Bijlage 3 Visie Laapersveld
Tekst van het document
b.
Daar staat tegenover dat deze variant ook beperkingen kent. De smalle onderdoorgang moet worden ingepast achter de scholen, mogelijk met enige inbreuk op hun terrein. Mocht het station uiteindelijk toch niet wordt verplaatst, dan is de vraag of de onderdoorgang wel op de meest geschikte plek ligt. Daarnaast is een rechte tunnel is de minder verkeersveilig vanwege de haakse bochten en minder sociaal veilig vanwege gebrekkige zichtlijnen. Bij een volledige stationsverplaatsing is een alternatieve locatie voor de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool wenselijk vanwege hun kwetsbare doelgroep en het risico op visuele en auditieve afleiding en kans op ongewenste interacties. Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. 21
c. Smalle onderdoorgang (schuin) + station Intro
Deze variant gaat uit van een gefaseerde aanleg van een smalle (schuine) onderdoorgang en een stationsverplaatsing naar het Laapersveld. De smalle (schuine) onderdoorgang ligt zo noordelijk mogelijk in de oost-westas van het Sportpark. Op het Laapersveld buigt deze door de schuine ligging in noordelijke richting af. De perrons liggen tegen de Diependaalselaan. De smalle (schuine) onderdoorgang dient als interwijkverbinding voor fietsers en voetgangers en als verbinding tussen de perrons. De gefaseerde ontwikkeling betekent dat in fase 1 de onderdoorgang wordt aangelegd en later in fase 2 het station wordt verplaatst. De onderdoorgang moet worden ingepast achter de Gooise Praktijkschool. Mogelijk is een klein deel van het terrein van deze school nodig voor de inpassing. Het station wordt pas verplaatst wanneer de gebruikers van de scholen de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere plek in Hilversum of omgeving hebben gekregen.
Verkeerskundig zijn ook hier ingrepen nodig, waaronder het verwijderen van de linksafstrook vanaf de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg en een nieuwe inprikker voor de auto (zie bijlage 1) aan de zuidzijde. De sociale veiligheid van de OV-knoop vraagt om actieve gebiedsontwikkeling, met woningbouw nabij het station. Aangezien dit grotendeels op private kavels ligt, blijft de uitvoerbaarheid kwetsbaar. Positief is dat de groene zoom in deze variant grotendeels intact blijft, mits zorgvuldig ontworpen.
Conclusie
Variant 3c biedt net als variant 3b een gefaseerde aanpak met in eerste instantie een smalle onderdoorgang en later een stationsverplaatsing. Het grote voordeel van deze schuine variant is dat de onderdoorgang zodanig gepositioneerd is dat de impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool minimaal is, zelfs beperkter dan bij een rechte onderdoorgang (variant 3b). Daarnaast zijn er geen haakse bochten, wat deze variant verkeersveiliger maakt. De afbuiging richting het noorden zorgt voor een compact ruimtebeslag en maakt het mogelijk de scholen tijdens fase 1 te behouden. Daarmee ontstaat een veilige onderdoorgang als interwijkverbinding en een geleidelijke route richting het station die verkeersstromen bundelt. Tegelijkertijd heeft de schuine ligging van de onderdoorgang ook nadelen. Zo is de onderdoorgang vanuit de zuidzijde van het Laapersveld minder direct benaderbaar voor fietsers en is een de tunnel langer door de schuine ligging. Als het station uiteindelijk niet wordt verplaatst, kan de ligging van de onderdoorgang als onlogisch worden ervaren. Net als bij de andere varianten is bij een latere stationsverplaatsing, verplaatsing van de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool zeer wenselijk vanwege hun kwetsbare doelgroep en het risico op visuele en auditieve afleiding en kans op ongewenste interacties.
Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. 22
c.
3a. Station met perrontunnel + fietsonderdoorgang (gefaseerd) Zoet Station en onderdoorgang
Deze variant is gefaseerd aan te leggen. Dit betekent dat in de fase 1 de smalle onderdoorgang voor fietsers en voetgangers wordt ingepast ter hoogte van het ATCterrein. In een tweede fase, later in de tijd wanneer er voor de gebruikers van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere locatie is gevonden, wordt het station naar het zuiden verplaatst en met een perrontunnel voor voetgangers aangelegd.
Actieve mobiliteit
De onderdoorgang biedt een veilig alternatief voor de gelijkvloerse spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg voor fietsers en voetgangers uit Hilversum-Zuid en het Laapersveld naar het Arenapark. De onderdoorgang dient als interwijkverbinding en als comfortabele verbindingsroute tussen de twee perrons. Ook leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Arenapark kunnen gebruik maken van deze verbinding. Op deze manier hoeven de leerlingen niet over de spoorwegovergang.
Speciaal onderwijs
Door de gefaseerde ontwikkeling en de plaatsing van de smalle onderdoorgang ter hoogte van het ATCterrein ondervinden de speciaal onderwijs scholen nog minimaal last van de OV-knoop gedurende fase 1.
Programma Laapersveld
Een stationsverplaatsing naar het zuiden biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop op het Laapersveld. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woonwerkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Zo kan het Laapersveld bijdragen aan de Hilversumse opgaven door het toevoegen van werken en wonen in de toekomst. Gebiedsontwikkeling op het Laapersveld biedt kansen voor verdichting op publieke en private kavels en daarmee ook kansen voor kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen zoals de onderdoorgang. Daarnaast speelt het in op de ambitie op de Gooicorridor om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en functiemenging te realiseren. Een plek waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Kansen voor gebiedsontwikkeling nabij het station zullen in deze variant met name liggen op de kavels van OfficesXL en
Xebia (en Scildon) en op termijn ook op de kavels van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. De gebouwen van de twee laatstgenoemde scholen zouden hergebruikt kunnen worden voor andere functies en eventueel opgetopt (houtbouw) kunnen worden. De gebouwen zijn waarschijnlijk niet 1 op 1 geschikt voor regulier onderwijs omdat de gebouwen speciaal zijn ontworpen naar de specifieke behoefeten van deze doelgroepen. Hergebruik en herbestemming van de gebouwen dient in deze situatie nader onderzocht te worden.
