Collegebrief inzake Resultaten en acties Monitor Hilversum 2022
Tekst van het document
Er moet bij deze ontwikkelingen wel worden opgemerkt dat wonen en leefomgeving in vergelijking met de andere wijken nog steeds hoog gewaardeerd wordt.
Landelijk gebied De uitkomsten voor het landelijk gebied moeten als indicatief worden beschouwd, aangezien deze gebaseerd zijn op slechts 36 respondenten. Toch zijn er hier ook nog een paar thema’s die eruit springen. Zo is het beeld bij duurzaamheid positiever dan gemiddeld, vanwege het hoge aandeel inwoners dat zonnepanelen heeft en/of elektrisch kookt. Het negatievere beeld bij verkeer en bereikbaarheid komt van de lage waardering voor de bereikbaarheid van het centrum met het OV. In vergelijking met 2021 is het gebruik van duurzame maatregelen gestegen in het landelijk gebied, en is de waardering voor de algemene en publieke dienstverlening gedaald.
Monitor Hilversum 2022
9 van 82
Noordoost De wijk Noordoost heeft maar weinig thema’s waarop het duidelijk verschilt van het gemiddelde van Hilversum. Alleen bij de thema’s wonen en leefomgeving en bij veiligheid is er elk één (negatief) verschil. De verbondenheid met de buurt is lager dan gemiddeld en er zijn minder inwoners die zich (bijna) altijd of meestal wel veilig voelen in de buurt. In vergelijking met 2021 zien we een afname in de waardering voor de hoeveelheid groen in de buurt en de verbondenheid met de buurt bij het thema wonen en leefomgeving. Er zijn ook een paar positieve ontwikkelingen verspreid over de andere thema’s. De waardering voor de bereikbaarheid van het centrum per auto is toegenomen, net als de tevredenheid over het evenementenaanbod. Ten slotte zijn meer inwoners overgeschakeld op elektrisch koken.
Noordwest In de wijk Noordwest zijn de uitkomsten bij de meeste thema’s positiever dan het gemiddelde van Hilversum. Alleen bij verkeer en bereikbaarheid zijn er geen verschillen en op het gebied van duurzaamheid blijft de wijk iets achter op de rest, specifiek waar het gaat om het aandeel inwoners met zonnepanelen. Het meest positieve beeld is er bij wonen en leefomgeving, door de hoge waardering voor hoe prettig het wonen is in de buurt, het onderhoud van de openbare ruimte, de hoeveelheid groen in de buurt en de verbondenheid van inwoners met de buurt. Ten opzichte van 2021 is het beeld in Noordwest zeer stabiel te noemen. De enige ontwikkeling op de dertig indicatoren is een toename in de tevredenheid over het evenementenaanbod in Hilversum, wat we eigenlijk in vrijwel alle wijken terugzien.
Oost De wijk Hilversum Oost heeft meerdere thema’s waar de uitkomsten achterblijven bij de rest van Hilversum. Het gaat hier in de eerste plaats om het thema wonen en leefomgeving, maar ook bij verkeer en bereikbaarheid; veiligheid en publieke dienstverlening zijn er negatieve verschillen. Bij wonen en leefomgeving gaat het om de waardering voor het onderhoud aan de openbare ruimte, de hoeveelheid groen in de buurt en de beschikbaarheid van welzijnsvoorzieningen. Daarnaast noemen inwoners relatief veel plekken waar de verkeersveiligheid verbeterd moet worden; zien inwoners vaker verdachte situaties of tekenen van ondermijnende criminaliteit dan gemiddeld; en is de waardering voor de dienstverlening van de gemeente in het algemeen lager. In vergelijking met 2021 is de waardering voor de algemene en digitale dienstverlening ook afgenomen. Wel geven meer inwoners aan dat de gemeente inwoners laat meedenken bij plannen, activiteiten en voorzieningen dan een jaar geleden. Andere ontwikkelingen zijn een daling in de tevredenheid over de hoeveelheid groen in de buurt; en een stijging in het aandeel inwoners dat elektrisch kookt. Ten slotte is ook in Oost de tevredenheid over het evenementenaanbod in Hilversum toegenomen.
Zuid In Hilversum Zuid is met name het beeld bij het thema veiligheid positiever dan gemiddeld. Dit komt door het hoge aandeel inwoners dat zich veilig voelt in de buurt en het lage aandeel inwoners dat één of meerdere verdachte situaties of signalen van ondermijnende criminaliteit ziet in de buurt.
Monitor Hilversum 2022
10 van 82
Verder is de waardering voor hoe prettig het wonen is in de buurt hoger dan gemiddeld en zijn er relatief weinig inwoners die hard worden getroffen door hoge energielasten en/of kosten door inflatie. Wel is de waardering voor de bereikbaarheid van het centrum met het OV lager dan gemiddeld. Het beeld bij bestuur en publieke dienstverlening is achteruitgegaan ten opzichte van 2021 in Zuid. Dit komt omdat het vertrouwen in de manier waarop de gemeente bestuurd wordt, is gedaald, net als de waardering voor de dienstverlening van de gemeente in het algemeen. De tevredenheid over recreatie is toegenomen, voor het culturele- en evenementenaanbod. Ten slotte is het aandeel inwoners met klachten als gevolg van milieuoverlast gedaald.
Zuidoost In de wijk Zuidoost blijven de uitkomsten voor het thema verkeer en bereikbaarheid achter bij het gemiddelde van Hilversum. Dit komt door de lage waardering voor de bereikbaarheid van het centrum per OV en het hoge aandeel inwoners die plekken noemen waar de verkeersveiligheid verbeterd moet worden. Aandachtspunt bij het thema participatie, zorg, welzijn en arbeid is dat er relatief veel inwoners zijn die aangeven (heel) hard getroffen te worden door de energiecrisis en/of hoge kosten door inflatie. Positief punt bij duurzaamheid is het lage aandeel inwoners met klachten als gevolg van milieuoverlast. In vergelijking met 2021 zien we in Zuidoost vooral de algemene ontwikkeling van Hilversum terug: een daling in de tevredenheid over de hoeveelheid groen in de buurt; een toename in tevredenheid over het evenementenaanbod en ten slotte een daling in de waardering voor de dienstverlening van de gemeente Hilversum in het algemeen.
Zuidwest In Hilversum Zuidwest is met name het beeld bij het thema verkeer en bereikbaarheid positiever dan elders in Hilversum. Dit komt door de hoge waardering voor de bereikbaarheid van het centrum per auto en met het OV. Andere positieve verschillen zijn een relatief hoge tevredenheid over de hoeveelheid welzijnsvoorzieningen in de buurt en het aandeel inwoners met zonnepanelen. Aandachtspunten met lagere uitkomsten dan gemiddeld zijn het hoge aandeel inwoners die zich wel eens eenzaam voelen en het lagere veiligheidsgevoel van inwoners in de buurt en ’s avonds in het centrum. De positieve uitkomsten bij de bereikbaarheid van het centrum met de auto en het gebruik van zonnepanelen zijn ook positieve ontwikkelingen ten opzichte van 2021. Een negatieve ontwikkeling is een toename in het aandeel inwoners dat verdachte situaties of signalen van ondermijnende criminaliteit ziet in de buurt, hoewel dit nog steeds laag is in vergelijking met de andere wijken. Ten slotte zien we in Zuidwest ook weer de algemene ontwikkeling voor Hilversum terug: afname waardering groen in de buurt; toename tevredenheid evenementenaanbod en daling waardering dienstverlening in het algemeen.
Monitor Hilversum 2022
11 van 82
Inleiding
Monitor Hilversum 2022
12 van 82
1
Inleiding
1.1
Uitvoering onderzoek
Voor de uitvoering van het onderzoek heeft de gemeente Hilversum onderzoeksbureau I&O Research ingeschakeld. Dit is de vierde editie van de monitor die door I&O is uitgevoerd.
1.2
Steekproef en respons
Voor dit onderzoek is door de gemeente Hilversum een aselecte steekproef getrokken van 11.112 inwoners1 uit de Basis Registratie Personen (BRP). Per adres is er maximaal één persoon geselecteerd. De steekproefomvang is zo gekozen dat er per wijk voldoende deelnemers zijn voor het doen van betrouwbare uitspraken op wijkniveau.
De steekproefspecificatie is in 2022 gewijzigd ten opzichte van voorgaande edities: er zijn met deze editie ook inwoners van 16 of 17 jaar uitgenodigd, en er is extra gestratificeerd naar leeftijd. Er zijn meer jongeren uitgenodigd en minder ouderen, om te compenseren voor de (grote) verschillen in respons naar leeftijd.
De geselecteerde inwoners kregen 21 december 2022 een brief thuis met een persoonlijke uitnodiging voor deelname aan het onderzoek. Aan non-responders is tot tweemaal toe een herinnering per post gestuurd. De vragenlijst kon worden ingevuld tot 13 februari 2023. In totaal hebben 2.742 inwoners een geldige2 vragenlijst ingevuld. Dit is een respons van 25 procent. Van de deelnemers heeft 59 procent de vragenlijst online ingevuld en 41 procent schriftelijk.
