Bijlage 1. Stedenbouwkundig plan Sportpark

42

3

foto: Carsten Ingemann

bron:Lola

bron:Henning Larsen

Nadrukkelijk vormgegeven elementen en onopvallende sportaanleidingen in het groen

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

43

LEVENDIGE GEMENGDE BUURT

Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

44

3

3.2 Perspectief van oost naar west met buurt/stationsplein als bruisend hart van Arenapark

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

45

Het nieuwe Arenapark transformeert van een kantorenpark met onderwijs en sportvoorzieningen naar een levendige en gemengde woon-werkbuurt waar ook op andere vlakken veel te beleven valt. Het gebied wordt grotendeels autovrij en toch vanuit alle richtingen makkelijk bereikbaar, onder meer vanaf het (verplaatste) station en een nieuwe spooronderdoorgang tussen het Arenapark en het Laapersveld. Het gebied krijgt veel nieuwe functies en voorzieningen, en er komen meer mensen om te wonen, werken of te ontspannen. Met de vele voorzieningen in de buurt en de vele mogelijkheden voor samenkomen en ontmoeten, sluit het plan niet alleen veel beter aan bij de cultuurhistorie en de principes van Hilversum als tuinstad, maar ook bij de Woonvisie en het Integraal Veiligheidsplan van Hilversum. Het buurtplein/stationsplein vormt het hart en de centrale ontmoetingsplek van het nieuwe Arenapark; hier komt alles samen. Het is daarmee ook de ideale locatie voor Station Hilversum Sportpark en de mobiliteitshub waar mensen van vervoersmiddel kunnen wisselen. Het plein heeft naast enkele winkels of blurring formules (zoals een sportwinkel & een gym of een café waar fietsreparaties plaatsvinden), ook kleinschalige horeca en andere stedelijke voorzieningen. Het nieuwe sportcomplex is de trekpleister in dit gebied.

Het buurtplein/stationsplein vormt samen met een assenkruis van langzaam-verkeersroutes de ruggengraat van het nieuwe Arenapark. Aangrenzend aan deze hoofdassen liggen halfopen bouwblokken met een combinatie van wonen, werken en voorzieningen, en toegankelijke binnenhoven. De toegangsweg hieromheen met de fietsroutes, de hoofdassen, de kleinere looproutes, de binnenhoven en het overal aanwezige landschap vormen samen de basis voor de openbare ruimte en zijn noodzakelijk voor de woon-werkkwaliteit in het gebied. Het Arenapark krijgt een internationale school. Bij het buurtplein en de onderdoorgang komt een hotel en het grote integrale sportcomplex krijgt een zwembad. De bestaande activiteiten van de Dudok Arena worden in dit complex ondergebracht. De scholen op het nieuwe Arenapark en het Laapersveld gaan deze centrale sportvoorziening gebruiken. Daarnaast komt er een hal voor action sports. Kleinschalige wijkvoorzieningen zoals een supermarkt, fietsenmaker, buurtcentrum, huisartsenpraktijk, apotheek en tandartsenpraktijk worden – net als de onderwijsvoorzieningen – verspreid over het gebied gevestigd. Kleinere bedrijven, waaronder makers, zzp’ers, bureaus en start-ups, zijn overal in de buurt welkom. Daarnaast dragen voorzieningen voor de circulaire economie bij aan de levendigheid van de buurt.

Vlakbij de zuidelijke toegang is ruimte voor een voedselhub, een goederenhub, een lokaal maakcentrum en een kleine hub voor stadslogistiek. Onderzocht wordt de mogelijkheid voor stadslandbouw en/of moestuinen op het dak van het grote multifunctionele sportgebouw. De ruimte voor bebouwing wordt optimaal benut door verschillende functies, zoals wonen, werken, parkeermogelijkheden en voorzieningen, te stapelen en flexibiliteit en dubbelgebruik van functies te stimuleren. Dankzij alle nieuwe gebruikers zijn er mogelijkheden voor kleinschalige commerciële en maatschappelijke voorzieningen, onder andere in de plinten van de gebouwen rond het buurtplein en langs de hoofdassen Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