Gemotoriseerd verkeer
Een verplaatsing van het station naar het Laapersveld vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het Laapersveld in samenhang worden bekeken. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens piekmomenten van woon-werkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking en een nadere toelichting van de inprikker is te vinden in bijlage 1. Een aandachtspunt is dat wanneer er meer programma wordt toegevoegd de verkeersdruk op het omliggende wegennet moet worden bestudeerd. Mogelijk moeten ook daar maatregelen worden getroffen.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
23
Legenda Onderdoorgang
3a
Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker Linksaffer eruit
Linksaffer eruit
Voor fase 1: inpassing/inrichting ATC
Fase 1: smalle onderdoorgang fiets en voetganger
Voor fase 2: verplaatsen GP en AMGS
Gedurende fase 1: ontwikkelpotentie mix wonen/werken
Inprikker
24
Fase 2: stationsverplaatsing met perrontunnel
Zuur Station en onderdoorgang
Met de gefaseerde ontwikkeling wordt de smalle onderdoorgang ingepast in de huidige situatie. De inpassing van de onderdoorgang gaat ten koste van het terrein van het ATC, de ruimte die de school heeft voor het pauzeverblijf is als schaars. De buitenruimte moet worden gecompenseerd. De inpassing van de onderdoorgang op het terrein bepaalt mede de inrichting van het ATC (wat op termijn wordt gerenoveerd/herontwikkeld). Door de verschoven ligging van de perrons ten opzichte van elkaar is de ruimtelijke impact op het Laapersveld groot. De inpassing van de onderdoorgang heeft een directe impact op het terrein van het ATC. Daarnaast zal er meer reuring, beweging en levendigheid zijn in de zone langs het spoor, waardoor de speciaal onderwijs scholen ook overlast kunnen ondervinden. In deze variant zijn er 2 tunnels. Een onderdoorgang die dient als interwijkverbinding voor fietsers en voetgangers. En een perrontunnel die de perrons verbindt voor voetgangers. Door de stromen te splitsen is het borgen van de sociale veiligheid in beide tunnels moeilijker. De perrontunnel zou in de nacht (wanneer er geen treinen rijden) kunnen worden afgesloten.
Actieve mobiliteit
Verkeersbewegingen van met name langzaam verkeer door het Laapersveld nemen toe door de verplaatsing van het station en het eventueel toevoegen van programma. Ingrepen in de verkeerssituatie, zoals de inprikker en mogelijk nog andere maatregelen, zijn noodzakelijk om de verkeersveiligheid van het langzaam verkeer te waarborgen en de verkeersdrukte op piekmomenten beter te verdelen.
Speciaal onderwijs
Een verplaatst station heeft veel impact op de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Een station zorgt voor te visuele en auditieve afleiding en mogelijk ongewenste interacties tussen passanten en de scholieren. Bij deze variant met een stationsverplaatsing is het van belang om een nieuwe locatie voor de twee scholen te vinden binnen Hilversum of in de omgeving. Dit is een complexe opgave en er zijn nog geen locaties in beeld, dus de vraag is ook of dit mogelijk is. Een situatie waar het station op deze locatie wordt gesitueerd en de scholen hier blijven is ondenkbaar voor de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool. Een situatie met enkel een smalle onderdoorgang ter hoogte van het ATC-terrein heeft veel minder impact op de twee scholen. Tijdens fase 1 kunnen de scholen op het Laapersveld blijven. De bereikbaarheid van de scholen verandert dan wel.
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Daarnaast ligt er een opgave voor het creëren van meer kantooroppervlak in Hilversum. In de eerste fase liggen de kansen met name op de plots van OfficesXL en Xebia (en eventueel Scildon). Dit zijn relatief oudere gebouwen, de afschrijftermijn van de gebouwen is eerder bereikt dan die van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. In de eerste fase ligt de ontwikkelopgave grotendeels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Dit vraagt om ruimtelijke kaders die ruimte bieden en meer sturend zijn om een prettige en levendige stationsomgeving te verwezenlijken. Later kan op de terreinen van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool eventueel woningbouw worden toegevoegd. Tegelijkertijd moet er voldoende werk/kantoorruimte in het gebied zijn. Dit kan schuren met de wens voor woningbouw t.b.v. de sociale veiligheid.
Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment.
Gemotoriseerd verkeer
De huidige overweginrichting met linksafstrook richting de Laapersweg is niet houdbaar in combinatie met een stationsverplaatsing, vanwege de langere aankondigingstijd voor het sluiten van de spoorbomen wanneer een trein de overweg kruist. Bij verplaatsing van de perrons is er geen oplossing voor de overweg die aan de ontwerpvoorschriften van ProRail voldoet. Het verwijderen van de linksafstrook is een vereiste voor het verplaatsen van het station (VE-Rapportage Verplaatsing station Hilversum Sportpark, 2025).
Groen en water
De groene zoom langs het spoor dient als ecologische verbinding tussen de stad en het buitengebied (Goois Natuurreservaat). Met de smalle onderdoorgang en het verplaatste station wordt de groene zoom twee keer kort onderbroken. De groene zoom kan samengaan met een onderdoorgang, mits goed ontworpen. Een aandachtspunt is dat de persleiding die langs het spoor loopt ook twee keer moet worden verlegd. 25
Legenda Onderdoorgang
3b
Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker Linksaffer eruit
Linksaffer eruit
Fase 1: smalle onderdoorgang (recht) Voor fase 2: verplaatsen GP en AMGS
Fase 2: stationsverplaatsing Gedurende fase 1: ontwikkelpotentie mix wonen/werken
Inprikker
26
3b. Smalle onderdoorgang (recht) + station (gefaseerd) Zoet Station en onderdoorgang
ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en functiemenging te realiseren. Een plek waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Kansen voor gebiedsontwikkeling nabij het station zullen in deze variant met name liggen op de kavels van OfficesXL en Xebia (en Scildon) en op termijn ook op de kavels van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool.
Speciaal onderwijs
De gebouwen van de twee laatstgenoemde scholen zouden hergebruikt kunnen worden voor andere functies en eventueel opgetopt (houtbouw) kunnen worden. De gebouwen zijn waarschijnlijk niet 1 op 1 geschikt voor regulier onderwijs omdat de gebouwen speciaal zijn ontworpen naar de specifieke behoefeten van deze doelgroepen. Hergebruik en herbestemming van de gebouwen dient in deze situatie nader onderzocht te worden.
Deze variant is gefaseerd aan te leggen. Dit betekent dat in fase 1 de smalle (rechte) onderdoorgang wordt ingepast achter de huidige schoolgebouwen. In een tweede fase, later in de tijd wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool zijn verplaatst, wordt het station naar het zuiden verplaatst. Doordat de smalle (rechte) onderdoorgang direct afbuigt naar het noorden is de impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool veel kleiner dan bij een brede onderdoorgang. Door de gefaseerde ontwikkeling en de smalle onderdoorgang ondervinden de speciaal onderwijs scholen aanzienlijk minder overlast gedurende fase 1.
Actieve mobiliteit
De smalle onderdoorgang dient als interwijkverbinding en biedt een veilig alternatief voor de gelijkvloerse spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg voor fietsers en voetgangers. Ook leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Sportpark kunnen gebruik maken van deze verbinding. Op deze manier hoeven de leerlingen niet over de spoorwegovergang. Door de directe afbuiging van de onderdoorgang zijn de verkeersbewegingen naar het station meer gebundeld.
