Jaarstukken 2021 - Aangepast na accountantscontrole met verklaring (toegevoegd 24 juni 2022)

Programma 3 Werken • Lagere kosten re-integratietrajecten (400k V) Ondanks de verhoogde instroom in de bijstand als gevolg van covid-19 blijven de uitgaven voor re-integratie achter op de begroting. Als gevolg van de geldende covid-19 maatregelen zijn veel trajecten in 2021 afgebroken of niet gestart. Daarnaast is meer ingezet op 'individuele' coaching door klantmanagers (intern) en minder op ingekochte trajecten (extern). Desondanks is de uitstroomdoelstelling voor dit jaar wederom behaald. • Teruggave BTW (263k V) Naar aanleiding van een uitspraak van de Hoge Raad ten aanzien van de btw op reintegratiekosten is over oude jaren een suppletie ingediend. Dit resulteert in 2021 in een voordeel. • Lagere kosten kwijtscheldingen (257k V) In 2021 zijn er vertragingen ontstaan bij het afhandelen van de kwijtscheldingsverzoeken. Dit heeft in 2021 geleid tot minder kwijtscheldingen en daarmee tot lagere lasten (voordeel). De oorzaak van de vertraging is uitval van capaciteit waarbij het niet mogelijk is gebleken deze op korte termijn op te vangen. Middels resultaatbestemming wordt voorgesteld dit resterende budget over te hevelen naar 2022. • TOZO baten en lasten (245k V) Het voordelige saldo wordt veroorzaakt doordat de forfaitaire vergoeding voor de uitvoering hoger is dan de werkelijke gemaakte lasten.

• Overige verschillen per saldo < € 250 (73k N) Voor de overige verschillen per verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2 van de jaarstukken en de financiële analyses op de programmaverantwoording. Programma 4 Bestuur • Vrijval voorziening wethouderspensioenen (857k V) De hoge vrijval is met name ontstaan door een hoger beleggingsresultaat van de pensioenpolissen bij ASR, een hogere rekenrente en een vrijval van een pensioenvoorziening door het overlijden van een oud wethouder. • Digitale transitie (350k N) De gemeente staat voor enorme digitale transitie zowel in de stad als binnen de organisatie. De belangrijkste overschrijdingen worden veroorzaakt door hogere kosten voor de implementatie van interne digitaliseringsprojecten (o.a. zaaksysteem en Smart City), de ontwikkeling van een data gestuurd dashboard voor het Sociaal Plein, de gestegen licentiekosten voor de Microsoft applicaties en het voldoen aan de wettelijke taken (onafhankelijke positionering Functionaris Gegevensbescherming).

23

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 24 •

•

MRA (307k V) Ter uitvoering van de versnelling van de woningbouwopgave in de metropoolregio Amsterdam is een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de gemeente Amsterdam en de gemeente Hilversum. Dit betekent dat inhuur van expertise, als oplossing voor capaciteitsknelpunten, ten behoeve van deze versnelling met cofinanciering van de MRA gedaan kan worden. De gemeente Hilversum huurt zelf in en krijgt achteraf een bijdrage van 50% of 75% van de gemaakte inhuurkosten die gerelateerd zijn aan de verstedelijkingsopgave. Overige verschillen per saldo < € 250 (875k V) Deze afwijking wordt voor 430k veroorzaakt doordat een aantal budgetten, beschikbaar gesteld voor incidentele projecten niet of niet volledig zijn uitgevoerd. Om er voor te kunnen zorgen dat deze projecten alsnog doorgang kunnen vinden, worden er middels resultaatbestemming voorstellen tot overheveling gedaan naar het jaar 2022. Voor de overige verschillen per verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2 van de jaarstukken en de financiële analyses op de programmaverantwoording.

Programma 5 Financiën • Algemene uitkering Decembercirculaire (2.826k V) De decembercirculaire is per definitie te laat om in de begroting te worden verwerkt en leidt daarom tot een afwijking. Met raadsinformatiebrief 2022-09 is de raad geïnformeerd over de decembercirculaire. De grootste verschillen komen voort uit de coronacompensatie van € 1,6 miljoen en extra middelen als gevolg van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Bij resultaatsbestemming wordt voorgesteld om ruim € 1 miljoen te storten in de reserve Covid-19; daarnaast zijn alle middelen voor regionale taken doorgegeven aan de regio. • Winstneming Anna's Hoeve/mutatie voorziening (2.086k N) De Actualisatie Grondexploitaties geeft een nadeel, als gevolg van onder andere de tussentijdse winstneming en vorming van verliesvoorziening voor de grondexploitaties. Deze actualisatie vindt pas na einde boekjaar plaats, waardoor dit resultaat niet eerder gemeld kan worden en middels separate besluitvorming in 2022 aan de Raad wordt voorgelegd. • Verkoop panden en gronden (756k N) De lagere opbrengst ten opzichte van de begroting wordt onder meer veroorzaakt door het ‘on hold’ zetten van de nog lopende verkopen naar aanleiding van de uitspraken van de Hoge Raad in het Didam-arrest in november 2021.

• Stelpost opties financieel beleid (750k N) Deze stelpost laat in programma 5 een nadeel zien van € 750.000. Echter is de verantwoording van de toerekening van directe uren opgenomen in het totaal van de jaarstukken en is er een voordeel gerealiseerd van € 821.000, waardoor er gemeentebreed een voordeel resteert van € 71.000. • OZB niet woningen (691k V) De hogere waardeontwikkeling en extra areaal uitbreiding levert een voordeel op van € 422.000. Daarnaast is er sprake van een voordeel als gevolg extra aanslagen van voorgaande jaren (€269.000). • VPB (633k V) De onderschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt omdat het fiscale resultaat 2021 van de grondexploitatie Anna’s Hoeve aanzienlijk lager is dan vooraf ingeschat. Dit heeft effect op de af te dragen vennootschapsbelasting. De oorzaak is een langere doorlooptijd van een beroepsprocedure waardoor de grondoverdracht van het bouwveld van het jaar 2021 verschuift naar (uiterlijk) 1 maart 2022 terwijl de verwachting was dat deze in 2021 zou plaatsvinden. • Stelpost stedelijke opgave (608k V) Bij de kadernota 2020 is een stelpost stedelijke opgave opgenomen voor organisatiekosten ten behoeve van de fysieke projecten in de stad. In 2021 is hiervan nog € 608.000 onbenut gebleven.

24

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 25

•

•

•

•

Middels resultaatbestemming wordt er een voorstel gedaan om deze onderbesteding over te hevelen naar 2022 om deze projecten te kunnen realiseren. Stelpost inkomende subsidies (420k N) Bij de kadernota 2020 is voorgesteld een taakstelling voor inkomende subsidies op te nemen. In de praktijk blijkt het echter lastig om invulling van deze taakstelling te realiseren en treedt het verwachte voordeel boekhoudkundig niet op. Er wordt wel succesvol ingezet op het benutten van subsidiekansen (vanuit het Rijk, provincie en Europa (ESF)), maar de subsidies die worden binnengehaald, zijn bedoeld om extra activiteiten te realiseren en leiden enerzijds ook tot extra lasten en anderzijds tot lagere kapitaallasten versnipperd over de gemeentelijke begroting. Extra kosten WOZ (370k N) Vanaf 2022 zijn gemeenten wettelijk verplicht om alle WOZ-woningtaxaties te baseren op de gebruiksoppervlakte (GBO) en niet meer op de kubieke meters. De benodigde werkzaamheden voor deze overgang zijn uitgevoerd door externe inhuur. Deze werkzaamheden waren niet begroot. Toevoeging voorziening grondexploitaties (345k N) Bij de actualisatie van de GREX Stationsplein is het resultaat omgeslagen van winstgevend naar verlieslatend. Derhalve is het noodzaak een verliesvoorziening planexploitaties te vormen.

