Bijlage 3 Visie Laapersveld
Tekst van het document
VISIE LAAPERSVELD
Verkenning varianten OV-knoop voor Laapersveld JUNI 2025
1
Colofon De Visie Laapersveld - Verkenning varianten OV-knoop voor Laapersveld is opgesteld door BVR adviseurs in opdracht van de gemeente Hilversum. Deze verkenning is tot stand gekomen in samenspraak met de gemeente Hilversum, stakeholders, gebiedspartijen en bewoners van Laapersveld. Alles uit deze rapportage mag worden gebruikt mits de bron wordt vermeld. Aan de inhoud van deze rapportage kunnen geen rechten worden ontleend. Rotterdam, juni 2025 Lay-out en beelden BVR Adviseurs, tenzij anders vermeld Projectteam gemeente Hilversum Marieke Koopmans Djacco van den Bosch Fleur Fisscher Marc Dols in samenwerking met XTNT (adviseur mobiliteit) Adviseurs BVR Evi Goedemans Jorick Boddeke Pleunie Maas 2
Inhoudsopgave Inleiding
4
1. Kansen en opgaven
6
2. Verkenning varianten Varianten Overige ingrepen
11 11 40
Intermezzo: Participatie - ideeën vanuit het gebied
42
3. Conclusies
44
4. Verantwoording
45
Bijlage 1: Verkeerskundig schetsontwerp inprikker
46
3
Inleiding Het Laapersveld is een gebied in Hilversum zuidoost waar mensen wonen, leren, werken en ondernemen. Het gebied wordt gekenmerkt door een mix van functies: woningen, scholen, zorg en kantoren. Aan de noordkant van het gebied ligt Station Hilversum Sportpark evenals Rijksmonument het Park Laapersveld. Aan de zuidkant is het gebied verbonden met het Goois Natuurreservaat. Er gebeurt veel in de omgeving van het Laapersveld. Op 19 juli 2023 heeft de gemeenteraad Hilversum het “Stedenbouwkundig Plan Sportpark: sport in elke vezel - Hoe het Arenapark verandert in de sportiefste buurt van Hilversum” vastgesteld. Het Stedenbouwkundig Plan Sportpark (het huidige Arenapark) vormt de basis voor de ontwikkeling van een levendig gemengd gebied met veel ruimte voor sport en bewegen. Deze gebiedsontwikkeling maakt een toevoeging van circa 200.000 m2 programma mogelijk, waaronder bijvoorbeeld ruimte voor 900 woningen en 70.000 m2 werkprogramma. Dit heeft ook invloed op de gebieden rond het Arenapark en hoe ze met elkaar verbonden zijn. Daarnaast stelt het Stedenbouwkundig Plan Sportpark een nieuwe locatie voor het station Hilversum Sportpark voor. Zo is Arenapark beter verbonden met het Laapersveld en omgeving en is er een veilig alternatief voor de spooroverweg. Het station en het stationsplein zijn de nieuwe entree naar Arenapark maar tegelijk ook het hart van het gebied.
Deze stationsverplaatsing moet zorgen voor de gewenste levendigheid en verbetering van de bereikbaarheid van het Arenapark. Voor een overtuigende inbedding van het station en de onderdoorgang aan de Laapersveld zijde is een visie voor het Laapersveld nodig. Het onderzoek ten behoeve van de Visie Laapersveld en de parallel lopende studie Verkenning OV-knoop (VERapportage: Verplaatsing station Hilversum Sportpark) zijn aanvankelijk gestart met het uitgangspunt van de OV-knoop zoals geschetst in het Stedenbouwkundig Plan Sportpark. Uit de tussenresultaten van de studies is gebleken dat de haalbaarheid van de OV-knoop variant conform Stedenbouwkundig Plan complex en onzeker is. In de verkenningen met de spoorse partijen en tijdens de participatiebijeenkomst medio maart 2025 zijn er ideeën ontstaan voor alternatieve varianten. Deze varianten hebben verschillende uitgangspunten: sommigen gaan uit van een stationsverplaatsing of ondertunneling van de spoorwegovergang bij de Soestdijkerstraatweg, anderen van enkel een verbetering van de huidige situatie. Elk van deze mogelijkheden heeft in meer of mindere mate invloed op het Laapersveld. De Visie Laapersveld is daarmee iets veranderd van koers. Dit document gaat niet uit van één 4
visie voor de inbedding van de OV-knoop uit het Stedenbouwkundig Plan Sportpark aan de Laapersveldzijde, maar analyseert de impact van de varianten op het Laapersveld. De varianten zijn globaal verkend om te bepalen of ze kansrijk zijn voor een verdere uitwerking. De afweging en beoordeling van de varianten (of onderdelen daarvan) wordt integraal gedaan op basis van de VE-rapportage (het spoorse perspectief), deze variantenstudie voor het Laapersveld en de afweging vanuit het Stedenbouwkundig Plan Sportpark. In september 2025 neemt de gemeenteraad een besluit over het station Sportpark en de stationsomgeving.
Input voor deze gebiedsvisie
De studie voor de Visie Laapersveld is op verschillende manieren gevoed: door de Gebiedsfoto Laapersveld, ontwerpend onderzoek in scenario’s, onderzoek in varianten voor de OV-knoop en een aantal participatiemomenten. In de Gebiedsfoto Laapersveld zijn verschillende aspecten in kaart gebracht: de feitelijkheden, aandachtspunten en beleidsambities voor het gebied ende zorgen en wensen van verschillende belanghebbenden. Uit de thematische analyse komen kansen en opgaven aan het licht. Deze zijn in de gebiedsfoto vertaald naar krachtenvelden en bouwstenen voor de visie. Om een eerste gevoel te krijgen bij de mogelijkheden voor het Laapersveld met een verplaatst station is een onderzoek gedaan in verschillende ruimtelijke scenario’s. De scenario’s zijn ambtelijk besproken en de conclusies hieruit zijn meegenomen naar de verkenning van varianten voor de OV-knoop op het Laapersveld. Parallel aan de Visie Laapersveld liep de Verkenning OV-knoop. In dit traject werd door NEXUS Rail in samenwerking met verschillende spoorse partijen, de gemeente Hilversum en de provincie Noord-Holland gekeken naar de mogelijkheden voor de OV-knoop Sportpark. Hierin zijn verschillende varianten voor Station Sportpark onderzocht en integraal beoordeeld. De varianten die in de Visie Laapersveld worden verkend zijn gelijk getrokken met de varianten in de Verkenning OV-knoop.
Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met drie scholen (ATC, Annie M.G. Schmidtschool en Gooise Praktijkschool) op het Laapersveld, die grenzen aan het plangebied voor het station en de onderdoorgang. Ook zijn er verkeerskundige analyses opgesteld voor het Laapersveld. De ‘Visie Laapersveld: verkenning varianten OV-knoop voor het Laapersveld’, is tot stand gekomen in de periode
stdi jker st
raat w
L
eg
eg rsw e p aa
Station Hilversum Sportpark
Soe
Laapersvijver
Laaperspark
Laapersboog
Laapersveld
Utrechtseweg
ATC
AMGS
Sherpa
Xebia
GP
OfficesXL
Scildon STER-gebouw Rioolgemaal Diependaals
elaan
Goois Natuurreservaat Gebiedskaart
van november 2024 tot juni 2025, in samenwerking met gemeente Hilversum, stakeholders, gebiedspartijen en bewoners. Tijdens de twee participatiesessies op 13 maart 2025 en 14 april 2025, zijn de varianten voor de OV-knoop en de invloed op het Laapersveld doorgesproken.
