Programmabegroting 2024 (incl. A23-150 A23-154)
Tekst van het document
Voldoen aan enkele wettelijke verplichtingen zoals tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid en wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Verhogen van de kwaliteit en het formuleren van servicenormen waarin de verwachtingen richting burgers worden omschreven. Organiseren van Europese verkiezingen van 6 tot 9 juni 2024. Reguliere activiteiten Continueren van de deelname aan de Landelijke Aanpak Adresfraude (LAA). Monitoren van de strategie om via diverse kanalen (internet, sociale media, live chat, telefonie, post en het loket) een eenduidige en consequente dienstverlening aan te bieden. Waarborgen van de kwaliteit van de Basisregistratie Personen zodat het mogelijk is om op een goede wijze uitvoering te geven aan wettelijk voorgeschreven taken, zoals het verstrekken van identiteitsdocumenten, uittreksels en behouden van regie. Verder digitaliseren van onze producten met oog voor inclusieve dienstverlening aan groepen die minder digitaal vaardig zijn. Continueren en doorlopend verbeteren van de dienstverlening, zoals telefonie, balies en eformulieren. Verstrekken van producten, zoals reisdocumenten, uittreksels en verklaringen omtrent gedrag.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 63
Effectief en efficiënt bestuurde stad Opgave van de stad De gemeente Hilversum wil een transparante, volwaardige en betrouwbare partner zijn voor inwoners, organisaties en andere overheden. We willen samen met onze partners werken aan de opgaves in de stad. Hilversum kent veel verschillende samenwerkingsverbanden. Samenwerking en participatie zijn nodig om de integrale vraagstukken aan te kunnen pakken, kennis uit te wisselen en taken te laten uitvoeren. Bij samenwerkingsverbanden hoort een duidelijke omschrijving van rollen, opdracht, taken en democratische verantwoording. We willen onze partners betrekken bij het beleid en de uitvoering. We willen transparant zijn over onze plannen en uitkomsten. We willen een betrouwbare partner zijn, die zijn afspraken nakomt.
Indicatoren Naam indicator
Referentiewaarde
Streefwaarde
2020
2021
2022
2023
2024
001 Formatie, aantal fte per 1.000 inwoners
7
7
8
7,5
8
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
002 Bezetting, aantal fte per 1000 inwoners
7
7
7
7,5
7,5
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
003 Apparaatskosten, kosten per inwoner
721
758
809
786
786
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
004 Externe inhuur, kosten als percentage van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
19
20
25
n.v.t.
n.v.t.
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
005 Overhead, percentage van totale lasten
11
11
11
12
12
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
31
27
35
35
Percentage inwoners dat vertrouwen heeft in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd
Bron
Hilversum Monitor
Wettelijk
Niet wettelijk
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 64
Bestuur
Als gemeente Hilversum werken we samen met andere organisaties in de stad om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. We passen ons flexibel aan de veranderende omstandigheden aan. We communiceren laagdrempelig met de inwoners van Hilversum en we zorgen ervoor dat iedereen mee kan denken over de plannen van de gemeente. We houden bestaande samenwerkingsverbanden regelmatig tegen het licht en zorgen voor democratische verantwoording. We handelen volgens de integriteitscodes voor volksvertegenwoordigers en burgemeester en wethouders. We spannen ons in voor een open bestuurscultuur, waar iedereen mee kan praten over de plannen van de gemeente. We geloven dat breed gedragen resultaten de beste resultaten zijn. Hilversum 600 is een voorbeeld waarbij wij de stad betrekken bij planvorming en uitvoering van de festiviteiten. Speerpunten Invulling geven aan de open bestuurscultuur die van nature investeert in draagvlak, ruimte biedt voor dialoog en bouwt aan vertrouwen. Onderzoeken wat de mogelijke impact kan zijn (op bestuurlijk, financieel en organisatorisch vlak) van een fusie tussen de gemeente Wijdemeren en een andere gemeente, zowel voor Hilversum als voor de bredere regio.
Implementeren van de Wet Open Overheid (WOO) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) Reguliere activiteiten Het verkennen en toepassen van nieuwe mogelijkheden van de bestuurlijke communicatie buiten de eigen communicatiekanalen zoals de gemeentelijke pagina's in de Gooi en Eembode (Raadhuis aan Huis) en social media. Betrekken van inwoners, bedrijven, instellingen en medeoverheden bij het ontwikkelen van verschillende visies en beleidstrajecten met behulp van de Participatieleidraad.
Ondersteunende afdelingen (overhead)
De ondersteunende afdelingen van de gemeente Hilversum helpen bij het zo effectief mogelijk uitvoeren van de gemeentelijke taken. Ze zorgen ervoor dat de gemeente goed draait, van financiën tot ICT tot personeelszaken. Hierbij is er constante aandacht voor het behouden en aantrekken van specialisten om onze ambities te blijven realiseren. Speerpunten Intensiveren van de invulling van strategische personeelsplanning. Met blijvende aandacht voor boeien en binden en creatieve en effectieve vormen van werving nieuwe medewerkers. Onderzoek doen naar de huisvestingsbehoeften volgens de strategische huisvestingsvisie, zodat deze naadloos aansluiten bij het hybride werken. Uitvoering geven aan het Programma Data Gedreven Werken 2022 – 2025. Actualiseren van de I-Visie in relatie tot de opgaven in de stad. Vervolg geven aan het in het najaar van 2023 uitgevoerde medewerkersonderzoek. Reguliere activiteiten Verbeteren van interne werkprocessen en externe dienstverlening aan inwoners en organisaties door digitalisering.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 65 Overzicht van overhead bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2026 2027 Saldo Saldo
Omschrijving
Begroting 2024 Saldo
Begroting 2025 Saldo
1. Personeel
25.229
25.198
25.133
25.099
2. Huisvesting & facilitair
5.128
5.108
5.061
4.803
3. ICT
4.016
3.247
2.892
2.694
4. Overig
3.333
1.937
1.931
1.931
Totaal
37.706
35.490
35.017
34.527
Toelichting bij: Overzicht van overhead De bedragen in het overzicht hierboven zijn het saldo van overheadkosten en -opbrengsten, gesplitst naar onderwerp. In het overzicht van taakvelden per programma (financiële begroting) is een uitsplitsing naar opbrengsten en kosten te vinden. Onder de overhead vallen onder meer de kosten van leidinggevenden, planning & control, personeel & organisatie etc. Hoe de kosten van overhead worden meegenomen in tarieven als afvalstoffenheffing en rioolheffing, wordt toegelicht in de paragraaf 2.1 Lokale heffingen.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 66
Middelen begrotingsprogramma Overzicht taakvelden Bedragen x € 1.000 Bestuur
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
10.149
10.219
10.214
10.068
1.2
Openbare orde en veiligheid
5.354
5.533
5.521
5.515
Veilige stad
15.504
15.751
15.735
15.584
0.2
Burgerzaken
3.209
2.976
3.078
3.102
Dienstverlening aan de stad
3.209
2.976
3.078
3.102
0.1
Bestuur
4.153
4.152
4.151
4.151
0.4
Overhead
38.194
35.977
35.504
35.014
Effectief en efficiënt bestuurde stad
42.347
40.129
39.656
39.165
Totaal Lasten
61.059
58.856
58.469
57.851
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
-14
-14
-14
-14
1.2
Openbare orde en veiligheid
-307
-216
-363
-167
-321
-230
-377
-181
Burgerzaken
-2.451
-2.361
-2.548
-2.593
Dienstverlening aan de stad
-2.451
-2.361
-2.548
-2.593
Veilige stad 0.2
0.1
Bestuur
-3
-3
-3
-3
0.4
Overhead
-488
-488
-488
-488
-491
-490
-490
-490
Totaal Baten
-3.263
-3.081
-3.415
-3.264
Saldo van baten en lasten
57.796
55.775
55.054
54.587
38
38
38
38
57.834
55.813
55.092
54.625
Effectief en efficiënt bestuurde stad
Mutaties reserves Resultaat programma Bestuur
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 67
Programma 5 - Financiën en grondexploitaties
(Kaderstellende) nota's
Financiële verordening gemeente Hilversum 2022 (2021) Nota grond- en vastgoedbeleid (2019) Uitvoeringsnota grondprijzen (2021) Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (2023) Meerjarige onderhoudsplanning 2020-2034 (2020) Verordening onroerendezaakbelasting 2024 (2023) Verordening precariobelasting 2024 (2023) Legesverordening 2024 (2023)
Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Financiën en grondexploitaties zijn: Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (verbonden partij) Vitens (verbonden partij) GEM Crailo
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 68
Financieel gezonde stad Opgave van de stad De komende jaren blijven we werken aan investeringen in de stad die Hilversum en haar inwoners ten goede komen. Gezonde gemeentefinanciën blijven het uitgangspunt. Gezonde gemeentefinanciën zijn noodzakelijk om ook in de toekomst in de stad te kunnen blijven investeren en de begroting structureel in evenwicht te houden.