Deze actualisatie vindt pas na einde boekjaar plaats, waardoor dit resultaat niet eerder gemeld kan worden en middels separate besluitvorming in 2022 aan de Raad wordt voorgelegd. Overige verschillen per saldo < € 250 (1.177k N) Voor de overige verschillen per verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2 van de jaarstukken en de financiële analyses op de programmaverantwoording.

Resultaatbestemming Een belangrijke bijdrage aan het resultaat wordt veroorzaakt door niet (volledig) uitgevoerde plannen en projecten in 2020. Het niet benutten van de hiervoor opgenomen budgetten heeft geleid tot een groot positief effect op het behaalde resultaat over 2021. Voor in totaal € 3,7 miljoen is een verzoek gedaan om niet uitgegeven budgetten uit 2021 over te hevelen naar 2022 voor de verdere uitvoering van de onderliggende plannen. Conform het BBV vallen niet bestede exploitatiebudgetten aan het eind van het jaar vrij. In de Nota financieel beleid zijn hierop twee uitzonderingen opgenomen. Overhevelingen zijn mogelijk als het budget incidenteel is en de uitvoering al gestart is of als het gaat om door medeoverheden of anderen voor een specifiek doel beschikbaar gestelde middelen. Dit leidt ertoe dat van het totaal behaalde resultaat over 2021 ad € 1,6 miljoen positief een bedrag van € 3,7 miljoen moet worden bestemd ter dekking van de genoemde overhevelingsvoorstellen. Bij deze jaarstukken worden ook, voor in totaal € 1,1 miljoen, voorstellen gedaan voor mutaties van bestemmingsreserves die verband houden met de realisatiecijfers over 2021. Stortingen en onttrekkingen zijn een raadsbevoegdheid en beoordeelt de accountant als onrechtmatig als hier geen raadsbesluit aan ten grondslag ligt.

Daarom zijn de stortingen en onttrekking nog niet verwerkt in de jaarstukken 2021 en is het verzoek dit alsnog te doen. Dit betekent dat aan netto te bestemmen resultaat een bedrag van nadelig € 3,2 miljoen resteert. Dit bedrag zal ten laste van de algemene reserve moeten worden gebracht.

25

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 26 Bedragen x € 1.000 Overhevelingen per programma

Bedrag

Totaal

Programma 1 Wonen en leven

1.636

Invoering Omgevingswet (inclusief Omgevingsvisie)

144

Arenapark (voorbereiding)

219

Prestatieafspraken woningcorporaties

65

Sportevents in Hilversum

125

Cultuurparticipatie Behoud en versterking van lokale media en journalistiek

76 144

Stationsgebied (voorbereiding)

94

Ondergrondse fietsenstalling station

212

Structuurvisie mobiliteit

275

Onderzoek parkeren

50

Natuur, landschap en ecologie

125

Vervanging kastanjebomen

107

Programma 2 Zorg

250

Buurtinitiatieven en Wijkkansen

103

Impulsgelden Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO)

58

Vroeg-signalering schulden

89

Programma 3 Werken

332

Voorbereiding nieuwe wet inburgering

75

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

257

Programma 4 Bestuur

430

Regionale handhaving quarantaineplicht

95

Programma Dienstverlening

165

Implementatie van diverse SaaS applicaties

170

Programma 5 Financiën

1.092

Voorbereiding Stationsgebied

608

Stedelijke opgave

484

Totaal

3.740 Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel)

Mutaties Reserves per Programma

Toevoeging

Onttrekking

Saldo

Programma 3 Werken Reserve TOZO

167

167

Programma 5 Financiën Reserve Covid-19

1.086

-198

888

Totaal

1.253

-198

1.055

26

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 27

Financiële positie Deze paragraaf geeft een financiële beschouwing op het eigen vermogen, de financiering en het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk om zowel naar de exploitatie als de balans te kijken. In de balans komt de verhouding van de bezittingen (activa) in beeld en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden). Ook voor het bepalen van het eigen vermogen kijken we naar de balans. Waarbij het eigen vermogen de uitkomst is van de waarde van alle bezittingen (activa) minus de schulden. Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening. Het eigen vermogen is in 2021 per saldo met een bedrag van €2,5 miljoen afgenomen van €77,4 miljoen in 2020 naar €74,9 miljoen eind 2021. Deze afname wordt voornamelijk veroorzaakt door de mutatie op de algemene reserve door bestemming van het resultaat 2020 ad € 2.532.000 (raadsbesluit 6 juli 2021); Schematisch ziet het verloop van het eigen vermogen er als volgt uit:

Het eigen vermogen bestaat voor € 10,6 miljoen uit “bestemmingsreserves”. Aan deze reserves heeft de raad eerder een bestemming gegeven. Deze reserves zijn zonder (nieuwe) besluitvorming van de raad niet vrij besteedbaar. De algemene reserve van de gemeente is binnen de financiële beleidskaders wel vrij aanwendbaar en bedraagt eind 2021 €62,6 miljoen (exclusief het resultaat van deze jaarrekening). In de Toelichting op de Staat van Reserves (hoofdstuk 5.4) bij deze jaarrekening worden de verschillen tussen begrote en werkelijke mutaties per reserve toegelicht. Op het jaarrekeningsaldo van € 1,6 miljoen voordelig liggen claims voor budgetoverheveling van €3,7 miljoen en aanvullende dotaties van € 1,1 miljoen aan bestemmingsreserves. Door deze resultaatbestemmingen ontstaat uiteindelijk een nadelig resultaat van € 3,2 miljoen na bestemming, dat ten laste moet worden gebracht van de algemene reserve. Schuldpositie De houdbaarheid van de gemeentefinanciën op de langere termijn hangt af van de ruimte om, naast de noodzakelijke uitgaven voor publieke voorzieningen, de schuldverplichtingen in de vorm van rente en aflossingen te betalen. Daarom letten wij naast de baten en lasten (exploitatie) ook nadrukkelijk op de geldstromen, de hoogte van de schuld in relatie tot het kunnen betalen van de rente en aflossing en de beschikbare weerstandscapaciteit.

Het is wenselijk dit goed te monitoren omdat een oplopende schuldenpositie de begrotingsruimte op termijn kan verminderen. In de onderstaande grafiek is het verloop van de langlopende schuld over de afgelopen jaren weergegeven.

27

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 28

De langlopende schuld is uitgekomen op € 185,2 miljoen en is conform de prognose zoals deze is opgenomen in de begroting 2021. Ten opzichte van vorig jaar is de schuld met € 11,4 miljoen toegenomen. De schuldontwikkeling is nog steeds binnen de veiligheidsmarges zoals de VNG die hanteert. In de paragraaf Financiering (hoofdstuk 3.4) staat een uitgebreide analyse op het vreemd vermogen.

Houdbaarheidstest In deze jaarstukken wordt de houdbaarheid van de gemeentefinanciën langs twee wegen beoordeeld. We doen dit aan de hand van de bekende wettelijke financiële kengetallen en aan de hand van de houdbaarheidstest gemeentefinanciën. Beide beoordelingen geven een beeld hoe de gemeente er financieel voorstaat. Beide beoordelingen zijn een momentopname, kijken alleen terug in de tijd en geven geen doorkijk naar de toekomstige situatie. In de voorgaande jaren was het gebruikelijk om de houdbaarheid te monitoren aan de hand van de wettelijk bepaalde financiële indicatoren. Met deze indicatoren wordt inzicht gegeven in de schuldquote, de solvabiliteit, de grondexploitatie en de onbenutte belastingcapaciteit. Een kengetal of de ontwikkeling van een kengetal is een weerspiegeling van het gevoerde beleid waarin bewuste keuzes kunnen zijn gemaakt. Bovendien zegt één kengetal op zich niet zo veel. De kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Zij leggen verbanden tussen een aantal aspecten die elk voor een verantwoord oordeel van de financiële positie relevant zijn. Zij helpen daarmee de raadsleden bij hun kaderstellende en controlerende rol.