Leeswijzer
Voor u ligt de ‘Visie Laapersveld: verkenning varianten OV-knoop voor het Laapersveld’, vervolg op de Gebiedsfoto Laapersveld. Het eerste hoofdstuk van
de verkenning gaat in op de kansen en opgaven, voortkomend uit de gebiedsfoto. In het tweede hoofdstuk worden de varianten voor de OV-knoop toegelicht en wordt daarbij benoemd wat de positieve impact (zoet) en de negatieve impact (zuur) is van die variant op het Laapersveld. Vervolgens wordt met een intermezzo de input vanuit de participatie toegelicht. In het derde hoofdstuk staan de algemene conclusies vanuit de verkenning van de varianten benoemd. Het vierde hoofdstuk beschrijft de vervolgstappen voor de besluitvorming omtrent Visie Laapersveld. 5
1 Kansen en opgaven Het Laapersveld bevindt zich binnen de invloedssfeer van de ontwikkeling van het aangrenzende Arenapark en station Sportpark. Het Laapersveld staat bekend als een rustig, gemengd gebied waar gewoond, gewerkt en geleerd wordt. De rust en verschillende functies zijn kenmerkend voor het Laapersveld. Deze kwaliteiten worden breed gewaardeerd door de verschillende gebiedspartijen. Tegelijkertijd is het gebied volop in beweging. De ambities rondom Sportpark — waaronder de beoogde verplaatsing van het station — hebben ook impact op het Laapersveld. Er ontstaan kansen
voor de ontwikkeling van nieuw programma en nieuwe verbindingen die passen bij een dynamische stationsomgeving (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Deze ontwikkelingen brengen kansen voor nieuwe kwaliteiten voor het Laapersveld met zich mee (bereikbaarheid, verkeersveiligheid, levendigheid, verbeteren verblijfskwaliteit en sociale veiligheid). Echter drukken deze potenties mogelijk op bestaande opgaven en kwaliteiten in het gebied. Denk aan het waarborgen van de ruimtelijke kwaliteit, de verkeerssituatie op piekmomenten (start- en sluitingstijd van kantoren en scholen), en het zorgvuldig inpassen van nieuwe functies in een kwetsbare omgeving.
Krachtenvelden Uit de gebiedsfoto In de gebiedsfoto worden de schurende belangen, ambities en opgaven en botsende eisen en wensen zichtbaar gemaakt aan de hand van drie krachtenvelden. Deze krachtenvelden maken duidelijk dat er geen eenduidig toekomstbeeld is voor het Laapersveld.
Opgave: dynamiek onderdoorgang en verplaatsing station
Een onderdoorgang en een station brengen meer verkeersdrukte met zich mee, maar bieden ook een kans voor levendigheid, ontmoeting en verbinding in het gebied. Voor een aantal partijen in het gebied is dit gewenst, voor anderen juist niet. Zo zijn bijvoorbeeld de belangen van de scholen in het gebied verschillend van elkaar. Voor het Alberdingk Thijm College (ATC) is een onderdoorgang wenselijk, zo kunnen de leerlingen veilig van en naar de gymzalen die beoogd zijn in Arenapark. Voor de Gooise Praktijkschool, Annie M. G. Schmidtschool en Sherpa de Boemerang is een onderdoorgang en station onwenselijk vanwege de toename aan verkeersbewegingen en levendigheid, die interacties en prikkels met zich meebrengt Voor de spoorse partijen zijn deze verkeersbewegingen en levendigheid juist gewenst: de sociale veiligheid op de perrons en in de onderdoorgang is van groot belang. De onderdoorgang en een centralere ligging
6
van het station dragen daarnaast ook bij aan de spoorveiligheid, het stimuleren van actieve mobiliteit en OV (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024) en de ontwikkelingen in Sportpark. Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment. Een onderdoorgang en/of een verplaatst station hebben een grote ruimtelijke impact, mede door de hellingen naar een tunnel. Bij realisatie op de beoogde locatie doorkruist deze helling de groene zoom die nu langs het spoor komt. Het is onvermijdelijk dat deze groene zoom dan anders zal moeten worden vormgegeven om de (ecologische) verbinding tussen het Park Laapersveld en Goois Natuurreservaat te waarborgen.
Opgave: veilig van naar school, werk en huis
De verkeerssituatie op en rondom het Laapersveld leidt in de huidige situatie tijdens piekmomenten met scholieren, bewoners en forenzen samen tot opstoppingen en onveilig ervaren situaties. Dit gebeurt met name op de rotonde bij de Utrechtseweg-Laapersweg het kruispunt Soestdijkerstraatweg-Laapersweg en de wegen Laapersveld en Laapersboog. Fietsende scholieren bewegen zich tussen stilstaand autoverkeer, wat tot verkeersonveilige situaties kan leiden.
De geplande verplaatsing van het station, de ontwikkeling van het Arenapark en de aanleg van een onderdoorgang nabij het Laapersveld, zullen leiden tot extra verkeersbewegingen, welke afhankelijk van de plaatsing van het station en de onderdoorgang zal leiden tot meer verkeersbewegingen op en/of rondom het Laapersveld. Afhankelijk van de positionering van het station en haar voorzieningen kan dat leiden tot meer fietsbewegingen naar fietsenstallingen en afzetbewegingen door autoverkeer. Daarmee wordt een bestaande verkeersveiligheidsopgave vergroot door de toenemende aantrekkingskracht van het gebied.
Opgave: bereikbare kantoorlocatie
Bedrijven op het Laapersveld waarderen de strategische ligging nabij de snelweg en het station, maar ervaren juist tijdens piekmomenten problemen met de autobereikbaarheid door
het opstropen van verkeer op de Utrechtseweg. Er is een sterke wens vanuit de bewoners en gebruikers van het Laapersveld voor een directe ontsluiting richting de Diependaalselaan of Utrechtseweg. Het Laapersveld is aangemerkt als formele kantoorlocatie en de gemeente wil inzetten op versterking van werkfuncties binnen bestaande werklocaties (zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie). De uitbreidingsruimte bevindt zich momenteel binnen de bestaande kantoorkavels. Daarnaast vraagt de verouderde staat van gebouwen en de noodzaak tot verduurzaming om investeringen en heroverwegingen van bedrijven over hun vestigingslocatie. Zo schuurt de ambitie tot intensivering van werklocaties met zowel de ruimtelijke indeling als de bereikbaarheidsopgave van het gebied.
Gemeentelijke monumenten
Vaste waarden
Binnen het Laapersveld zijn er enkele elementen die niet ter discussie staan bij ontwikkelingen in het gebied vanwege hun beschermde status of hun belangrijke functie op stadsniveau. Zo zijn er meerdere (rijks)monumenten in het gebied. Voor deze monumenten geldt dat aanpassingen nauwelijks of niet mogelijk zijn, vanwege hun cultuurhistorische waarde en wettelijke bescherming. Daarnaast bevindt zich in het gebied een rioolgemaal dat een cruciale rol vervult binnen het Hilversumse watersysteem. Vanwege deze functie is verplaatsing of aanpassing van het rioolgemaal niet aan de orde.