Programma Laapersveld
Een stationsverplaatsing naar het zuiden biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop op het Laapersveld. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woonwerkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Zo kan het Laapersveld bijdragen aan de Hilversumse opgaven voor het toevoegen van werken en wonen in de toekomst. Gebiedsontwikkeling op het Laapersveld biedt kansen voor verdichting op publieke en private kavels en daarmee ook kansen voor kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen zoals de onderdoorgang. Daarnaast speelt het in op de ambitie op de Gooicorridor om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te
Gemotoriseerd verkeer
Een verplaatsing van het station naar het Laapersveld vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het gebied in samenhang worden bekeken. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens drukke momenten van woonwerkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van het verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking van de inprikker is te vinden in de bijlage.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
27
Zuur Station en onderdoorgang
Met de gefaseerde ontwikkeling wordt de smalle onderdoorgang ingepast in de huidige situatie. De smalle onderdoorgang komt dan uit achter het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Mogelijk is een deel van het terrein van de Gooise Praktijkschool nodig voor de inpassing, al is dit een stuk minder dan bij een brede onderdoorgang. Een fietsverbinding over het ATC-terrein is wenselijk omdat een nieuw of verbreed fietspad in die richting door het Park Laapersveld niet mogelijk is vanwege de monumentale status ervan. Dit vraagt ruimte op het ATCterrein, welke gecompenseerd dient te worden. Een vraagstuk bij deze variant is dat wanneer het station niet wordt verplaatst de plek van de onderdoorgang misschien niet op de meest ideale locatie is gesitueerd.
Speciaal onderwijs
Een verplaatst station heeft veel impact op de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Een station zorgt voor veel visuele en auditieve afleiding en mogelijk ongewenste interacties tussen passanten en de scholieren. Bij deze variant met een stationsverplaatsing is het noodzakelijk om een nieuwe locatie voor de twee scholen te vinden binnen Hilversum. Een situatie waar het station op deze locatie wordt gesitueerd en de scholen hier blijven is ondenkbaar. Een situatie met enkel een smalle onderdoorgang ter hoogte van het ATCterrein heeft veel minder impact op de twee scholen. Tijdens fase 1 kunnen de scholen op het Laapersveld blijven. De bereikbaarheid scholen veranderd dan wel.
Actieve mobiliteit
Verkeersbewegingen van met name langzaam verkeer door het Laapersveld zullen toenemen door de verplaatsing station en het eventueel toevoegen van programma. Ingrepen in de verkeerssituatie, zoals de inprikker en mogelijk nog andere maatregelen, zijn noodzakelijk de verkeersveiligheid van het langzaam verkeer te waarborgen en de verkeersdrukte op piekmomenten beter te verdelen. Door de inpassing van de smalle onderdoorgang is de tunnel minder goed benaderbaar voor fietsers vanuit de zuidzijde. Daarnaast is een rechte tunnel minder verkeersveilig vanwege de haakse bochten en minder sociaal veilig vanwege gebrekkige zichtlijnen. De vormgeving van de stationsentree vraagt extra aandacht.
28
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Daarnaast ligt er een opgave voor het creëren van meer kantooroppervlak in Hilversum. In de eerste fase liggen de kansen met name op de plots van OfficesXL en Xebia (en eventueel Scildon). Dit zijn relatief oudere gebouwen, de afschrijftermijn van de gebouwen is eerder bereikt dan die van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. In de eerste fase ligt de ontwikkelopgave grotendeels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Dit vraagt om ruimtelijke kaders die ruimte bieden en meer sturend zijn om een prettige en levendige stationsomgeving te verwezenlijken. Later kan op de terreinen van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool eventueel woningbouw worden toegevoegd. Tegelijkertijd moet er voldoende werk/kantoorruimte in het gebied zijn. Dit kan schuren met de wens voor woningbouw t.b.v. de sociale veiligheid.
Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment.
Gemotoriseerd verkeer
De complexe overweginrichting met verschillende verkeersstromen vereist een lange aankondigingstijd voor het sluiten van de spoorbomen wanneer een trein de overweg kruist. Bij verplaatsing van de perrons kan geen oplossing worden ontworpen die aan de ontwerpvoorschriften van ProRail voldoet zonder aanpassing te doen aan de wegsituatie op de overweg. Het verwijderen van de linksafstrook van de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg is een deel van die oplossing (VE-Rapportage Verplaatsing station Hilversum Sportpark, 2025).
Groen en water
De groene zoom langs het spoor dient als ecologische verbinding tussen de stad en het buitengebied (Goois Natuurreservaat). Met de smalle onderdoorgang wordt de groene zoom kort onderbroken. De groene zoom kan samengaan met een onderdoorgang, mits goed ontworpen.
3c. Smalle onderdoorgang (schuin) + station (gefaseerd) Zoet Station en onderdoorgang
Deze variant is gefaseerd aan te leggen. Dit betekent dat in fase 1 de smalle schuine onderdoorgang wordt ingepast achter de huidige schoolgebouwen. In een tweede fase, later in de tijd wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool zijn verplaatst, wordt het station naar het zuiden verplaatst.
Speciaal onderwijs
Doordat de smalle (schuine) onderdoorgang geleidelijk afbuigt naar het noorden is de impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool veel kleiner dan bij een brede onderdoorgang. De schuine onderdoorgang kan waarschijnlijk grotendeels worden ingepast buiten het terrein van de Gooise Praktijkschool. Door de gefaseerde ontwikkeling en de smalle onderdoorgang ondervinden de speciaal onderwijs scholen aanzienlijk minder overlast gedurende fase 1.
Actieve mobiliteit
De smalle onderdoorgang dient als interwijkverbinding en biedt een veilig alternatief voor de gelijkvloerse spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg voor fietsers en voetgangers. Ook leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Sportpark kunnen gebruik maken van deze verbinding. Op deze manier hoeven de leerlingen niet over de spoorwegovergang. Daarnaast zijn er geen haakse bochten, wat deze variant verkeersveiliger maakt.
Programma Laapersveld
Daarnaast speelt het in op de ambitie op de Gooicorridor om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en functiemenging te realiseren. Een plek waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Kansen voor gebiedsontwikkeling nabij het station zullen in deze variant met name liggen op de kavels van OfficesXL en Xebia (en Scildon) en op termijn ook op de kavels van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. De gebouwen van de twee laatstgenoemde scholen zouden hergebruikt kunnen worden voor andere functies en eventueel opgetopt (houtbouw) kunnen worden. De gebouwen zijn waarschijnlijk niet 1 op 1 geschikt voor regulier onderwijs omdat de gebouwen speciaal zijn ontworpen naar de specifieke behoefeten van deze doelgroepen. Hergebruik en herbestemming van de gebouwen dient in deze situatie nader onderzocht te worden.