1.3
Representativiteit
De gekozen methode van steekproeftrekking: aselect en gestratificeerd per wijk, zorgt ervoor dat de deelnemers een goede afspiegeling zijn van de bevolking van Hilversum. Door gebruik te maken van verschillende methoden van onderzoek (digitaal en schriftelijk) wordt geprobeerd om een zo breed mogelijke doelgroep te bereiken. Het is ook dezelfde methode die in vorige edities is gebruikt, om de vergelijkbaarheid met voorgaande jaren zo hoog mogelijk te maken. In de praktijk zijn sommige doelgroepen echter ondervertegenwoordigd. Soms is dit omdat een groep minder vaak in de steekproef terecht is gekomen (minder vrouwen dan mannen), of omdat een doelgroep vaker meedoet met onderzoek (ouderen in vergelijking met jongeren).
1
Het betreft inwoners van 16 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen. De inwoners moeten minimaal 12 maanden woonachtig zijn in Hilversum en er is maximaal 1 persoon per huishouden geselecteerd. 2
Vragenlijsten die zijn ingevuld tot en met het onderdeel ‘Hilversum in het algemeen’ zijn aangemerkt als compleet.
Monitor Hilversum 2022
13 van 82
Op de uitkomsten van het onderzoek is daarom een weging toegepast, waarbij er wordt gecorrigeerd voor verschillen tussen de samenstelling van de netto-steekproef en de bevolking van Hilversum. Met deze weging wordt de representativiteit van de uitkomsten verder verhoogd.
Door de gewijzigde steekproefspecificatie is de representativiteit naar leeftijd sterk verbeterd. Waar in vorige jaren jongeren van 16-29 jaar sterk waren ondervertegenwoordigd in de respons ten opzichte van de bevolking, is het aandeel jongeren in de respons (17%) vrijwel gelijk aan het aandeel in de doelgroep (18%).
1.4
Vragenlijst
De vragenlijst van het onderzoek bestaat uit verschillende onderwerpen die zijn ingedeeld in vragenblokken, zie onderstaande lijst voor het overzicht van de vragenblokken. De volledige vragenlijst is beschikbaar als losstaande bijlage. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Wonen Leefomgeving Sport en recreatie Cultuur, evenementen en uitgaan Duurzaamheid, natuur en milieu Zorg en welzijn & sociale acceptatie Corona, inflatie en energiecrisis Mantelzorg en vrijwilligerswerk Sociale contacten Jeugd en onderwijs Bereikbaarheid Arbeid en werkgelegenheid Verkeersveiligheid Vervoermiddelen Lokale verkiezingen Relatie inwoner-gemeente Gemeentelijke dienstverlening Sociaal plein Communicatie gemeente Veiligheid algemeen Gemeente Hilversum in het algemeen Achtergrondgegevens
Ten opzichte van eerdere edities is de vragenlijst op verschillende onderdelen gewijzigd. Er is een aantal (nieuwe) onderdelen toegevoegd zoals lokale verkiezingen, inflatie en energiecrisis. Daarnaast is de vragenlijst toegankelijker en leesbaarder gemaakt voor inwoners, in navolging op de doorontwikkeling van de modelvragenlijst ‘Burgerpeiling’ door de VNG. Hierdoor zijn een aantal vragen en antwoordmogelijkheden anders geformuleerd.
Monitor Hilversum 2022
14 van 82
1.5
Analyse
De uitkomsten van de Hilversum Monitor 2022 zijn in dit rapport, waar mogelijk, vergeleken met de resultaten van 2021 en eerdere jaren. Er zijn resultaten beschikbaar vanaf 2016, waarmee voor verschillende indicatoren trendanalyses mogelijk zijn. De verschillen tussen de resultaten van 2022 en 2021 worden beschreven als deze significant zijn. Dat wil zeggen dat het minimaal 95 procent zeker is dat de resultaten ook daadwerkelijk van elkaar verschillen en het gevonden verschil niet te wijten is aan toeval. Bij uitsplitsingen naar wijken wordt ook op basis van significantietoetsen beschreven welke wijken hoger scoren en welke lager.
1.6
Presentatie van de cijfers
In dit rapport worden de resultaten voornamelijk op drie wijzen gepresenteerd: •
•
•
een deel van de resultaten wordt gepresenteerd in de vorm van percentages, bijvoorbeeld het percentage personen dat ergens tevreden over is. Bij de berekening van de percentages zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’, niet buiten beschouwing gelaten; in dit rapport wordt ook gebruikgemaakt van zogenoemde schaalscores. Dit zijn cijfermatige samenvattingen van meerdere met elkaar samenhangende vragen die met een antwoordschaal worden beantwoord (bv. 'helemaal mee eens' tot 'helemaal mee oneens'). De antwoorden krijgen een waarde en vervolgens wordt de score berekend als een schaal van 0 tot 10. Bij de berekening van de schaalscores zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’-antwoorden buiten beschouwing gelaten; het rapport bevat ook rapportcijfers. Hier zijn deelnemers gevraagd om een cijfer van 1 tot 10 te geven over een onderwerp, bv. 'veiligheid'. Bij de berekening van het gemiddelde rapportcijfer zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’-antwoorden buiten beschouwing gelaten.
Let op! Een schaalscore staat niet gelijk aan een rapportcijfer, omdat deze variabelen zijn samengesteld op basis van percentages (on)tevredenheid en niet een gemiddelde is van door inwoners toegekende waarderingscijfers.
1.7
Leeswijzer
In de hoofdstukken 2 tot en met 4 worden de resultaten gepresenteerd over achtereenvolgens wonen en leefomgeving; participatie, zorg, welzijn en arbeid; en verkeer en bereikbaarheid. De hoofdstukken 5 en 6 geven een beeld van recreatie en duurzaamheid in de gemeente Hilversum. In hoofdstuk 7 en 8 wordt ingegaan op veiligheid en bestuur en publieke dienstverlening. Er horen daarnaast drie losstaande bijlagen bij het rapport. Bijlage 1 bevat de vragenlijst van de Hilversum monitor 2022. Bijlage 2 is een Excel-document met alle uitkomsten (tabellenboek), waaronder ook een uitsplitsing van de respons naar achtergrondkenmerken. De antwoorden op open vragen uit de monitor staan in bijlage 3.
Monitor Hilversum 2022
15 van 82
Uitkomsten
Monitor Hilversum 2022
16 van 82
2
Wonen en leefomgeving
In dit hoofdstuk komen verschillende aspecten op het gebied van wonen en leefomgeving aan bod. In paragraaf 2.1 wordt ingegaan op het type woningen waarin Hilversummers wonen en wat het oordeel van hen is over de kwaliteit van de woning. In paragraaf 2.2 wordt weergegeven hoe Hilversummers het leven in hun buurt, op verschillende aspecten, ervaren. In paragraaf 2.3 wordt beschreven welke beoordeling Hilversummers op verschillende aspecten van de gemeente in het algemeen hebben.
2.1
Wonen
Hilversummers net zo tevreden over kwaliteit van hun woning als in 2021 Over het algemeen zijn inwoners van de gemeente Hilversum tevreden over de kwaliteit van hun woning (Figuur 2.1). Bijna zeven op de tien inwoners beoordelen de kwaliteit van hun woning als ‘goed’. Dit is vergelijkbaar met een jaar geleden. Inwoners uit Landelijk gebied en Noord-West zijn het meest positief over de kwaliteit van hun woning. Dit komt overeen met 2021. In Centrum en de wijk Noord-Oost zijn relatief gezien minder inwoners tevreden over de kwaliteit van de woning. Zes op de tien inwoners uit deze wijken zijn tevreden over de kwaliteit. Figuur 2.1 - Mening over kwaliteit woning (percentage ‘goed’) 86% 89%
Landelijk gebied
85% 81%
Noord-West
76% 75%
Zuid-Oost
72% 73%
Zuid-West 65%
Oost Zuid
70%
2021
72% 70%
2022
69% 66%
Hilversumse Meent 58% 60%
Noord-Oost
63%
Centrum
57% 69% 69%
Gemeente Hilversum 0%
20%
40%
60%
80%
100%
De tevredenheid over de kwaliteit van de woning vertoonde een dalende trend tussen 2016 en 2019, maar nam in 2020 toe en is sinds die tijd stabiel. Driekwart van de inwoners (75%) is tevreden met de huidige woonruimte en is niet op zoek naar iets nieuws. Eén op de zes (17%) van de inwoners is wel op zoek naar een andere woning. Dit is vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van het voorgaande jaar.
Monitor Hilversum 2022
17 van 82
Bij deze woningzoekers gaat de voorkeur uit naar een koopwoning (10%), gevolgd door een sociale huurwoning (corporatie) (5%). Van de inwoners die op zoek zijn naar een nieuwe woning, wil ruim de helft (55%) graag binnen Hilversum blijven. Daarnaast wil bijna een kwart (23%) van de inwoners in elk geval binnen de regio Gooi en Vechtstreek blijven. Bijna twee op de tien (19%) willen buiten de regio gaan wonen. Er is er geen significante verandering in de voorkeursgebieden voor een andere woning.
