaren te maken met een toename in zorggebruik en zorgkosten. Ondanks de beschikbare extra middelen vanuit het Rijk en de intentie om vanaf 2023 structureel middelen vrij te maken is het de vraag of dit toereikend is om de toenemende tekorten te compenseren. Versnelling van de transformatie jeugdhulp, zowel vanuit de Serviceorganisatie Jeugd, de Stichting jeugdteams als vanuit de lokale gemeenten, blijft noodzakelijk. Er is door AEF een bestuursopdracht uitgevoerd naar de wijze waarop we het jeugdhulpstelsel in ZuidHolland Zuid hebben georganiseerd. Het gaat bij dit onderzoek primair over de rol en taken van de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) en de Stichting Jeugdteams (SJT). Van de aanbevelingen is gebruik gemaakt door het vormen van een geactualiseerde ontwikkelagenda jeugd, lokale contractering SJT en sterkere lokale sturing door gemeenten. Conform het opgestelde lokaal transformatieplan ‘uitvoering jeugdhulp’ zijn diverse projecten en pilots uitgevoerd, gericht op een betere, kwalitatief en kosten beheersbare inrichting van het lokale jeugdhulpveld, met tot op heden SJT als de spil in dit geheel.

De vervolgstap, welke in 2021 is ingezet, is dit alles te plaatsen in het perspectief van een gebiedsgerichte 0-100 dienstverlening, waarbij voor jeugd de vervolgfase in het transformatieproces zal zijn om de visie vanuit het transformatieplan breder te gaan trekken richting de verschillende partners van jeugdteam en de betrokken accounthouders binnen de gemeente. Om hiertoe te komen is het van belang dat de gemeente het opdrachtgeverschap goed organiseert door een samenhangend overzicht en inzicht te creëren, zowel inhoudelijk als financieel, om van daaruit beter te kunnen monitoren en evalueren om te bezien of de gewenste effecten worden bereikt en deze waar nodig bij te sturen. Aandeel verbonden partijen In het volgende overzicht is het totale aandeel van bijdragen aan verbonden partijen afgezet tegen de totale gemeentelijke lasten weergegeven. (bedragen x €1.000)

94

Grafisch ziet het er als volgt uit:

Uit bovenstaand overzicht valt af te lezen in hoeverre de totale lasten per programma worden ingevuld met bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. In het volgende overzicht zijn de bijdragen per verbonden partij afgezet tegen de totale bijdragen aan verbonden partijen. In dit overzicht zijn de verbonden partijen waar de gemeente bijdragen (dividend) van ontvangt buiten beschouwing gelaten.

95

Overzicht verbonden partijen Onze gemeente neemt deel in onderstaande verbonden partijen.

A. Gemeenschappelijke regelingen GR S amenwerking Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) Programma 2. V erkeer, vervoer en openbare ruimte / Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Taakveld 0.61 OZB-woningen 0.62 OZB-niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 7.2 Riolering 7.3 Afval Deelnemers De gemeenten Alblasserdam, Albrandswaard, Altena, Barendrecht, Brielle, GoereeOverflakkee, Hardinxveld-Giessendam, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Krimpenerwaard, Lansingerland, Nieuwkoop, Westvoorne en Waterschap Hollandse Delta. V estigingsplaats Klaaswaal Website www.svhw.nl Wi j ze waarop de verbonden partij bijdraagt aan doelstellingen van de gemeente Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden voor de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de administratie van vastgoedgegevens, het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden en de Wet basisregistraties adressen en gebouwen. Bes tuurlijk Het algemeen bestuur bestaat uit twee leden uit het college van dijkgraaf en heemraden van het Waterschap Hollandse Delta en een collegelid van iedere deelnemende gemeente. Onze gemeente is vertegenwoordigd door wethouder Piet van Leenen, zijn vervanger is wethouder Harry van Waveren.

De vertegenwoordigers van he t Waterschap hebben ieder een meervoudig stemrecht van 6, de overige leden van het algemeen bestuur hebben 1 stem. Het algemeen bestuur besluit met meerderheid van stemmen. Bij het staken van de stemmen beslist de voorzitter (dit is wethouder Piet van Leenen). Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en vier leden, uit en door het algemeen bestuur aan te wijzen. Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door wethouder Piet van Leenen. Er is ook een ambtelijke commissie, met als taak het algemeen bestuur gevraagd en ongevraagd te adviseren over alle aangelegenheden over SV HW. Iedere deelnemer heeft een vertegenwoordiger in de commissie. F i nancieel belang Uittreding: Hiervoor stelt een onafhankelijke registeraccountant een liquidatieplan op. Het plan wordt door het algemeen bestuur vastgesteld. De daarin beschreven financiële verplichtingen zijn bindend. Opheffing: Een besluit hiertoe kan worden genomen door ten minste twee derde van het aantal deelnemers. Een onafhankelijke registeraccountant stelt het liquidatieplan op dat door het algemeen bestuur wordt vastgesteld. K engetallen Financiële kengetallen Bedrag (x €1.000) Opgenomen lasten (= bijdrage aan GR) in jaarrekening 2021 Werkelijk resultaat van de verbonden partij in 2021 Eigen vermogen per 1-1-2021 Eigen vermogen per 31-12-2021