van het plan. In combinatie met de woningen en bedrijven zijn er op elk moment van de dag mensen, wat ontmoeting stimuleert en bijdraagt aan sociale veiligheid. Er is ook ruimte voor de expressie van cultuur – zoals theater, dans, zang en meer in bijvoorbeeld de aula van de school of in de sporthal – en voor ‘plug-ins’ en ‘hackable spaces’; openbare ruimtes en ruimtes in gebouwen met flexibele inrichtingsmogelijkheden waar gebruikers elkaar kunnen ontmoeten of gezamenlijk ergens aan kunnen werken. Denk aan ruimte voor een pop-up sportevenement, een tijdelijke foodtruck, een commerciële installatie, een culturele installatie of buitenwerkplekken met stroomvoorziening. Deze ruimtes zijn langs aantrekkelijke routes in het gebied te vinden, zowel in de openbare ruimte als in de plinten van gebouwen. Deze plekken kunnen gedurende kortere of langere tijd door allerlei partijen worden gebruikt en dragen bij aan voortdurende ‘placemaking’ in het gebied. De bijzondere ontstaansgeschiedenis van het Arenapark (Sportpark) blijft op verschillende manieren voelbaar. Monumenten en historisch waardevolle gebouwen zoals de tribune en het kantoor van de drafbaan, blijven behouden en krijgen indien mogelijk publieke functies (‘preservation by development’). De monumentale sporttribune van Dudok blijft een belangrijke herinnering aan de sporthistorie.

De voormalige renbaan in het gebied en de sportvelden zijn al grotendeels verdwenen. Voor wie de geschiedenis kent, zijn alleen de rechte stukken nog herkenbaar in de hoofdstructuur van het nieuwe Arenapark. Andere manieren om in de inrichting van het gebied naar deze historie te verwijzen, worden onderzocht. De heidebeplanting en boomsoorten van natuurgebied Laapersheide krijgen een plek in het landschapsontwerp van het nieuwe Arenapark. De geschiedenis van de sportvelden vormt de inspiratie voor het sportieve karakter van het gebied. Het plan biedt ook de mogelijkheid om bestaande gebouwen om te bouwen, uit te breiden of opnieuw te ontwikkelen om zo beter in te kunnen spelen op de mogelijkheden van het nieuwe Arenapark. Zo verandert het totale gebied van gesloten kantorenpark naar een levendige gemengde buurt. Het nieuwe Arenapark krijgt uiteindelijk een centrumfunctie voor alle delen van Hilversum Zuidoost, de rest van Hilversum en de regio. Andersom kunnen bewoners van het nieuwe Arenapark gebruikmaken van voorzieningen in de omgeving, zoals het prachtige Laaperspark en het ziekenhuis Tergooi MC.

46

3

bron: Hardel Lebihan

bron: B+B

bron: Vividvision

Hier is veel te beleven, alles ligt op loopafstand

DE HELE DAG DOOR IETS TE DOEN OP ARENAPARK; VERSCHILLEND PROGRAMMA MET VERSCHILLENDE PIEKEN

9.00

9.00

12.00

15.00

LEVEN SPORTEN & BEWEGEN REIZEN KANTOORACTIVITEIT

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

18.00

21.00

00.00

ONDERWIJS EVENEMENTEN ETEN & DRINKEN WINKELS

Beoogde hotspots in het gebied, met concentratie van voorzieningen en reuring rond buurtplein/stationsplein, skateplein en de oost-west as. De action sports hal genereert waarschijnlijk een actieve community die gebruik maakt van ruimtes in en om het gebouw

47

LANDSCHAP VOOR MENS EN NATUUR

Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

48

3

3.3 Zicht vanaf oostzijde groene hart, richting Internationale School, action sports hal en spoor: veel ruimte voor landschapsbeleving, sport, ontspanning en informele ontmoeting