Bijna de helft van de woningzoekers niet geïnteresseerd in nieuwe woonconcepten Van de mensen die op zoek zijn naar een andere woning binnen de regio, geeft bijna de helft (49%) aan dat ze momenteel minder dan een jaar op zoek zijn. Dit percentage is toegenomen ten opzichte van 2021 (41%). Bijna een kwart (23%) is tussen de één en twee jaar op zoek naar een nieuwe woning binnen de regio. Acht procent is vijf jaar of langer op zoek. Dit aandeel is afgenomen ten opzichte van 2021. Toen was nog 13 procent vijf jaar of langer op zoek naar een woning. Aan de groep woningzoekers is bovendien gevraagd of zij geïnteresseerd zijn om te wonen in nieuwe woonconcepten. Hieronder vallen concepten zoals tiny houses, flexwonen en deelwonen. Bijna de helft (47%) geeft aan dat zij hier niet in geïnteresseerd zijn. Ruim een op de zes (18%) zegt hier wel in geïnteresseerd te zijn, twee op de tien (20%) zijn misschien hierin geïnteresseerd. Een op de zeven (15%) weet hier onvoldoende vanaf of weet het niet.
Meerderheid van de thuiswonende kinderen die een woning zoeken, wil binnen de regio blijven Zes procent van de Hilversummers geeft aan dat zij thuiswonende kinderen hebben die graag het huis uit willen. Van deze thuiswonende kinderen willen vier op de tien binnen Hilversum wonen, 16 procent wil niet in Hilversum, maar wel in de regio Gooi en Vechtstreek wonen. Ruim een kwart (28%) van de thuiswonende kinderen is op zoek naar een woonruimte buiten de regio. Een bijna even groot deel is er nog niet over uit waar ze precies wil gaan wonen. Thuiswonende kinderen die op zoek zijn naar een woning kijken daarmee vaker buiten de regio dan woningzoekers uit Hilversum die zelfstandig wonen.
Monitor Hilversum 2022
18 van 82
2.2
Leefomgeving
Hilversummers vinden het erg prettig wonen in de buurt Inwoners beoordelen het wonen in hun buurt gemiddeld met een 8,0. Dit komt overeen met vorig jaar (Figuur 2.2). De inwoners van de wijk Noord-West en inwoners uit Landelijk gebied zijn het meest te spreken over hun leefomgeving (8,6). In Hilversumse Meent zijn inwoners tussen 2021 en 2022 minder tevreden geworden over het wonen in hun buurt. Het gemiddelde rapportcijfer is afgenomen van een 8,5 naar een 8,1. Maar deze is alsnog goed. De rest van de wijken verschillen nauwelijks van elkaar. Figuur 2.2 - Mate waarin men prettig woont in de buurt (rapportcijfer) Noord-West
8,6 8,6
Landelijk gebied
8,5 8,6
Zuid
8,3 8,2
Zuid-Oost
8,2 8,2
Hilversumse Meent
8,1
2021
Zuid-West
8,1 7,9
2022
8,5
Centrum
7,7 7,9
Oost
7,8 7,8
Noord-Oost
7,7 7,8 8,0 8,0
Gemeente Hilversum 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bijna de helft voelt zich verbonden met de buurt Bijna de helft van de inwoners (47%) voelt zich (zeer) verbonden met de buurt waarin zij wonen. Dertien procent voelt zich (helemaal) niet verbonden met de woonbuurt. Deze uitkomsten zijn gelijk aan de uitkomsten van 2021. De verbondenheid met de woonbuurt is sinds 2020 lager ten opzichte van de jaren vóór 2020. De mate van verbondenheid is niet in alle wijken hetzelfde (Figuur 2.3). In Landelijk gebied, Noord-West en Hilversumse Meent is de verbondenheid hoger dan gemiddeld en voelen bijna zes op de tien van de inwoners zich (zeer) verbonden met de woonbuurt. In de wijken Noord-Oost en Centrum voelen bijna vier op de tien zich (zeer) verbonden met de woonbuurt. In deze wijken voelt ongeveer een op de vijf zich (helemaal) niet verbonden met de woonbuurt.
Monitor Hilversum 2022
19 van 82
Figuur 2.3 - Verbondenheid met woonbuurt Landelijk gebied
59%
40%
11%
Noord-West
59%
50%
6%
Hilversumse Meent
58%
44%
9%
Zuid
50%
41%
10%
Zuid-Oost
49%
41%
12%
Oost
45%
37%
13%
Zuid-West
43%
37%
11%
Centrum
39%
Noord-Oost
38%
Gemeente Hilversum
34% 35%
47%
0%
10%
(Zeer) verbonden
20% Neutraal
22% 18% 39%
30%
40%
50%
60%
70%
(Helemaal) niet verbonden
13%
80%
90%
100%
geen mening
Sociale cohesie in de buurt Hilversummers konden hun oordeel geven over verschillende aspecten van sociale cohesie in de buurt. Uit de antwoorden op deze stellingen zijn schaalscores berekend.
De schaalscores voor sociale cohesie zijn berekend op basis van een viertal stellingen: ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’. De schaalscore kan variëren tussen de 0 en 10. Hoe hoger de score, des te positiever men is over de sociale cohesie in de eigen buurt.
De schaalscore van sociale cohesie in Hilversum ligt op een 6,8. Dit komt overeen met de score van 2021 en ligt boven de scores in de jaren 2016-2019 van 6,5-6,6. Wijken scoren verschillend op sociale cohesie (Figuur 2.4). Inwoners uit de Hilversumse Meent en Noord-West vinden het meest dat er sprake is van de meeste sociale cohesie in de buurt (7,0). Inwoners van Zuid-West en Noord-Oost beoordelen de sociale cohesie het laagst, met een 6,5. Er zijn geen significante ontwikkelingen in de beoordeling van de sociale cohesie binnen wijken.
Monitor Hilversum 2022
20 van 82
Figuur 2.4 – Schaalscore sociale cohesie Noord-West
6,8 7,0
Hilversumse Meent
7,2 7,0 6,1
Landelijk gebied
6,9
Zuid
7,0 6,9
Zuid-Oost
6,9 6,9
Oost
6,8 6,9
Centrum
6,5 6,6
Zuid-West
6,6 6,5
Noord-Oost
6,4 6,5
2021 2022
6,8 6,8
Gemeente Hilversum 0
2
4
6
8
10
Fysieke omgeving en onderhoud openbare ruimte De inwoners van Hilversum konden in de vragenlijst aangeven wat hun mening is over verschillende aspecten met betrekking tot de fysieke omgeving in de wijk. Deze aspecten hebben onder andere betrekking op een schone en groene omgeving en de aanwezigheid van voorzieningen. Van deze aspecten is een schaalscore berekend.
De schaalscores voor fysieke kwaliteit zijn berekend op basis van drie stellingen ‘in mijn buurt zijn (bijna) geen dingen kapot’, ‘mijn buurt is netjes en schoon’ en ‘in mijn buurt is genoeg groen’. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te meer inwoners de kwaliteit van de aanwezige fysieke voorzieningen waarderen. Inwoners van Hilversum beoordelen de kwaliteit van de fysieke omgeving met een ruim voldoende (6,7). Deze beoordeling is ten opzichte van 2021 afgenomen (7,0). De beoordeling vertoond een dalende trend vanaf 2016 (toen: 7,3). Tussen de wijken zijn verschillen zichtbaar. De laagste beoordeling voor de fysieke omgeving geven inwoners uit Centrum (5,9). Hier is de beoordeling voor de fysieke omgeving significant afgenomen ten opzichte van 2021 (6,2). Inwoners uit Noord-West (7,8) en het Landelijke gebied (7,9) zijn het meest te spreken over de fysieke omgeving. In de wijken Oost (6,3) en Noord-Oost (6,4) is er ook sprake van iets lagere scores ten opzichte van het Hilversums gemiddelde wat betreft de fysieke kwaliteit. In deze wijken is de beoordeling voor de fysieke kwaliteit ook afgenomen ten opzichte van 2021. In Zuid en Zuid-West is er ook sprake van een significante afname in de schaalscore voor de fysieke omgeving, in vergelijking tot 2021.