De kengetallen vervullen echter ook een belangrijke rol bij het beoordelen van beleidsvoorstellen omdat hiermee inzicht kan worden gekregen in de financiële consequenties van voorstellen die aan de raad worden voorgelegd. De kengetallen zullen in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. Vanuit het BBV is er bewust voor gekozen – gezien de verschillen in de eigen specifieke lokale situatie, omstandigheden en investeringsopgaven per gemeente - om geen normering aan de kengetallen toe te kennen. Het gaat om een adequate toelichting en duiding bij de kengetallen. Normering van financiële kengetallen is volgens de Commissie BBV niet wenselijk, omdat de beleidsuitdagingen en risicoprofielen van gemeenten onderling verschillen en omdat het risicoprofiel van een gemeente in de loop van de tijd verandert. Bovendien zijn normen niet wenselijk, omdat ze averechts kunnen werken; de norm wordt het doel, terwijl het doel zou moeten zijn dat gemeenten nadenken wat bij hun eigen lokale situatie en profiel past en daarop gaat sturen. De raad kan zelf streef- of normwaarden vaststellen. Deze normwaarden kunnen raadsleden gebruiken bij hun beoordeling van het kengetal in de eigen begroting of jaarrekening.

28

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 29 Naast de kengetallen nemen we nu ook de uitkomsten van de houdbaarheidstest gemeentefinanciën van de VNG op in de jaarstukken. Deze houdbaarheidstest is in de eerste plaats een stresstest die gebaseerd is op kasstromen. Met de houdbaarheidstest kunnen bij de begroting ook scenario’s in beeld worden gebracht. De test bepaalt met behulp van aanvullende kengetallen de financiële conditie van de gemeente. Uiteindelijk wordt dit uitgedrukt in het financiële kengetal dat de “houdbaarheidsquote” wordt genoemd. De financiële positie die uit de kengetallen en de houdbaarheidstest blijkt is geen doel op zich, maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn.

Kengetallen Om nog meer transparantie te creëren en een benchmark mogelijk te maken tussen gemeenten, geeft onderstaande tabel allereerst inzicht in zes financiële indicatoren. Verder in deze paragraaf wordt de financiële vermogenspositie op hoofdlijnen toegelicht. Daarnaast zijn de indicatoren gekoppeld aan begrotingsparagrafen waar ze meer inhoudelijk zijn beschreven. Kengetal netto schuldquote netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen solvabiliteitsratio grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Verloop van de kengetallen JS2020 B2021 JS2021 67% 88% 74% 61% 87% 67% 23% 20% 22% 2% 1% 2% -2,5% -0,9% 0,8% 101% 102% 102%

B2022 89% 81% 19% -1% 1,3% 100%

Bovenstaande tabel geeft inzicht in de huidige vermogenspositie van Hilversum. De (netto) schuld is niet erg hoog, maar normaal. Ook als je deze corrigeert voor het wanbetalingsrisico op doorgeleende gelden en corrigeert voor de executiewaarde van de voorraden grondexploitatie. Hilversum kent een redelijk hoge mate van afhankelijkheid van rijksoverdrachten. Daarmee is Hilversum erg gevoelig voor kortingen van het Rijk (lees: dus gevoelig voor tekorten sociaal domein e.d.). Een mogelijk exploitatietekort zou kunnen worden opgevangen met een verhoging van de OZB. Er is voldoende onbenutte belastingcapaciteit. Het BBV schrijft voor: “een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie”. Volgens de Nota van Toelichting bij het wijzigingsbesluit is het aan het College van B&W om die beoordeling te geven. Geen enkel kengetal valt in de categorie ongunstig en drie van de zes kengetallen vallen zelfs in de categorie meest gunstig. Daarnaast laat het weerstandsvermogen zien dat de gemeente Hilversum een zeer degelijke financiële positie heeft. Daarom beoordeelt ons college de “onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie” als goed.

Financiële stresstest gemeenten BDO Accountants & Adviseurs BDO heeft over 2020 alle Nederlandse gemeenten langs de financiële meetlat gelegd om de financiële positie van de Nederlandse gemeenten te analyseren en tot een ranking per gemeente te komen. Hierbij zijn de cijfers gebruikt uit de gepubliceerde jaarrekeningen over 2020 van de hierboven opgenomen wettelijke financiële kengetallen.

29

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 30 “BDO merkt op dat 2020 in financieel opzicht voor veel gemeenten geen slecht jaar is geweest. Het positieve resultaat van alle gemeenten gezamenlijk was € 4,6 miljard terwijl dit in 2019 nog € 747 miljoen verlies was. Het resultaat is volgens BDO grotendeels te verklaren doordat 44 gemeenten profiteerden van de verkoop van Eneco-aandelen ter waarde van € 4,1 miljard. Naast deze winnaars zijn er echter ook verliezers. Volgens BDO sloot 36% van de gemeenten af met een tekort. De onderlinge verschillen tussen de 355 gemeenten zijn dan ook groot. Daarnaast lijkt het mooie resultaat, volgens BDO, vooral het gevolg van incidentele voordelen. Het Rijk heeft bijvoorbeeld extra incidentele middelen voor jeugdzorg beschikbaar gesteld en de effecten van corona ruimschoots gecompenseerd. BDO ziet echter ook duidelijk een onderliggend patroon van achterblijvende activiteiten en investeringen. Weliswaar blijft er daardoor onder de streep meer geld over, maar ondertussen verschraalt het openbaar bestuur. Het weer op peil brengen van het investeringsniveau vraagt veel inzet van gemeenten.” Naast het algemene beeld over de gemeenten heeft BDO de financiën van gemeenten met elkaar vergeleken op basis van de wettelijke financiële kengetallen.

Zodoende is BDO gekomen tot een ranking (Financiële Stresstest Gemeenten van BDO), verdeeld naar omvang van gemeenten. In de benchmark wordt Hilversum vergeleken met andere gemeenten met 50.000-100.000 inwoners. In totaal vallen 56 gemeenten in deze categorie. De gemeente Hilversum komt op een 35e plaats (2019; 12e plaats) met het rapportcijfer 8 (2019; rapportcijfer 9). Houdbare gemeentefinanciën Hoe staat het met de financiële conditie van Hilversum zoals dat kan worden afgeleid uit de jaarrekening 2021? Een goede financiële conditie wordt in de basis gevormd door een sluitende meerjarenbegroting. Een goede financiële conditie vraagt echter niet alleen dat er tegenover alle lasten in de begroting ook voldoende baten staan. Een aanvullende vereiste is dat de gemeente bij financiële tegenslag voldoende mogelijkheden heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Hierbij zijn twee zaken van belang: Voldoende weerbaarheid en voldoende flexibiliteit. Voldoende weerbaarheid Bij weerbaarheid gaat het om de mogelijkheden om op korte termijn financiële tegenvallers te kunnen incasseren zonder direct in de begroting en daarmee in de beleidsambities te hoeven ingrijpen. Als indicatoren voor de weerbaarheid gelden het weerstandsvermogen en de weerstandsratio.