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

49

Het Arenapark heeft in de ontwikkelingen van de afgelopen 100 jaar de verbinding met het originele landschap nooit helemaal verloren. In het SP wordt de ontwikkeling van nieuwe bebouwing gecombineerd met investeringen in het landschap voor versterking van leefklimaat, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Met veel groen in de buurt sluit het plan beter aan bij de principes van de tuinstad zoals die elders in Hilversum zijn toegepast. De huidige verbinding met natuurgebied Laapersheide wordt versterkt. De openbare ruimte wordt zo veel mogelijk onverhard. Hier komt begroeiing, een wadi (een groene greppel die als opslag van regenwater kan dienen) of een waterpartij, tenzij er goede argumenten zijn om dit oppervlak niet in te zetten voor de natuur of het klimaat. Dat geldt bijvoorbeeld voor een voetpad, een rijbaan voor nood- en hulpdiensten of een sportveldje. Deze ruimte wordt met zorg ingericht voor mensen, planten en dieren. Door verbetering van het natuurnetwerk en de veelzijdigheid ervan, ontstaat een aantrekkelijk landschap dat aansluit bij de begroeiing van natuurgebied Laapersheide en de tuinen en parken van Hilversum. Bij de natuurinclusieve inrichting wordt ook de bebouwing betrokken, met groene gevels, begroeide daken en terrassen. Ook de binnenhofjes van bouwblokken en de doorgangen er naartoe worden zoveel mogelijk groen.

Daarnaast komen er nieuwe en betere ecologische verbindingen naar de omgeving. Biodiversiteit

Het nieuwe Arenapark is verbonden met het heidelandschap aan de zuidzijde en de Hilversumse stadsparken, plantsoenen en tuinen aan de noord- en westzijde. Om de biodiversiteit te versterken worden deze leefgebieden van dieren en planten via het Arenapark met elkaar verbonden. Het heidelandschap van de Laapersheide wordt aan de zuidkant van het nieuwe Arenapark en langs de spoorlijn doorgezet, terwijl aan de stadszijde aansluiting wordt gezocht bij de tuinen en parken aan de noord- en westzijde. Spoorzone als ecologische corridor

De beide zijden van het spoor vormen een ecologische verbinding die vanaf natuurgebied Laapersheide dwars door Hilversum snijdt. Het is een belangrijke ecologische verbinding in het Programma Groen Hilversum 2040. Het spoor is niet alleen voor mensen een toegangsroute (per trein, bus, fiets en te voet), maar vormt ook voor dieren een belangrijke route in de stad. Het SP voor het nieuwe Arenapark maakt gebruik van de kracht van dit stuk natuur en deze verbinding door het landschap aan beide zijden van het spoor tot aan de bebouwing door te trekken. Aantrekkelijke loop- en fietsroutes, verbindingen voor dieren

Door wandel- en fietspaden aan te leggen in een parkachtige omgeving ontstaan aantrekkelijke routes waar de natuur altijd dichtbij is. Daaronder bevinden zich – in lijn met de nota Klimaatbestendige Nieuwbouw – ook schaduwrijke routes. Door opwarming van de aarde is het steeds belangrijker dat er op hete momenten voldoende van dergelijke schaduwrijke routes zijn. De hoofdroutes voor voetgangers vormen de ruggengraat van een netwerk van paden en plekken met ruimte voor sport, ontmoeten en ontspannen. Fietsers zijn hier te gast. Deze routes voeren door een omgeving waar ook dieren Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

wonen. Bomen, heesters, en sloten en vijvertjes dienen als doorgangsroutes voor verschillende diersoorten. Omdat deze routes niet alleen langs het spoor, maar ook haaks daarop lopen, ontstaat een netwerk van verbindingen. Dit netwerk versterkt het ecosysteem in dit gebied. De brede spooronderdoorgang dient nog eens als een goede verbinding tussen de wijken aan weerszijden van het spoor. Middengebied rond Nike campus en atletiekbaan

Het gebied in het midden van het nieuwe Arenapark – in en rond de Nike-campus – bestaat uit een aantal min of meer aaneengesloten openbare ruimtes, pleintjes en parkgebieden. Dankzij de atletiekbaan, de monumentale tribune en de herinnering aan de vroegere renbaan, is er een sterke link naar het sportieve verleden. Met lagere bebouwing en meer ruimte tussen de gebouwen krijgt het landschap hier trekken van een stadspark, waar ook veel sportmogelijkheden zijn. Tussen de nieuwbouw en bestaande gebouwen van de Nike-campus is ruimte voor sport, ontmoeting en ontspanning. Elk van de vier gebouwen heeft een andere sportvoorziening die voor iedereen toegankelijk is. Het midfield van de Nikecampus blijft strak gemaaid en bereikbaar, terwijl langs de randen lage heesters worden toegevoegd voor de biodiversiteit. Het resterende deel van de openbare ruimte van het nieuwe Arenapark wordt ingericht als natuurlijk landschap en overgang van heide naar tuin- en parkbiotoop. Uitzondering zijn het stationsplein – dat ook een buurtplein wordt – en het skatepark, die grotendeels verhard zijn. De paden en sportveldjes gaan zoveel mogelijk op in het groen, met respect voor de natuur. Zicht op Arenapark vanaf Laapersheide