Monitor Hilversum 2022
21 van 82
Figuur 2.5 - Schaalscore fysieke omgeving Landelijk gebied
7,7 7,9
Noord-West
7,9 7,8 7,6 7,3
Hilversumse Meent
7,2 7,2
Zuid-Oost
7,2
Zuid
6,9
2021
7,1
Zuid-West
6,8
Noord-Oost
6,7 6,4
2022
6,7
Oost
6,3
Centrum
6,2 5,9 7,0 6,7
Gemeente Hilversum 0
2
4
6
8
10
Een kwart ervaart geen problemen in de woonbuurt Een kwart (26%) van de inwoners ervaart geen problemen in de woonbuurt. Het percentage inwoners dat geen problemen ervaart in de woonbuurt schommelt. In vergelijking met 2021 ervaart een groter deel van de inwoners geen problemen in de woonbuurt. Hiermee is het percentage op het niveau van 2020 en 2018. Een kanttekening bij de vergelijking met de voorgaande jaren, is dat er vanaf 2021 meer (mogelijke) buurtproblemen zijn voorgelegd dan de metingen ervoor (zoals geluidsoverlast, stankoverlast). Figuur 2.6 - Problemen woonbuurt naar jaar (percentage ‘geen problemen’) 50% 40% 30% 23%
20%
18%
17%
2016
2017
24% 21%
26% 22%
10% 0%
Monitor Hilversum 2022
2018
2019
2020
2021
2022
22 van 82
Inwoners uit de wijken van Hilversum kijken verschillend naar de problemen in hun woonbuurt. In Noord-West (33% geen problemen) en Zuid (29% geen problemen) ervaart het kleinste deel van de inwoners problemen in de woonbuurt. In Centrum ervaart gemiddeld een groter deel van de inwoners problemen in de buurt (17% ervaart geen problemen). Er zijn binnen een aantal wijken significante ontwikkelingen in het percentage inwoners dat geen problemen ervaart in de buurt. Dit geldt voor Centrum (van 9% naar 17%), Noord-West (van 23% naar 33%) en Zuid-West (van 20% naar 28%). In al deze wijken zijn inwoners minder problemen in de buurt gaan ervaren. In de rest van de wijken zijn geen significante ontwikkelingen zichtbaar. Figuur 2.7 - Problemen woonbuurt per wijk (percentage ‘geen problemen’) 23%
Noord-West
33% 27%
Zuid
29% 20%
Zuid-West
28% 28% 27%
Zuid-Oost
32%
Hilversumse Meent
27%
2021
22%
Gemeente Hilversum
2022
26% 21%
Oost
25%
Landelijk gebied
19%
Noord-Oost
20%
23% 23% 9%
Centrum
17%
0%
Monitor Hilversum 2022
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
23 van 82
Inwoners noemen het vaakst hard rijdende auto’s, vervuiling en te weinig parkeermogelijkheden als buurtproblemen. De volgorde van de top 3 blijft hiermee in 2022 hetzelfde als in 2021. Het percentage inwoners dat problemen ervaart van vervuiling in de woonbuurt is tussen 2021 en 2022 afgenomen, van 28 naar 23 procent. Figuur 2.8 - Top 3 problemen in de woonbuurt 40% 35%
35%
33%
30%
28%
25%
23%
23%
21%
20%
2021
15%
2022
10% 5% 0% Hard rijden door auto’s
Vervuiling (b.v. door zwerfvuil, hondenpoep)
Te weinig parkeermogelijkheden
Pinautomaat meest gemiste voorziening Ruim een kwart (28%) van de inwoners geeft aan geen voorzieningen in de buurt te missen. Dit komt overeen met 2021 (26%). De inwoners die wel voorzieningen missen, noemen het meest: pinautomaat (14%), parkgelegenheid (13%) en een bak voor klein chemisch afval (14%). Deze top 3 is redelijk vergelijkbaar met 2021, alleen de brievenbus wordt in 2022 minder vaak gemist. Tabel 2.1 – Top 3 gemiste voorzieningen Rangorde
2021
2022
1
Parkeergelegenheid (15%)
Pinautomaat (14%)
2
Brievenbus (14%)
Parkeergelegenheid (13%)
3
Pinautomaat (14%)
Bak voor klein chemisch afval (13%)
Een kwart ervaart vooruitgang in de buurt Een kwart (25%) van de inwoners ervaart vooruitgang in de buurt, voornamelijk een beetje vooruitgang (19%) en een kleiner deel duidelijke vooruitgang (5%). Bijna de helft (47%) ervaart geen vooruitgang of achteruitgang in de buurt. Volgens 14 procent is de buurt erop achteruit gegaan, waarvan het grootste deel vindt dat de buurt een beetje erop achteruit is gegaan. In Oost (31%), Noord-Oost (30%) en Landelijk gebied zien inwoners de meeste vooruitgang. In Zuid is de ervaren vooruitgang het laagst (18%). In deze buurt ziet ruim de helft van de inwoners geen vooruitgang of achteruitgang (52%). In Hilversumse Meent ervaart een relatief groot deel van de inwoners (21%) achteruitgang in de buurt. Dit percentage wijkt echter alleen significant af van Noord-West, waar 8 procent achteruitgang ervaart.
Monitor Hilversum 2022
24 van 82
Figuur 2.9 - Ontwikkeling woonbuurt afgelopen 12 maanden Landelijk gebied
16%
13%
Noord-Oost
8%
Noord-West
6%
19%
Hilversumse Meent
6%
17%
Oost
6%
Centrum
5%
Zuid
4%
Zuid-West
3%
19%
Zuid-Oost 3%
17%
Gemeente Hilversum
22%
15%
9%
52% 48%
50%
19%
11%
3%
17%
8%
8%
14%
6% 4%
47%
40%
13%
4%
59%
30%
15%
14%
45%
20%
11%
20% 40%
19%
6% 8%
41%
13%
17%
9%
10%
60%
70%
Duidelijk vooruit gegaan
Een beetje vooruit gegaan
Niet vooruit- of achteruit gegaan
Een beetje achteruit gegaan
Duidelijk achteruit gegaan
Weet niet / geen mening
Monitor Hilversum 2022
4%
52%
19%
10%
9%
43%
26%
5%
0%
41%
4%
80%
11% 14%
90%
100%
25 van 82
Inwoners is hierna de vraag gesteld: Welke ideeën heeft u om uw buurt te verbeteren? In de wijk Hilversumse Meent ervaart het grootste deel van de inwoners achteruitgang in de buurt (21%). Op basis van deze uitkomst kan gesteld worden dat het urgentiegevoel om in deze wijk de buurt te verbeteren het hoogst is. Ideeën die inwoners uit deze wijk aandragen om de buurt te verbeteren zijn onder andere:
Zorgen voor een gemengde samenstelling van de wijk, wijk aantrekkelijker maken voor verschillende type inwoners: “Soorten woningen, te weinig voor ouderen (kleinere huizen of appartementen).” “Woningen voor alleenstaanden, bevordering doorstroming.” “Buurt aantrekkelijker maken voor nieuwe buurtbewoners door nieuwe winkels in het winkelcentrum te plaatsen. Denk aan een Action, Wibra, Zeeman of kledingzaak.” Vergroening van de wijk: “Het vergroenen van tuinen en wat meer variatie in groenvoorzieningen.” “Meer bomen.” “Groenverzorging en maaibeleid is compleet losgelaten. Ziet er armoedig uit. Gras groeit over de paden. Waar grasveld was, groeien nu struiken en riet. Er is toch een tussenweg?” Voorzieningen specifiek gericht op jongeren en kinderen: “Buurtactiviteiten voor jongeren tussen 15 t/m 18 zorgt voor een betere verbinding met buurtbewoners.” “Een speelomgeving met een natuurlook zoals bij Brambergen. De speelomgevingen in de Meent zijn gedateerd en zijn voor een doelgroep tot 4 jaar. Juist de jeugd van 4-12 is zoekende…” “Misschien meer winkeltjes die ook echt nuttig zijn en voor jongeren betere plekken waar ze kunnen ‘chillen’.“
2.3
Gemeente Hilversum in het algemeen
Vier op de tien zien vooruitgang in de gemeente Hilversum Vier op de tien inwoners van de gemeente Hilversum zien vooruitgang in de gemeente in het afgelopen jaar, voornamelijk ‘een beetje’ vooruitgang (31%) en een kleiner deel duidelijke vooruitgang (10%). Drie op de tien inwoners ervaren geen vooruitgang of achteruitgang (28%). Twee op de tien (19%) zeggen achteruitgang in de gemeente te merken, het grootste deel hiervan vindt dat de gemeente ‘een beetje’ achteruit is gegaan (14%). Er zijn wat verschillen tussen de wijken. In de wijken Noord-West (46%, Centrum (44%), Oost (43%) en Zuid-Oost (42%) vinden ruim vier op de tien inwoners dat Hilversum vooruit is gegaan.
Monitor Hilversum 2022
26 van 82
In Hilversumse Meent en Zuid-West ligt het percentage inwoners dat vooruitgang ziet in Hilversum rond de 30 procent. Inwoners van Zuid-West verschillen hierin significant van inwoners van Oost en Noord-West. Figuur 2.10 - Ontwikkeling Hilversum het afgelopen jaar Noord-West
10%
Zuid-Oost
10%
32%
Oost
10%
33%
Zuid-West
8%
Noord-Oost
8%
Centrum
7%
Zuid
6%
Hilversumse Meent
4%
16% 27%
15% 32%
20% 37% 31%
20%
13% 13%
21%
4% 7%
40%
50%
12%
8%
15%
6%
15% 3%
4%
6% 14%
60%
11%
11% 16%
33%
28%
30%
6%
11%
31%
25%
3%
16%
30%
30%
11%
15%
23%
37%
10%
7%
28%
30%
8%
0%
33%
23%
Landelijk gebied 3% Gemeente Hilversum
35%
70%
Duidelijk vooruitgegaan
Een beetje vooruitgegaan
Niet vooruit- of achteruitgegaan
Een beetje achteruitgegaan
Duidelijk achteruitgegaan
Weet ik niet / geen mening
26% 5%
80%
14%
90%
100%
Aan Hilversummers is gevraagd of ze nog ideeën hebben om Hilversum te verbeteren. Hier kwamen verschillende antwoorden naar voren:
“Auto's weren uit het centrum.” “Het centrum mag wat mij wat gezelliger. Daarnaast meer sportgelegenheid net buiten het centrum.” “Handhaven en overlastgevers oppakken.” “Meer groen! Wandelparkjes.” “Meer ruimte voor de fietsers en minder hondenpoep overlast.” “Verkeer is dramatisch. Continu files. Stop met al dat eenrichtingsverkeer.”