Indicatoren Naam indicator
Referentiewaarde
Streefwaarde
Bron
Wettelijk
2020
2021
2022
2023
2024
037 Demografische druk (Verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20-64) en de nietproductieve leeftijdsgroepen (-20 en 65+))
71
71
71
n.v.t.
n.v.t.
CBS Wettelijk
038 Gemeentelijke woonlasten 1-persoonshuishoudens, in euro's*
650
690
770
690
720
COELO Wettelijk
039 Gemeentelijke woonlasten meerpersoons-huishoudens, in euro's*
784
827
n.b.
841
878
COELO Wettelijk
*Wijze van berekenen woonlasten is aangepast
Financiële huishouding
Wij hebben als uitgangspunt dat inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn en dat er een gezonde verhouding is tussen inkomsten, uitgaven, vermogen en schulden. Structurele uitgaven worden in de regel niet gedekt met incidentele inkomsten. Om te kunnen blijven investeren in de stad is een financiële strategie van groot belang. Als gemeente streven we ernaar om financiële reserves te behouden en te versterken, zodat we deze kunnen aanspreken in moeilijke tijden. Op deze manier kunnen we onze financiële gezondheid handhaven. Speerpunten Afgeven van een rechtmatigheidsverklaring. Uitvoeren van 213A onderzoeken.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 69 Reguliere activiteiten Inzetten op het verkrijgen van subsidies vanuit Europa, het Rijk, provincie en overige partijen. Monitoren van de financiële verordening 2022 en het financieel beleid. Monitoren van de investeringen in relatie tot de financiële verordening en een beheersbare schuldquote en solvabiliteit. Uitvoeren van de houdbaarheidstest gemeentefinanciën. Deelnemen aan samenwerkingsverbanden die de financiële kwetsbaarheden helpen beheersen. Daarbij is er blijvende aandacht voor en deelname aan de lobby richting het Rijk. Behouden van een reëel en structureel evenwicht van inkomsten en uitgaven. Inzetten op het behoud van een wendbare en weerbare begroting. Verder ontwikkelen van de financiële strategie in relatie tot het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen.
Innen lokale belastingen en heffingen
Vanuit het beginsel ‘de gebruiker betaalt’ is het uitgangspunt dat gemeentelijke belastingen en heffingen niet meer stijgen dan de inflatie en zoveel als mogelijk kostendekkend zijn. Speerpunten Implementeren van verbeteringen in zowel het proces als de technologie om de kwaliteit van het belastingproces te verhogen. In augustus 2022 heeft Hilversum een meerjarig plan van aanpak opgesteld om verbeteringen door te voeren in het belastingproces. Het plan omvat onder andere gegevenscontrole, -aanvulling en structurele procesverbeteringen. Het optimalisatietraject is begonnen in 2022/2023 en zal zich voortzetten in 2024. Reguliere activiteiten Gefaseerd aanpassen van de gemeentelijke belastingen en heffingen naar een kostendekkend niveau. Monitoren van de effecten van kwijtscheldingen en de afgelopen pandemie en de daaruit voortkomende oninbaarheid. Uitvoeren van het gastheerschap voor de Gemeente Wijdemeren. Invorderen van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Monitoren van de voorziening dubieuze belastingdebiteuren.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 70
Grondexploitatie en vastgoed Opgave van de stad Ons grond- en vastgoedbezit is een instrument om onze maatschappelijke doelen te realiseren. Wij beheren en verduurzamen het vastgoed in eigendom. Wij toetsen onze vastgoedportefeuille aan het grond- en vastgoedbeleid. Het meerjarenperspectief gebiedsontwikkeling (MPG) geeft inzicht in het cumulatieve effect van alle grote gebiedsontwikkelingen op de gemeentelijke begroting. Het MPG is hiermee een instrument dat de discussie over de sturing van de individuele gebiedsontwikkelingen faciliteert. Voor een nadere toelichting op de financiële kengetallen verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.6 Financiële kengetallen.
Beheer gebouwen en gronden
Eigendom van vastgoed is geen kerntaak van de gemeente. Vastgoed kan echter een belangrijke bijdrage leveren aan het verwezenlijken van de gemeentelijke ambities. Speerpunten Actualiseren van de meerjaren onderhoudsplanning met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed In kaart brengen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed dat in eigendom blijft en onderzoeken van mogelijkheden van externe (co)financiering of subsidie. Uitvoeren van de plannen voor de verduurzaming van het Raadhuis. Reguliere activiteiten Beheren en onderhouden van het gemeentelijk vastgoed. Verkopen van vastgoed en gronden die niet binnen de strategische portefeuille passen. Aankopen en beheren van panden in gebieden waarop een voorkeursrecht is gevestigd op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten. Aankopen en huren van vastgoed ondersteunend aan het gemeentelijk beleid.
Strategische gronden actief inzetten om de stad te versterken We zetten strategische gronden actief in om de stad te versterken.