Het is de bedoeling dat de stad vanuit de omliggende natuurgebieden zo min mogelijk zichtbaar is. Dit betekent dat zoveel mogelijk wordt voorkomen dat gebouwen boven de boomtoppen zichtbaar zijn. Het SP zet in op het planten van een rij hogere bomen aan de zuidzijde van de Diependaalselaan. Wanneer ze volgroeid zijn, gaat bebouwing tot 25 meter achter de bomen verscholen. Met bouwhoogten tot 35 meter kan er op sommige plekken bebouwing zichtbaar zijn. Voor een goede inpassing van de gebouwen worden in het beeldkwaliteitsplan en de kavelpaspoorten speciale richtlijnen vastgelegd. Klimaatadaptatie

Met de inrichting van het Arenapark en het vele groen ontstaat ruimte voor ecologie en biodiversiteit, én voor klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie – het voorbereiden op de verandering van het klimaat – draait om het verminderen van hitte, droogte, wateroverlast en overstromingsgevaar. Extreme weersomstandigheden komen steeds vaker voor. Om hevige neerslag en erge droogte aan te kunnen, wordt het nieuwe Arenapark hemelwaterneutraal. Op het Arenapark komen buffers in de openbare ruimte die hemelwater opvangen en opslaan. Zo wordt het water langer vast gehouden in het gebied. Ook in gebouwen wordt water gebufferd. Het nieuwe Arenapark wordt zo een klimaatbestendige wijk waarin de gebouwen, de wind, het water en de begroeiing helpen om hittestress tegen te gaan. De vorm en de plaats van de gebouwen maakt stedelijke ventilatie mogelijk waardoor de hitte niet blijft hangen. De rijke beplanting draagt bij aan microklimaten die verkoeling en schaduw bieden als het heet is, en voor beschutting zorgen bij harde wind.

50

3

bron: citymakers

bron: VORM

foto: nbnl

Landschap met ruimte voor sport en openbare ruimte met ruimte voor landschap

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

51

MOBILITEIT VAN DE TOEKOMST

Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

52

3

3.4 Zicht van Laapersveld naar buurtplein/ stationsplein: de brede onderdoorgang vormt een landschappelijke verbinding tussen Laapersveld en Arenapark. Het integraal sportcomplex aan het buurtplein/ stationsplein is duidelijk herkenbaar.

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

53

LOKALE EN REGIONALE BEREIKBAARHEID VAN STATION EN MOBILITEITSHUB

Verplaatsen station en ontwikkeling mobiliteitshub

Het bouwen van circa 850-900 woningen, 70.000 m2 bedrijfsruimte en circa 43.000 m2 voorzieningen vraagt om een passend plan voor de bereikbaarheid van het gebied. De huidige toegangswegen voor auto’s vanaf de Diependaalselaan en het Oostereind lopen tegen grenzen aan. De huidige locatie van Station Hilversum Sportpark bij de kruising van het spoor en de Soestdijkerstraatweg zorgt voor verkeersonveilige situaties door overstekende voetgangers. Ook zijn de loop- en fietsroutes tussen Station Hilversum Sportpark en de bestemmingen op het Arenapark vanwege inrichting en sociale veiligheid aan verbetering toe. Hierdoor voelen de afstanden tot de verschillende bestemmingen momenteel groter dan ze in werkelijkheid zijn. Zie voor analyse en advies de separate bijlagen ‘OV Knoop Hilversum Sportpark - Handelingsperspectief, Goudappel (januari 2022)’ en ‘Koersdocument Mobiliteit Hilversum Arenapark, Goudappel (juni 2022)