Monitor Hilversum 2022
27 van 82
Meer dan de helft van de Hilversummers is (zeer) gehecht aan de gemeente Ruim de helft van de inwoners voelt zich (zeer) gehecht aan Hilversum, 14 procent voelt zich (helemaal) niet gehecht. Dit komt overeen met het beeld van 2021. In 2020 en 2019 voelde een groter aandeel van zes op de tien inwoners zich zeer gehecht aan de gemeente. De jaren daarvoor voelde ruim de helft zich zeer gehecht aan Hilversum. Figuur 2.11 - Gehechtheid aan Hilversum 100% 90%
17%
17%
31%
28%
15%
12%
12%
26%
27%
13%
14%
29%
30%
80% 70%
30%
60%
(Helemaal) niet gehecht
50% Neutraal
40% 30%
51%
54%
55%
2016
2017
2018
61%
60%
57%
55%
2019
2020
2021
2022
(Zeer) gehecht
20% 10% 0%
Inwoners uit de wijken van Hilversum verschillen wat betreft hun mate van gehechtheid aan de gemeente. In Noord-West en Zuid voelt 60 procent zich gehecht aan Hilversum. In Hilversumse Meent (30%) voelen minder inwoners zich gehecht aan de gemeente Hilversum.
Monitor Hilversum 2022
28 van 82
3
Participatie, zorg, welzijn en arbeid
Dit hoofdstuk richt zich op aspecten op het vlak van participatie, zorg, welzijn en arbeid. Daarnaast zijn ook jeugd (kinderopvang) en corona (effecten op inwoners) toegevoegd.
3.1
Zorg en welzijn en sociale acceptatie
Inwoners beoordelen hun gezondheid met een 7,7 Hilversummers beoordelen hun gezondheid met een ruime voldoende (7,7). Voorgaande jaren is de beoordeling van de eigen gezondheid gemeten door te vragen hoe men zijn of haar gezondheid beoordeeld, lopend van zeer goed naar zeer slecht. Driekwart beoordeelde vorig jaar de gezondheid als (zeer) goed. In alle wijken zijn inwoners tevreden over hun gezondheid. In Noord-West geven inwoners de hoogste beoordeling voor hun gezondheid (8,0). Figuur 3.1 – Beoordeling gezondheid (rapportcijfer) 10 9 8
8,0
7,8
7,7
7,7
7,6
7,6
7,6
7,5
7,5
7,7
7 6 5 4 3 2 1
Ruime meerderheid heeft geen behoefte aan zorg of hulp Een ruime meerderheid (84%) van de inwoners heeft geen behoefte aan zorg of hulp. Hilversummers die behoefte hebben aan hulp ontvangen deze hulp ook in de meeste gevallen (1% ontvangt deze hulp niet). Zeven procent ontvangt deze hulp uit hun sociale netwerk, 5 procent ontvangt deze zorg van een thuiszorginstelling of op een andere manier. De uitkomsten van 2022 verschillen niet van de voorgaande jaren.
Monitor Hilversum 2022
29 van 82
Figuur 3.2 - Behoefte aan zorg of hulp binnen huishouden
Nee, geen behoefte aan zorg of hulp
84%
Ja, krijg zorg of hulp van familie, vrienden of kennissen
7%
Ja, krijg zorg of hulp van een thuiszorginstelling
5%
Ja, krijg zorg of hulp op een andere manier
5%
Ja, maar ik kan geen zorg/hulp krijgen
1%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Eén op de acht inwoners heeft zelf discriminatie ervaren Een op de acht (13%) inwoners heeft in het afgelopen jaar zelf een ervaring gehad met discriminatie. Dit is een toename ten opzichte van 2021 (Figuur 3.3). In Landelijk gebied en Noord-Oost voelde een op de zes (16%) zich het afgelopen jaar gediscrimineerd. De steekproef van Landelijk gebied is klein (n=36), waardoor de uitkomsten alleen indicatief zijn. In de wijken Zuid en Zuid-Oost is het percentage inwoners dat discriminatie heeft meegemaakt toegenomen ten opzichte van 2021. In Zuid was er een toename van 8 naar 12 procent en in Zuid-Oost was er een toename van 6 naar 12 procent. Wanneer inwoners zich het afgelopen jaar gediscrimineerd voelden, gebeurde dit het meest op grond van herkomst of huidskleur of geslacht (beiden 4%), gevolgd door leeftijd (3%). Figuur 3.3 –Discriminatie per wijk (percentage ‘ja’) 2%
Landelijk gebied
16% 13%
Noord-Oost
16% 7%
Hilversumse Meent
14% 13% 13%
Centrum 12%
Oost
13%
2021
8%
Zuid
2022
12% 6%
Zuid-Oost
12% 9%
Zuid-West
11% 7%
Noord-West
10% 10%
Gemeente Hilversum
13%
0%
Monitor Hilversum 2022
5%
10%
15%
20%
30 van 82
3.2
Mantelzorg en vrijwilligerswerk
Percentage Hilversummers dat hulp verleent toegenomen Meer dan de helft van inwoners geeft aan dat ze mantelzorg (zorg aan familielid, vriend of kennis) verlenen (55%) of hulp bieden aan buren (55%). Eén op de vijf (22%) verleent vaak mantelzorg. Hulp aan buren verleent men vaker op minder regelmatige basis (48% af en toe). Figuur 3.4 - Inzetten voor anderen of het doen van vrijwilligerswerk in het afgelopen jaar
Zorg aan een familielid, vriend of kennis (mantelzorg)
Hulp aan buren
Aandacht voor buren in een moeilijke situatie
22%
34%
7%
45%
48%
45%
Vaak Af en toe
6%
Vrijwilligerswerk
13%
0%
35%
18%
20%
(bijna) Nooit
58%
68%
40%
60%
80%
100%
Het algemene beeld is dat inwoners vaker hulp zijn gaan verlenen dan in 2021, met uitzondering van hulp aan buren. Hilversummers zijn met name meer mantelzorg gaan verlenen, in vergelijking tot 2021 en de jaren ervoor. In 2021 verleende 11 procent intensief en 24 procent incidenteel mantelzorg. Het aandeel inwoners dat vaak vrijwilligerswerk doet is significant toegenomen van 10 naar 13 procent. Het percentage dat vaak aandacht geeft aan buren in een moeilijke situatie, is toegenomen van 3 naar 6 procent. Het kan bij deze ontwikkelingen wel een rol spelen dat de vraagstelling is aangepast ten opzichte van eerdere jaren3.
Een kwart wil in de toekomst vrijwilligerswerk blijven doen Van de inwoners die vaak dan wel af en toe vrijwilligerswerk doen (32%) wil een kwart dit in de toekomst zeker blijven doen. Bijna drie op de tien (28%) denken hierover na, maar weet dit nog niet zeker. Ook zegt een kwart in de toekomst geen vrijwilligerswerk meer te willen blijven doen. De bereidheid onder de huidige vrijwilligers om vrijwilligerswerk te blijven doen is, ten opzichte van 2021, toegenomen. In dat jaar zei 18 procent zeker vrijwilligerswerk te blijven doen. Het percentage dat aangeeft in de toekomst geen vrijwilligerswerk te willen doen, is afgenomen, van 32 naar 24 procent.
3
In 2021 waren de stellingen ‘zorg aan een hulpbehoevende naaste’ en ‘aandacht voor buren in een zorgwekkende situatie’, verder waren de antwoordmogelijkheden ‘ja, intensief’, ‘ja, incidenteel’ en ‘nee, (vrijwel) nooit’
Monitor Hilversum 2022
31 van 82
Figuur 3.5 - In de toekomst vrijwilligerswerk willen blijven doen (basis: inwoners die vaak of af en toe vrijwilligerswerk doen) 35%
32%
31% 29%
30%
27%
25%
23% 21%
20%
19%
18%
2020
15%
2021
10% 5% 0% Ja, zeker
Ja, misschien
Nee
Weet niet
Een kwart van de mantelzorgers geeft aan dat zij zich (een beetje) overbelast hebben gevoeld in het afgelopen jaar. Dit komt overeen met 2021 en ligt lager dan 2020, toen 30 procent zich (een beetje) overbelast voelde. Figuur 3.6 - Voelde u zich als mantelzorger overbelast het afgelopen jaar? (basis: inwoners die vaak of af en toe mantelzorg verlenen) 100% 80% 60%
74%
75%
Een beetje
40% 20% 0%
Nee
Ja 19%
18%
7%
7%
2021
2022
Het merendeel van de mantelzorgers heeft het afgelopen jaar geen ondersteuning ontvangen bij hun taken (96%). Het overgrote deel had hier ook geen behoefte aan (90%), voor 6 procent was deze ondersteuning wel welkom geweest. Deze uitkomsten komen overeen met 2021 en 2020.