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de aanwezige weerstandscapaciteit (eigen vermogen plus onbenutte belastingcapaciteit) en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De verhouding tussen deze twee wordt ook wel aangeduid als de weerstandsratio. In de jaarrekening 2021 komt deze weerstandsratio op 18,5 en heeft daarmee de classificatie uitstekend. Voldoende flexibiliteit Bij flexibiliteit gaat het om de snelheid waarmee de gemeente de lasten kan verlagen en de baten kan verhogen om financiële tegenvallers te kunnen opvangen. De flexibiliteit van de begroting, wordt beperkt door verplichtingen die voor meer jaren zijn of worden aangegaan. Het gaat dan bijvoorbeeld om verplichtingen als gevolg van gemeentelijke schulden (rente en aflossing van opgenomen geldleningen), kapitaallasten van investeringen, apparaatslasten en beheer- en onderhoudslasten. Om de financiële gezondheid van de gemeente te meten heeft het BBV een aantal kengetallen voorgeschreven die moeten worden opgenomen in de stukken van de begroting en de jaarrekening. Het BBV vraagt daarbij om een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in 30

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 31 relatie tot de financiële positie. Hiervoor wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen van deze jaarrekening. Daarnaast heeft de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) een houdbaarheidstest voor gemeenten ontwikkeld waarmee de financiële conditie van de gemeente Hilversum wordt bepaald aan de hand van 10 financiële kengetallen. Deze kengetallen zijn daarbij gerangschikt naar de thema’s vermogenspositie, exploitatie, voorzieningenniveau en weerbaarheid. Vermogenspositie 1. Netto schuldquote (Druk van de schuldverplichtingen op de exploitatie) 2. Effectieve netto schuldquote (Hoogte van de effectieve schuld) 3. Solvabiliteitsratio (Schuldbelasting van het bezit) Exploitatie 4. Exploitatieresultaat voor mutaties reserves (Mate waarin de uitkomst van de exploitatierekening positief is) 5. Onbenutte belastingcapaciteit (Ruimte voor verhoging van de eigen belastinginkomsten) 6. Afhankelijkheidsratio (Gevoeligheid voor bezuinigingen op Rijksoverdrachten) Voorzieningenniveau 7. Netto investeringsquote (Hoogte van de investeringsuitgaven) 8. Netto lasten per inwoner (Hoogte van de netto lopende uitgaven op de exploitatie) Weerbaarheid 9. Houdbaarheidsquote (Benodigde structurele ombuigingen bij een slechtweer-scenario) 10.

Kasgeldratio (Gevoeligheid op de korte termijn voor renteverhogingen) Net zoals bij de wettelijk voorgeschreven kengetallen maakt het model van de VNG gebruik van signaalwaarden. Het overschrijden van een signaalwaarde kan duiden op financiële stress op dat betreffende aandachtsgebied. Ook voor beoordeling van de kengetallen zoals genoemd door de VNG geldt dat, een integrale analyse van de ontwikkeling van de financiële positie, waarbij alle relevante elementen in onderlinge samenhang betrokken zijn, zal leiden tot beter inzicht in de financiële positie. De kengetallen zoals opgenomen in een jaarrekening zijn altijd een momentopname en hebben geen voorspellende waarde. In deze jaarrekening wordt dan ook slechts teruggekeken naar de uitkomsten voor de jaren 2020 en 2021. De uitkomsten van de VNG kengetallen zijn daarbij als volgt weer te geven. Financiële conditie index eindbalans & exploitatie.

jaarstukken 2020

jaarstukken 2021

Drempelwaarde 1

Drempelwaarde 2

Netto schuldquote ultimo

67,2%

73,6%

> 100%

> 130%

Effectieve Netto schuldquote ultimo

66,4%

73,2%

> 90%

> 120%

Solvabiliteitsratio ultimo

23,0%

22,0%

< 20%

< 0%

-0,9%

-0,9%

n.v.t.

< 0%

3

3

=2

=3

Onbenutte belastingcapaciteit

4,0%

5,3%

n.v.t.

< 0%

Afhankelijkheidsratio

71,9%

75,4%

> 72,5%

n.v.t.

Vermogenspositie

Exploitatie Exploitatieresultaat Aantal negatieve resultaten laatste 3 jaren

31

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 32

Voorzieningenniveau Netto investeringsquote jaar (t-4) - (jaar t)

-0,2%

0,2% < 0,5% of >4%

Netto lasten per inwoner

1.669

1.924

n.v.t.

< 0% of >5% < 1.914 of > 2.544

Houdbaarheidsquote

21,8%

23,0%

> 20%

> 25%

Kasgeldratio ultimo

5,4%

7,8%

> 8,5%

n.v.t.

5,5

6,5

Weerbaarheid

Financiële conditie index

Indien een score groen is betekent dat de waarde onder de drempelwaarden blijft. Een oranje score betekent overschrijding van drempelwaarde 1. Een rode score betekent overschrijding van drempelwaarde 2. De aandachtspunten bij deze score zijn: • Het exploitatieresultaat: Een negatief exploitatieresultaat (voor mutaties reserves) betekent dat de reservepositie aangesproken wordt. Een eenmalig negatief exploitatieresultaat behoeft geen probleem te zijn. Bij structurele negatieve exploitatieresultaten zal de reservepositie krimpen en het bezit steeds verder gefinancierd zijn met vreemd vermogen (schulden). De jaren 2017 t/m 2021 hebben allen een negatief exploitatieresultaat en het exploitatieresultaat heeft daarmee een structureel negatief karakter gekregen. •

Afhankelijkheidsratio: Dit kengetal geeft weer hoe afhankelijk we zijn van de overdrachten van het Rijk en tevens de gevoeligheid voor kortingen op deze overdrachten van het Rijk. Het verhogen van de eigen inkomsten kan de afhankelijkheid van het Rijk verkleinen.

•

Netto Investeringsquote: Dit kengetal geeft weer of er voldoende investeringen gedaan worden voor het behoud van een aanvaardbaar voorzieningen niveau. Normaal gesproken zullen de uitgaven voor investeringen hoger zijn dan de afschrijvingen. Hoger omdat vanwege inflatie de investeringen duurder worden, maar ook omdat door economische groei en inwonersgroei er jaarlijks meer publieke investeringen nodig zullen zijn (bijvoorbeeld scholen en wegen). Bij te lage investeringen zullen er op termijn inhaalinvesteringen nodig zijn om de leefbaarheid van de stad op orde te houden. Een gemeente kan ook te veel investeren. Dit zal zorgen voor hogere schulden en hogere afschrijvingslasten. Hogere afschrijvingslasten leggen een groter deel van de exploitatieruimte voor een langere periode vast waardoor de ruimte voor eventuele benodigde ombuigingen op de lopende exploitatie kleiner wordt.

•

Netto lasten per inwoner: Dit kengetal geeft de mate van flexibiliteit aan voor het realiseren van ombuigingen. Lage netto lasten per inwoner kunnen een indicatie zijn dat het niveau van de noodzakelijke publieke voorzieningen onder druk staat. Hoge netto lasten per inwoner kunnen een signaal zijn dat een gemeente op grote voet leeft. Voor het bepalen of er sprake is van afwijkende netto lasten is wordt Hilversum vergeleken met andere gemeenten met een matige sociale structuur en een sterke centrumfunctie.

•

Houdbaarheidsquote: Dit kengetal geeft een indicatie van de ombuigingsinspanning die een gemeente bij het slecht weer scenario moet leveren om de gemeentelijke financiële positie op orde te houden. Bij het slecht weer scenario wordt onder andere rekening gehouden met een terugval van de inkomsten vanuit het rijk met 20%, terugvallende overige inkomsten met 11%, stijgende rentetarieven tot 3%, afboekingen op uitstaande leningen etc. en zal zich hoogstwaarschijnlijk niet voordoen. Het kengetal is daarmee een maat voor de weerbaarheid van de gemeente. Het wordt uitgedrukt in een percentage van de lasten en baten waarop

32

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 33 ombuigingen kunnen worden gerealiseerd. Het gaat hierbij om de onbenutte belastingcapaciteit plus de netto lopende uitgaven. De netto lopende uitgaven worden gedefinieerd als: lasten voor mutaties reserves -/- rentelasten -/- afschrijvingen -/- lasten grondexploitaties -/- inkomsten uit heffingen en belastingen -/- inkomsten van specifieke uitkeringen -/- inkomsten van decentralisatie uitkeringen. De netto lopende uitgaven gedeeld door het aantal inwoners is het kengetal netto lasten per inwoner. De houdbaarheidsquote is afhankelijk van het gekozen scenario dat wordt gekozen en is daarmee arbitrair. •

Kasgeldratio: Dit kengetal geeft de mate van risico weer van sterk stijgende rentelasten door herfinanciering van kortlopende schulden door langlopende schulden bij een stijgende marktrente. De signaalwaarde is gelijk aan de berekening van de kasgeldlimiet, 8,5% van het begrotingstotaal. Ons financieel beleid is erop gericht blijvend te voldoen aan de eisen van de wettelijke kasgeldlimiet waarbij een overschrijding van de kasgeldlimiet voor een periode van maximaal twee kwartalen is toegestaan.