Hilversum heeft drie OV-knooppunten: de stations Hilversum Media Park, Hilversum en Hilversum Sportpark. De ontwikkeling van het Arenapark – met een brede onderdoorgang als verbinding met het Laapersveld en in de toekomst een verplaatst station – biedt de mogelijkheid om de mobiliteit te verbeteren. Hierbij ligt de focus op lopen, fietsen en het openbaar vervoer én de overgang van eigen vervoersmiddelen naar het gebruik van deelvervoer (op basis van het STOMP-principe, zie afbeelding op p.53). Een mobiliteitshub bij het station biedt de keus uit alle mogelijke vervoersopties, al dan niet in combinatie met het OV. Denk naast de OV-fiets, scooters, auto’s en andere vervoersmiddelen ook aan voorzieningen zoals een pakketpunt, fietsenmaker en horeca waar mensen met hun laptop kunnen werken. Met deze overstapmogelijkheden en voorzieningen speelt het knooppunt helemaal in op de mobiliteitsbehoefte van verschillende gebruikers. Met het verbeteren van de wandel- en fietsverbindingen naar de omgeving, en het verleggen van de busroutes op het Arenapark, zijn er voldoende mogelijkheden om het gebied ook zonder eigen auto te bereiken. Dit kan grote invloed hebben op het aantal auto’s op het Arenapark. Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

Hoofdopzet voor de ontsluiting van Arenapark

Voor een veilige verkeerssituatie op het Arenapark komen er zoveel mogelijk vrijliggende voetpaden, gescheiden van fietsers en bussen. Voor auto’s komt er een zo kort mogelijke route naar de parkeervoorzieningen. De hoofdroute die van en naar het Arenapark leidt, wordt op enkele plaatsen door meerdere weggebruikers gedeeld. Daar geldt dat de fietser op één staat, daarna volgt het openbaar vervoer. Het transportvervoer staat op nummer drie en de auto sluit dit rijtje af. Voor de veiligheid van fietsers wordt de hoofdroute een erftoegangsweg waar een maximumsnelheid van 30 km per uur geldt en komen er fietssuggestiestroken. Om de kwaliteit van het gebied voor voetgangers, fietsers en sporters te garanderen, worden venstertijden ingevoerd waarop logistiek verkeer, zoals vrachtwagens, welkom zijn. Om het effect van vrachtverkeer op het Arenapark te beperken, komen er centrale hubs. Op deze plek worden goederen afgeleverd waarna kleine elektrische voertuigen ze naar de eindbestemming brengen. Bij retourgoederen geven de elektrische voertuigen deze af bij de hub waarna vrachtverkeer de goederen weer ophaalt. Alle bovengenoemde maatregelen bieden de mogelijkheid om van het nieuwe Arenapark en de omgeving een aantrekkelijk autoluw gebied te maken waarvan het centrale deel autovrij is. Verbeteren agglomeratiekracht

De realisatie van een aanzienlijk en gemengde programma met wonen, werken en voorzieningen biedt veel bestemmingen op loopafstand van het station. Dit resulteert op verschillende momenten en in verschillende richtingen in toename van het aantal reizigers met het OV en een hogere vervoerswaarde van het knooppunt. Dit leidt in de toekomst mogelijk tot betere verbindingen met Amsterdam, Utrecht en de regio. De ontwikkeling draagt zo bij aan agglomeratiekracht van de regio en een slim en duurzaam stedelijk netwerk tussen Utrecht en Amsterdam. Voetgangers en fietsers

Voetgangers zijn de belangrijkste gebruikers van het gebied. Er is een fijnmazig netwerk van sociaal veilige en aantrekkelijke wandelboulevards, zijpaden en informele olifantenpaadjes naar allerlei verschillende bestemmingen. Het knooppunt wordt bij verplaatsing versterkt door een royale interwijkverbinding onder het spoor, soepele overstap- en stallingsmogelijkheden en aantrekkelijke fietsverbindingen. Het Arenapark draagt straks bij aan het stedelijk en regionaal fietsnetwerk met doorgaande fietsroutes langs het spoor tussen de binnenstad en de Laapersheide. Op het nieuwe Arenapark komen aparte fietspaden en een erfontsluitingsweg waar voertuigen te gast zijn. Alle fietsparkeerplaatsen zijn vanaf deze hoofdroute bereikbaar. Fietsen worden inpandig geparkeerd, waarbij mogelijk dubbelgebruik van stallingen in de verdere uitwerking wordt onderzocht. Openbaar vervoer

Station Hilversum Sportpark wordt naar het zuiden verplaatst en de busroute naar het westen verlegd. Bussen rijden in twee richtingen en stoppen op drie plekken, waarvan de halte bij het station ter hoogte van de onderdoorgang nieuw is. Met een ligging direct aan het station en vlakbij de snelweg A27 zijn er ook goede mogelijkheden voor een mobiliteitshub met voorzieningen.