Monitor Hilversum 2022
32 van 82
3.3
Sociale contacten
Bijna een derde van de inwoners geeft aan zich weleens eenzaam te voelen Bijna een derde van de Hilversummers (30%) voelt zich wel eens eenzaam. Het grootste deel van de inwoners dat zich weleens eenzaam voelt, geeft aan dat dit soms het geval is (26%). Vijf procent voelt zich regelmatig tot vaak eenzaam. Het algemene beeld is vergelijkbaar aan vorig jaar, toen voelde ruim twee derde (65%) van de Hilversummers zich (bijna) nooit eenzaam, ruim een kwart voelde zich soms eenzaam, 5 procent voelde zich regelmatig tot vaak eenzaam4. In 2020 voelde een vergelijkbaar deel zich weleens eenzaam. Over de langere termijn is er wel een toename zichtbaar in het aandeel inwoners dat zich eenzaam voelt. Figuur 3.7 - Voelt u zich weleens eenzaam?
67%
0%
10%
20%
Nee, (bijna) niet
30% Ja, soms
26%
40% Ja, vaak
50%
60%
Ja, heel vaak
70%
80%
3%
90%
3%
100%
Wil ik niet zeggen / weet niet
Op wijkniveau zijn er behoorlijke verschillen naar de eenzaamheid die men ervaart. In NoordWest (76%) en landelijk gebied (81%) voelt het grootste deel van de inwoners zich niet eenzaam. In Zuid-West voelt 39 procent zich eenzaam, dit is significant hoger dan in de andere wijken.
Ruime meerderheid heeft voldoende sociale contacten Het grootste deel van de Hilversumse inwoners zegt voldoende sociale contacten te hebben (88%). Bijna een vijfde (18%) zegt wel voldoende sociale contacten te hebben, maar er meer te willen. Acht procent heeft onvoldoende sociale contacten. Voorgaande jaren is deze vraag net anders uitgevraagd, waardoor een één-op-één vergelijking niet mogelijk is. Wel zijn de uitkomsten in grote lijnen hetzelfde.
4
Voorgaande jaren was deze vraag opgebouwd uit andere antwoordcategorieën ((bijna) nooit; soms, regelmatig/vaak) waardoor één op één vergelijking met de huidige meting niet mogelijk is.
Monitor Hilversum 2022
33 van 82
Figuur 3.8 - Heeft u voldoende contacten met andere mensen?
70%
0%
10% Ja, zeker
20%
30%
18%
40%
50%
Ja, maar ik zou wel wat meer willen
60%
70%
Nee, te weinig
80%
8%
90%
4%
100%
Wil ik niet zeggen / weet niet
Ruim de helft heeft vaker dan 1 keer per week contact met familie en vrienden of kennissen Inwoners hebben het meest contact met familie en vrienden of kennissen. Ruim de helft heeft meerdere keren per week contact met deze personen. Drie op de tien hebben meer dan één keer in de week contact met buren, of mensen uit de buurt. In vergelijking tot ‘de coronajaren’ 2020 en 2021 hebben meer inwoners vaker dan één keer per week contact met familie of vrienden of kennissen. Figuur 3.9 - Sociale contacten frequentie 100% 90% 80% 70% 60%
5%
4%
16%
14%
28%
26%
5% 22%
3% 15%
26%
25%
32%
32%
31%
40% 20%
13%
29%
50% 30%
11%
Zelden of nooit Minder dan 1 keer in de week
51%
55% 43%
Ongeveer 1 keer per week
53%
10%
31%
30%
2021
2022
Vaker dan 1 keer per week
0% 2021
2022
Contact met familie
Monitor Hilversum 2022
2021
2022
Contact met vrienden of kennissen
Contact met buren of mensen uit de buurt
34 van 82
3.4
Arbeid en werkgelegenheid
Zes op de tien inwoners hebben een betaalde baan Zes op de tien inwoners (61%) hebben in 2022 een betaalde baan. Het grootste deel heeft een betaalde baan voor meer dan 12 uur per week (56%), 5 procent heeft een baan voor minder dan 12 uur per week. Het aandeel dat een betaalde baan heeft, is afgenomen ten opzichte van 2021. Figuur 3.10 - Hebben van een betaalde baan 100%
80%
37%
34%
35%
36%
37%
39%
2%
2%
4%
4%
5%
51%
60%
3%
Minder dan 12 uur per week
3%
40%
20%
Nee
Meer dan 12 uur per week 60%
64%
63%
60%
59%
56%
2017
2018
2019
2020
2021
2022
45%
0% 2016
Het grootste aandeel van de werkzame inwoners van Hilversum is werkzaam in de sector gezondheids- en welzijnszorg, net zoals vorig jaar. Er zijn wel wat verschuivingen zichtbaar in de top vijf ten opzichte van voorgaande meting. Media stond vorig jaar nog niet in de top vijf. In deze sector was toen 7 procent werkzaam, waardoor dit net buiten de top vijf viel. Hetzelfde geldt voor de sector Informatie en communicatie. Tabel 3.1 – Top 5 arbeidssectoren 2021
2022
1. Gezondheidszorg en welzijnszorg (17%)
1. Gezondheidszorg en welzijnszorg (15%)
2. Onderwijs (8%)
2. Media (8%)
3. Advisering, onderzoek en andere specialistische zakelijke dienstverlening (8%) 4. Overige dienstverlening (8%)
3. Overige dienstverlening (8%) 4. Advisering, onderzoek en andere specialistische zakelijke dienstverlening (7%)
5. Groot- en Detailhandel (7%)
5. Informatie & communicatie (uitgezonderd media) (7%)
Monitor Hilversum 2022
35 van 82
Acht procent van de inwoners geeft aan in een andere arbeidssector te werken. Hierbij horen uiteenlopende antwoorden, namelijk de schoonmaakbranche, kapper of uiterlijke verzorging, in de autobranche of automotive of techniek. Een aantal inwoners geeft ook aan niet meer te werken en gepensioneerd te zijn of in de AOW te zitten.
Een derde werkt in Hilversum Net zoals vorig jaar is ruim een derde (35%) van de inwoners met een betaalde baan werkzaam in de gemeente Hilversum, en een op de tien werkt elders in de regio (11%). Ten opzichte van 2021 is het aandeel Hilversummers dat een ander antwoord heeft ingevuld dan de drie opties gedaald en geven er meer inwoners aan dat ze elders in Nederland werken (51%). Figuur 3.11 - Waar vinden werkzaamheden plaats (basis: inwoners die aangeven werk te hebben) 100% 90% 80%
36%
28%
33%
32%
39%
35%
35%
Hilversum
70% 60%
14%
10%
13%
13% 10%
10%
11%
50%
Elders in Gooi en Vechtstreek Elders in Nederland
40% 30%
43%
49%
50%
47%
42%
45%
Anders 51%
20% 10% 0%
9%
8%
7%
8%
10%
10%
2016
2017
2018
2019
2020
2021
3%
2022
Hilversummers gaan vooral met de auto naar het werk Hilversummers met een betaalde baan gaan, net zoals in 2021, vooral met de auto naar werk. Een kwart gebruikt de elektrische fiets. Het deel dat met de trein gaat (21%) is toegenomen ten opzichte van 2021 (17%). Het deel van de inwoners met een betaalde baan dat vanuit huis werkt is afgenomen ten opzichte van 2021, van 10 naar 5 procent. Waarschijnlijk spelen de afgebouwde maatregelen rondom de coronacrisis hierin een rol. De bus en carpoolen of meerijden als passagier in de auto komen het minst voor.
Monitor Hilversum 2022
36 van 82
Figuur 3.12 - Vervoersmiddel voor reizen naar het werk (basis: inwoners die aangeven werk te hebben) 41% 39%
Auto (bestuurder) 22% 25%
(Elektrische) fiets 17%
Trein
21%
Lopend
4% 5%
Ik werk vanuit huis
5%
10%
Motor/scooter/brommer
2% 2%
Auto (passagier)
1% 1%
Bus (openbaar vervoer)
1% 1%
Bus (bedrijfsvervoer)
0% 0%
2021 2022
0% Carpoolen (wisselend bestuurder of… 0% 2% 1%
Anders 0%
10%
20%
30%
40%
50%
Acht op de tien werkenden in loondienst Acht op de tien inwoners uit Hilversum met een betaalde baan werken in loondienst. Dit komt overeen met de periode 2017-2022. In 2016 lag het percentage dat in loondienst was met 74 procent iets lager. In dat jaar had een iets groter deel een eigen bedrijf of was zzp’er. Ongeveer een op de zeven heeft een eigen bedrijf/praktijk of werkt als zzp’er, 5 procent is werkzaam in een hybride vorm, zowel als zzp’er als in loondienst. Figuur 3.13 - Uitsplitsing naar arbeidsrelatie (basis: inwoners die aangeven werk te hebben) 100%
6%
90% 80%
21%
5%
6%
17%
16%
16%
4%
4%
4%
18%
16%
15%
70% 60%
Zowel in loondienst als eigen bedrijf/praktijk/zzp
50%
Eigen bedrijf/praktijk/zzp
40%
74%
78%
78%
80%
78%
80%
81%
2017
2018
2019
2020
2021
2022
30%
Loondienst
20% 10% 0% 2016
Monitor Hilversum 2022
37 van 82
Toename in werkzoekenden In vergelijking tot 2021 is een groter deel van de inwoners van Hilversum op zoek naar een (andere) betaalde baan (13%). Het percentage werkzoekenden is hiermee vergelijkbaar met de periode 2016-2020, in 2021 waren er weinig inwoners op zoek naar een (andere) baan ten opzichte van andere jaren. In Centrum zijn twee op de tien inwoners op zoek naar een (andere) betaalde baan, in Hilversumse Meent is 9 procent op zoek naar een (andere) betaalde baan. Er zijn binnen de wijken duidelijke ontwikkelingen gaande geweest in vergelijking met 2021 in de zoektocht naar een (andere) baan. In Centrum, Landelijk gebied, Noord-West en Zuid-Oost is het percentage inwoners dat op zoek is naar een (andere) betaalde baan significant toegenomen. Figuur 3.14 - Op zoek naar (andere) betaalde baan of eigen bedrijf 12%
Centrum
19% 8%
Zuid-Oost
15% 4%
Noord-West
12%
Oost
11% 12%
Noord-Oost
11% 12%
Landelijk gebied
2021
0%
2022
12% 8%
Zuid-West
11% 12% 11%
Zuid 5%
Hilversumse Meent
9% 10%
Gemeente Hilversum
13%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
Van de inwoners die op zoek zijn naar een (andere) betaalde baan, is een op de tien langer dan één jaar op zoek. Ruim een derde (37%) is minder dan een maand op zoek.