Rijksmonumenten
Rioolgemaal Vaste waarden in Laapersveld
7
Legenda bouwjaren
Belemmeringen in Laapersveld
1880-1890
Kabels en leidingen
1890-1900 1900-1910 1910-1920
Belemmeringen
1920-1930
Naast de vaste waarden kent het Laapersveld ook een aantal belemmeringen, zaken om rekening mee te houden. Het rioolgemaal heeft een milieucontour van 30 meter, vanwege de geuroverlast is dit de afstand die bewaard moet blijven ten opzichte van gevoelige bestemmingen/functies. Hier gaan ook een aantal belangrijke, grote persleidingen naartoe, die een functie vervullen voor heel Hilversum. Alle kabels en leidingen zijn weergegeven op de kaart. De persleiding loopt parallel aan het spoor. Op de kaart staan ook de bouwjaren van de panden in en om het Laapersveld. Naast de monumentale panden zijn hier ook wat recent gebouwde panden, waarvan een aantal met woonbestemming. Het uitgangspunt is om de nieuwe, waardevolle gebouwen te bewaren, er is namelijk geen aanleiding tot sloop vanuit de panden zelf. Het vraagt nog Milieucontour rioolgemaal nader onderzoek waarbij ook gekeken moet worden of en hoe bestaande gebouwen kunnen omgaan met opgaven als klimaatadaptatie en de energietransitie.
Levendige stationsomgeving
Het uitgangspunt voor de Visie Laapersveld is een versterking van de OV-knoop met een stationsverplaatsing en onderdoorgang. De ontwikkeling van OV-knooppunten is alleen succesvol als het naast efficiënte mobiliteitsvoorzieningen, ook aantrekkelijke bestemmingen worden waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Het is belangrijk dat het station en de directe omgeving een veilig en leefbaar gebied is met een hoge kwaliteit van de openbare ruimte en beschikt over de nodige faciliteiten en voorzieningen. Op de Gooicorridor ligt de ambitie om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en functiemenging te realiseren (Actieprogramma Gooicorridor, 2021). De provincie Noord-Holland stimuleert de tweezijdige ontwikkeling van stationsomgevingen tot levendige, multifunctionele gebieden. Dit betekent dat er rondom OV-knooppunten woningen, bedrijven en voorzieningen worden gerealiseerd, zodat mensen prettig en veilig kunnen wonen en werken en comfortabel gebruik kunnen maken van diverse (duurzame) vervoermiddelen (link: Noord-Holland).In het geval van de stationsverplaatsing van station Sportpark kunnen het Laapersveld en het Sportpark gezamenlijk uitgroeien tot een dynamisch 8
1930-1940 1940-1950 1950-1960 1960-1970 1970-1980 1980-1990 1990-2000 2000-2010 2010-2020 2020-2025
gebied met een belangrijke functie op de Gooicorridor en liggen er kansen om in dit gebied bij te dragen aan de (regionale) opgaven rondom verstedelijking, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie. In Arenapark ligt met het Stedenbouwkundig Plan al een voorstel voor een levendig en gemengd woon-/ werkgebied. Voor het Laapersveld is er (nog) geen plan. Desondanks liggen er op het Laapersveld ook kansen om in te spelen op bovenstaande ambities en doelen. Denk daarbij aan levendige functies rondom het station en onderwijs en/of werkprogramma die gebruik maken van het station om te reizen tussen huis, school en werk. Daarnaast kan ook bijgedragen worden aan de sociale veiligheid door woningen in de buurt van het station, de perrons en de onderdoorgang. Hilversum heeft weinig uitbreidingsmogelijkheden voor woningbouw en werkgebieden omdat ze omringt is door natuurgebieden. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woon-werkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Bovenstaande ambities kunnen gevolgen hebben voor het huidige programma in het gebied. Een beoogd levendig gemengd woon-werkgebied botst met de belangen van enkele huidige gebruikers, zoals de Gooise
Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool, voor wie een rustige, prikkelarme omgeving een voorwaarde is. Een specifiek aandachtspunt bij het verplaatsen van het station naar een locatie centraal op het Laapersveld is het borgen van sociale veiligheid. De spoorse partijen benadrukken dat de omgeving van stations veilige en leefbare plekken moeten zijn. Met het huidige programma langs het spoor (scholen en kantoren) kan de sociale veiligheid in de avonden en de weekenden beperkt worden geborgd. Voorsorterend op een mogelijke stationsverplaatsing en onderdoorgang dient ervoor gezorgd te worden dat toekomstige ontwikkelingen op het Laapersveld deze verplaatsing niet onmogelijk maken en dat de benodigde ruimte voor een stationsverplaatsing gereserveerd is. Ook voor de loop- en fietsroutes van en naar het station is een ruimtereservering noodzakelijk. Een dergelijke onderdoorgang heeft namelijk een lange helling nodig als aanloop richting de onderdoorgang en is daardoor ook een grote ruimtevrager.
Veilige en toekomstbestendige mobiliteit
De gemeente Hilversum heeft in de omgevingsvisie de ambitie geuit om actieve mobiliteit en OV te stimuleren. Bij de ontwikkeling van het Laapersveld met een station is het van belang om verkeersveilige en heldere loop- en fietsroutes naar het station te maken. De huidige ontsluiting op het Laapersveld is tijdens piekmomenten al aan haar capaciteit, wat leidt tot onveilig ervaren situaties voor met name fietsers en voetgangers. De fietsers moeten zich nu zigzaggend door de auto’s verplaatsen. Een stationsverplaatsing zal het aantal (loop- en fiets) bewegingen in het gebied verder vergroten, met name op piekmomenten. De opgave is om veilige, logische en vrijliggende fiets- en wandelroutes van en naar het station te realiseren. Zodat auto- en actieve mobiliteit gescheiden zijn en er een veiligere verkeerssituatie ontstaat. Tegelijkertijd is het belangrijk dat de kantoren en scholen in het gebied ook goed bereikbaar blijven voor autoverkeer en leerlingenvervoer. Bij een verplaatsing van het station moet het Laapersveld beschikken over een toekomstbestendige mobiliteitsstructuur, waarbij enerzijds wordt ingezet op een autoluwe spoorzone met de nadruk op lopen, fietsen en OV. Anderzijds mag de (auto)bereikbaarheid van het omliggende programma niet (te) veel in het geding komen. Daarmee ontstaat ruimte voor een groene, veilige en
toegankelijke openbare ruimte rondom het station. Voor de mobiliteitsopgaven op het Laapersveld is het mogelijk, en wenselijk, dat er al voor de beoogde stationsverplaatsing ingrepen worden gedaan. De verkeersproblematiek (ervaren drukte en onveilige situaties) is namelijk een opgave die nu al speelt op het Laapersveld (zie ‘Gebiedsfoto Laapersveld’)
Huidige bebouwing en functies
Hilversum streeft naar een duurzame verbetering van de leefomgeving. Een duurzame ontwikkeling van het Laapersveld betekent dat bestaande gebouwen met een lange levensduur op de korte en middellange termijn bewaard blijven, er zijn nu geen directe aanleidingen om te herontwikkelen. Voor panden waarvan de levensduur ten einde loopt en die een laag energielabel hebben, kan op termijn de afweging gemaakt worden of sloop/nieuwbouw (eventueel met het terugbrengen van waardevolle en kenmerkende elementen) een duurzamere optie is dan renovatie. In en om het Laapersveld is een aantal monumentale panden, bouwwerken en gebieden (Park Laapersveld) aanwezig. Het behouden van deze objecten is een gegeven. Een deel van het Laapersveld is bestemd als kantorenlocatie en heeft daarmee een rol in het economische profiel van de gemeente. De kantorenleegstand in heel Hilversum is zeer laag en ligt onder de gezonde norm voor leegstand. Extra vierkante meters aan kantooroppervlak in Hilversum zijn daardoor gewenst (Monitor Economie 2023, 2023). Omdat de ruimte voor werklocaties schaars is in de gemeente, is het belangrijk dat bij een toekomstige ontwikkeling van het gebied voldoende ruimte blijft voor werkprogramma.