Conclusie: Op basis van het VNG model is de financiële score verbeterd van 5,5 in 2020 naar en 6,5 naar 2021. Dit is het gevolg van een verbeterde score op de onderdelen; netto investeringsquote en netto lasten per inwoner en een verslechterde score op de afhankelijkheidsratio. Het model van de VNG kan een aanvulling zijn op de verplicht voorgeschreven kengetallen van het BBV. De berekende houdbaarheidsquote is daarbij echter afhankelijk van het gekozen scenario en daarmee arbitrair. Ook hier geldt dat de beoordeling een momentopname is, die terugkijkt in de tijd en geen doorkijk geeft naar de toekomstige situatie. Om de toekomstige financiële gezondheid van Hilversum te monitoren kunnen de verplichte kengetallen, van het BBV en de aanvullende kengetallen van het VNG model, een signaalfunctie vervullen. Door bij besluitvorming aandacht te besteden aan de gevolgen van de besluitvorming op de ontwikkeling van de kengetallen, kan een verbetering van de financiële besluitvorming plaatsvinden.

33

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 34

2. Programma verantwoording

34

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 35

Programma 1: Wonen en leven

Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Wonen en leven zijn: • Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten • Grondstoffen- en Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) • Goois Natuur Reservaat (GNR) (verbonden partij) • Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek (OFGV) (verbonden partij) • Provincie Noord-Holland • Erfgoedorganisaties • Woningcorporaties • Culturele organisaties • Sportverenigingen • Sportservice Noord-Holland • Stichting Centrum Hilversum • Uitvaartstichting Hilversum • (Commerciële) vastgoedpartijen • Huurdersorganisaties • Provincie Utrecht • (Bus)vervoerders (Transdef, Syntus, NS) • ProRail • Rijkswaterstaat • Metropoolregio Amsterdam (MRA)

Kaderstellende nota's 35

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 36 Bodem, water, riolering • Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026 (2020) • Keur AGV 2011, inclusief bijbehorende en/of later vastgestelde Vrijstellingen en Beleidsregels • Verordening havengelden 2022 (2021) • Verordening rioolheffing 2022 (2021) Milieu en duurzaamheid • Visie ‘Hilversum Klimaatneutraal 2050’ (2012) • Uitvoeringsprogramma: Duurzaam Hilversum 2016-2020 (2016) • Dierenwelzijnsbeleid Hilversum (2016) • Regionaal Uitvoeringsplan Huishoudelijk afval 2015-2020 (2016) • Verordening afvalstoffenheffing 2022 (2021) • Actieplan Geluid (2013) • Provinciale Milieuverordening (tranche 10a) • Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (2021) Bereikbaarheid • Structuurvisie Hilversum 2030 (2013) • Parkeerverordening Hilversum (2018) • Structuurvisie Verkeer en Vervoer 2030 (2016) • Herziening laadpalenbeleid (2015) • Verordening parkeerbelastingen 2022 (2021) • Verordening Mobiliteitsfonds Hilversum (2009) • Wijziging verordening Mobiliteitsfonds Hilversum 2009 (2019) • Mobiliteitsvisie Hilversum 2040 (2021) Groen en begraafplaatsen • Nota Impuls voor extra groen in Hilversum (2016) • Groenbeleidsplan 2030 (2013) • Structuurvisie Hilversum 2030 (2013) Wonen • Woonvisie Hilversum 2021-2030 (2021) • Regionale Woonvisie Regio Gooi en Vechtstreek 2030 (2016) • Regionale Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek (2019) •

Regionaal Woonakkoord (2021) Openbare ruimte • Visie Hilversum Buiten (2004) • Handboek Beheer Hilversum Buiten (2009) • Handboek Inrichting Hilversum Buiten (2009) • Beeldkwaliteitsplan plus 1221 (2020) Sport • Nota Sport en Bewegen 2016 t/m 2020

36

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 37

Mooie stad Hilversum is een compacte stad, gelegen in een oase van groen en met een hoog voorzieningenniveau. De uitdaging voor de komende decennia is om die aantrekkelijke, levendige stad te blijven, waar iedereen betaalbaar kan wonen, werken en vrije tijd kan doorbrengen. De afvlakking van de economische groei, soms knellende bereikbaarheid en een tekort aan woningen in bijna alle prijsklassen, vragen om een toekomstvisie op Hilversum waarin keuzes worden gemaakt. De Omgevingsvisie is hiervoor het instrument, als onderdeel van de Omgevingswet. Investeringen in tijd en geld moeten een zorgvuldige voorbereiding op de komst van de Omgevingswet in 2022 mogelijk maken. In de lopende fysieke projecten staat het vinden van de juiste balans tussen ruimte voor wonen en ruimte voor werken centraal. Hilversum is een gewilde woonstad. Er is een grote vraag naar woningen, waarbij de gemeente nadruk legt op het sociale en het middeldure segment. Hilversum blijft de komende jaren bouwen en zoekt hier de samenwerking met regiogemeenten en woningbouwcorporaties. De woningbouwproductie wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van ‘de Teller van Heller’. Tegelijkertijd is Hilversum ook een gemeente waar gewerkt wordt.

Om zowel het bouwen van woningen als bedrijvigheid een impuls te geven, jagen we een groot aantal ruimtelijke opgaven aan, zoals het stationsgebied, postcodegebied 1221, Crailo en het Arenapark. De coronacrisis heeft mogelijk een vertragend effect op het proces van de Omgevingsvisie en de realisatie van fysieke projecten in de stad. Op dit moment dient dat effect zich nog niet aan.

Prestatie-indicatoren Nr. Wettelijk Indicator Nee

Aantal vanaf 2018 opgeleverde en in plannen gevatte (koop)woningen voor 1- en 2persoonshuishoudens

Nee

Waardering van het onderhoud van de openbare ruimte

Nee

Aantal per jaar opgeleverde (koop)woningen in het middensegment

Nee

Aantal sociale huurwoningen

Nee

Aantal per jaar opgeleverde sociale huurwoningen

Ja

Nieuw gebouwde woningen, aantal per 1.000 bestaande woningen

Ja

Gemiddelde WOZ-waarde (maal duizend euro)

37

Streef waarde

Realisatie 2021

Bron

1000 (2022)

1390

Woonmonitor

7

7,2

Hilversum Monitor

1/2 van totaal 4% (12 aantal opgeleverd) opgeleverde (koop)woningen 11.455 11.507

Woonmonitor

1/3 van totaal aantal opgeleverde woningen 6,5

58% (174 opgeleverd)

Woonmonitor

6,0

Gemeente Hilversum

Geen streefwaarde

359

CBS

Woonmonitor

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 38

Ambitie met activiteiten 1.1.1. Ruimtelijke ordening Samen met inwoners, bedrijven en instellingen werken we aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. We zetten de beschikbare instrumenten uit de Omgevingswet hiervoor in.

Activiteiten ● Opstellen en vaststellen van de Omgevingsvisie samen met inwoners, ondernemers maatschappelijke organisaties en andere experts. ● Voortzetten van het pilotproject voor het Omgevingsplan: bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor het Noordwestelijk Villagebied. ● Regisseren van verschillende gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten: stationsgebied, publieke gebiedsontwikkellocaties in postcodegebied 1221, Arenapark, Buurthuis de Lelie/Paulusschool. ● Faciliteren van verschillende gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten: Crailo, Philipslocatie, private ontwikkellocaties in postcodegebied 1221, voltooiing Groene Schakel, projecten uit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, verschillende andere private en publieke ontwikkelingen die worden onderzocht. ● Meedoen aan verschillende gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten: Huydecopersweg, A27, Anna’s Hoeve, Lucent, Monnikenberg. ● Inzichtelijk maken van de regels en mogelijkheden voor gevelreclame (verwerken onder de zin van het welstandsbeleid). ● Actualiseren van het welstandsbeleid in lijn met de Omgevingswet.