1.002 228 693 849

V reemd vermogen per 1-1-2021

7.193

V reemd vermogen per 31-12-2021 Solvabiliteit per 1-1-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen)

6.159 9%

Solvabiliteit per 31-12-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen)

12%

GR V eiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Programma Taakveld Deelnemers

1. V eiligheid 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-IdoAmbacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht 96

V estigingsplaats

Dordrecht

Website www.vrzhz.nl Wi j ze waarop de verbonden partij bijdraagt aan doelstellingen van de gemeente Het openbaar lichaam integreert de brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening (bij ongevallen en rampen), met behoud van lokale v erankering, bestuurlijk en operationeel op regionaal niveau binnen het samenwerkingsgebied. Dit moet een doelmatige en slagvaardige hulpverlening verzekeren, mede op basis van een gecoördineerde voorbereiding. Ook is het openbaar lichaam een platform voor samenwerking met diensten die aan hulpverlening zijn gelieerd, met partners, organisaties en andere openbare lichamen. Bes tuurlijk Het algemeen bestuur bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door burgemeester Bram van Hemmen, wethouder Paul Boogaard is zijn vervanger. Elk lid van het algemeen bestuur heeft één stem. Het algemeen bestuur beslist bij meerderheid van stemmen; als de stemmen staken, geeft de stem van de voorzitter de doorslag. Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en 3 tot 4 overige leden, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen. Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door burgemeester Bram van Hemmen.

F i nancieel belang De deelnemende gemeenten waarborgen de betaling van rente en aflossing van de geldleningen die de V eiligheidsregio aangaat voor de uitvoering van zijn taak, in de verhouding tot het inwoneraantal op 1 januari van het dienstjaar waarin de geldlening wordt aangegaan. Uittreding: Dit is slechts mogelijk na wijziging van de verdeling van gemeenten in regio’s, als bedoeld in art. 8 V eiligheidsregio’s. Het algemeen bestuur regelt onder goedkeuring van Gedeputeerde Staten de gevolgen van uittreding. Opheffing: De regeling kan slechts worden opgeheven voor zover dit op grond van artikel 8 en 9 van de Wet V eiligheidsregio’s mogelijk is. Het algemeen bestuur stelt - na het horen van de raden van de deelnemende gemeenten - het liquidatieplan vast en regelt onder goedkeuring van Gedeputeerde Staten de vereffening van het vermogen. K engetallen Financiële kengetallen Bedrag (x €1.000) Opgenomen lasten (= bijdrage aan GR) in jaarrekening 2021 6.937 Werkelijk resultaat van de verbonden partij in 2021 -9 Eigen vermogen per 1-1-2021 6.311 Eigen vermogen per 31-12-2021 3.309 V reemd vermogen per 1-1-2021 62.292 V reemd vermogen per 31-12-2021 80.116 Solvabiliteit per 1-1-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen) 9% Solvabiliteit per 31-12-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen) 4%

GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Programma

4. Onderwijs 6. Sociaal Domein en 7. V olksgezondheid en Milieu

Taakveld

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken, 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+, 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-, 6.81 Geëscaleerde zorg18+, 6.82 Geëscaleerde zorg 18-, 7.1 V olksgezondheid De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-IdoAmbacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht Dordrecht

Deelnemers V estigingsplaats

Website www.dienstgezondheidjeugd.nl Wi j ze waarop de verbonden partij bijdraagt aan doelstellingen van de gemeente V anuit het beginsel van verlengt lokaal bestuur behartigt het samenwerkingsverband mede de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers, om het gebied evenwichtig en voorspoedig te ontwikkelen. De belangen worden behartigd door het bepalen van de hoofdlijnen van gewenste ontwikkelingen door sturing, ordening, integratie en in voorkomende gevallen uitvoering in de taakvelden publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning, meer in het bijzonder huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Bes tuurlijk Het algemeen bestuur bestaat uit 1 lid per deelnemer (door en uit het college van burgemeester en wethouders aan te wijzen). Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door wethouder Joanne Blaak-van de Lagemaat, haar vervanger is wethouder Huibert Steen. Elk lid van het algemeen bestuur heeft een gewogen stemrecht. De stemverhouding is gebaseerd op het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten. Besluiten worden genomen met meerderheid van stemmen. Als de stemmen staken, wordt het voorstel geacht te zijn verworpen. Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en vier leden, die door het algemeen bestuur uit zijn midden worden 97

aangewezen. Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door wethouder Joanne Blaak-van de Lagemaat.