Er ligt daarom een opgave om in ieder geval niet te minderen in werkprogramma en idealiter te zorgen voor het toevoegen van meer werkprogramma (kantoren en werkprogramma dat gemengd kan worden met woonprogramma). Het gebied leent zich, vanwege de ligging nabij station Sportpark, goed voor het mengen van wonen en werken. Een gezonde mix van functies door het gebied zorgt ervoor dat de sociale veiligheid, ook in de avonduren en weekenden, kan worden gewaarborgd.
9
Onderwijs
Op het Laapersveld bevinden zich nu drie scholen: voortgezet onderwijs (ATC), praktijkonderwijs (Gooise Praktijkschool), gespecialiseerd basisonderwijs (Annie M.G. Schmidtschool) en een kinderdagcentrum (Sherpa de Boemerang). De Gooise Praktijkschool, Annie M.G. Schmidtschool en Sherpa de Boemerang vervullen een functie voor Hilversum en de regio en zijn gehuisvest in nieuwgebouwde (2011), op maat gemaakte gebouwen. De leerlingen zijn gebaat bij een rustige, prikkelarme omgeving. De bovenbouwleerlingen op de Gooise Praktijkschool mogen in de pauzes van het schoolterrein af en er zijn zorgen geuit dat met de komst van een station er een grotere kans is op ongewenste sociale interacties met deze leerlingen. Bij een stationsverplaatsing naar de centrale locatie op het Laapersveld moeten deze scholen een nieuwe, rustige locatie in Hilversum krijgen met dezelfde faciliteiten. Het ATC heeft verschillende schoollocaties in Hilversum. Op termijn willen zij graag al hun scholieren bundelen op één schoollocatie. Daarvoor zien zij kansen op het Laapersveld. Op het Laapersveld maken zij nu gebruik van hun hoofdgebouw en het Van Huet-gebouw. Daarnaast nemen ze mogelijk het STER-gebouw in gebruik na de transformatie hiervan. Ten behoeve van het creëren van één schoollocatie liggen er ook kansen op hun eigen terrein.
Hiervoor zouden de oude gymzalen worden gesloopt, zodat er ruimte vrij komt voor dit nieuwe gebouw. Het ATC gaat dan gebruik maken van de gymzalen in het sportcomplex op Sportpark. Zij zijn daarom gebaat bij de komst van een onderdoorgang (eventueel met station), zodat de leerlingen op een veilige manier naar de gymzalen kunnen, zonder dat ze de spoorwegovergang moeten kruisen.
10
Groen gebied met ruimtelijke kwaliteit
Het Laapersveld wordt door omwonenden en gebruikers gewaardeerd als een prettig, groen gebied. Het Goois Natuurreservaat, gelegen aan de overkant van de Diependaalselaan heeft een natuurwaarde voor Hilversum. De Natuurverbinding over het viaduct (lopend project) maakt het Goois Natuurreservaat, via het Park Laapersveld, bereikbaar voor de stad. Het is belangrijk dat deze verbinding bij de ontwikkeling van het gebied behouden blijft. Deze natuurverbinding is namelijk van ecologische waarde voor de kleinere fauna. Bij ontwikkelingen in deze zone dient er aandacht te worden besteed aan een goede inrichting van het gebied voor deze soorten. Tegelijkertijd houdt de openbare ruimte op sommige plekken nog wel te wensen over, er is veel verharding en op sommige plekken ontbreekt de stoep of is die heel smal. Een ontwikkeling kan aangegrepen worden als kans om de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren en meer groen in het gebied toe te voegen. Het Laapersveld ligt aan de rand van een stuwwal en ligt daardoor wat lager dan zijn omgeving. Hierdoor komt bij hevige buien meer water het gebied in en wordt op verschillende plekken wateroverlast ervaren. Dit is vooral te merken bij de rotonde op de Utrechtseweg, het water hoopt zich op in de straat en kan niet infiltreren. Daarnaast ervaren de bewoners en het ATC wel eens water in de kelders.
Een klimaatrobuuste en waterbestendige inrichting van het hele gebied is uitgangspunt bij een ontwikkeling op het Laapersveld.
2 Verkenning varianten Voor de toekomstige ontwikkeling van de OV-knoop Hilversum Sportpark zijn vier hoofdvarianten onderzocht met een aantal subvarianten. Deze ‘Visie Laapersveld: verkenning varianten OV-knoop voor het Laapersveld’ gaat in op de impact van de verschillende varianten op het Laapersveld. De varianten die worden verkend zijn gelijk getrokken met de varianten in de Verkenning OV knoop (VE-Rapportage: Verplaatsing station Hilversum Sportpark, Nexus Rail 2025). Elke variant benadert de verplaatsing van het station en de inrichting van de onderdoorgang(en) op een andere manier, met verschillen in fasering, ruimtelijke impact en de relatie tot de omliggende functies. Hieronder worden de varianten kort toegelicht.
Leeswijzer
In dit hoofdstuk wordt elke (sub)variant afzonderlijk behandeld. Eerst worden de varianten (en bijbehorende
ambities) nader toegelicht, waarna een korte conclusie volgt. Daarna wordt per (sub)variant het zoet (positieve impact) en het zuur (negatieve impact) uitgewerkt, ter onderbouwing van de conclusie. Omdat er soms wat overlap zit in de impact van de verschillende varianten wordt met een lichtere, grijze kleur aangeduid dat de tekst een herhaling is. Wanneer in dit hoofdstuk wordt verwezen naar het ‘speciaal onderwijs’ wordt gedoeld op de scholen Annie M.G. Schmidtschool (gespecialiseerd basisonderwijs) en de Gooise Praktijkschool (praktijkonderwijs). Het kinderdagcentrum Sherpa De Boemerang kent veel vergelijkbare belangen met bovengenoemde scholen en zouden bij een stationsverplaatsing mogelijk ook verplaatst dienden te worden. De impact op deze instelling bij een stationsverplaatsing is een aandachtspunt voor de verdere uitwerking van (een van) de varianten.
Variant 1: Brede onderdoorgang + station (gefaseerd)
In deze variant wordt de OV-knoop zoals in het Stedenbouwkundig Plan Sportpark in twee stappen gerealiseerd. Eerst wordt een brede onderdoorgang aangelegd achter de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool, later volgt de verplaatsing van het station naar het zuiden. De perrons komen tegen de Diependaalselaan te liggen.
Variant 2: Brede onderdoorgang + station (in 1 keer)
Deze variant is een integrale uitvoering van de OV-knoop zoals in het Stedenbouwkundig Plan Sportpark. Zowel de brede onderdoorgang als het station worden tegelijk aangelegd. Dit kan alleen wanneer de speciaal onderwijsscholen niet meer op deze locatie zitten. Deze variant kan daardoor pas plaatsvinden op de lange termijn.
Variant 3: Smalle onderdoorgang + station a
b
c
a
b
Binnen deze variant zijn drie subvarianten onderzocht die verschillen in de ligging van een smalle onderdoorgang. In alle drie de subvarianten wordt het station in een latere fase verplaatst. › 3a: Smalle onderdoorgang achter het terrein van het ATC, gecombineerd met een perrontunnel. Het perron aan de Laapersveldzijde ligt centraal op het Laapersveld. › 3b: Smalle, rechte onderdoorgang, met directe afbuiging richting naar het noorden. De perrons komen tegen de Diependaalselaan te liggen. › 3c: Smalle, schuine onderdoorgang, met vloeiende afbuiging naar het noorden. De perrons kom en tegen de Diependaalselaan te liggen.