Monitor Hilversum 2022
38 van 82
3.5
Jeugd en onderwijs
Naschoolse opvang opnieuw de meest gebruikte vorm van kinderopvang Iets meer dan acht op de tien inwoners van Hilversum (84%) maken geen gebruik van kinderopvang. Van de inwoners die hier wel gebruik van maken, maakt het grootste deel gebruik van de naschoolse opvang (31%), gevolgd door een kinderdagverblijf (25%). Dit was ook in 2021 het geval, echter lagen de percentages toen hoger. Vijf procent staat op een wachtlijst, dit komt overeen met vorig jaar. Figuur 3.15 - Gebruik en/of behoefte aan kinderopvang (basis: inwoners voor wie dit van toepassing is) 45%
Ja, van naschoolse opvang
31% 37%
Ja, van een kinderdagverblijf
25% 19%
Ja, opvang via familie en/of kennissen
15% 15%
Nee, (nog) geen behoefte aan
11%
Ja, van een peuterspeelzaal Nee, maar staat/staan op wachtlijst
4% 5%
Ja, ander antwoord
5% 4%
Nee, vanwege ontbreken van passend aanbod
2022
2% 3%
0%
3.6
2021
6% 6%
10%
20%
30%
40%
50%
Coronapandemie en energiecrisis
Vanaf maart 2020 tot het voorjaar van 2022 hield het coronavirus Nederland in zijn greep. De maatregelen die in deze periode golden, raakten iedereen. De overheid riep op om sociale contacten te verminderen en zoveel mogelijk thuis te werken. In de Hilversum Monitor zijn er in deze periode daarom ook een aantal vragen over de ervaringen van burgers met de crisis gesteld.
Afname negatieve effecten corona op persoonlijke leven Ook in 2022 is gevraagd aan inwoners wat voor gevolgen de coronacrisis op verschillende aspecten van hun leven heeft. Ondanks dat de effecten van corona in dat jaar minder zijn (minder maatregelen), geven alsnog bijna vier op de tien inwoners (38%) aan minder sociale contacten te hebben. Ruim een kwart beweegt en sport minder (27%). Voor bijna een kwart heeft corona als gevolg gehad dat de mentale gezondheid achteruit is gegaan (24%), dit geldt eveneens voor de financiële positie (23%). Een vijfde (21%) ervaart een achteruitgang in de fysieke gezondheid. Eén op de tien (12%) zegt minder gezond te eten.
Monitor Hilversum 2022
39 van 82
Figuur 3.16 - Persoonlijke gevolgen coronacrisis
Figuur 3.17 - Persoonlijke gevolgen coronacrisis
Mentale gezondheid
24%
61%
12% 3%
Sociale contacten
Financiële positie
23%
58%
15%4%
Sport en beweging
Fysieke gezondheid
21%
64%
11% 4%
0%
38%
48%
27%
50%
Gezond eten 12%
25% 50% 75% 100%
0%
25%
12% 2%
17% 5%
69%
17%3%
50%
75% 100%
(Sterk) achteruit
Gelijk gebleven
(veel) minder
Gelijk gebleven
(Sterk) vooruit
Weet ik niet
(veel) meer
weet ik niet
Afname percentage inwoners die negatieve gevolgen ervaren van corona Ten opzichte van 202o en 2021 zijn er een aantal positieve ontwikkelingen te zien. Dit geldt voor mentale gezondheid, fysieke gezondheid, sociale contacten en sport en bewegen (Figuur 3.18 en Figuur 3.19). Het percentage inwoners dat zegt dat corona negatieve invloed heeft op de sociale contacten, is met name sterk afgenomen. In 2020 gaf nog 88 procent aan dat de sociale contacten (sterk) achteruit waren gegaan en in 2022 37 procent (afname van 51 procentpunt). Op het vlak van de financiële positie en gezond eten is er geen ontwikkeling te zien. Een vergelijkbaar deel van de inwoners zegt dat corona negatieve gevolgen heeft gehad op deze aspecten in vergelijking tot 2020. Figuur 3.18 – Ontwikkeling persoonlijke gevolgen coronacrisis (% sterk achteruit) 50% 45%
44% 41%
40%
36%
35%
35% 30% 25%
22%
24% 21%
Mentale gezondheid 23%
20%
21%
Financiële positie Fysieke gezondheid
15% 10% 5% 0% 2020
Monitor Hilversum 2022
2021
2022
40 van 82
Figuur 3.19 - Ontwikkeling persoonlijke gevolgen coronacrisis (% sterk achteruit) 100% 88%
90%
81%
80% 70% 60%
55%
54%
Sociale contacten
50%
Sport en beweging
37%
40%
Gezond eten
27%
30% 20%
16%
15%
12%
10% 0% 2020
2021
2022
Ruim een derde hard getroffen door hoge energielasten en/of hogere kosten In 2022 is voor het eerst gevraagd wat de effecten zijn van de hoge energielasten en hogere kosten vanwege de inflatie op inwoners. Ruim een derde (36%) van de inwoners uit Hilversum geeft aan hierdoor (heel) hard getroffen te worden. Vier op de tien (42%) zeggen een beetje getroffen te worden door deze hoge kosten. Een op de zeven (15%) wordt (bijna) niet hierdoor getroffen. Figuur 3.20 - Hoe hard wordt u getroffen door hoge energielasten en/of hogere kosten vanwege inflatie?
11%
0%
25%
10%
20%
42%
30%
Heel hard
Monitor Hilversum 2022
40% Hard
50% Een beetje
60%
15%
70%
(Bijna) niet
80%
90%
6%
100%
Weet niet
41 van 82
4
Verkeer en bereikbaarheid
In hoofdstuk vier komen verschillende aspecten op het gebied van verkeer en bereikbaarheid aan bod. Paragraaf 4.1 gaat over de mening van Hilversummers over verkeersveiligheid. Paragraaf 4.2 geeft weer wat voor vervoersmiddelen Hilversummers bezitten en hoe tevreden Hilversummers zijn met verschillende manieren van vervoer. In paragraaf 4.3 worden de rapportcijfers die Hilversummers geven wat betreft de bereikbaarheid van het centrum weergegeven.
4.1
Verkeersveiligheid
De helft van de inwoners noemt plekken waar verkeersveiligheid toe is aan verbetering Ongeveer de helft van de inwoners vindt dat er plekken zijn waar de verkeersveiligheid verbeterd kan of moet worden. Plekken die vaker genoemd worden zijn bijvoorbeeld de rotonde bij de Diependaalselaan, Gijsbrecht van Amstelstraat en in het algemeen rondom kleine spoorwegovergangen. In de bijlage open antwoorden staan alle antwoorden per wijk gesorteerd. In Hilversumse Meent hebben inwoners de minste behoefte aan verbetering van de verkeersveiligheid (65%). In de wijken Oost en Zuid-Oost hebben inwoners juist relatief veel behoefte aan verbetering van de verkeersveiligheid (54%) in vergelijking met Hilversumse Meent. Hieronder een aantal voorbeelden van plekken die volgens meerdere inwoners urgent verbeterd moeten worden:
Zijn er nog plekken die urgent verbeter moeten worden? – Oost
“Kleine drift” “Kruising kleine drift met ….” (er worden verschillende kruispunten genoemd) “Kleine spoorovergang” “Mincklerstraat”
Zijn er nog plekken die urgent verbeter moeten worden? – Zuidoost
“Gijsbrecht van Amstel” “Rotonde Diependaalse laan / Utrechtseweg” “Uitgangen Alexiatunnel”
Monitor Hilversum 2022
42 van 82
In 2021 vond in Hilversumse Meent ook het grootste deel het niet nodig dat de verkeersveiligheid wordt verbeterd (77%). Wel is het deel dat dit niet nodig vindt, significant afgenomen ten opzichte van 2021. Een groter deel vindt in 2022 dat deze verkeersveiligheid wel verbeterd kan worden (van 12% naar 25%). In Centrum is een omgekeerde ontwikkeling te zien. In 2021 vond 45 procent het niet nodig dat de verkeersveiligheid verbeterd wordt, in 2022 is dit ruim de helft (56%). Er is in Centrum een significante afname van het aandeel inwoners dat vindt dat de verkeersveiligheid écht verbeterd moet worden (van 23% naar 14%). Figuur 4.1 - Zijn er plekken waar verbetering verkeersveiligheid nodig is? Hilversumse Meent
65%
Zuidwest
56%
Centrum
56%
10%
24%
20%
30%
14%
Noordoost
51%
Noordwest
49%
29%
22%
Zuid
49%
32%
19%
Oost
46%
30%
24%
Zuidoost
46%
28%
25%
Landelijk gebied
32%
43%
gemeente Hilversum
Nee, niet nodig
10%
20%
16%
29%
51%
0%
4.2
25%
30%
29% 30%
40%
50%
Ja, kan/mag verbeterd worden
60%
70%
20%
80%
90%
100%
Ja, moet echt verbeterd worden
Vervoersmiddelen
Hilversummers maken net zoals vorig jaar veel gebruik van de fiets De (elektrische) fiets is net zoals vorig jaar het favoriete vervoersmiddel voor Hilversummers om zich mee te verplaatsen. Ruim de helft van de inwoners die een (elektrische) fiets hebben5, gebruikt deze (vrijwel) dagelijks. Een op de tien inwoners maakt (vrijwel) dagelijks gebruik van de trein. Dit is significant toegenomen ten opzichte van 2021 en dat geldt ook voor het aandeel inwoners die eens per maand gebruikmaken van de trein (van 21% naar 17%). Bussen worden het minst vaak gebruikt. Ongeveer een kwart gebruikt de bus, zowel buiten als binnen Hilversum.