Toelichting op activiteiten Het traject om te komen tot de Hilversumse Omgevingsvisie 2040 is in het najaar van 2021 flink op stoom gekomen. De eerste stap van de participatieactiviteiten is eind 2021 afgerond. Het doorlopen participatieproces ontving veel waardering, ondanks dat de activiteiten door de coronacrisis deels online plaatsvonden. Volgens de planning worden dat de participatieactiviteiten in stap twee rond de zomer van dit jaar afgerond. Het streven is om de Omgevingsvisie, conform het bestuurlijk plan van aanpak, in het begin van 2023 middels een raadsbesluit te laten vaststellen. Het inzichtelijk maken van de regels en mogelijkheden voor gevelreclame is niet gelukt. Dit komt omdat de technische herziening van de welstandsnota met daarbij inhoudelijke wijzigingen op dakopbouwen en zonnepanelen prioriteit heeft gekregen. De update en actualisering van de welstandsnota is in de commissie besproken maar is teruggestuurd vanwege een ontvangen advies van de welstandscommissie. Inmiddels ligt er een vernieuwd voorstel dat verder behandeld moet worden. Er zijn stappen gezet in het regisseren van verschillende gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten. De uitvoeringsnota voor het Stationsgebied is vastgesteld en voor postcodegebied 1221 is het Beeldkwaliteitsplan 1221 vastgesteld met daarin de gebiedspaspoorten voor zes ontwikkellocaties.

Er zijn inmiddels ontwerpen voor de vergroening van vier pleinen vastgesteld en de voorbereidingen voor de uitvoering zijn gestart. De ontwikkeling van de wijk Anna’s Hoeve verloopt goed: de verschillende bouwvelden zijn er of komen tot ontwikkeling. Verder is de beroepsprocedure in verband met de omgevingsvergunning voor bouwveld 5.2 afgerond, zodat het eigendom van het bouwveld kan worden overgedragen. Het masterplan voor het Arenapark is uitgewerkt in verschillende scenario’s. Voor buurthuis de Lelie en de Paulusschool is gestart met het ontwerp en 38

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 39 zijn overeenkomsten opgesteld met de betrokken partijen. Voor de Heuvellaan (voormalig VARAkantoor) is een ontwikkelstrategie ontwikkeld. Ook is er een structuurvisie ontwikkeld voor het Bruisend Hart. Binnen het programma Omgevingswet is er het afgelopen jaar invulling gegeven aan de rol van omgevingsregisseurs. De omgevingsregisseur is bij complexe dossiers, bijvoorbeeld Talpa of Silverpoint, zowel voor de initiatiefnemer, als het bestuur, de contactpersoon en interne verbinder. Ook spreekt de omgevingsregisseur de initiatiefnemer aan op zijn of haar verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld waar het gaat om participatie met de omgeving. Ook in 2022 worden omgevingsregisseurs weer aan complexe dossiers gekoppeld. In 2021 is geparticipeerd in diverse gebiedsontwikkelingen- en bouwprojecten. De vluchtstroken langs de A27 zijn afgerond en het project waterbassin is volop in uitvoering. Een aantal projecten, waaronder kleinere projecten, loopt nog. Een voorbeeld is het project rondom het kunstwerk in de fietstunnel bij de A27. Op zeven ontwikkellocaties in 1221 wordt inmiddels ontwikkeld. Plannen zoals die van de Wybertjesfabriek, Sigarenfabriek en Hunkemöller worden steeds concreter. De Groene Schakel is uitgevoerd en voltooid. Voor zowel de Raaweg als Tergooi wonen is gestart met het faciliteren van de private woningontwikkeling.

Onderzoek naar de mogelijkheden tot herontwikkeling van het Orchideegebied is in 2021 gestart in overleg met huurders op de locatie alsook een woningcorporatie. Voor buurtschap Crailo is o.a. het bestemmingsplan vastgesteld. Crailo is een gemeenschappelijke ontwikkellocatie van de gemeenten Hilversum, Gooise Meren en Laren. Voor Werf35 is de stedenbouwkundige visie vastgesteld. Noemenswaardig is verder de ontwikkeling van het nieuwe politiebureau en de regionale meldkamer op de Groest. De gemeente heeft hierin een faciliterende rol gespeeld en de benodigde omgevingsvergunning verleend.

Financiële analyse Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Lasten

Baten

Saldo

Begroting na wijziging

3.478

-316

3.162

Realisatie

4.211

-937

3.274

732

-621

111

Verschil (realisatie t.o.v. gewijzigde begroting)

Vanwege de vertraging van de invoering van de Omgevingswet en de daarmee samenhangende vertraging van de Omgevingsvisie is in 2021 geen uitvoering gegeven aan participatieactiviteiten met als gevolg een voordeel van € 144.000. Aan de raad wordt voorgesteld om het resterende bedrag van € 144.000 over te hevelen naar 2022. Tevens maakte de vertraagde Omgevingswet het noodzakelijk om in 2021 diverse ruimtelijke ontwikkelingen planologisch juridisch via de (oude) reguliere bestemmingsplanwijzigingen af te doen. Dit levert een voordelig resultaat van € 88.000. De inschatting is dat veel ruimtelijke ontwikkelingen in 2022 nog snel van de oude regeling gebruik willen maken. In 2021 is voor Arenapark een scenariostudie opgesteld. Het voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan volgt in 2022. De vertraging is met name gerelateerd aan een intensieve dialoog met stakeholders, specifiek onderzoekswerk ten aanzien van stationsverplaatsing en noodzakelijke extra advisering. Hierdoor zal een flink deel van de werkzaamheden in 2022 plaatsvinden, die eerder

39

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 40 geraamd waren voor de tweede helft van 2021. Als gevolg van de vertraging is een voordeel van € 219.000 ontstaan. Aan de raad wordt voorgesteld om € 219.000 over te hevelen naar 2022. In 2021 is de openbare ruimte rondom het project Lucent opgeleverd. De kosten van € 520.000 zijn verhaald op de ontwikkelaar. Per saldo levert dit een budgetneutrale afwijking. De verzakelijking van intentie- en anterieure overeenkomsten heeft als doel de inkomsten op de stelpost te realiseren. Dit is gedeeltelijk gelukt. Een groot aantal overeenkomsten loopt door in 2022 zodat per saldo een nadeel van € 175.000 aan kosten en € 62.000 aan minder inkomsten gerealiseerd is. Omdat een fors deel van de kosten betrekking heeft op de doorontwikkeling van de verzakelijking zijn deze kosten niet verhaald op ontwikkelaars.

1.1.2. Wonen en bouwen Samen met marktpartijen en woningcorporaties realiseren we de bouwopgaven van Hilversum. De gemeente heeft een stimulerende rol dit mogelijk te maken.

Activiteiten ● Opstellen en vaststellen van een Woonvisie. ● Stimuleren en faciliteren van de uitbreiding van de woningvoorraad tot de gewenste 1000 extra woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens. ● Overleggen met woningcorporaties om te komen tot prestatieafspraken. ● Stimuleren en faciliteren van het op peil houden van de sociale woningvoorraad en het verhogen van het aanbod van middenhuurwoningen. ● Ruimte bieden aan nieuwe woon- en verblijfsvormen voor starters, internationale kenniswerkers, studenten en ouderen. ● Doorontwikkelen van een (regionale) samenwerkingstafel met woningcorporaties en marktpartijen voor het realiseren van de bouwopgaven. ● Mede uitvoeren van het project senioren Wooncoach en daarmee bijdragen aan goed wonen voor senioren, doorstroming op de sociale huurmarkt en signaleren van eenzaamheid en zorgbehoeften. ● Toezicht houden op bouwen en wonen. ● Actueel houden van de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG). ● Behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen. ● Aanpassen van de werkprocessen rondom omgevingsvergunningen in lijn met de Omgevingswet. ● Aansluiten op het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).