Variant 4: Tunnel Soestdijkerstraatweg + station
In deze variant wordt een ongelijkvloerse kruising gerealiseerd waarbij autoverkeer, fietsers en voetgangers het spoor via een tunnel passeren. Beide subvarianten vereisen een traverse of perrontunnel aan de zuidzijde. Beide moeten in 1 keer worden aangelegd. › 4a: Het perron aan de Laapersveld-zijde blijft op huidige locatie, het andere perron wordt er tegenover neergelegd. De hoofdentree van het station is aan de noordzijde van de perrons te bereiken. › 4b: Het perron aan de Laapersveld-zijde blijft op huidige locatie, het andere perron wordt er tegenover neergelegd. De hoofdentree van het station is aan de zuidzijde van de perrons te bereiken.
11
1. Stedenbouwkundig Plan Sportpark (2023) brede onderdoorgang + station (gefaseerd) Intro
Variant 1 is een ontwikkeling van de OV-knoop zoals in het Stedenbouwkundig Plan Sportpark (2023) die gefaseerd is aangelegd. De perrons liggen tegen de Diependaalselaan, de brede onderdoorgang komt uit op de as van het Stedenbouwkundig Plan Sportpark. De gefaseerde ontwikkeling betekent dat in fase 1 de onderdoorgang wordt aangelegd en later in fase 2 het station wordt verplaatst. De onderdoorgang moet worden ingepast in de huidige situatie achter de scholen. Het station wordt pas verplaatst wanneer de scholen de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere plek in Hilversum hebben gekregen.
Conclusie
Variant 1 biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rond het Laapersveld, met ruimte voor nieuwe woningen, werkplekken en een volwaardige OV-knoop. De brede onderdoorgang verbetert de verbinding voor loop- en fietsverkeer en maakt een tweezijdige ontwikkeling van het station mogelijk. Tegelijkertijd brengt deze variant ook aanzienlijke ruimtelijke en sociale opgaven met zich mee. De inpassing van de onderdoorgang in de huidige situatie achter de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool leidt tot een ongewenste (prikkels en interacties) en een voor de scholen sociaal onveilige situatie. De plaatsing van de onderdoorgang en het station hebben een grote impact op het speciaal onderwijs, welke niet genegeerd kan worden. Bij een realisatie van het station op deze plek is een verplaatsing van het speciaal onderwijs naar een alternatieve locatie daarom van groot belang, maar niet eenvoudig. Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. Door de ontwikkeling gefaseerd uit te voeren kan het station later worden verplaatst, wat ruimte biedt om op de lange termijn te zoeken naar een alternatieve locatie voor de scholen. Om de stationsligging in deze variant mogelijk te maken, is het vereist om de linksafstrook op de overweg Soestdijkerstraatweg richting Laapersweg te verwijderen.
Daarmee verliest het Laapersveld een van de twee toegangen tot de wijk. Om de bereikbaarheid te waarborgen dient onderzocht te worden of het haalbaar is om een tweede ontsluiting voor gemotoriseerd
12
verkeer (een inprikker) van de wijk te realiseren aan de zuidzijde van de wijk. In bijlage 1 zijn de mogelijkheden toegelicht en schetsmatig uitgewerkt om inzicht te geven in de voor- en nadelen. Deze tweede ontsluiting kan een verbetering zijn op de bereikbaarheid en bijdragen aan de verkeersveiligheid op de rotonde UtrechtsewegLaapersweg. Het realiseren van sociale veiligheid rond de OVknoop vraagt om levendigheid, ook in de avonden en weekenden. Dat betekent: woningen en functies dicht bij het station en de perrons. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. In de eerste fase ligt de ontwikkelopgave grotendeels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Tegelijkertijd liggen hier ook kansen: door ruimtelijke kaders te stellen die meer ruimte geven aan werken en wonen, wordt ontwikkeling op termijn aantrekkelijker. Daarmee ontstaat beweging in het gebied. Een goede samenwerking met de eigenaren is cruciaal om deze transformatie in gang te zetten en zo stapsgewijs te bouwen aan een veilige, levendige stationsomgeving.
Tot slot vraagt de inpassing van de brede onderdoorgang om zorgvuldige ontwerpkeuzes om de ecologische waarde van de groene zoom langs het spoor te behouden en versterken.
Zoet Station en onderdoorgang
Het idee van deze variant is deze gefaseerd aan te leggen. Dit betekent dat in de fase 1 de brede onderdoorgang wordt ingepast achter de huidige schoolgebouwen. De hellingen vanuit de onderdoorgang het Laapersveld op moeten direct in beide richtingen afbuigen. In een tweede fase, later in de tijd wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool zijn verplaatst, wordt het station naar het zuiden verplaatst. Met een brede onderdoorgang ontstaat na de verplaatsing van de scholen op termijn de kans om een gelijkwaardige entree van het station te maken aan zowel de Arenaparkzijde als de Laapersveldzijde.
Actieve mobiliteit
De onderdoorgang biedt een veilig alternatief voor de gelijkvloerse spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg voor fietsers en voetgangers uit Hilversum-Zuid en het Laapersveld naar het Arenapark. De onderdoorgang dient als interwijkverbinding en als comfortabele verbindingsroute tussen de twee perrons. Ook leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Arenapark kunnen gebruik maken van deze verbinding. Op deze manier hoeven de leerlingen niet over de spoorwegovergang.
Programma Laapersveld
Een stationsverplaatsing naar het zuiden biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop op het Laapersveld. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woonwerkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Zo kan het Laapersveld een bijdrage leveren aan de opgaven door het toevoegen van werken en wonen in de toekomst. Gebiedsontwikkeling op het Laapersveld biedt kansen voor verdichting op publieke en private kavels en daarmee ook kansen voor kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen zoals de onderdoorgang. Daarnaast speelt het in op de ambitie op de Gooicorridor om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en functiemenging te realiseren. Een plek waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Kansen voor gebiedsontwikkeling nabij het station zullen in deze variant met name liggen op de kavels van OfficesXL en Xebia (en Scildon) en op termijn ook op de kavels van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool.
De gebouwen van de twee laatstgenoemde scholen zouden hergebruikt kunnen worden voor andere functies en eventueel opgetopt (houtbouw) kunnen worden. De gebouwen zijn waarschijnlijk niet 1 op 1 geschikt voor regulier onderwijs omdat de gebouwen speciaal zijn ontworpen naar de specifieke behoefeten van deze doelgroepen. Hergebruik en herbestemming van de gebouwen dient in deze situatie nader onderzocht te worden.
Gemotoriseerd verkeer
Een verplaatsing van het station naar het Laapersveld vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het Laapersveld in samenhang worden bekeken. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens piekmomenten van woon-werkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking en een nadere toelichting van de inprikker is te vinden in bijlage 1. Een aandachtspunt is dat wanneer er meer programma wordt toegevoegd de verkeersdruk op het omliggende wegennet moet worden bestudeerd. Mogelijk moeten ook daar maatregelen worden getroffen.
Groen en water
Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van openbare ruimte wordt meegenomen.
13
Legenda Onderdoorgang Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker Linksaffer eruit
Linksaffer eruit
Fase 1: brede onderdoorgang Voor fase 2: verplaatsen GP en AMGS
Gedurende fase 1: ontwikkelpotentie mix wonen/werken
Inprikker
14
Fase 2: stationsverplaatsing
Zuur Station en onderdoorgang
Met de gefaseerde ontwikkeling wordt de brede onderdoorgang ingepast in de huidige situatie. De brede onderdoorgang komt dan uit op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool en buigt direct in beide richting af langs het spoor. Door een inpassing van de onderdoorgang in de huidige situatie ontstaat er geen aantrekkelijke en sociaalveilige omgeving rondom de onderdoorgang.