Speerpunten Actualiseren van het vastgoed- en grondbeleid in combinatie met de verduurzamingsopgaven Stationsgebied: Voortzetten van het verwerven van panden en gronden aan de Koninginneweg. Voorbereiding op de uitgifte van het eerste gronden. Bruisend Hart: De verwerving van panden en gronden loopt door in 2024. Arenapark: In 2024 wordt het stedenbouwkundig plan voor het Arenapark, waarop een voorkeursrecht is gevestigd, verder ontwikkeld tot een concreet bestemmingsplan. Tegelijkertijd zullen de diverse grondruiltransacties die hiermee samenhangen, worden ingevuld en afgehandeld. Circusterrein: De samenwerkingsovereenkomst wordt getekend, waarna de locatie verder geschikt wordt gemaakt ten behoeve van flexibele woonconcepten.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 71
Reguliere activiteiten Actualiseren en verder ontwikkelen van het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen als kader voor lopende en toekomstige projecten. Anna’s Hoeve: Alle gronden zijn verkocht, laatste bouwprojecten zijn in uitvoering. Crailo: GEM Crailo geeft uitvoering aan de eigen grondexploitatie met de overgedragen gronden. Bestuurlijke aansturing samen met Gooise Meren en Laren. Verder inzetten op de financiële beheersbaarheid van projecten via portfolio- en projectmanagement. Op deze wijze wordt de financiële en juridische kwetsbaarheid verminderd en kennis en kunde geborgd. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Omschrijving
bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2026 2027 Saldo Saldo
Begroting 2024 Saldo
Begroting 2025 Saldo
Dividend
250
250
250
250
Financieringsfunctie
-264
-298
-1.146
-1.477
Gemeentefonds
215.357
225.893
216.017
220.830
Lokale heffingen
25.253
25.925
26.704
27.814
Totaal
240.597
251.770
241.825
247.417
Toelichting bij: Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Gemeentefonds De ramingen van de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn gebaseerd op de meicirculaire 2023. Het gaat om de algemene uitkering, de uitkeringen voor het sociaal domein, en een aantal aparte uitkeringen. Financieringsfunctie Niet alle investeringen worden volgens planning uitgevoerd. Dat betekent dat de rente- en afschrijvingslasten meestal ook lager uitvallen. Wij houden hier altijd rekening mee door het opnemen van een stelpost en komen zo tot een reëlere benadering van de werkelijkheid. Lokale heffingen De opbrengsten uit Lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting en de precariobelasting. Dit zijn algemene belastingen die naar vrije keuze van de gemeente kunnen worden ingezet. In paragraaf 2.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid stilgestaan bij deze inkomstenposten. Dividend Het geraamde dividend is afkomstig van een tweetal verbonden partijen: De Bank Nederlandse Gemeenten en het waterleidingbedrijf Vitens. Hilversum is aandeelhouder in beide vennootschappen.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 72 Middelen begrotingsprogramma Overzicht taakvelden Bedragen x € 1.000 Financiën en grondexploitaties 0.5
Treasury
0.61
OZB-woningen
0.62
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 406
438
1.284
1.612
1.112
1.114
1.119
1.129
OZB niet-woningen
679
662
661
660
0.64
Belastingen overig
1.571
1.347
1.345
1.344
0.8
Overige baten en lasten
3.036
9.119
15.595
22.338
0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
-49
113
113
-113
Financieel gezonde stad
6.755
12.793
20.117
26.970
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
2.761
1.858
1.856
1.854
8.2
Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)
3.479
5.488
2.207
3.237
Grondexploitatie en vastgoed
6.240
7.346
4.063
5.091
Totaal Lasten
12.995
20.139
24.180
32.060
-392
-390
-388
-385
0.5
Treasury
0.61
OZB-woningen
-12.700
-12.909
-13.332
-14.076
0.62
OZB niet-woningen
-12.225
-12.722
-13.077
-13.443
0.64
Belastingen overig
-627
-593
-593
-593
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
-215.357
-225.893
-216.017
-220.830
-241.301
-252.507
-243.407
-249.327
Financieel gezonde stad 0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
-7.401
-1.230
-1.230
-1.230
8.2
Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)
-857
-3.059
-206
-1.238
-8.258
-4.289
-1.436
-2.469
Totaal Baten
-249.559
-256.796
-244.843
-251.796
Saldo van baten en lasten
-236.564
-236.657
-220.663
-219.735
1.541
11.610
3.083
1.000
-235.725
-225.856
-219.581
-218.735
Grondexploitatie en vastgoed
Mutaties reserves Resultaat programma Financiën en grondexploitaties
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 73
2 - De paragrafen
2.1 Lokale heffingen De lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten, maar gemeenten zijn wel beperkt in de soorten belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Daarbij wordt tevens onderscheid gemaakt in twee type belastingen namelijk ongebonden en gebonden belastingen. Ongebonden belastingen: dit zijn algemene dekkingsmiddelen. Hier staat geen aanwijsbare tegenprestatie tegenover. De inkomende middelen kunnen door Hilversum voor verschillende doeleinden worden ingezet. Voorbeelden hiervan zijn onroerendezaakbelasting en precariobelasting. Gebonden belastingen: dit zijn geen algemene dekkingsmiddelen. Hier staat een aanwijsbare tegenprestatie tegenover. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de leges die betaald worden voor paspoorten en rijbewijzen, de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Hilversum moet een specifieke tegenprestatie leveren. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van zowel de gebonden als ongebonden belastingen.
2.1.1 Lokale heffingen Bepalen overhead uurtarief Overheadkosten omvatten alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten/taken/producten. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat de overheadkosten aan de taakvelden moeten worden toegerekend. De overheadkosten vormen daarmee een belangrijk onderdeel van de lokale heffingen. De toerekening van de overheadkosten aan de taakvelden geschied op basis van een verdeelsleutel. In Hilversum wordt de overhead uitgedrukt in een overhead uurtarief per Fte, waarbij uitgegaan wordt van 1.332 productieve uren per Fte op jaarbasis. Het overhead uurtarief wordt jaarlijks vastgesteld. Het overhead uurtarief bedraagt in 2024 € 53,70 per uur en is daarmee gedaald ten opzichte van het gehanteerde uurtarief bij het opstellen van de begroting 2023. Opslag overhead Geraamde overhead Geraamde formatie Productieve uren per persoon Totaal productieve uren
Begroting Begroting 2023 2024 € 33.860.304 € 36.122.441 472 505 1.332 1.332 628.704 672.660
Berekende overhead per uur
€
53,86 €
53,70
De woonlasten De onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing bepalen de gemeentelijke woonlasten voor een huishouden. De tarieven voor de woonlasten worden jaarlijks vastgesteld door de gemeenteraad. Bij het bepalen van de tarieven 2024 zijn een drietal algemene uitgangspunten gehanteerd, te weten:
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 74 1. De totale woonlasten mogen niet meer stijgen dan de inflatie: De verwachte inflatie voor 2024 is in de voorjaarsnota vastgesteld op 4,4%. Bij het hanteren van dit uitgangspunt wordt ook gekeken naar de verschillende categorieën (huurders, eigenaren en 1, 2 of meerpersoonshuishoudens). Voor de periode 2025-2027 houden we een inflatiepercentage van 2,8% aan. 2. We streven naar volledige kostendekkendheid: De kostendekking mag maximaal 100% zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Deze marge van 1% wordt aangehouden om het risico, bij een eventuele juridische procedure over de kostendekking van de verordening, te minimaliseren. 3. Meerjarige areaalontwikkeling: In het coalitieakkoord “Hilversum Koesteren” is vastgelegd dat Hilversum ruwweg 3.000 nieuwe woningen tot aan 2030 wil realiseren. Bij de tariefberekening van de rioolheffing, afvalstoffenheffing en de onroerendzaakbelasting 20242027 wordt daarom uitgegaan van een areaalontwikkeling van 350 woningen per jaar.
Bij het bepalen van de woonlastentarieven 2024 zijn, met inachtneming van bovengenoemde uitgangspunten, keuzes gemaakt die van invloed zijn op de woonlastenontwikkeling: Er wordt in 2024 rekening gehouden met een waardeontwikkeling woningen van 4,2% en voor niet woningen van 3%; Om te voldoen aan het algemene uitgangspunt dat de woonlasten als geheel niet meer stijgen dan de inflatie, moet de kostendekking van de rioolheffing naar beneden bijgesteld worden. De kostendekking van rioolheffing is 91%, de kostendekking van de afvalstoffenheffing bedraagt in 2024 93%. In verband met evenwichtige spreiding van de woonlasten is gekozen om de tarieven voor afval en riool in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om uiteindelijk een kostendekking van 99% te realiseren;
De onttrekking aan de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing bedraagt in 2024 324.000. Voor rioolheffing bedraagt de onttrekking in 2024 € 270.000. Voor beide heffingen is de voorziening na 2024 leeg.