5
Ongeveer 27 procent van de inwoners zegt geen (elektrische) fiets te hebben, deze zijn voor de figuur buiten beschouwing gelaten.
Monitor Hilversum 2022
43 van 82
Het busgebruik is wel ten opzichte van 2021 toegenomen. Deze ontwikkeling in openbaar vervoergebruik zal ook een effect zijn van de afbouw van coronamaatregelen in 2022. Figuur 4.2 - Frequentie gebruik openbaar vervoer en fiets
(Elektrische) fiets
56%
Trein
10%
15%
Bus buiten Hilversum 2%4% 6%
(vrijwel) dagelijks
17%
25%
74%
20%
wekelijks
5% 5%
76%
13%
10%
7%
33%
13%
Bus binnen Hilversum 2% 5% 6% 0%
27%
30%
40%
50%
eens per maand
60%
70%
80%
enkele malen per jaar
90%
100%
(vrijwel) nooit
Iets minder inwoners bezitten een auto (benzine, LPG, diesel) Driekwart van de Hilversummers is in het bezit van een auto die niet elektrisch is (75%) of een fiets (73%). Het aandeel dat een auto bezit, is significant afgenomen ten opzichte van 2o21 (78%). Drie op de tien bezitten een elektrische fiets. Andere elektrische vervoersmiddelen komen minder voor in Hilversum. Het aandeel elektrische auto’s is toegenomen van 1 procent in 2016 naar 6 procent in 2022. Figuur 4.3 - Bezit vervoermiddelen per jaar (percentage genoemd) 77% 75% 78% 73%
Fiets Auto (benzine, LPG, diesel) 28% 29%
Elektrische fiets Hybride auto (half elektrisch/benzine) Elektrische auto Brommer / scooter Bakfiets Elektrische brommer/scooter Elektrische scootmobiel E-pedelec Voertuig op alternatieve brandstof Anders Geen van deze vervoermiddelen
7% 8% 5% 6% 6% 5% 4% 4% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 0% 0% 3% 3% 4% 4%
0%
Monitor Hilversum 2022
2021 2022
20%
40%
60%
80%
100%
44 van 82
Bijna de helft kan auto dicht bij huis parkeren Bijna de helft van de Hilversummers (45%) kan de auto bijna altijd dicht bij hun huis parkeren en een derde (32%) kan dit op het eigen terrein. Acht procent geeft aan dat ze hun auto vaak verder van huis moeten parkeren. Dit is significant lager dan in 2021, toen 10 procent dit aangaf. Er zijn grote verschillen naar wijken in waar men zijn of haar auto kan parkeren. In Landelijk gebied (86%) en Noord-West (71%) kan een ruime meerderheid de auto op het eigen terrein parkeren. In Hilversumse Meent kan meer dan de helft de auto op eigen terrein parkeren, in Zuid-Oost lukt dit bij de helft. In Centrum moet een groter deel (17%) vaker de auto verder van het eigen huis parkeren in vergelijking tot de meeste andere wijken (alleen geen significant verschil ten opzichte van Oost). Figuur 4.4 - Parkeergelegenheid auto bij woning Landelijk gebied
86%
Noord-West
12% 2% 0%
71%
Hilversumse Meent
19% 3%8%
59%
Zuid-Oost
33%
50%
Centrum
35%
25%
35%
5% 10%
17%
23%
Zuid
22%
Noord-Oost
19%
54%
7%
20%
Zuid-West
19%
56%
6%
19%
Oost
18%
56%
10%
16%
8%
16%
Gemeente Hilversum
54%
32%
0%
20%
7%
45%
40%
60%
Op eigen terrein
1%8%
80%
16%
Ik kan mijn auto bijna altijd dichtbij mijn huis parkeren Ik moet de auto vaak verder van mijn huis parkeren (meer dan 3 minuten lopen) Niet van toepassing
100%
Een op de zes is niet bekend met het concept ‘deelauto’ maar wil hier wel graag gebruik van maken De helft van de inwoners (48%) weet niet of er een mogelijkheid is om een auto te delen in de buurt. Ruim een kwart (27%) is wel bekend met dit concept, maar gebruikt dit zelf niet. Zeventien procent is niet bekend met het begrip, maar zou hier wel graag gebruik van willen maken. Drie procent zegt regelmatig of af en toe gebruik te maken van deelvervoer. Dit is toegenomen ten opzichte van 2021 (2%). Het aandeel dat aangeeft dat ze deelvervoer niet gaan gebruiken, is afgenomen van 19 naar 17 procent.
Grootste deel inwoners tevreden over wandel- en fietsmogelijkheden in de woonplaats Een groot deel van de inwoners is tevreden over fietsen en wandelen in Hilversum. Ruim een kwart (27%) is tevreden over het rijden met de auto binnen de eigen woonplaats. De tevredenheid hierover is afgenomen ten opzichte van 2021. Inwoners zijn het minst tevreden over reizen met de bus binnen Hilversum (18%), waarbij moet worden aangetekend dat weinig inwoners er regelmatig gebruik van maken.
Monitor Hilversum 2022
45 van 82
Figuur 4.5 - Tevredenheid vervoerwijzen binnen woonplaats
Wandelen
83%
Fietsen
10%
74%
5%
(zeer) tevreden
12% 4% 11%
neutraal Met de auto reizen
27%
30%
26%
(zeer) ontevreden
16%
n.v.t. / weet niet Met de bus reizen
18%
0%
4.3
15%
20%
10%
57%
40%
60%
80%
100%
Bereikbaarheid
Inwoners geven bereikbaarheid van het centrum van Hilversum met de fiets ruime 8 In de jaren 2016 tot en met 2020 is inwoners gevraagd wat ze vinden van het bereik van het centrum per auto. Vanaf 2018 is inwoners ook gevraagd hoe ze de bereikbaarheid van het centrum per fiets beoordelen en sinds 2021 is hier ook de vraag over de bereikbaarheid met het openbaar vervoer bijgekomen. Net zoals vorig jaar en het jaar ervoor beoordelen inwoners de bereikbaarheid van het centrum met de fiets met een dikke 8. De bereikbaarheid met het openbaar vervoer geven ze een ruim voldoende (6,8). De bereikbaarheid van het centrum met de auto krijgt een onvoldoende (5,5). Inwoners die zelf in het centrum wonen, beoordelen de bereikbaarheid van het centrum met het openbaar vervoer positiever dan de rest van de inwoners (7,5). Figuur 4.6 - Rapportcijfer bereikbaarheid centrum van Hilversum naar jaar 10 9 8
8,4
8,3
8,1
7,9
6,8
7 6
8,4
5,4
5,6 5,2
5,2
5,1
5,4
6,8 5,5
Per auto Per fiets
5
Met het OV
4 3 2 1 2016
2017
Monitor Hilversum 2022
2018
2019
2020
2021
2022
46 van 82
Drie op de tien Hilversummers vinden dat er onvoldoende stallingsplekken zijn voor fietsen De meeste Hilversummers vinden dat er genoeg plek is om hun fiets te stallen in het centrum van Hilversum (55%). Ruim drie op de tien inwoners (33%) vinden juist dat dit niet zo is. Een kwart van de inwoners heeft een mening over de stalling van een scooter of bromfiets. Hiervan vindt ongeveer de helft (13%) dat er voldoende faciliteiten zijn, de andere helft (12%) vindt van niet. Deze uitkomsten komen overeen met vorig jaar. Figuur 4.7 - Vindt u dat er voldoende faciliteiten zijn om uw fiets te stallen of plaatsen in het centrum?
Stalling fietsen
55%
33%
13%
Ja Nee Stalling scooter/bromfiets