F i nancieel belang In de begroting wordt aangegeven welke bijdrage elke deelnemer verschuldigd is aan het samenwerkingsverband. De kosten die het samenwerkingsverband aan de deelnemers toerekent bestaan uit algemene kosten (toe te rekenen op basis van het aantal inwoners) en overige kosten (toe te rekenen aan de deelnemers die deelnemen aan die taken waarop de kosten betrekking hebben). De deelnemers zorgen ervoor dat het samenwerkingsverband altijd over voldoende geld beschikt om aan zijn verplichtingen tegen derden te kunnen voldoen. De deelnemers garanderen bovendien tegen iedere geldgever de nakoming van de huidige en toekomstige verplichtingen die de publieke rechtspersoon op enig moment tegen die geldgever heeft. In 2021 is nog sprake van een solidariteitsbijdrage. Deze wordt afgebouwd naar nihil in 2023. Uittreding: Hiervoor is toestemming nodig van het algemeen bestuur. Het algemeen bestuur regelt ook de (financiële) gevolgen. Opheffing: Een besluit hiertoe kan worden genomen door tenminste driekwart van het aantal deelnemende gemeenten. Het algemeen bestuur stelt het liquidatieplan op.

K engetallen Financiële kengetallen Bedrag (x €1.000) Opgenomen lasten (= bijdrage aan GR) in jaarrekening 2021 22.676 Werkelijk resultaat van de verbonden partij in 2021 0 Eigen vermogen per 1-1-2021 3.114 Eigen vermogen per 31-12-2021 2.297 V reemd vermogen per 1-1-2021 43.078 V reemd vermogen per 31-12-2021 56.914 Solvabiliteit per 1-1-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen) 6,5% Solvabiliteit per 31-12-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen) 3,8% GR S chadevergoedingsschap HSL-Zuid, A16 en A4 Programma 2. V erkeer, vervoer en openbare ruimte Taakveld 2.1 V erkeer en vervoer Deelnemers

V estigingsplaats

De gemeenten Haarlemmermeer, Kaag en Braassem, Alphen aan den Rijn, Lansingerland, Zoetermeer, Rotterdam, Zwijndrecht, Hoeksche Waard, Dordrecht, Moerdijk en Breda en de minister van Infrastructuur en Milieu Rotterdam

Website Wi j ze waarop de Verbonden Partij bijdraagt aan doelstellingen van de gemeente De regeling bevordert dat verzoeken om schadevergoeding die verband houden met de aanleg van de HSL -Zuid en de daartoe nodige verbreding, verlegging en reconstructie van de A16 en A4, en de beslissing op die verzoeken doelmatig, deskundig en op gelijke wijze worden behandeld. Deze regeling schept ook duidelijkheid voor de burgers over de bevoegde instantie. Bes tuurlijk Het algemeen bestuur bestaat uit 1 lid en1 plaatsvervangend lid per deelnemer, door de colleges uit hun midden aan te wijzen. Onze gemeente is hierin vertegenwoordigd door wethouder Piet van Leenen, zijn vervanger is wethouder Harry van Waveren. Het algemeen bestuur besluit bij meerderheid van stemmen. Ieder lid heeft een stem. Het dagelijks bestuur bestaat uit tenminste drie leden: de voorzitter, het door de minister van Infrastructuur en Milieu aangewezen lid en tenminste één ander door het algemeen bestuur uit zijn midden aangewezen lid. Onze gemeente is niet in het dagelijks bestuur vertegenwoordigd. F i nancieel belang De eventueel op grond van artikel 49 van de Wet op de ruimtelijke ordening (nu artikel 6.1 Wet ruimtelijke ordening) toe te kennen (plan)schadevergoeding komt volledig ten laste van het Rijk. In die zin heeft gemeente Hoeksche Waard geen financieel belang.

Uittreding: Een deelnemer kan uittreden bij besluit van de raad van de betrokken gemeente. Opheffing: Het algemeen bestuur van de GR heeft op 26 oktober 2020 de deelnemers gevraagd te besluiten tot verlenging van de GR tot 1 januari 2026. De raad heeft hier op 26 januari 2021 mee ingestemd. Het verlengingsbesluit is met terugwerkende kracht per 1 januari 2021 in werking getreden. K engetallen Financiële kengetallen Bedrag (x €1.000) Opgenomen lasten (= bijdrage aan GR) in jaarrekening 2021 n.v.t. Werkelijk resultaat van de verbonden partij in 2021 n.v.t.

98

Eigen vermogen per 1-1-2021 Eigen vermogen per 31-12-2021 V reemd vermogen per 1-1-2021 V reemd vermogen per 31-12-2021 Solvabiliteit per 1-1-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen) Solvabiliteit per 31-12-2021 (= eigen vermogen/totaal vermogen)