In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de verschillende tarieven. Ook is aangegeven wat het totaal aan woonlasten is per soort huishouden. Lokale woonlastendruk Onroerendezaakbelasting eigenaren Rioolheffing Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden) Totaal Procentuele wijziging voor woningeigenaren: * Eenpersoonshuishouden * Tweepersoonshuishouden * Meerpersoonshuishouden Gemiddelde stijging woningeigenaren Procentuele wijziging voor huurders van woningen * Eenpersoonshuishouden * Tweepersoonshuishouden * Meerpersoonshuishouden
2023 2024 2025 2026 2027 269,68 274,43 277,39 284,88 299,13 189,85 205,31 215,79 222,14 222,06 381,36 398,24 409,39 420,85 432,63 840,89 877,98 902,57 927,87 953,82 1,5% 1,5% 1,5% 1,5%
4,4% 4,4% 4,4% 4,4%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
1,6% 1,5% 1,5%
4,4% 4,4% 4,4%
2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8%
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 75 Onroerende zaakbelastingen (OZB) Om het totaal van de woonlasten voor woningeigenaren met 4,4% te laten stijgen, stijgt het te betalen bedrag aan OZB voor een gemiddelde woning met 1,76%. De tarieven voor niet-woningen (gebruikers) en niet-woningen (eigenaren) stijgen met 4,4%. Voor de periode 2025-2027 houden we het inflatiepercentage van 2,8% aan. De waardeontwikkeling voor woningen en niet-woningen is verwerkt in het tarief. In de begroting 2024 wordt voor dubieuze debiteuren 1,5% ten laste van de opbrengst OZB meegenomen: dit betreft circa € 250.000. Ontwikkeling onroerende zaakbelasting: Omschrijving 2023 2024 Verschil % Woningen Gemiddelde woningwaarde 427.875 445.846 17.971 4,20% Onroerendezaakbelasting 269,68 274,43 4,75 1,76% eigenaren Niet - woningen gebruikers Gemiddelde waarde 823.897 848.614 24.717 3,00% Onroerendezaakbelasting 1.557,41 1.625,93 68,52 4,40% gebruiker Niet -woningen eigenaren Gemiddelde waarde 823.897 848.614 24.717 3,00% Onroerendezaakbelasting 2.331,63 2.434,22 102,59 4,40% eigenaren Ten tijde van het opstellen van deze begroting zijn de WOZ-waarden voor het nieuwe jaar nog niet bekend. Bij het berekenen van de tarieven wordt daarom een inschatting gemaakt van de verwachte waardeontwikkeling ten opzichte van de reeds bekende WOZ-waarden.
Als in het nieuwe jaar de aanslagen worden opgelegd, gebeurt dat op basis van de op dat moment bekende WOZ-waarden. Deze kan afwijken van de waarde waarvan in deze begroting is uitgegaan. Rioolheffing De rioolheffing is een gebonden belasting die wordt geheven om beheer en onderhoud van de riolering te bekostigen. Ook maatregelen die worden genomen in verband met het verwerken van hemelwater en het reguleren van het grondwater vallen hieronder. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger. Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatievoorziening. Deze voorziening kan in de daaropvolgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers. We komen voor 2024 tot aanzienlijk meer lasten in de begroting.
De belangrijkste oorzaken zijn: Verhoging spaarvoorziening: € 523.000 door indexering investeringen met GWW-index van het CBS (13,73%); Waterwegen: € 116.000 hogere lasten voornamelijk door het actualiseren van het onderhoud; Overhead: € 233.000 door toenemende inzet medewerkers; Personeel en organisatie: € 321.000 door hogere salarislasten (CAO) en inzet medewerkers; Heffing en inning: € 120.000; Egalisatievoorziening riool: het saldo van € 270.000 wordt volledig uit de voorziening onttrokken om daarmee het tarief te dempen.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 76 Om te voldoen aan het algemene uitgangspunt dat de woonlasten als geheel niet meer stijgen dan de inflatie, moet de kostendekking van de rioolheffing naar beneden bijgesteld worden. Voor 2024 is de kostendekking 91%. Het tarief stijgt met 8,1%. De totale woonlasten stijgen, conform de voorjaarsnota, met maximaal 4,4% inflatie in 2024. Onderstaande tabel geeft inzicht in de rioolheffingstarieven 2024. Bedragen x 1.000 Kostendekkendheid rioolheffing 2023 2024 2025 2026 2027 kosten exploitatie dubieuze debiteuren kapitaallasten investering ideaalcomplex directe personeels- en organisatiekosten Netto kosten taakveld
1.424
1.464
1.504
1.464
1.464
150
150
150
150
150
944
1.000
991
997
967
3.806
4.329
4.329
4.329
4.329
676
997
991
987
985
7.000
7.940
7.965
7.927
7.895
113
233
233
233
233
515
569
569
569
569
267
383
374
365
364
990
1.223
1.223
1.223
1.223
404
424
416
407
407
9.289 99%
10.772 91%
10.739 94%
10.683 98%
10.650 99%
9.196
9.803
10.133
10.510
10.584
9.196 425
9.803 270
10.133
10.510
10.584
-
-
-
8.771
9.533
10.095
10.469
10.544
270
0
0
0
0
€ 189,85 4,0%
€ 205,31 8,1%
€ 216,61 5,1%
€ 222,99 2,9%
€ 222,99 0,0%
Toe te rekenen kosten via andere taakvelden heffing en inning straatreiniging en zwerfafval waterwegen overhead BTW Totale kosten Dekkingspercentage Toe te rekenen kosten Totale opbrengst Opbrengst mutatie egalisatievoorziening Opbrengst heffingen Stand van voorziening 31 december Tarief % verandering (t-1)
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 77 Afvalstoffenheffing Het verwijderen van ons afval is uitbesteed aan de Regio Gooi en Vechtstreek (GAD). De begroting van de GAD is daarom grotendeels bepalend voor de tarieven afvalstoffenheffing. Hilversum houdt toezicht op de begroting van de GAD met als doel een efficiënte en effectieve wijze van afvalinzameling, om daarmee de tarieven afvalstoffenheffing voor de burger zo stabiel en laag mogelijk te houden. Afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De gemeente mag de kosten voor afvalinzameling doorbelasten aan haar inwoners. Deze doorbelasting vindt plaats op basis van het aantal huishoudens. De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger. Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatievoorziening. Deze voorziening kan in de daaropvolgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers. Bij de berekening van de afvalstoffenheffing zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
De bijdrage vanuit Hilversum voor de GAD stijgt naar verwachting in 2024 met ca. € 400.000. De kostendekking stijgt in 2024 van 89% naar 93%. In verband met evenwichtige meerjarige spreiding van de woonlasten is gekozen om het afvaltarief in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om in 2028 uit te komen op een kostendekking van 99%. Op basis van de huidige inschattingen verwachten wij in 2024 maximaal € 800.000 te moeten kwijtschelden.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de afvalstoffenheffing tarieven 2024. Berekening heffingspercentage Afval bijdrage GAD (Regio G&V) aanvulling CAO (Regio G&V) verwachte teruggave GAD (jaarresultaat) dubieuze debiteuren Netto kosten taakveld
2023 10.210 0 0 200 10.410
2024 10.343 300 0 200 10.843
2025 10.517 300 0 200 11.017
Bedragen x 1.000 2026 2027 10.684 10.774 300 300 0 0 200 200 11.184 11.274
Toe te rekenen kosten via andere taakvelden Kwijtscheldingen heffing en inning Straatreiniging overhead BTW Totale kosten Dekkingspercentage Toe te rekenen kosten
835 168 426 144 2.269 3.842 89% 12.684
800 175 443 196 2.365 3.979 93% 13.772
800 175 443 195 2.401 4.014 93% 13.939
800 175 443 194 2.436 4.048 95% 14.448
800 175 443 194 2.455 4.067 97% 14.956
Totale opbrengst Opbrengst mutatie egalisatiereserve Opbrengst heffingen
12.684 0 12.684
13.772 -324 13.448
13.939 0 13.939
14.448 0 14.448
14.956 0 14.956
Stand van voorziening 31 december
324
0
0
0
0
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 78
Tarief 1 persoons hh Tarief 2 persoons hh Tarief meer persoons hh % verandering (t-1)
€ 229,87 € 239,98 € 246,70 € 253,61 € 260,71 € 305,90 € 319,32 € 328,30 € 337,49 € 346,94 € 381,45 € 398,28 € 409,39 € 420,85 € 432,63 1,54% 4,40% 2,80% 2,80% 2,80%
Overige ongebonden lokale heffingen Precariobelasting Precariobelasting wordt geheven van voorwerpen op of boven gemeentegrond, o.a. reclame uitstallingen, luifels en terrassen. De huidige verordening bestaat uit 48 verschillende tarieven. Bij de voorjaarsnota is reeds voorgesteld om de verordening precariobelasting te actualiseren en het aantal tarieven voor 2024 te beperken. Belangrijkste voordelen hiervan zijn: Beperking regeldruk voor ondernemers; Efficiëntere uitvoering door beperking van het aantal (met name arbeidsintensieve tarieven); De huidige verordening is ruim 20 jaar oud en dient geactualiseerd te worden, een vereenvoudigde verordening geeft in één oogopslag aan waarvoor betaald moet worden. Voor 2024 wordt o.a. geen precariobelasting meer geheven voor vlaggenmasten, uitstalkasten, aankondigingsborden/reclameborden, luifels en zonneschermen (in de huidige APV zijn regels opgenomen, hierin is beschreven wat wel en niet is toegestaan). De volgende tarieven blijven dan over: Bouwmaterialen en dergelijke; Containers; Terrassen; bij de verordening precariobelasting is de klasse indeling weergegeven op de kaart. Incidentele en vaste standplaatsen. De tarieven worden in 2024 verhoogd met 4,4% inflatie. De tarieven voor terrassen worden in 2024 als volgt vastgesteld: klasse 1 € 50, klasse 2 € 36 en klasse 3 € 21,50.