54

3

bron: Lola foto: Erwin van Amstel

bron: Effekt and Karres+Brands

Voorrang voor lopen, fietsen en openbaar vervoer, daarna deelmobiliteit en eigen auto’s

Logistiek en logistieke hubs

Vrachtwagens en bestelbusjes komen het Arenapark op via een van de toegangswegen. Uiteindelijk is het de bedoeling om zoveel mogelijk goederenverkeer in een hub bij de zuidelijke entree op te vangen, waarna alle spullen met kleinere emissievrije voertuigen – zonder uitstoot van schadelijke stoffen – door het gebied worden verspreid en opgehaald. Naast de logistieke hubs is hier ook ruimte voor de hubs voor de circulaire economie – bijvoorbeeld voor afval/recycling – en een maakcentrum, zoals een repair café. De locatie tussen de snelweg en het centrum maakt het Arenapark in principe ook kansrijk voor een nader te onderzoeken goederenhub die de stad bedient. Hier kan opslag en overslag naar kleinere voertuigen plaatsvinden, zodat er minder goederenverkeer in het centrum rijdt. Autobereikbaarheid en parkeren

De auto blijft belangrijk voor de bereikbaarheid van het Arenapark. Er zijn twee toegangswegen, vanaf het Oostereind en vanaf de Diependaalselaan. De bereikbaarheid via trein, bus en fiets maakt het mogelijk om lage parkeernormen te hanteren en in te zetten op deelmobiliteit. Dat zal worden uitgewerkt in een mobiliteitsplan. Voor de gebiedsontwikkeling wordt uitgegaan van het dan geldende parkeerbeleid. We gaan er vanuit dat voor de hele gebiedsontwikkeling de norm voor OV-knooppunten gaat gelden. Het station is voor Kiss & Ride bereikbaar.

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

STOMP staat voor Stappen, Trappen, OV, MaaS en Privé-auto Bij het STOMP-principe geven we de S de meeste prioriteit, gevolgd door de T, de O, de M en dan pas de P. Zo vormt de mens het startpunt. (tekst: CROW)

55

INCLUSIEVE ECONOMISCHE MOTOR

3.5 Zicht vanaf het skateplein westwaarts: rond deze belangrijke ontmoetingsplaats wordt gewerkt, gemaakt en gewoond Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

56

3

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

57

Het SP is er op gericht om het Arenapark in de komende 10-15 jaar te veranderen in een divers, inclusief en toekomstbestendig economisch ecosysteem dat veel banen oplevert. Hiermee volgen we het tuinstadprincipe dat er in de buurt voor iedereen ruimte is om mee te doen. Het Arenapark wordt daarvoor ontwikkeld tot innovatiedistrict met een focus op sport, gezondheid en onderwijs. Media & ICT horen hier tegenwoordig bij om een echte ‘capital of sport and innovation’ te realiseren. Dit geldt zeker in dé Mediastad van Nederland. Een goede mix van woon- en werkmogelijkheden en hoogwaardige voorzieningen zorgt voor ontmoeting, interactie en vernieuwing. Het uitgangspunt is een helder profiel van een aantrekkelijke locatie waar bewoners en bedrijven zich willen vestigen. Een zorgvuldige inrichting van de openbare ruimte en een uitstekende aansluiting op het station – nu en in de toekomst, wanneer het station verplaatst is – dragen daar aan bij. Het plan houdt ook rekening met alle verwachte transities tot 2050, zoals de energietransitie, de mobiliteitstransitie en de overgang naar een circulaire economie. In deze context is verplaatsing van het station en de ontwikkeling van een moderne, geïntegreerde mobiliteitshub een strategische keuze waarmee het vestigingsklimaat wordt versterkt en tegelijk de mobiliteitstransitie wordt gefaciliteerd.