Speciaal onderwijs
Een brede onderdoorgang en een verplaatst station hebben beide veel impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool, een deel van hun terrein zal nodig zijn om de hellingen naar de onderdoorgang te maken. Hiermee komen de parkeerplaatsen en buitenspeelvoorzieningen te vervallen, de huidige inrichting van het Laapersveld biedt weinig ruimte om deze goed te compenseren. Hiervoor moet een goed alternatief worden gevonden. Daarnaast zorgt met name een station voor visuele en auditieve afleiding en mogelijk ongewenste interacties tussen passanten en de scholieren. Bij deze variant met de brede onderdoorgang en stationsverplaatsing is het van belang om een nieuwe locatie voor de twee scholen te vinden binnen Hilversum of in de omgeving. Dit is een complexe opgave en er zijn nog geen locaties in beeld, dus de vraag is ook of dit mogelijk is. Een situatie waar het station op deze locatie wordt gesitueerd en de scholen hier blijven is ondenkbaar voor de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool. Ook een situatie met enkel een brede onderdoorgang heeft veel impact op de twee scholen.
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Daarnaast ligt er een opgave voor het creëren van meer kantooroppervlak in Hilversum. In de eerste fase liggen de kansen met name op de plots van OfficesXL en Xebia (en eventueel Scildon). Dit zijn relatief oudere gebouwen, de afschrijftermijn van de gebouwen is eerder bereikt dan die van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool. In de eerste fase ligt de ontwikkelopgave grotendeels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en
de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Dit vraagt om ruimtelijke kaders die ruimte bieden en meer sturend zijn om een prettige en levendige stationsomgeving te verwezenlijken. Later kan op de terreinen van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool eventueel woningbouw worden toegevoegd. Tegelijkertijd moet er voldoende werk/kantoorruimte in het gebied zijn. Dit kan schuren met de wens voor woningbouw t.b.v. de sociale veiligheid. Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment.
Actieve mobiliteit
Verkeersbewegingen van met name fietsers en voetgangers door het Laapersveld nemen toe door het toevoegen van programma in Laapersveld en Arenapark en het aanleggen van een verbinding welke aansluit midden in het Laapersveld. Fietsers en voetgangers die zich nu om het Laapersveld bewegen, zullen dan gebruik maken van het Laapersveld om het Arenapark te bereiken en te verlaten. Aanvullende maatregelen in de verkeerssituatie zijn nodig om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van alle weggebruikers te waarborgen en het verkeer op piekmomenten beter te verdelen.
Gemotoriseerd verkeer
De complexe overweginrichting met verschillende verkeersstromen vereist een lange aankondigingstijd voor het sluiten van de spoorbomen wanneer een trein de overweg kruist. Bij verplaatsing van de perrons kan geen oplossing worden ontworpen die aan de ontwerpvoorschriften van ProRail voldoet zonder aanpassing te doen aan de wegsituatie op de overweg. Het verwijderen van de linksaffer van de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg is een deel van die oplossing (VE-Rapportage Verplaatsing station Hilversum Sportpark, 2025).
Groen en water
De groene zoom langs het spoor dient als ecologische verbinding tussen de stad en het buitengebied (Goois Natuurreservaat). Door een brede onderdoorgang is de groene zoom fors onderbroken. Groene zoom kan samengaan met een onderdoorgang, mits goed ontworpen.
15
2. Stedenbouwkundig Plan Sportpark (2023) brede onderdoorgang + station (in 1 keer) Intro
Variant 2 is een ontwikkeling van de OV-knoop zoals in het Stedenbouwkundig Plan Sportpark (2023), die in één keer aangelegd wordt. De perrons liggen tegen de Diependaalselaan, de brede onderdoorgang komt uit op de as van het Stedenbouwkundig Plan Sportpark. Doordat de brede onderdoorgang met station pas kan worden aangelegd wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere plek hebben gekregen, kan deze variant enkel plaatsvinden op de lange termijn. De mogelijkheid voor herontwikkeling van het hele gebied biedt kansen om een visie voor het gehele Laapersveld op te stellen die optimaal inzet op het verzilveren van de verstedelijkingspotentie van het gebied rond het verplaatste station.
Conclusie
Variant 2 biedt de kans om in één keer een goed ingepast station en een brede onderdoorgang naar het Arenapark te realiseren, zonder beperkingen van het huidige gebruik/programma op het Laapersveld. Dit creëert ruimte voor een volwaardige OV-knoop met tweezijdige toegang, een veilige en comfortabele verbinding voor fietsers en voetgangers en een stevige impuls voor gebiedsontwikkeling op het Laapersveld. Door het grotere ontwikkelgebied kan een toekomstgerichte visie worden neergelegd die ruimte biedt voor verdichting, vergroening en betere aansluiting op de omgeving. Daartegenover staat dat deze variant pas op de lange termijn uitvoerbaar is, omdat de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool eerst verplaatst moeten worden. De plaatsing van de onderdoorgang en het station hebben een grote impact op het speciaal onderwijs, welke niet genegeerd kan worden. Bij een realisatie van het station en onderdoorgang op deze plek is een verplaatsing van het speciaal onderwijs naar een alternatieve locatie daarom van groot belang, maar niet eenvoudig. Ook voor de scholen is het onwenselijk. Er is eerder een bewuste keuze gemaakt deze twee scholen en een kinderdagcentrum (Sherpa de Boemerang) nabij elkaar te plaatsen in de rustige omgeving van het Laapersveld. De timing en haalbaarheid van een eventuele verplaatsing zijn onzeker, wat de voortgang kwetsbaar maakt.
Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente.
16
Om de stationsligging in deze variant mogelijk te maken, is het vereist om de linksafstrook op de overweg Soestdijkerstraatweg richting Laapersweg te verwijderen. Daarmee verliest het Laapersveld een van de twee toegangen tot de wijk. Hierom dient onderzocht te worden of het haalbaar is om een tweede ontsluiting van de wijk te realiseren aan de zuidzijde van de wijk. Deze tweede ontsluiting kan een verbetering zijn op de bereikbaarheid en bijdragen aan de verkeersveiligheid op de rotonde Utrechtseweg-Laapersweg. In bijlage 1 zijn de mogelijkheden toegelicht en schetsmatig uitgewerkt om inzicht te geven in de voor- en nadelen. Het realiseren van sociale veiligheid rond de OVknoop vraagt om levendigheid, ook in de avonden en weekenden. Dat betekent: woningen en functies dicht bij het station en de perrons. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Om een prettige en levendige stationsomgeving te realiseren is een goede samenwerking met eigenaren van private kavels noodzakelijk. Tot slot vraagt de inpassing van de brede onderdoorgang om zorgvuldige ontwerpkeuzes om de ecologische waarde van de groene zoom langs het spoor te behouden en versterken. In deze variant ligt er een grote kans om de groene zoom meer ruimte te geven.