De tarieven worden per 2025 stapsgewijs verhoogt in drie jaar tot: klasse 1 € 60, klasse 2 € 45 en klasse 3 € 30. Het beperken van het aantal tarieven heeft een negatief effect van (€ 150.000) op de begroting. Het effect van € 150.000 is al verwerkt in de begroting. Marktgelden Marktgelden is een gebonden belasting die moet worden betaald voor een standplaats op de markt in Hilversum. Jaarlijks worden de marktgeldtarieven vastgesteld door de gemeenteraad. De heffing van marktgelden mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor 2024 wordt, een lagere kostendekking, een dekkingspercentage van 81% gehanteerd, was 92% in 2023. Dit houdt in dat niet alle aan de markt gerelateerde lasten doorbelast worden aan de vergunninghouder of degene die een standwerkers plaats inneemt op de markt. Het tarief 2024 is (in overeenstemming met de algehele lijn in de begroting 2024) t.o.v. 2023 met 4,4% verhoogd. Dit is de toename van € 0,88 naar € 0,92 (en van € 0,77 naar € 0,80 voor de woensdag). In onderstaande tabel is aangegeven welke kosten wij toerekenen aan de markt, welk bedrag daarbij hoort en voor welk percentage wij deze doorbelasten in het tarief. Onder de tabel treft u een toelichting aan op een aantal kostensoorten.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 79 SOORT KOSTEN
BEDRAG
Kapitaallasten herinrichting Marktplein (1) Personeels- en organisatiekosten Schoonmaak na afloop markt Schoonspuiten Marktplein (2) Divers kleine uitgaven (water, netbeheer etc.) Subtotaal kosten Dekkingspercentage Totaal kosten in tarief
54 238 116 incl. BTW 21 incl. BTW
29% 100% 100% 29%
15 238 116 6
15 238 116 6
15 238 116 6
15 238 116 6
3 incl. BTW
100%
3
3
3
3
Promotie (3)
Apart tarief O.b.v. verbruik doorbelast
Energie (4)
PERCENTAGE 2024 2025 2026 2027
378 378 378 378 67% 69% 71% 73% 254 261 268 276 17
17
17
17
9
9
9
9
1) Kapitaallasten voor de herinrichting van het plein bedragen € 1,5 miljoen. Omdat de markt op 2 van de 7 dagen per week plaatsvindt, worden de kapitaallasten voor 29% doorbelast (2/7e deel). Hoewel de markt niet het volledige plein in beslag neemt, wordt het gehele plein gebruikt vanwege doorlooppaden, aanlooproutes en parkeergelegenheid voor de markt. 2) Schoonspuiten van het plein gebeurt maandelijks, maar dit is niet alleen voor de markt, aangezien andere evenementen ook bijdragen aan vervuiling. Omdat de markt slechts 2 van de 7 dagen per week plaatsvindt, worden de schoonmaakkosten voor 29% (2/7e deel) doorbelast aan de markt. 3) Promotiekosten kent een apart tarief van €0,05 per M2 per dag, het bedrag dat door de gemeente wordt ontvangen wordt niet door de gemeente besteed maar door de markt zelf. 4) Energielasten worden op basis van gerealiseerd verbruik doorbelast aan de verbruiker. Tarieven per dag, per vierkante meter TARIEVEN
2023
2024
2025
2026
2027
Basistarief
0,88
0,92
0,94
0,97
1,00
Promotie tarief
0,05
0,05
0,05
0,05
0,05
0,93
0,97
0,99
1,02
1,05
Basistarief
0,77
0,80
0,83
0,85
0,87
Promotie tarief
0,05
0,05
0,05
0,05
0,05
0,82
0,85
0,88
0,90
0,92
ZATERDAG
WOENSDAG
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 80 Parkeerbelastingen Er is sprake van een tweetal parkeertarieven. De tarieven voor straatparkeren en voor vergunningen. Daarnaast is er de naheffingsaanslag parkeerbelastingen (parkeerboete) die wordt opgelegd als er niet betaald is voor straat- of vergunning parkeren. Sinds 2019 is de indexatie van de parkeertarieven op straat niet meer geëffectueerd. Deze bedroeg in die periode 18,4%. In 2024 wordt een deel van de inflatiecorrectie doorgevoerd en worden de parkeertarieven met 10% verhoogd, parkeerbeleid 2023 raad 19 juli 2023. De aan het parkeerbeleid gekoppelde kosten worden op deze wijze in rekening gebracht bij de auto gebruiker. Na het doorvoeren van de indexatie bedraagt het parkeertarief in Hilversum m.i.v. 2024 € 3,20 per uur (was € 2,90) in het centrum en € 2,90 per uur (was: € 2,60 schil en € 1,60 buitenschil) in de (buiten)schil. In het nieuwe parkeerbeleid is, ten opzichte van het voorgaande parkeerbeleid, geen onderscheid gemaakt in een binnen -en buitenschil. De parkeertarieven voor de vergunninghouders stijgen als volgt:
Parkeergebied Centrum Centrum Centrum Schil Schil Schil Schil Schil Schil Schil
Soort vergunning Bewonersvergunning Combinatievergunning Zakelijke vergunning 1e bewonersvergunning 2e bewonersvergunning 3e bewonersvergunning 1e zakelijke vergunning 2e zakelijke vergunning 3e zakelijke vergunning werknemers vergunning
Schil
Zorgvergunning
2023 2024 Kosten (per jaar) Kosten (per jaar) € 75 € 75 € 250 € 300 € 150 € 200 € 50 € 40 € 150 € 150 € 120 € 225 € 100 € 200 € 250 € 400 € 300 € 500 € 350 € 400 € 400
Wie betaald parkeert, betaalt parkeerbelasting. Als u parkeert bij een parkeermeter of parkeerautomaat zonder te betalen kan u te maken krijgen met een naheffingsaanslag. De kosten die de gemeente moet maken voor de 'naheffing' worden bij de parkeerder in rekening gebracht. Het tarief voor de naheffingsaanslag is wettelijk gemaximeerd. De gemeente mag dit bedrag alleen naheffen als de kosten die de gemeente moet maken voor de handhaving hoger zijn dan de opbrengst van de naheffingsaanslagen. De gemeente mag geen winst maken op de naheffingsaanslagen. De huidige dekking voor naheffingsaanslagen bedraagt 83% en ligt daarmee onder de 100%. In 2024 wordt net als in 2023 het maximumtarief gehanteerd. Het maximumtarief voor 2024 bedraagt € 76,70.