Gemotoriseerd verkeer
Een verplaatsing van het station naar het Laapersveld vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het gebied in samenhang worden bekeken. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens drukke momenten van woonwerkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van het verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is.
Een stationsverplaatsing naar het zuiden biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop op het Laapersveld. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woonwerkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Zo kan het Laapersveld bijdragen aan Hilversumse opgaven voor het toevoegen van werken en wonen in de toekomst.
De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking van de inprikker is te vinden in de bijlage.
Gebiedsontwikkeling op het Laapersveld biedt kansen voor verdichting op publieke en private kavels en daarmee ook kansen voor kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen zoals de onderdoorgang.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
29
Legenda Onderdoorgang
3c
Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker Linksaffer eruit
Linksaffer eruit
Fase 1: smalle onderdoorgang (schuin) Voor fase 2: verplaatsen GP en AMGS
Fase 2: stationsverplaatsing Gedurende fase 1: ontwikkelpotentie mix wonen/werken
Inprikker
30
Zuur Station en onderdoorgang
Met de gefaseerde ontwikkeling wordt de smalle onderdoorgang ingepast in de huidige situatie. De smalle onderdoorgang komt dan uit achter het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Mogelijk is een deel van het terrein van de Gooise Praktijkschool nodig voor de inpassing, al is dit een stuk minder dan bij een brede onderdoorgang. Een fietsverbinding over het ATC-terrein is wenselijk omdat een nieuw of verbreed fietspad in die richting door het Park Laapersveld niet mogelijk is vanwege de monumentale status ervan. Dit vraagt ruimte op het ATC-terrein, welke gecompenseerd dient te worden. Daarnaast heeft de schuine variant een langere tunnel dan de rechte variant. Een vraagstuk bij deze variant is dat wanneer het station niet wordt verplaatst de plek van de onderdoorgang misschien niet op de meest ideale locatie is gesitueerd.
Speciaal onderwijs
Een verplaatst station heeft veel impact op de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Een station zorgt voor veel visuele en auditieve afleiding en mogelijk ongewenste interacties tussen passanten en de scholieren. Bij deze variant met een stationsverplaatsing is het noodzakelijk om een nieuwe locatie voor de twee scholen te vinden binnen Hilversum. Een situatie waar het station op deze locatie wordt gesitueerd en de scholen hier blijven is ondenkbaar. Een situatie met enkel een smalle onderdoorgang ter hoogte van het ATCterrein heeft veel minder impact op de twee scholen. Tijdens fase 1 kunnen de scholen op het Laapersveld blijven. De bereikbaarheid scholen veranderd dan wel.
Actieve mobiliteit
Verkeersbewegingen van met name langzaam verkeer door het Laapersveld nemen toe door de verplaatsing station en het eventueel toevoegen van programma. Ingrepen in de verkeerssituatie, zoals de inprikker en mogelijk nog andere maatregelen, zijn noodzakelijk de verkeersveiligheid van het langzaam verkeer te waarborgen en de verkeersdrukte op piekmomenten beter te verdelen. Door de inpassing van de smalle onderdoorgang is de tunnel minder goed benaderbaar voor fietsers vanuit de zuidzijde.
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Daarnaast ligt er een opgave voor het creëren van meer kantooroppervlak in Hilversum. In de eerste fase liggen de kansen met name op de plots van OfficesXL en Xebia (en eventueel Scildon). Dit zijn relatief oudere gebouwen, de afschrijftermijn van de gebouwen is eerder bereikt dan die van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. In de eerste fase ligt de ontwikkelopgave grotendeels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Dit vraagt om ruimtelijke kaders die ruimte bieden en meer sturend zijn om een prettige en levendige stationsomgeving te verwezenlijken. Later kan op de terreinen van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool eventueel woningbouw worden toegevoegd. Tegelijkertijd moet er voldoende werk/kantoorruimte in het gebied zijn. Dit kan schuren met de wens voor woningbouw t.b.v. de sociale veiligheid.
Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment.
Gemotoriseerd verkeer
De complexe overweginrichting met verschillende verkeersstromen vereist een lange aankondigingstijd voor het sluiten van de spoorbomen wanneer een trein de overweg kruist. Bij verplaatsing van de perrons kan geen oplossing worden ontworpen die aan de ontwerpvoorschriften van ProRail voldoet zonder aanpassing te doen aan de wegsituatie op de overweg. Het verwijderen van de linksafstrook van de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg is een deel van die oplossing (VE-Rapportage Verplaatsing station Hilversum Sportpark, 2025).
Groen en water
De groene zoom langs het spoor dient als ecologische verbinding tussen de stad en het buitengebied (Goois Natuurreservaat). Met de smalle onderdoorgang wordt de groene zoom kort onderbroken. De groene zoom kan samengaan met een onderdoorgang, mits goed ontworpen. 31
4. Tunnel Soestdijkerstraatweg + station a. Entree noord Intro
Dit is een variant waar de huidige spoorwegovergang op de Soestdijkerstraatweg een ongelijkvloerse kruising wordt. De auto, fietser en voetganger kruisen het spoor via een tunnel. Door het opheffen van de overweg kan het oostelijk perron verplaatst worden ter hoogte van het westelijk perron, er is geen aankondigingstijd voor de treinen op de overgang nodig. Vanuit de tunnel en het maaiveld zijn beide perrons te bereiken. De entree van het station bevindt zich aan de noordkant. Deze variant wordt gecombineerd met een traverse of perrontunnel voor voetgangers aan de zuidkant van de perrons, voor een veilige verbinding tussen Laapersveld en Arenapark. De ruimtelijke impact van deze variant op het Laapersveld is beperkt. Het huidige programma, waaronder de speciaal onderwijs scholen, kunnen waarschijnlijk het Laapersveld blijven.
Conclusie
Variant 4a biedt een robuuste en verkeersveilige oplossing door auto-, fiets- en voetverkeer via een tunnel op de Soestdijkerstraatweg het spoor te laten kruisen. Deze aanpak heeft een relatief beperkte ruimtelijke impact op het Laapersveld, waardoor het huidige programma, waaronder de speciaal onderwijsscholen, behouden kan blijven. Een kanttekening die hierbij moet worden gemaakt is dat de ambities vanuit de Omgevingsvisie en het Economisch Perspectief stellen het Laapersveld, in de omgeving van een OV-knoop, te verdichten (wonen en werken). Het kan dus alsnog drukker worden op het Laapersveld. Deze variant biedt een heldere stationsontsluiting aan de noordzijde, met toegang tot beide perrons. Door het ‘ontbreken’ van een stationsentree centraal op het Laapersveld blijven de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool buiten bereik van stationsgerelateerde impact.