Toelichting op activiteiten In 2021 was er verminderde ambtelijke capaciteit op wonen. De raad is daarover geïnformeerd. Hierdoor konden o.a. de beide opgestarte Flexwonen-trajecten en nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties niet afgerond worden. Met het Regionale Woonakkoord en de Woonvisie Hilversum zijn in 2021 de belangrijkste kaderstellende visies vastgesteld. Als mede-uitvoerder van het project senioren Wooncoach droeg de gemeente bij aan de doorstroming op de sociale huurmarkt en het signaleren van eenzaamheid en zorgbehoeften. Door de coronapandemie liepen de huisbezoeken vertraging op. Ook het toezicht op bouwen en wonen, middels huisbezoeken, is vanwege die reden beperkt uitgevoerd. Meldingen zijn wel opgepakt. Het

40

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 41 convenant Woonfraude is in 2021 afgesloten. Hiermee is ook invulling gegeven aan de voorbeeldfunctie voor buurtgemeenten. In 2021 is de Taskforce betaalbare woningbouw opgericht. Dit betreft de samenwerking en afstemming tussen de gemeente en regionale woningcorporaties om de bouwopgave voor betaalbare woningbouw verder te brengen. De Taskforce draagt bij aan de ambitie om samen te werken met lokale marktpartijen. De ambitie om naast de Taskforce, ook via een samenwerkingstafel met regionale woningcorporaties en marktpartijen samen te werken, bleek niet haalbaar. Dit komt door het feit dat de gesprekspartners te wisselend zijn: er is een groot aantal kleinere ontwikkelaars en de samenstelling van de marktpartijen wisselt. De gemeente is wel in goed overleg met woningcorporaties binnen Hilversum (de Taskforce betaalbare woningbouw). In 2021 is opnieuw sprake van een toename van het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen (44% stijging ten opzichte van 2019) en adviezen. Ook de doorloop van aanvragen uit 2020 naar 2021 (aanvraag ingediend in 2020 en afgehandeld naar 2021) is groot. De oorzaak ligt in de toename van een aantal initiatieven en de complexiteit van de plannen. Ook ten tijde van de coronacrisis is het niveau van de dienstverlening op peil gebleven.

De voorbereidingen voor de Omgevingswet en het digitaal stelsel zijn op koers en de verwachting is nu om in maart live te gaan. De vertraging in aansluiting bij het Digitaal Stelsel Omgevingswet komt door problemen met de automatisering bij het Rijk.

Financiële analyse Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Lasten

Baten

Saldo

Begroting na wijziging

4.135

-3.274

861

Realisatie

5.001

-3.333

1.668

867

-59

807

Verschil (realisatie t.o.v. gewijzigde begroting)

Met RIB 2021-84 heeft het college de raad geïnformeerd over de toename van aanvragen voor omgevingsvergunningen over de verwachte meeropbrengst van € 1.000.000. In Turap II is abusievelijk de begroting alleen aangepast voor extra baten voor € 560.000. De realisatie van de extra capaciteit voor de afhandeling wijkt daarom nadelig met € 450.000 af van de begroting. De verwachte extra inkomsten van de omgevingsvergunningen blijven achter ten opzichte van de RIB 2021-84. Reden hiervan is dat aanvragen van een paar grote bouwprojecten, waaronder het Carolahuis, in 2022 zullen worden afgewikkeld Als gevolg van de vertraging van de omgevingswet is de bezuiniging ‘welstandvrij’ van € 150.000 niet gerealiseerd. Daarnaast zijn de lasten voor het publiceren van de vergunningen hoger dan begoot (€60.000). Voor 2021 resulteert dit een totaal nadeel van € 210.000. Door de gestegen bouw- en vernieuwingsactiviteiten en toegenomen complexiteit van de plannen waren de kosten voor de Commissie inclusief specialistische kennis en advisering voor 2021 te laag geraamd(€ 115.000). In de begroting 2022 is dit gerepareerd. Als gevolg van vertragingen bij de uitvoering van de woonvisie en het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties is het beschikbare budget niet geheel uitgegeven. Om de

41

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 42 prestatieafspraken en de woonvisie te realiseren wordt de raad voorgesteld om het resterende budget van € 65.000 over te hevelen naar 2022.

1.1.3. Begraafplaatsen en crematorium De verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum exploiteert alle gemeentelijke begraafplaatsen en het crematorium in Hilversum. De gemeente stuurt op een hoog kwaliteitsniveau van het begraven en cremeren, het betaalbaar houden van de begraaf- en crematietarieven en het behoud van de monumentale uitstraling van de begraafplaatsen. Sturingsmogelijkheid heeft de gemeente via de Raad van Toezicht en de begroting en jaarrekening van de Uitvaartstichting.

Activiteiten ● Onderhouden van de gebouwen op de begraafplaatsen volgens de meerjarenonderhoudsplanning. ● Uitvoeren van de renovatie aula Bosdrift voor de huisvesting van de Uitvaartstichting.

Toelichting op activiteiten Het gebouw de Aula aan de Bosdrift is 2021 van binnen gerenoveerd en door de Uitvaartstichting in gebruik genomen.

Financiële analyse Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Lasten

Baten

Saldo

Begroting na wijziging

665

-535

130

Realisatie

676

-398

278

Verschil (realisatie t.o.v. gewijzigde begroting)

11

137

148

Uitvaart Stichting Hilversum betaalt een vergoeding aan de gemeente voor gedetacheerd personeel. Er is aan € 100.000 minder inkomsten gegenereerd door ziekteverzuim en uitstroom van personeel.

42

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 43

Levendige stad Een levendig, divers en bruisend Hilversum maakt de stad aantrekkelijk. Een hoge kwaliteit van de culturele, sportieve voorzieningen, het cultureel erfgoed en de evenementen zorgt voor een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Vitale lokale media en een moderne bibliotheek sluiten aan bij het profiel Hilversum Mediastad. Op regionaal niveau zetten we ons in om meer dagrecreanten en toeristen naar Hilversum te trekken. De coronacrisis heeft mogelijk grote gevolgen voor culturele instellingen en activiteiten. De precieze gevolgen zijn nog onbekend. Enkele indicatoren in onderstaande tabel, bijvoorbeeld over bezoekersaantallen, hebben de streefwaarde p.m. omdat vanwege de coronacrisis een reële referentiewaarde bepalen over dit jaar niet mogelijk is.

Prestatie-indicatoren Nr. Wettelijk Indicator

Streef waarde

Realisatie 2021

Bron

Percentage inwoners dat vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn voor sport en recreatie Bezoekersaantallen van vijf culturele instellingen (Museum, Vorstin, Filmtheater, Bibliotheek en MCO)

≥ 64%

67%

Hilversum Monitor

n.v.t.

n.n.b.

Jaarverslagen culturele instellingen

Nee

Bezoekersaantallen evenementen in de openbare ruimte

n.v.t.

55.000

Gemeente Hilversum

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over de sportvoorzieningen en/sportmogelijkheden

≥ 64%

60%

Hilversum Monitor

Nee

Aantal overtredingen geluidsoverlast

5

1

Gemeente Hilversum

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over de culturele voorzieningen

≥ 49%

43%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over het evenementen aanbod

n.v.t.

34%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners ouder dan 19 jaar dat voldoende beweegt volgens de NNGB

60%

50,1% (2020)

Ja

Aandeel niet sporters in de gemeente

40%

48,1%

Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen) RIVM

Nee

Nee

Ambitie met activiteiten 1.2.1. Sportbeleid en activering We stimuleren inwoners om gezond en vitaal te zijn en te blijven. Het is daarvoor belangrijk dat er voor alle inwoners voldoende toegang tot laagdrempelige sportvoorzieningen is. We zetten ons in voor vitale sportverenigingen, buurtsport en beweegprogramma’s voor specifieke doelgroepen. Sportevenementen brengen 43

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 44

levendigheid, bindt bedrijven aan de stad en dragen bij aan een aantrekkelijk leefen vestigingsklimaat.