€ 400
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 81
bedragen x € 1.000 Kostendekkendheid naheffingen parkeren Kosten taakveld, incl. omslagrente Overige toe te rekenen kosten Netto kosten taakveld
2024 958 43 1.001
2025 958 43 1.001
2026 958 43 1.001
2027 958 43 1.001
Belasting toegevoegde waarde (BTW 21%) Totaal toe te rekenen kosten incl. BTW
210 1.211
210 1.211
210 1.211
210 1.211
Opbrengst heffingen Dekkingspercentage
-1.000 83%
-1.000 83%
-1.000 83%
-1.000 83%
Tarief naheffingsaanslag parkeren 2024
€ 76,70
€ 76,70
€ 76,70
€ 76,70
Leges De legesverordening bevat de tarieven voor een groot aantal gemeentelijke producten en diensten. Het gaat hierbij altijd om diensten waar mensen zelf om gevraagd hebben bij de gemeente. Voor de door de gemeente geleverde diensten kunnen leges in rekening worden gebracht. Bij de legesheffing worden de kosten die de gemeente maakt, verhaald op de aanvrager. Invoering Omgevingswet De legesverordening 2024 kent een groot aantal aanpassingen in vergelijking met de huidige verordening. Dit heeft te maken met de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (hierna: WKB) op 1 januari 2024. De wijzigingen zijn terug te vinden in hoofdstuk 2 van de bij de Legesverordening horende tarieventabel. Door invoering van de Omgevingswet is er sprake van verschuiving van werkzaamheden Nieuw zijn werkzaamheden rondom meldingen door de kwaliteitsborger, waarbij het heffen van leges niet is toegestaan. Het gaat hier dan over het in ontvangst nemen en registreren van de melding, het beoordelen van de ontvankelijkheid, het beoordelen van de risicoanalyse. Ook de gereed melding met het daarbij behorende beoordelen van de ontvankelijkheid van het dossier moet worden gedaan. Deze werkzaamheden komen in de plaats van de huidige bouwkundige toetsing bij de beoordeling van aanvragen en het toezicht daarop.
Kostendekkendheid havengelden Algemene dienstverlening Dienstverlening fysieke leefomgeving Dienstverlening Europese dienstenrichtlijn Totaal
Lasten 2.293.139 3.098.686
Baten Kostendekkendheid 2.171.316 94,70% 3.125.000 100,80%
152.782 5.544.789
60.784 5.357.100
39,80% 96,60%
Bij de kostendekkendheid van de legesverordening wordt gekeken naar de verordening als geheel. Kruissubsidiering binnen de afzonderlijke onderdelen is toegestaan. De kostendekkendheid van de gehele verordening komt voor 2024 uit op afgerond 97%.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 82 Havengelden Havengeld is een gebonden belasting die wordt betaald voor het gebruik van de Hilversumse haven. De havengelden bestaan uit liggelden van woonboten en kadegelden voor vracht- en recreatievaart. Het grootste deel van de opbrengsten is afkomstig van woonschepen. De havengelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum is het niet realistisch om de lasten volledig door te belasten en tegelijkertijd realistische tarieven aan te bieden. De in Hilversum gehanteerde tarieven liggen op dit moment in lijn met of hoger dan de commerciële tarieven die de particuliere havens in de omgeving rekenen. De tarieven stijgen in 2024 ten opzichte van 2023 met 4,4% (inflatie). In verband met de grote hoeveelheid verschillende tarieven verwijzen wij hiervoor naar de verordening havengelden. Kostendekkendheid havengelden Kosten taakveld, incl. omslagrente Inkomsten taakveld, excl. heffingen Netto kosten taakveld
2024 99
2025 74
2026 73
2027 72
-10 89
-10 65
-10 63
-10 63
1 25 12 126
1 25 8 98
1 25 8 96
1 25 8 95
19 15,0%
19 19,5%
19 19,8%
19 19,9%
Toe te rekenen kosten via andere taakvelden - overige toe te rekenen kosten - overhead - BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage Inkomsten uit lokale heffingen Ongebonden heffingen Onroerendezaakbelastingen woningen Onroerendezaakbelastingen niet woningen Precariobelasting Totaal niet gebonden heffingen Gebonden Heffingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Marktgelden Parkeermeters, vergunningen fiscale parkeerheffingen Leges omgevingsvergunningen Leges burgerlijke stand Leges rijbewijzen/paspoorten/identiteitskaart Leges gemeentelijke basisregistratie Overige leges en heffingen Totaal gebonden heffingen Totaal
2023
2024
2025
2026
2027
12.458 11.810 321 24.589
12.690 12.437 202 25.329
12.899 12.716 168 25.783
13.321 13.072 168 26.561
14.065 13.438 168 27.671
8.771 12.684 270
9.533 13.448 254
10.095 13.939 261
10.469 14.448 268
10.544 14.956 276
4.650
6.245
7.250
7.250
7.250
3.180 203 896 32 259 30.945 55.534
3.060 329 1.856 33 264 35.022 60.351
3.110 329 1.867 33 264 37.148 62.931
3.110 329 2.053 33 264 38.224 64.785
3.110 329 2.098 33 264 38.860 66.531
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 83
2.1.2 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Hilversum biedt inwoners de gelegenheid kwijtschelding aan te vragen, als zij niet of met grote moeite in staat zijn om de lokale belastingen te betalen. Een inwoner komt niet zomaar in aanmerking voor kwijtschelding. Hiervoor geldt een aantal voorwaarden dat de gemeente toetst bij de behandeling van de aanvraag. De kwijtscheldingsverzoeken worden behandeld aan de hand van normen van de rijksoverheid en de relevante wet- en regelgeving voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. De door kwijtschelding misgelopen opbrengsten zijn verrekend in de tarieven. De gemeente Hilversum verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing. Ook kan kwijtschelding worden verleend voor onroerendezaakbelasting en rioolheffing. Omdat dit eigenarenbelastingen zijn komt kwijtschelding bij deze belastingsoorten in de praktijk zelden voor. Het aantal kwijtscheldingsverzoeken laat zich moeilijk vooraf voorspellen. Voor 2024 is een totaalbedrag van € 800.000 aan kwijtschelding begroot. Hilversum behandelt ook de kwijtscheldingsverzoeken voor de (waterschaps) heffingen van Waternet, wanneer het om inwoners van Hilversum gaat. Waternet vergoedt de kosten die de gemeente Hilversum hiervoor maakt. Ook de kwijtscheldingsverzoeken van Wijdemeren worden door Hilversum behandeld.
Als na een afwijzing van een kwijtscheldingsverzoek alsnog stukken worden ingediend dan wordt er een herziening ingeboekt. Daardoor ligt bij herzieningen het aantal ongegrondverklaringen een stuk lager. Voor administratieve beroepen wordt ingeschat dat 95% daarvan ongegrond is. Dit in de verwachting dat de beoordeling van de kwijtscheldingsverzoeken correct heeft plaatsgevonden en dat het administratief beroep daarom kan worden afgewezen (ongegrond verklaard).