32
Tegelijkertijd brengt deze variant enkele knelpunten met zich mee. De fysieke inpassing van de tunnel op de Soestdijkerstraatweg vergt veel ruimte, met mogelijk impact op private kavels, en maakt het onmogelijk om per auto vanaf de Soestdijkerstraatweg de Laapersweg te betreden, en vice versa. Hoewel de tunnel de fysieke veiligheid rondom het spoor versterkt, zijn er geen mogelijkheden voor ontwikkelruimte bij de perrons om de OV-knoop levendiger en sociaal veilig te maken. Wanneer de zuidzijde van het perron met een traverse wordt verbonden met het Arenapark, is de route voor fietsers vanuit het Laapersveld richting het Arenapark en Hilversum Oost iets om door de tunnel. Omdat er geen ontsluiting vanaf de Soestdijkerstraatweg naar Laapersweg meer mogelijk is, is het nog steeds wenselijk om een inprikker (zie bijlage 1) aan de zuidzijde te organiseren om piekbelasting in de wijk op te vangen.
a.
b. Entree zuid Intro
Dit is een variant waar de huidige spoorwegovergang op de Soestdijkerstraatweg een ongelijkvloerse kruising wordt. De auto, fietser en voetganger kruisen het spoor via een tunnel. Het oostelijke perron is verplaatst en ligt tegenover het westelijk perron. De hoofdentree van het station bevindt zich aan de zuidkant van de perrons (ter hoogte van het ATC). Hierbij is een traverse of perrontunnel noodzakelijk om de perrons te verbinden. De ruimtelijke impact van deze variant op het Laapersveld is redelijk beperkt. De impact op de speciaal onderwijs scholen hangt af van de exacte locatie en inpassing van de entree aan de zuidzijde.
Conclusie
Variant 4b lijkt sterk op variant 4a en biedt net als die variant een tunneloplossing op de Soestdijkerstraatweg voor auto’s, fietsers en voetgangers. Groot verschil is dat in 4b de hoofdentree van het station zich aan de zuidzijde bevindt. De ruimtelijke impact op het Laapersveld blijft relatief beperkt en het bestaande programma, waaronder de speciaal onderwijs scholen, kan in beginsel blijven. Echter, de entree van het station wordt ingepast nabij of deels op het terrein van het ATC, waardoor hier een toename is in levendigheid en verkeersbewegingen kan ontstaan. Daarnaast kan de autonome ontwikkeling, gestuurd door beleid, op het Laapersveld ervoor zorgen dat het op Laapersveld drukker wordt. De Omgevingsvisie en het Economisch Perspectief sturen aan op een verdichting van OVknooppunten en het creëren van extra werkruimte.
Hoeveel overlast dit oplevert voor de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool hangt af van de precieze inpassing en ontwikkeling van het Laapersveld. In tegenstelling tot variant 4a, waar de hoofdstationsentree meer noordelijk ligt en verder van de scholen verwijderd is, brengt variant 4b mogelijk meer (ongewenste) interactie met zich mee in deze zone. Mogelijk levert deze stationsentree alsnog veel overlast op voor de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Ook deze variant biedt een veilige ongelijkvloerse kruising voor actieve mobiliteit, maar de tunnel vraagt flink ruimtebeslag en maakt een in/uitrit vanaf de Soestdijkerstraatweg naar het Laapersveld onmogelijk. Ontwikkelruimte direct bij het station is beperkt door het Park Laapersveld. Eventuele kansen liggen op de scholenkavels. Het toevoegen van een inprikker (zie bijlage 1) aan de zuidzijde is wenselijk om de bereikbaarheid van het Laapersveld te verbeteren.
b.
33
Legenda Entree station
4a
Onderdoorgang Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker
Ondertunneling Soestdijkerstraatweg
Linksaffer eruit
In-/uitrit eruit
Stationsverplaatsing (entree noordzijde)
Traverse of perrontunnel
Inprikker
34
4a. Tunnel Soestdijkerstraatweg - entree noord Zoet Station en onderdoorgang
Deze variant wordt in 1 keer aangelegd. Door de tunnel voor gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers op de Soestdijkerstraatweg en de hoofdentree van het station aan de noordkant is de ruimtelijke impact op het Laapersveld beperkt. Omdat er geen aankondiging voor de treinen op de overweg nodig is kan het oostelijke perron tegenover het westelijke perron worden neergelegd. Doordat de perrons tegenover elkaar liggen kunnen mensen op de perrons elkaar zien, dit borgt de sociale veiligheid gedeeltelijk. Deze variant wordt gecombineerd met een traverse of perrontunnel voor voetgangers aan de zuidkant van de perrons.
Speciaal onderwijs
In deze variant wordt er geen stationsentree ingepast ter hoogte van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. De scholen zullen weinig overlast ondervinden van de vernieuwde OV-knoop. Een kanttekening die hierbij moet worden gemaakt is dat de ambities vanuit de Omgevingsvisie en het Economisch Perspectief stellen het Laapersveld, in de omgeving van een OV-knoop, te verdichten (wonen en werken). Het kan dus drukker alsnog worden op het Laapersveld. Of de speciaal onderwijs scholen zouden moeten worden verplaatst is afhankelijk van toekomstige ontwikkeling op het Laapersveld.
Actieve mobiliteit
Een tunnel voor fietsers en voetgangers (en autoverkeer) vervangt de gelijkvloerse overweg op de Soestdijkerstraatweg naar een ongelijkvloerse kruising. Dit is een zeer veilige oplossing voor verkeer wat het spoor moet kruisen. De tunnel dient als interwijkverbinding en biedt toegang tot de perrons. Hierdoor gaat er geen extra (auto of fiets) verkeer door het Laapersveld heen, en geeft dus geen extra drukte op het Laapersveld. De leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Arenapark kunnen gebruik maken van deze verbinding of van een traverse of perrontunnel aan de zuidzijde van de perrons. De spoorweg kan niet meer gelijkvloers gekruist worden.
Programma Laapersveld
Huidig programma op het Laapersveld kan op deze locatie blijven. Een versterking van de OV-knoop biedt mogelijk kansen voor (gebieds)ontwikkeling voor wonen en werken op het Laapersveld.