Zoet Station en onderdoorgang
Deze variant wordt in één keer aangelegd. De inpassing van de onderdoorgang en het station kan pas worden verwezenlijkt wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool zijn verplaatst naar een andere locatie binnen Hilversum. Hierdoor ontstaat wel de kans om de onderdoorgang en het station goed in te passen, zonder rekening te hoeven houden met het huidige gebruik. Aan de onderdoorgang en het station kan meer ruimte worden gegeven, de gebouwen kunnen integraal worden meegenomen in de stationsomgeving en de routes ernaartoe kunnen worden geoptimaliseerd. Met een brede onderdoorgang ontstaat de mogelijkheid een gelijkwaardige entree van het station te maken aan zowel de Arenaparkzijde als de Laapersveldzijde. Omdat deze variant pas op de lange termijn kan worden gerealiseerd en omdat er een groter potentieel ontwikkelgebied is, ligt een kans een nieuw verhaal voor het Laapersveld te schrijven. Een visie die ingaat op de potentie van het gebied met een OV-knoop in de toekomst. Er is bijvoorbeeld ruimte voor verdichting (wonen en/of werken), kans om de groene zoom meer ruimte te geven en er kan een betere aanhechting met de wijk ontstaan.
Actieve mobiliteit
De onderdoorgang biedt een veilig alternatief voor de gelijkvloerse spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg voor fietsers en voetgangers uit Hilversum-Zuid en het Laapersveld naar het Arenapark. De onderdoorgang dient als interwijkverbinding en als comfortabele verbindingsroute tussen de twee perrons. Ook leerlingen van het ATC die in de toekomst gaan gymmen in het sportcomplex op het Arenapark kunnen gebruik maken van deze verbinding. Op deze manier hoeven de leerlingen niet over de spoorwegovergang.
Programma Laapersveld
Een stationsverplaatsing naar het zuiden biedt kansen voor gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop op het Laapersveld. Er liggen kansen voor meer ‘stadse’ woonwerkmilieus rondom OV-knooppunten door middel van meervoudig ruimtegebruik (Omgevingsvisie Hilversum 2040, 2024). Zo kan het Laapersveld een bijdrage leveren aan de opgaven door het toevoegen van werken en wonen in de toekomst. Gebiedsontwikkeling op het Laapersveld biedt kansen voor verdichting op publieke en private kavels en daarmee ook kansen voor kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen zoals de onderdoorgang. Daarnaast speelt het in op de ambitie op de Gooicorridor om sterke en aantrekkelijke OV-knooppunten te ontwikkelen door rondom de stations te verdichten en
functiemenging te realiseren. Een plek waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Kansen voor gebiedsontwikkeling nabij het station zullen in deze variant met name liggen op de kavels van OfficesXL, Xebia, Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Smidtschool. De gebouwen van de twee laatstgenoemde scholen zouden hergebruikt kunnen worden voor andere functies en eventueel opgetopt (houtbouw) kunnen worden. De gebouwen zijn waarschijnlijk niet 1 op 1 geschikt voor regulier onderwijs omdat de gebouwen speciaal zijn ontworpen naar de specifieke behoefeten van deze doelgroepen. Hergebruik en herbestemming van de gebouwen dient in deze situatie nader onderzocht te worden.
Gemotoriseerd verkeer
Een verplaatsing van het station naar het Laapersveld vraagt om een bredere mobiliteitsaanpak waarbij de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het Laapersveld in samenhang worden bekeken. Een inprikker voor autoverkeer aan de zuidzijde van het gebied kan uitkomst bieden om het verkeer beter te verdelen in het gebied. Tijdens piekmomenten van woon-werkverkeer, schoolverkeer en stationsverkeer is de afwikkeling van verkeer niet enkel meer afhankelijk van 1 ontsluitingsweg, zoals dat nu is. De inprikker kan worden ingepast op de Diependaalselaan ter hoogte van het huidige fietspad of op de Utrechtseweg. Voor een aansluiting op de Utrechtseweg moet er ruimte worden gezocht op private kavels. Een studie naar de inpassing en werking (mag niet dienen als sluiproute) van de inprikker moet nog worden verricht. Een voorbeeld uitwerking en een nadere toelichting van de inprikker is te vinden in bijlage 1. Een aandachtspunt is dat wanneer er meer programma wordt toegevoegd de verkeersdruk op het omliggende wegennet moet worden bestudeerd. Mogelijk moeten ook daar maatregelen worden getroffen.
Groen en water
Het potentiële ontwikkelgebied van deze variant ligt met name langs de groene zoom (kavels van OfficesXL, Xebia, Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Smidtschool). Er liggen kansen om de groene zoom meer ruimte te geven bij nieuwe gebiedsontwikkeling. Bij gebiedsontwikkeling op het Laapersveld is het uitgangspunt dat de wateropgave en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte wordt meegenomen. 17
Legenda Onderdoorgang Perrons Routes langzaamverkeer Vervolg routes langzaam verkeer Kavels werkprogramma Kavels schoolprogramma Inprikker Linksaffer eruit
Linksaffer eruit
Langzaamverkeersroutes door Laapersveld Op termijn: verplaatsen GP en AMGS
Potentieel groter ontwikkelgebied
Ontwikkelpotentie mix wonen/werken
Inprikker
18
Nadat scholen zijn verplaatst: in één keer brede onderdoorgang & stationsverplaatsing
Zuur Station en onderdoorgang
In deze variant worden de onderdoorgang en het verplaatste station in één keer ontwikkeld. Dit kan pas worden verwezenlijkt wanneer er voor de gebruikers van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere locatie gevonden is, of wanneer de gebouwen zijn afgeschreven en toe zijn aan vervanging. Een dergelijk plan vereist besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. In alle gevallen zal de ontwikkeling van het station en de onderdoorgang moeten wachten op de verplaatsing van de gebruikers van de scholen, dit kan mogelijk lang duren en is later dan de ontwikkelingen op Arenapark zullen starten.
Speciaal onderwijs
Het ontwikkelvraagstuk ligt deels bij private partijen, op kavels met meerdere eigenaren. Deze eigenaren maken hun eigen afwegingen, waarbij het behoud en de verhuur van de huidige kantoren een reële optie blijft. Dat maakt de uitvoerbaarheid van het gewenste programma kwetsbaar. Dit vraagt om ruimtelijke kaders die ruimte bieden en meer sturend zijn om een prettige en levendige stationsomgeving te verwezenlijken. Daarnaast betreft het een visie voor de lange termijn (rug recht houden) en met veel afhankelijkheden. Daar staat tegenover dat veel huidige bewoners geen voorstander van een toename van drukte en verdichting in hun wijk. Ze waarderen de rust, ruimte en het groene karakter op dit moment.
Een brede onderdoorgang en een verplaatst station hebben beide veel impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool, een deel van hun terrein zal nodig zijn om de hellingen naar de onderdoorgang te maken. Hiermee komen de parkeerplaatsen en buitenspeelvoorzieningen te vervallen, de huidige inrichting van het Laapersveld biedt weinig ruimte om deze goed te compenseren. Hiervoor moet een goed alternatief worden gevonden. Daarnaast zorgt met name een station voor visuele en auditieve afleiding en mogelijk ongewenste interacties tussen passanten en de scholieren.
Actieve mobiliteit
Bij deze variant met de brede onderdoorgang en stationsverplaatsing is het van belang om een nieuwe locatie voor de twee scholen te vinden binnen Hilversum of in de omgeving. Dit is een complexe opgave en er zijn nog geen locaties in beeld, dus de vraag is ook of dit mogelijk is. Een situatie waar het station op deze locatie wordt gesitueerd en de scholen hier blijven is ondenkbaar voor de Gooise Praktijkschool en Annie M.G. Schmidtschool. Ook een situatie met enkel een brede onderdoorgang heeft veel impact op de twee scholen.
Gemotoriseerd verkeer
Programma Laapersveld
Om de sociale veiligheid op de perrons en rondom de OV-knoop te waarborgen is het wenselijk om woningbouwprogramma toe te voegen nabij het station. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Daarnaast ligt er een opgave voor het creëren van meer kantooroppervlak in Hilversum. Daarvoor liggen de kansen op de kavels van OfficesXL, Xebia, Scildon, Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Smidtschool.