Omschrijving Aantal kwijtscheldingsverzoeken (Inclusief Waternet) waarvan: Geheel toegekend Gedeeltelijk toegekend Afgewezen Ingetrokken Per 31 december in behandeling
JS 2022 3.813
B 2023 3.700
B 2024 3.850
2.760 14 720 31 288
2.550 50 1.100 -
2.850 50 950 -
Totaalbedrag kwijtschelding
€ 863.783
€ 835.000
€ 800.000
Aantal herzieningen % ongegronde herzieningen % herzieningen afgehandeld <6 maanden
209 24%
175 30% 100%
175 30% 100%
Aantal beroepschriften % ongegronde beroepschriften % afgehandelde beroepschriften binnen wettelijke termijn van 8 weken
2 100% 100%
25 95% 100%
25 95% 100%
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 84
2.1.3 Landelijke woonlastenvergelijking Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) is een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen dat zich onder andere bezighoudt met het in kaart brengen van de ontwikkeling van de belangrijkste lokale tarieven van alle gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland. Het COELO brengt ieder jaar de ‘Atlas van lokale lasten’ uit. De Atlas van de lokale lasten is een jaarlijks overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen inclusief een vergelijk tussen verschillende gemeenten, provincies en waterschappen. Iedere inwoner van Hilversum kan op deze wijze haar woonlasten vergelijken met de geldende woonlasten in omliggende gemeenten. Onderstaande tabellen bevatten de woonlasten in de provincie Noord-Holland, van regiogemeenten en gemeenten met een vergelijkbare omvang. De vergelijking is gemaakt op basis van de tarieven voor het belastingjaar 2023.
De doorgetrokken rode lijn geeft het landelijk gemiddelde weer en de onderbroken rode lijn geeft het provinciale gemiddelde weer. De gemiddelde woonlasten in Hilversum zijn in lijn met zowel de landelijke als provinciaal gemeten gemiddelde woonlasten.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 85
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 86
2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf bestaat uit een toets van het huidige weerstandsvermogen van de gemeente en een beschrijving van de wettelijk verplichte financiële kengetallen. Het weerstandsvermogen van de gemeente geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van eventuele optredende risico’s op te vangen zonder dat het vastgestelde beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding aan tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen) en de benodigde weerstandscapaciteit (het risicoprofiel). Door het weerstandsvermogen te toetsen kan worden geborgd dat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. De focus hierin ligt op hoevéél er opgevangen kan worden, niet hoofdzakelijk op wát er mogelijk opgevangen moet worden (de individuele risico’s). Inzicht in het weerstandsvermogen draagt bij aan de overwegingen in het kader van mogelijke toekomstige plannen en ontwikkelingen. Het dient de discussie over risicobereidheid, de afweging in hoeverre mogelijk toekomstige risico’s als aanvaardbaar worden beoordeeld. In die afweging wordt de financiële- en vermogenspositie van de gemeente bezien in het licht van de maatschappelijke opgave van de stad.
Actualiteit De berekening van het weerstandsvermogen is een momentopname gebaseerd op én afhankelijk van de omstandigheden en feiten zoals bekend op het moment van berekenen. Om een weerstandsvermogen toets te kunnen doen, moet er een concreet meetmoment worden geprikt. De inhoud van de paragraaf kan daarin achterlopen op eventuele nieuwe feiten die zich tussen de peildatum en publicatie van deze stukken hebben voorgedaan.
2.2.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement Risicomanagement omvat het geheel aan activiteiten en maatregelen gericht op het expliciet en systematisch omgaan met én het beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met mogelijke (positieve of negatieve) gevolgen voor de gemeente. De gevolgen kunnen van diverse aard zijn, bijvoorbeeld: beleidsmatig, imago-gerelateerd of financieel. Met betrekking tot het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Beleidskader Het beleidskader bestaat uit de door de Raad vastgestelde Financiële verordening gemeente Hilversum 2022. Deze is verder uitgewerkt in de Nota financieel beleid 2022. De vastgestelde norm is dat het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. Doel van de gemeente Hilversum op het gebied van risico’s is om te voorkomen dat elke tegenvaller invloed heeft op de voortzetting van vastgesteld beleid. Omdat tegenvallers leiden tot hogere lasten of lagere baten dan waarmee vooraf rekening is gehouden, rust het beleid op twee pijlers: 1. Uitgaven die onvermijdelijk op de gemeente afkomen worden in de begroting opgenomen.
In dit kader worden jaarlijks gemeentebreed autonome ontwikkelingen geïnventariseerd en beoordeeld op ‘vermijdelijkheid’. Met algemene kostenontwikkelingen zoals loon- en prijsstijgingen wordt – in relatie tot de verwachte ontwikkeling van de algemene uitkering – in de meerjarenraming rekening gehouden via stelposten. Zo wordt voorkomen dat voorspelbare ontwikkelingen leiden tot overschrijdingen van de begroting.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 87 2. Risico’s – onzekere gebeurtenissen met gevolgen voor de gemeente – worden in beeld gebracht en gekwantificeerd. Het risicoprofiel wordt opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing van de begroting of de jaarrekening. Risico’s die worden opgenomen in het gemeente brede risicoprofiel (weerstandsvermogen risico’s) voldoen aan de volgende criteria (conform Nota financieel beleid 2022): a. Risico’s met een kans percentage van tussen de 20% en 80% in combinatie met een onzekere maar mogelijke financiële impact van € 100.000 en hoger; b. Risico’s met een kans percentage van 80% en hoger worden als zekerheden beschouwd en moeten, mits de financiële impact redelijkerwijs en onderbouwd te schatten is, niet als risico worden opgenomen maar worden verwerkt in de begroting. Als het echter een onzekere en sterk uiteenlopende of variabele financiële impact heeft, die mogelijk € 100.000 en hoger uit kan vallen, wordt het opgenomen als weerstandsvermogen risico. Risicomanagement is geen exacte wetenschap, maar draait om beredenering en inschatting. Risico’s zijn alom aanwezig en verbonden met alles dat we doen, maar niet alle risico’s zijn ook wezenlijk van invloed op het weerstandsvermogen.
Voor de weerstandsvermogen toets worden alleen risico’s met substantiële financiële gevolgen opgenomen in het risicoprofiel (gespecificeerd in de Nota financieel beleid 2022 artikel 39). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit twee componenten: -
de beschikbare weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er beschikbaar om risico’s op te vangen én
-
de benodigde weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er nodig om de geïdentificeerde risico’s op te kunnen vangen
De weerstandsfactor zoals berekend voor de begroting 2024 is als volgt:
Weerstandsvermogen is
Beschikbare weerstandscapaciteit is Benodigde weerstandscapaciteit
70.910 is 13,1 5.407
Zoals verwoord in de Nota financieel beleid moet het weerstandsvermogen minimaal 1,0 zijn. Op het moment van opstellen van deze paragraaf is de weerstandsfactor 13,1 en krijgt daarmee de classificatie “uitstekend”. In de jaarstukken 2022 kwam de weerstandsfactor eveneens uit op 13,1. De beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit worden hierna individueel toegelicht.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 88
2.2.2 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen er beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De huidige beschikbare weerstandscapaciteit, inclusief het verloop vanaf begroting 2022 ziet er als volgt uit: bedragen x 1.000 begroting jaarstukken begroting Beschikbare weerstandscapaciteit 2023 2022 2024 Algemene reserve 61.535 56.887 69.810 Onvoorzien 100 100 100 Prognose jaarrekeningresultaat (t.t.v. n.v.t. 18.592 0 jaarstukken) Saldo lopend begrotingsjaar conform 993 0 1.000 voorjaarsnota 2023 Totaal 62.628 75.579 70.910 Ten opzichte van het vorige meetmoment (de jaarstukken 2022) is de totale beschikbare weerstandscapaciteit zo’n € 5 miljoen afgenomen. Potentiële weerstandscapaciteit De potentiële weerstandscapaciteit is niet direct beschikbaar maar geeft aan welke ruimte er is om de beschikbare weerstandscapaciteit te verhogen. Het verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit is ‘één van de knoppen’ waar, onder andere voor grote opgaven, aan gedraaid zou kunnen worden om het weerstandsvermogen te verhogen.