Gemotoriseerd verkeer
Door het ruimtebeslag van de tunnelbak op de Soestdijkersstraatweg is het niet meer mogelijk voor autoverkeer om vanaf de Soestdijkerstraatweg de Laapersweg op te komen, en vice versa. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om de bereikbaarheid van het Laapersveld te waarborgen en het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens piekmomenten van woon-werkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking en een nadere toelichting van de inprikker is te vinden in bijlage 1. De ingreep met een tunnel voor autoverkeer op de Soestdijkersstraatweg zal impact hebben op het hele verkeerssysteem van Hilversum. De impact op het omliggende wegennet en op het Laapersveld moet nog bestudeerd worden.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
35
Zuur Station en onderdoorgang
De inpassing van een tunnel voor auto, fiets en voetgangers op de Soestdijkerstraatweg vraagt ruimte. Het ruimtebeslag is afhankelijk van de configuratie van de tunnel. De inpassing van de tunnel kan mogelijk impact hebben op private kavels. Dit dient nader onderzocht te worden. De sociale veiligheid op de perrons wordt in de huidige situatie geborgd door de verbinding met de Soestdijkerstraatweg, waar altijd wel verkeersbewegingen en mensen zijn. Deze connectie komt grotendeels te vervallen als het verkeer door de tunnelbak geleid wordt. Al blijft er wel enig verkeer op maaiveld langs en over de tunnelbak gaan, en biedt de herinrichting van het gebied rond de overweg ook kansen. Ook liggen de perrons tegenover elkaar waardoor mensen elkaar kunnen zien.
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. In deze variant is echter direct nabij de OVknoop geen ontwikkelpotentie. Aan de Laapersveldzijde ligt het perron in het Park Laapersveld. Dit is een rijksmonument, waardoor daar niet kan worden gebouwd.
36
Actieve mobiliteit
Wanneer de zuidzijde van het perron met een traverse wordt verbonden met het Arenapark, is de route voor fietsers vanuit het Laapersveld richting het Arenapark en Hilversum Oost iets om door de tunnel. Fietsers moeten dan eerst een stuk terug naar de Soestdijkerstraatweg om de tunnelbak te kunnen gebruiken. Als er voor de zuidelijke verbinding wordt gekozen voor een onderdoorgang is er een meer directe verbinding voor fietsers.
Gemotoriseerd verkeer
De aansluiting van de Laapersweg op de Soestdijkerstraatweg voor autoverkeer zal komen te vervallen. En inprikker (zie bijlage 1) is wenselijk voor het afwikkelen van het verkeer op het Laapersveld en de bereikbaarheid te waarborgen.
Groen en water
Een tunnel voor gemotoriseerd verkeer is dieper, dit heeft een grotere impact op het bodem en watersysteem. Daarnaast zorgt de langere helling die dit met zich meebrengt voor meer verharding van de openbare ruimte van de Soestdijkerstraatweg. Aandacht voor het voorkomen van wateroverlast in en om de tunnel is belangrijk.
4b. Tunnel Soestdijkerstraatweg - entree zuid Zoet Station en onderdoorgang
Deze variant wordt in 1 keer aangelegd. Door de tunnel voor autoverkeer, fietsers en voetgangers op de Soestdijkerstraatwijk en de hoofdentree aan de zuidkant is de ruimtelijke impact wat meer gericht op het noordelijke deel van het Laapersveld. De inpassing voor de entree ligt achter en mogelijk voor een deel op het ATC-terrein.
Speciaal onderwijs
In deze variant wordt er geen stationsentree ingepast ter hoogte van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Dit zorgt voor minder overlast. Hoeveel impact de entree heeft op de scholen hangt mede af van de inpassing en de autonome ontwikkeling van het Laapersveld.
Actieve mobiliteit
Een tunnel voor fietsers en voetgangers (en autoverkeer) vervangt de gelijkvloerse overweg op de Soestdijkerstraatweg naar een ongelijkvloerse kruising. Dit is een zeer veilige oplossing voor verkeer wat het spoor moet kruisen. De tunnel dient als interwijkverbinding en biedt toegang tot de perrons. Hierdoor gaat er geen extra (auto of fiets) verkeer door het Laapersveld heen, en geeft dus geen extra drukte op het Laapersveld.
Gemotoriseerd verkeer
Door het ruimtebeslag van de tunnelbak op de Soestdijkersstraatweg is het niet meer mogelijk voor autoverkeer om vanaf de Soestdijkerstraatweg de Laapersweg op te komen, en vice versa. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om de bereikbaarheid van het Laapersveld te waarborgen en het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens piekmomenten van woon-werkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking en een nadere toelichting van de inprikker is te vinden in bijlage 1.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
De leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Arenapark kunnen gebruik maken van de tunnel bij het station. De spoorweg kan niet meer gelijkvloers gekruist worden.
Programma Laapersveld
Een versterking van de OV-knoop met station aan de zuidzijde biedt kansen voor (gebieds)ontwikkeling op het Laapersveld. Door verdichting rond de knoop kan een bijdrage worden geleverd aan Hilversumse opgaven voor wonen en werken.
37
Legenda Entree station
4b
Onderdoorgang Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker
Ondertunneling Soestdijkerstraatweg
Links-affer eruit
In-/uitrit eruit
Inpassing/inrichting ATC
Impact op GP en AMGS?
Inprikker
38
Stationsverplaatsing (entree zuidzijde)
Zuur Station en onderdoorgang
De inpassing van een tunnel voor auto, fiets en voetgangers op de Soestdijkerstraatweg vraagt ruimte. Het ruimtebeslag is afhankelijk van de configuratie van de tunnel. De inpassing van de tunnel kan mogelijk impact hebben op private kavels. Dit dient nader onderzocht te worden. De sociale veiligheid op de perrons wordt in de huidige situatie geborgd door de verbinding met de Soestdijkerstraatweg, waar altijd wel verkeersbewegingen en mensen zijn. De connectie met de Soestdijkerstraatweg komt te vervallen. Wel liggen de perrons tegenover elkaar waardoor mensen elkaar kunnen zien.
Speciaal onderwijs
In deze variant wordt er geen stationsentree ingepast ter hoogte van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Wel is er een entree voorzien van het station achter het ATC waardoor de drukte in deze zone langs het spoor kan toenemen. Daarnaast kan de autonome ontwikkeling, gestuurd door beleid, op het Laapersveld ervoor zorgen dat het op het Laapersveld drukker wordt. De Omgevingsvisie en het Economisch Perspectief sturen aan op een verdichting van OVknooppunten en het creëren van extra werkruimte. Hoeveel overlast de scholen van deze variant ondervinden hangt mede af van de inpassing en de ontwikkeling van het Laapersveld. Vraagstuk bij deze variant is of de speciaal onderwijsscholen op deze locatie kunnen blijven of dat er een andere locatie binnen Hilversum of omgeving zal moeten worden gevonden.
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. In het Park Laapersveld is geen ontwikkelmogelijkheid door de monumentale status. Ontwikkelruimte op het Laapersveld kan op termijn ontstaan als de gebruikers
van de scholen wellicht naar een andere locatie verplaatsen. Ontwikkeling op de zuidelijke plots hebben een minder direct verband met de sociale veiligheid van het station.