Verkeersbewegingen van met name fietsers en voetgangers door het Laapersveld nemen toe door het toevoegen van programma in Laapersveld en Arenapark en het aanleggen van een verbinding welke aansluit midden in het Laapersveld. Fietsers en voetgangers die zich nu om het Laapersveld bewegen, zullen dan gebruik maken van het Laapersveld om het Arenapark te bereiken en te verlaten. Aanvullende maatregelen in de verkeerssituatie zijn nodig om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van alle weggebruikers te waarborgen en het verkeer op piekmomenten beter te verdelen. De huidige overweginrichting met linksafstrook richting de Laapersweg is niet houdbaar in combinatie met een stationsverplaatsing, vanwege de langere aankondigingstijd voor het sluiten van de spoorbomen wanneer een trein de overweg kruist. Bij verplaatsing van de perrons is er geen oplossing voor de overweg die aan de ontwerpvoorschriften van ProRail voldoet. Het verwijderen van de linksafstrook is een vereiste voor het verplaatsen van het station (VE-Rapportage Verplaatsing station Hilversum Sportpark, 2025).
Groen en water
De groene zoom langs het spoor dient als ecologische verbinding tussen de stad en het buitengebied (Goois Natuurreservaat). Door een brede onderdoorgang is de groene zoom fors onderbroken. In deze variant liggen er kansen om de groene zoom meer ruimte te geven door gebiedsontwikkeling van de aangrenzende kavels. Groene zoom kan samengaan met een onderdoorgang, mits goed ontworpen.
19
3. Smalle onderdoorgang + station a. Station met perrontunnel + fietsonderdoorgang Intro
Deze variant gaat uit van een gefaseerde aanleg van een smalle onderdoorgang en een stationsverplaatsing naar het Laapersveld. De smalle onderdoorgang ligt ter hoogte van het ATC-terrein. Het oostelijke perron ligt tegen de Diependaalselaan het westelijke perron ligt verschoven en centraal op het Laapersveld. De smalle onderdoorgang dient als interwijkverbinding voor fietsers en voetgangers. Voor de verbinding tussen de perrons wordt een perrontunnel aangelegd. Deze dient enkel voor voetgangers. De gefaseerde ontwikkeling betekent dat in fase 1 de onderdoorgang wordt aangelegd en later in fase 2 het station wordt verplaatst. De onderdoorgang moet deels op het ATC-terrein worden ingepast. Het station wordt pas verplaatst wanneer de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere plek in Hilversum of in de omgeving hebben gekregen.
Conclusie
Variant 3a kent een gefaseerde aanpak waarbij eerst een smalle onderdoorgang wordt gerealiseerd ter hoogte van het ATC-terrein en pas later het station wordt verplaatst, zodra de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool elders zijn gehuisvest. Dit biedt in de eerste fase een veilige en comfortabele verbinding voor fietsers en voetgangers zonder directe impact op het speciaal onderwijs. De verplaatsing van het station naar het zuiden biedt op termijn kansen voor verdichting en verbetering van de mobiliteitsstructuur op het Laapersveld. Daartegenover staat dat deze variant een ruimtelijk complexe situatie oplevert met aanzienlijke impact op het Laapersveld. Het westelijke perron ligt midden in het gebied en er zijn twee afzonderlijke tunnels: een onderdoorgang voor langzaam verkeer en een perrontunnel voor voetgangers. Deze opdeling van stromen bemoeilijkt het waarborgen van sociale veiligheid, zeker in de avonduren wanneer er minder toezicht is. Daarnaast beperkt de inpassing van de onderdoorgang op het terrein van het ATC de ruimte daar, terwijl de school de ruimte op haar kavel zelf hard nodig heeft voor het pauzeverblijf van de leerlingen en mogelijke ontwikkelwensen richting de toekomst. Bij een volledige stationsverplaatsing is een alternatieve locatie voor de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G.
Schmidtschool wenselijk vanwege hun kwetsbare doelgroep en het risico op visuele en auditieve afleiding en kans op ongewenste interacties. Verplaatsing van de scholen vereist een goed alternatief, besluitvorming en investeringsbereidheid bij de gemeente. 20
Daarnaast moet de linksafstrook vanaf de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg worden verwijderd omdat deze de overweg te complex maakt en de aankondiging van de treinen op de overweg met deze perron ligging te lang is. Een ontsluiting door middel van een inprikker (zie bijlage 1) aan de zuidzijde van het Laapersveld is in aanvulling hierop noodzakelijk. Het realiseren van sociale veiligheid rond de OVknoop vraagt om levendigheid, ook in de avonden en weekenden. Dat betekent: woningen en functies dicht bij het station en de perrons. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Om een prettige en levendige stationsomgeving te realiseren is een goede samenwerking met eigenaren van private kavels noodzakelijk. Positief is dat de groene zoom slechts beperkt wordt onderbroken en, mits goed ontworpen, behouden kan blijven als ecologische verbinding.
a.
b. Smalle onderdoorgang (recht) + station Intro
Deze variant is een gefaseerde aanleg van een smalle rechte onderdoorgang en een stationsverplaatsing naar het Laapersveld. De smalle (rechte) onderdoorgang ligt zo noordelijk mogelijk in de oost-westas van het Sportpark en buigt op het Laapersveld direct af in noordelijke richting. De perrons liggen tegen de Diependaalselaan. De smalle (rechte) onderdoorgang dient als interwijkverbinding voor fietsers en voetgangers en als verbinding tussen de perrons. De gefaseerde ontwikkeling betekent dat in fase 1 de onderdoorgang wordt aangelegd en later in fase 2 het station wordt verplaatst. De onderdoorgang moet worden ingepast achter de Gooise Praktijkschool. Mogelijk is een deel van het terrein van deze school nodig voor de inpassing. Het station wordt pas verplaatst wanneer de gebruikers van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool een andere plek in Hilversum hebben gekregen.
Daarnaast geldt ook hier dat de linksafstrook van de Soestdijkerstraatweg naar de Laapersweg moet worden verwijderd, en dat een nieuwe inprikker (zie bijlage 1) aan de zuidzijde van het Laapersveld gewenst is voor een goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Het realiseren van sociale veiligheid rond de OVknoop vraagt om levendigheid, ook in de avonden en weekenden. Dat betekent: woningen en functies dicht bij het station en de perrons. Ook om deze reden is de verplaatsing van het speciaal onderwijs van belang voor de stationsontwikkeling. Om een prettige en levendige stationsomgeving te realiseren is een goede samenwerking met eigenaren van private kavels noodzakelijk. Een positief punt is dat de groene zoom langs het spoor in deze variant slechts beperkt wordt aangetast en, mits goed ontworpen, onderdeel kan blijven van de ecologische structuur.
Conclusie
Variant 3b combineert een smalle, recht aangelegde onderdoorgang met een latere verplaatsing van het station naar het Laapersveld. De onderdoorgang sluit aan op de as van het Sportpark en buigt direct af naar het noorden, waardoor deze verkeersstromen bundelt en relatief weinig ruimte inneemt. Hierdoor is er in de eerste fase minder impact op het terrein van de Gooise Praktijkschool en de Annie M.G. Schmidtschool, die daardoor voorlopig kunnen blijven. Tegelijkertijd ontstaat er in de toekomst ruimte voor een tweezijdig ontsloten station en verdichting en programmatische ontwikkeling op het Laapersveld, die kan bijdragen aan de woningbouwopgave, de ruimtevraag naar werkruimte en een mobiliteitsverbetering.