Potentiële weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Totaal
Begroting 2023 62.628 15.579 78.207
bedragen x 1.000 jaarstukken begroting 2022 2024 75.579 70.910 18.428 16.423 94.007 87.333
2.2.3 Benodigde weerstandscapaciteit - risicoprofiel De benodigde weerstandscapaciteit heeft betrekking op het bedrag dat nodig is om de geïdentificeerde risico’s financieel af te dekken. Aan de hand van de individuele kwantificering van de risico’s die uit de risicogesprekken zijn voortgekomen, zijn de risico’s gesimuleerd. De simulatie is gebaseerd op de Monte-Carlomethode en wordt softwarematig uitgevoerd. Om het bedrag voor de benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel vast te stellen, houden we de in Nederland gebruikelijke norm aan van het in 90% van de scenario’s kunnen afdekken van de risico’s. In het huidige risicoprofiel komt dat neer op afgerond € 5,4 miljoen:
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 89
Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%
Bedrag € 718.498 € 1.237.330 € 2.226.588 € 3.665.014 € 4.146.147 € 5.407.562 € 6.382.689 € 8.185.993
Benodigde weerstandscapaciteit Totaal
bedragen x 1.000 begroting Jaarstukken begroting 2023 2022 2024 3.483 5.778 5.407
In bovenstaande tabel wordt het verloop van de benodigde weerstandscapaciteit geschetst. Ten opzichte van het vorige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit met ongeveer € 400.000 afgenomen tot een saldo van afgerond € 5.407.000. Deze afname van de benodigde weerstandscapaciteit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verlaging van het financieel maximum van een aantal risico’s en door het verlagen van de kans van een aantal risico's waardoor deze niet meer worden opgenomen in het weerstandsvermogen: -
Verlaging financieel maximum: R103 Tegenvallende uitkering gemeentefonds € 100.000 Verlaging financieel maximum: R184 Het niet halen van taakstellende bezunigingen Welzijn en Zorg € 1.000.000. In de afgelopen periode is er invulling gegeven aan de diverse taakstellingen en zijn er onderdelen afgeboekt. Verlaging bruto kans: R218 Projectenkalender informatiemanagement staat onder druk, verlaging van 10%. De hogere inflatie heeft plaatsgevonden, waardoor dit risico minder aan de orde is dan voorgaand jaar. Verlaging bruto kans, uit weerstandsvermogen: R261 Verhoging energielasten gemeente Hilversum. De bedragen zijn voorzien in de voorjaarsnota 2023. Verlaging bruto kans, uit weerstandsvermogen: R243 Het niet halen van taakstellende bezuinigingen Onderwijs, Werk en participatie. De resterende taakstelling SHV/bewindvoering is afgeboekt en verwerkt in de voorjaarsnota 2023. Daarmee is dit risico gedeeltelijk komen te vervallen.
Een volledig overzicht van de risico’s die betrokken zijn bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit is terug te vinden in bijlage 6.2 “Benodigde weerstandscapaciteit risicoprofiel”.
2.2.4 Top 10 risico's De afzonderlijke risico’s maken ieder een specifiek deel uit van de totaal benodigde weerstandscapaciteit: het ene risico heeft een grotere invloed dan het andere. Het onderstaande overzicht toont de tien grootste risico’s van het huidige risicoprofiel met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit (van grootste naar kleinste invloed). Veranderingen in de top 10 ten opzichte van het vorige risicoprofiel kunnen zowel het gevolg zijn van een gewijzigde individuele risico kwantificering, als van de veranderde totaal samenstelling van het risicoprofiel.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 90
Naast de in onderstaande top 10 opgenomen risico’s is het van belang om bewust te blijven van de onzekere tijden waar we ons in bewegen. In deze begroting zijn, daar waar mogelijk, de budgetten opgenomen naar de meest recente inzichten en prijsontwikkelingen. Echter is de onzekerheid groot en zijn niet alle risico’s nu te kwantificeren. Risico Nr. R209 R100 R206 R103 R99 R98 R265 R262 R184 R257
Top 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Overige
Invloed (%) 23,6% 17,3% 12,6% 8,9% 7,5% 5,6% 4,0% 3,9% 3,7% 3,3%
Risico Datalekken en informatieveiligheid (analoog en digitaal) BUIG – Negatief saldo inkomsten-uitgaven bijstand Ontwikkelingen in de Grex (geconsolideerd risico) Tegenvallende uitkering gemeentefonds (AU) Meer gebruik van voorzieningen WMO Meer gebruik van voorzieningen jeugdzorg Achterstallige huur Frans Halslaan 57A Aanbestedingen publiekszaken (archief en parkeren) Het niet halen van taakstellende bezuinigingen Welzijn en Zorg Minder inkomsten lokale belastingen – uitstel betaaltermijnen en faillissementen 9,6% Diverse
2.2.5 Toelichting risicoprofiel Zoals eerder genoemd is risicomanagement geen exacte wetenschap maar draait om beredenering en inschatting. Een risicoprofiel is altijd een momentopname en aan verandering onderhevig. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 en het voorliggende risico profiel, is er sprake van diverse economische en maatschappelijke onzekerheden die op termijn mogelijk van invloed kunnen zijn op de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Deze onzekerheden zijn op dit moment nog niet als concrete risico’s te vatten en zijn om deze reden niet betrokken bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het huidige weerstandsvermogen van 13,4 biedt echter een ruime buffer waardoor eventuele aanvullende tegenvallers naar verwachting grotendeels binnen de huidige beschikbare weerstandscapaciteit kunnen worden opgevangen. Onderstaand een korte toelichting op de belangrijkste economische en maatschappelijke ontwikkelingen op dit moment die op termijn mogelijk een direct of indirect van invloed kunnen zijn op de uitvoering van ons beleid. -
-
Inflatieontwikkeling – De inflatie is de afgelopen maanden fors toegenomen en daarmee ook de loon-, prijsindexaties en bouwkosten. De inflatieontwikkeling is op dit moment een onzekere factor. De mogelijke (financiële) risico’s zijn daarom slechts ten dele opgenomen in deze risicoparagraaf. Arbeidsmarkt – Het is in de huidige arbeidsmarkt moeilijker om invulling te vinden voor openstaande vacatures, zowel voor vaste functies als tijdelijke inhuur. Dit brengt het risico met zich mee dat problemen kunnen ontstaan bij de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden om onze ambities te realiseren.
PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 91 -
-
Oorlog in Oekraïne - Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland stijgt al meerdere maanden en ook Hilversum vangt vluchtelingen uit Oekraïne op. Tot op heden is het uitgangspunt dat het kabinet de kosten die gemaakt worden door gemeenten integraal vergoedt. Om deze reden is de opvang van Oekraïnse vluchtelingen nu niet als financieel risico gedefinieerd in de risicoparagraaf. Opvangcapaciteit vluchtelingen - Naast de opvangcapaciteit voor vluchtelingen uit Oekraïne, staat ook de reguliere asielopvang flinke onder druk. De huidige opvangcapaciteit die het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) biedt om deze mensen te kunnen blijven opvangen is niet altijd voldoende. De staatssecretaris heeft daarom een beroep gedaan op alle gemeenten om te helpen met een betere spreiding van asielzoekers. Tot op heden worden de door Hilversum gemaakte kosten 1 op 1 verekend met het COA en leidt de opvang niet tot directe extra kosten voor Hilversum. Om deze reden is de opvang van vluchtingen, bij het opstellen van deze begroting, niet als financieel risico gedefinieerd in deze risicoparagraaf.
2.2.6 Financiële Kengetallen Het BBV schrijft sinds 2015 voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen zes kengetallen worden opgenomen. De kengetallen zullen in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie is geen doel op zich maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Van de Provincie Noord-Holland is een handreiking ontvangen om de kengetallen te kwalificeren aan de hand van signaleringswaarden die afkomstig zijn van de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De signaleringswaarden hebben de volgende indeling: Ref. Kengetal 1 2 3 4 5 6