Activiteiten ● Verder ontwikkelen van het onderdeel sport binnen het profiel ‘work, play, sport’ voor het Arenapark. ● Actief ondersteunen van sportverenigingen bij het verbeteren van de organisatiekracht en de openclubgedachte, onder andere via de samenwerking met NOC*NSF. ● Verder ontwikkelen van het sportnetwerk. Bijvoorbeeld door de organisatie van Sportontmoeting Hilversum en het sportoverleg met besturen van grote sportverenigingen. ● Inzetten van buurtsportcoaches om Hilversummers in beweging te krijgen en te houden, in samenwerking met verschillende organisaties. ● Investeren in en uitvoeren van de vijf pijlers van het Sportakkoord: inclusief sporten en bewegen, duurzame sportinfrastructuur, vitale sportaanbieders, positieve sportcultuur, van jongs af aan vaardig in bewegen. ● Ondersteunen van sportevenementen, zoals de Hilversum City Run. ● Faciliteren van de buurtspelen.

Toelichting op activiteiten In 2021 hebben de coronamaatregelen wederom veel impact gehad op de Hilversumse sport. Veel sportorganisaties hebben hun aanbod regelmatig moeten aanpassen en dat vroeg om veel inspanning en flexibiliteit. Sportscholen waren gedeeltelijk of zelfs helemaal gesloten. Samen met de gemeente is gekeken waar en in welke vorm sporten toch mogelijk was. Binnen het project Arena Park krijgt sport een belangrijke plek en is in 2021 actief de verbinding gelegd tussen het nieuwe zwembad, een mixed-use sporthal (voor het bewegingsonderwijs/lichamelijke oefening voor omliggende scholen, indoor atletiekhal en binnensporten) en de openbare ruimte. Het gemeentelijk sportnetwerk heeft zich uitgebreid door contact met anders georganiseerde sportaanbieders. Echter hebben fysieke bijeenkomsten – waaronder bijvoorbeeld de Sportontmoeting Hilversum – niet kunnen plaatsvinden. Verder is de verbinding gelegd met het Actieplan Jeugd, waar de buurtsportcoaches en partners betrokken zijn geweest bij de uitvoering. Op ieder onderdeel van Sportakkoord Hilversum zijn we actief geweest. Extra middelen voor de uitvoering van zowel het sportakkoord als leefstijlinterventies zijn ingezet. Bijvoorbeeld om het lokaal preventieakkoord vorm en inhoud te geven. Tot slot zijn door de coronamaatregelen grote Hilversumse sportevenementen helaas niet doorgegaan.

Financiële analyse Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Lasten

Baten

Saldo

1.102

-5

1.096

Realisatie

893

-110

783

Verschil (realisatie t.o.v. gewijzigde begroting)

-209

-105

-313

Begroting na wijziging

De lagere lasten zijn veroorzaakt door minder buurtsportcoaches omdat enerzijds de cofinanciering niet kon worden gerealiseerd en anderzijds verschillende grootschalige sportevenementen niet 44

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 45 konden doorgaan door covid-19. Om alsnog grootschalige sportevenementen te kunnen organiseren wordt een overheveling van € 125.000 naar 2022 aan de raad voorgesteld. Daarnaast is er een subsidie met betrekking tot sportakkoord 2020 bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ontvangen van € 100.000.

1.2.2. Sportaccommodaties Sportaccommodaties dienen goed onderhouden en in voldoende mate aanwezig te zijn. Bij de sportaccommodaties waarvoor de gemeente verantwoordelijk is stemmen we het beheer en onderhoud af met de sportverenigingen. Waar mogelijk kunnen op wens van sportverenigingen bepaalde taken worden overgenomen. Voor niet-gemeentelijke sportaccommodaties kunnen sportverenigingen zich aansluiten bij de Stichting Sportinvesteringsfonds Hilversum. De gemeente staat voor de stichting garant.

Activiteiten ● Uitwerken van de mogelijkheden voor realisatie van een zwembad op het Arenapark. ● Aanbesteden en uitvoeren van beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties. ● Implementeren van de nieuwe wijze van exploitatie en beheer van binnensportaccommodaties (sporthallen, sportzaal en zwembad). ● Onderhouden van sportvelden van de gemeente volgens het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan. ● Onderhouden van trapveldjes zoals het Cruyff Court, en het ondersteunen van nieuwe initiatieven. ● Intensiveren van het gebruik van de huidige sportaccommodaties, waardoor zoveel mogelijk bewoners kunnen sporten.

Toelichting op activiteiten Eind 2021 is het Masterplan Arenapark 2.0 vastgesteld. Ten aanzien van dit masterplan loopt nog een onderzoek naar de realisatie van een multifunctionele indoor atletiekhal. In het uitvoeren van beheer en onderhoud liep de gemeente achter op de meerjarenonderhoudsplanning. Naast het reguliere onderhoud van de sportaccommodaties zijn echter wel een aanzienlijke hoeveelheid sportvelden gerenoveerd. Ook voor accommodaties die door de coronamaatregelen gesloten waren liep het onderhoud door. De onderhoudsplanning van de velden is zodanig ingericht zodat de verenigingen in de zomer van 2021 toch zoveel mogelijk terecht konden op hun accommodatie. Daarnaast loopt op dit moment de aanbesteding voor de exploitatie en beheer van de binnensportaccommodaties en in 2022 wordt een nieuw contract gesloten.

Financiële analyse Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Lasten

Baten

Saldo

Begroting na wijziging

2.952

-1.037

1.915

Realisatie

3.514

-1.719

1.795

562

-682

-119

Verschil (realisatie t.o.v. gewijzigde begroting)

45

JAARSTUKKEN 2021 GEMEENTE HILVERSUM | 46 Vanaf 2021 wordt Optisport aangemerkt als een organisatie met winstoogmerk. Dit heeft als gevolg dat de huur (kostendekkend) en de exploitatiebijdrage verhoogd dient te worden. Dit resulteert in een nadeel van € 470.000 (exploitatiebijdrage) en een voordeel van € 464.000 (huur). De bedrijfsvoering van zwembad De Lieberg is voor een groot deel gebaseerd op omzet door grootschalig bezoek. In verband met de covid-19 maatregelen zijn de inkomsten grotendeels weggevallen. De gemeente Hilversum heeft in overleg met Optisport voor 2020 en 2021 specifieke uitkeringen ter dekking van het exploitatietekort voor zwembad de Lieberg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangevraagd en toegekend gekregen. De twee toegekende specifieke uitkeringen, respectievelijk € 185.942 en € 177.639, zijn via een subsidie aan Optisport Hilversum B.V toegekend. Vanuit het coalitieakkoord 2018-2022 is vanaf 2021 €90.000 opgenomen in de begroting voor toekomstige nieuwbouw van het zwembad. In 2021 zijn nog geen kosten gemaakt, derhalve resulteert dit in een voordeel van € 90.000 Vanaf 2019 kunnen de BTW kosten voor de sportaccommodaties niet meer worden teruggevorderd bij de belastingdienst. Het Rijk heeft dit verlies gedeeltelijk gecompenseerd met de SPUK. Dit levert een nadeel op van € 79.000.

1.2.3. Culturele activiteiten, instellingen en educatie Culturele activiteiten zijn gericht op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur. De gemeente verbindt cultuur in sterke mate aan vraagstukken over gebiedsontwikkeling, de omgevingsvisie en het versterken van werklocaties. Culturele instellingen op professioneel en amateurniveau zijn essentiële dragers voor culturele activiteiten. We ondersteunen culturele instellingen, initiatieven en activiteiten en vragen als tegenprestatie een duidelijke bijdrage aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Daarbij weegt ook de verbinding met andere terreinen (sociaal domein, economische activiteit en culturele kwaliteit) en toegankelijkheid voor publiek mee.