Actieve mobiliteit
Wanneer de zuidzijde van het perron met een traverse wordt verbonden met het Arenapark, is de route voor fietsers vanuit het Laapersveld richting het Arenapark en Hilversum Oost iets om door de tunnel. Fietsers moeten dan eerst een stuk terug naar de Soestdijkerstraatweg om de tunnelbak te kunnen gebruiken. Als er voor de zuidelijke verbinding wordt gekozen voor een onderdoorgang is er een meer directe verbinding voor fietsers. Verkeersbewegingen van met name actieve mobiliteit door het Laapersveld nemen toe door de locatie van de entree van het station en het eventueel toevoegen van programma. Ingrepen in de verkeerssituatie, zoals de inprikker (zie bijlage 1) en mogelijk nog andere maatregelen, zijn noodzakelijk de verkeersveiligheid van het langzaam verkeer te waarborgen en de verkeerstoename op piekmomenten beter te verdelen.
Gemotoriseerd verkeer
De aansluiting van de Laapersweg op de Soestdijkerstraatweg voor autoverkeer zal komen te vervallen. En inprikker (zie bijlage 1) is wenselijk voor het afwikkelen van het verkeer op het Laapersveld en de bereikbaarheid te waarborgen.
Groen en water
Een tunnel voor gemotoriseerd verkeer is dieper, dit heeft een grotere impact op het bodem en watersysteem. Daarnaast zorgt de langere helling die dit met zich meebrengt voor meer verharding van de openbare ruimte van de Soestdijkerstraatweg. Aandacht voor het voorkomen van wateroverlast in en om de tunnel is belangrijk.
39
Overige ingrepen Wanneer het station (nog) niet verplaatst is en er daarmee nog geen veilige verbinding is voor o.a. scholieren om het spoor te kruisen kunnen de ‘overige ingrepen’ uitkomst bieden. Dit kan zijn in een tijdelijke of permanente situatie. Deze hebben een kleinere impact op de bestaande bebouwing en structuren op het Laapersveld en Arenapark en zijn dus makkelijker in te passen op de korte termijn.
Traverse
Een traverse (trappen met eventueel liften over het spoor) is een (tijdelijke) ingreep die dient als alternatieve kruising van het spoor. Dit is een veilige oversteek voor voetgangers en mindervaliden. Het kan op relatief korte termijn uitkomst bieden voor leerlingen van het ATC die op het Arenapark gaan gymmen en beperkt voor de bereikbaarheid van het Arenapark vanaf het westelijk perron. Een nadeel van de traverse is dat dit geen oplossing is voor fietsers. Daarnaast kan dit, wanneer goed ontworpen, ook een element zijn wat bijdraagt aan de identiteit van Hilversum. Door verwijzingen te maken naar de herkenbare, monumentale spoorbogen en hier een mooi uitzicht over te bieden past een traverse goed op deze plek. Een dergelijke traverse zal zich altijd bevinden op of nabij de kop van de perrons aan de zuidkant, met aan beide kanten de optie voor een lift. De monumentale
spoorbogen zijn circa 8 meter hoog, een traverse zal een vergelijkbare hoogte hebben. Een traverse op zich geeft verder geen directe ontwikkelimpuls voor het Laapersveld, er geen sprake te zijn van een stationsverplaatsing en er gaan geen nieuwe routes door het Laapersveld. De traverse (inclusief liften) verlicht vooral de drukte op de overweg en biedt een alternatief voor voetgangers en mindervaliden.
Fiets- en voetgangerstunnel
Een tunnel zonder voorsorteren op stationsverplaatsing is een oplossing die op (semi) korte termijn gerealiseerd kan worden. Het zoekgebied voor een dergelijke tunnel is de volledige lengte van het Laapersveld langs het spoor. Deze tunnel is bestemd voor fietsers en voetgangers. Dit biedt een kans om een ongelijkvloerse kruising te realiseren die Arenapark en het Laapersveld beter met de omliggende wijken verbindt. De tunnel houdt geen rekening met toekomstige functies voor een stationsverplaatsing, zoals een ontvangst- of transferdomein richting perrons. Een mogelijkheid is een tunnel bij het ATC, op afstand van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. Deze zal over het terrein van ATC gaan, wat betekent dat die ruimte gecompenseerd moet worden. Vanuit het ATC is een grote behoefte tot een Referentiebeeld spoortraverse Bussum-Zuid (bron: K_Dekker)
40
Referentiebeeld fiets- en voetgangerstunnel Katwijk (bron: IPV Delft)
veilige oversteek naar het sportcomplex op Arenapark, waar de leerlingen zullen gaan gymmen.
en vervolgens weer de weg over te steken. Dit voorkomt onnodige risico’s bij de spoorwegovergang.
Een meer zuidelijke tunnel nabij de Diependaalselaan is ook denkbaar in combinatie met een traverse bij de perrons voor de treinreizigers en scholieren van het ATC en ROC.
Een voorwaarde voor realisatie van dit alternatief is dat de linksafstrook (afslag Laapersweg) moet komen te vervallen, omdat deze ruimte nodig is voor de realisatie van een tweerichtingsfietspad. Dit betekent voor het Laapersveld dat de inprikker (zie bijlage 1) vanuit de Diependaalselaan nodig is. Dit is daarmee best een behoorlijke ingreep. Als het niet lukt om een onderdoorgang te kunnen maken tussen het Laapersveld en Arenapark zou een tweerichtingsfietspad de veiligheid en bereikbaarheid iets kunnen verbeteren ten opzichte van de huidige situatie.
Tweerichtingsfietspad
Het herinrichten van de overweg middels een tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde, biedt een veiligere doorstroming van de Soestdijkerstraatweg voor fietsers vanuit Arenapark naar het Laapersveld. Zij hoeven namelijk dan niet eerst de weg, dan het spoor
Schets tweerichtingsfietspad op de overweg
41
Intermezzo Participatie - ideeën vanuit het gebied Oogst participatie (13 maart en 14 april)
Tijdens de participatiesessies op 13 maart en 14 april zijn vanuit het gebied meerdere ideeën geopperd die een mogelijke oplossing bieden voor bestaande opgaven of bijdragen aan de uitwerking van ambities voor de toekomst. Hieronder een greep uit de meest in het oog springende ideeën.
“Kunnen de parkeerplekken van de bedrijven op het Laapersveld niet worden verplaatst naar het Sportpark? Het Sportpark is super goed bereikbaar vanaf de snelweg en het Laapersveld, door de drukte op de rotonde, helemaal niet. Terwijl beide plekken op een paar honderd meter afstand van elkaar liggen. Met een goede verbinding over of onder het spoor kun je op het Sportpark makkelijk parkeren op loopafstand van de werklocaties op het Laapersveld. Voor de werknemers is het daarnaast gezond om een paar minuutjes te lopen naar hun auto en op het Laapersveld zou dat een deel van de overlast en opstoppingen in de spits oplossen.”
“Een alternatieve fietstunnel aan de zuidkant van het Laapersveld, ter aanvulling van de beoogde onderdoorgang, zou heel handig zijn voor de doorstroom en verdeling van het fietsverkeer dat via het Laapersveld van west naar oost fietst. Dan hoeft niet alles via de rotonde (Laapersweg) maar kan ook een deel van het fietsverkeer via de rotonde (Diependaalselaan) richting het Sportpark.”
42
“Is verplaatsing of uitruil van programma mogelijk tussen het Laapersveld en de beoogde ontwikkeling op het Sportpark? Kunnen de kantoren of het ATC niet naar het Sportpark in ruil voor meer woningen op het Laapersveld? Dat zou een hoop overlast en verkeersonveilige situaties wegnemen op het Laapersveld. Daarnaast is een onderdoorgang voor scholieren naar de gymzalen dan ook niet meer nodig.’’
“Als het Laapersveld en het Sportpark per se met elkaar verbonden moeten zijn, maak dan bruggen in plaats van tunnels. Bruggen zijn sociaal veel veiliger en zorgen daarom voor minder overlast en ongure types in de buurt.”
“Op de piekuren (rond 08:30 en rond 15:00) is het bijna onmogelijk om met de auto het Laapersveld op of af te komen. Alles moet via dezelfde rotonde het gebied in en uit. Het zou ontzettend fijn zijn als er een alternatieve auto-ontsluiting bij kan komen. Bijvoorbeeld aan de zuidzijde van het Laapersveld. Daarbij zouden dan wel maatregelen moeten worden genomen om sluipverkeer door de wijk tegen te gaan. Bijvoorbeeld door het gebruik van paaltjes (eventueel met afstandsbediening) voor bewoners en taxibusjes voor de scholen.”
“Zouden de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool niet kunnen verhuizen naar het Offices XL gebouw? Hier is meer rust en veel parkeerruimte. Het ATC kan dan hun gebouwen innemen en zo uitbreiden.” 43
3 Conclusies De analyse van de vier hoofdvarianten voor de verplaatsing van het station naar het Laapersveld laat zien dat er in alle gevallen aanzienlijke consequenties zijn, waarbij geen directe voorkeursvariant voor het Laapersveld naar voren komt. Elke variant kent zijn eigen kansen en beperkingen, met een aantal rode draden die voor alle varianten gelden. Allereerst geldt voor varianten 1 tot en met 3 dat de impact op de speciaal onderwijsscholen groot is, welke niet kan worden genegeerd. Bij een stationsverplaatsing zal waarschijnlijk voor zowel de gebruikers van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool, en wellicht ook voor Sherpa de Boemerang, een andere plek moeten worden gevonden in Hilversum of in de omgeving (met dezelfde faciliteiten). Dit is een ingreep die tijd en geld vraagt om te komen tot een geschikt alternatief binnen Hilversum of omgeving. Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. Variant 3 biedt daarbij wel enige ruimte voor een tussenfase, met een smalle onderdoorgang kan gestart worden zonder directe verplaatsing van de scholen. Hoewel geen van de varianten direct een antwoord biedt op de bestaande verkeersopgaven op het Laapersveld, maken ze wel duidelijk dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.
De huidige verkeersstructuur kent knelpunten, met name rondom de rotonde en de ontsluitingsweg Laapersveld. Door de komst van een station, in welke variant dan ook, zal de verkeersdruk op piekmomenten (woon-werkverkeer, schoolverkeer, stationsverkeer) verder toenemen. Dit vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het gebied in samenhang worden bekeken. Een belangrijk aandachtspunt is de linksafstrook vanaf de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg, die in alle varianten met stationsverplaatsing (varianten 1 t/m 4) moet worden verwijderd. Daarmee verliest het Laapersveld een van de twee toegangen tot de wijk. Mede door het toevoegen van programma, de verkeersaantrekkende werking van een station en het verdwijnen van de linksafstrook kan de huidige verkeersproblematiek worden versterkt. Het toevoegen van een nieuwe inprikker aan de zuidzijde van het Laapersveld biedt kansen om de bereikbaarheid te waarborgen en bijdragen aan de verkeersveiligheid op de rotonde Utrechtseweg-Laapersweg. Deze ingreep biedt kansen voor eventuele herontwikkeling in de toekomst. Daarnaast zou de ingreep ook op de korte termijn al kunnen helpen bij het ontlasten van bestaande
44
verkeersdruk op piekmomenten. Daarbij moeten eventuele effecten op het omliggende wegennet tijdig worden onderzocht en meegenomen in de verdere planvorming. Op korte termijn is een traverse of fietstunnel zonder stationsverplaatsing goed denkbaar, met name wanneer dit op afstand van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool is. Een kansrijke locatie is bij het ATC. Een fietstunnel in het zuidelijke deel is ook mogelijk, in combinatie met een traverse voor treinreizigers en scholieren van ATC en ROC bij het perron. Elke ontwikkeling of verkeersingreep op het Laapersveld biedt kansen om het gebied klimaatrobuuster in te richten. Denk aan het versterken van de groen- en waterstructuren, met behoud of versterking van de groene zoom langs het spoor. Door het gebied groener in te richten met ruimte voor waterberging is er minder wateroverlast in dit lagergelegen gebied. Een belangrijke randvoorwaarde voor elke variant is het creëren van een sociaal veilige en levendige stationsomgeving. Varianten 1 t/m 3 bieden hier meer aanknopingspunten voor, doordat er bij verdichting op het Laapersveld mogelijkheden ontstaan voor functiemenging en sociale controle. Bij variant 4 is dat lastiger te realiseren, mede omdat het station direct grenst aan het Park Laapersveld, een rijksmonument, waar geen ontwikkeling mogelijk is.
Herinrichting van het gebied rond de overweg biedt enige kansen de sociale veiligheid te verhogen. De sociale veiligheid waarborgen in deze variant is een aandachtspunt voor de verdere uitwerking. Daarnaast kan de autonome ontwikkeling, gestuurd door beleid, op het Laapersveld ervoor zorgen dat het op Laapersveld drukker wordt. De Omgevingsvisie en het Economisch Perspectief sturen aan op een verdichting van OV-knooppunten en het creëren van extra werkruimte. Het gebied kent echter relatief jonge bebouwing, waardoor de ruimte is voor grootschalige herontwikkeling wat beperkt is. Vooral aan de zuidzijde, bij de relatief oudere kantoorgebouwen, zijn nu ontwikkelkansen aanwezig. Bovendien zijn er op het Laapersveld op dit moment slechts enkele partijen, zoals het ATC, die direct profijt hebben van een onderdoorgang en stationsverplaatsing. Een gedeeld toekomstperspectief met ruimtelijke meerwaarde voor meerdere partijen is essentieel voor het realiseren van een stationsontwikkeling op het Laapersveld. De ‘overige ingrepen’ kunnen uitkomst bieden in een tijdelijke of permanente situatie wanneer het station (nog) niet wordt verplaatst.