De circulariteitshubs en de moestuin op het dak van de sporthal ruimte aan de ontwikkeling van een inclusieve, circulaire economie op het nieuwe Arenapark.

De doelgroep voor de kantoorruimtes is breed. De nieuwe kantoren sluiten aan bij nieuwe vormen van werken. Er is ruimte voor multi-tenant gebouwen, waar meerdere bedrijven zijn gevestigd. Ook zijn er mogelijkheden voor één of twee kavels voor single-tenant gebruikers, bedrijven die een heel gebouw betrekken. Kansrijke sectoren zijn media & ICT en life science & health. Interessant is de combinatie van sport en gezondheid met mediabedrijven en de informatie- en communicatiesector. Vooral het ontwikkelen van software past goed bij het nieuwe Arenapark als innovatiedistrict en een ‘capital of sport and innovation’.

Woon-werkmilieu

Gebouwplinten

Het Arenapark is een van de laatste gebieden in Gooien Vechtstreek waar het mogelijk is om op grote schaal werkfuncties te huisvesten. Het is nu vooral een gebied met kantoren, afgewisseld met een mbo-school en diverse sportfaciliteiten en -verenigingen. Tussen de gebruikers is er weinig interactie. Om het gebied te bereiken, wordt vooral de auto gebruikt. Dit type kantoormilieu voldoet niet meer aan de huidige wensen van kantoorgebruikers. De ontwikkeling van het nieuwe Arenapark naar een gemengd gebied met een versterkte werkfunctie biedt dan ook kansen voor nu en de toekomst. Het SP gaat uit van grofweg 42% wonen, 36% werken en 22% voorzieningen op het nieuwe Arenapark. Deze verhouding zorgt voor een aantrekkelijk woon-werkmilieu. De goede verbinding van het nieuwe Arenapark met een regionaal innovatienetwerk van Amsterdam Science Park, Media Park Hilversum, Utrecht Science Park en bedrijven langs de Gooicorridor draagt bij aan een goed vestigingsklimaat.

In de plinten van gebouwen – de begane grond – is ruimte voor hybride sectoren, ondernemingen met zowel kantoor als bedrijfsruimte, vaak gericht op maken, creëren en innoveren. Daaronder vallen ook de hubs en het maakcentrum waarmee de basis wordt gelegd voor een inclusieve, circulaire economie. Hybride bedrijven dragen bij aan het eigen gezicht en de aantrekkingskracht van het gebied. Het plan biedt in het bijzonder ook kansen voor fashion & design en life sciences & health. Deze sectoren passen goed bij Nike en de opleidingen aan het MBO College. Alles bij elkaar zorgt dit voor gebouwen met levendige plinten, waar bijvoorbeeld studio’s en ateliers zijn gevestigd. Dit vraagt wel om (deels) betaalbare bedrijfsruimten en verhuur aan ondernemers die bijdragen aan het innovatiedistrict. Omdat de toekomstige vraag naar ruimte op het Arenapark moeilijk precies te voorspellen valt, is het belangrijk dat de bebouwing flexibel en eenvoudig aan te passen is.

Profilering

Horeca

Een goede profilering is erg belangrijk. Het Arenapark heeft een lange historie met sport door de atletiekbaan, Dudok Arena en natuurlijk Nike. Ook het onderwijs heeft een belangrijke positie in Arenapark en omgeving. Dit leent zich voor een profilering rond sport en gezondheid, waarbij het onderwijs een extra toegevoegde waarde vormt. Denk daarbij bijvoorbeeld aan leerwerkprogramma’s, stageplekken en allerlei start-ups die gebruikmaken van de relatie met opleidingen. De toevoeging van een action sports complex en de vervanging van de Dudok Arena door een nieuw integraal sportcomplex met zwembad, indoor atletiekhal en sporthallen, draagt bij aan versterking van het profiel, evenals de komst van een internationale school. Met de

Aanvullende voorzieningen spelen een belangrijke rol in het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Het toevoegen van horeca, die past bij het profiel van sportief en gezond en de ontmoetingsfunctie van het buurtplein, is mogelijk, indien passend binnen het horecabeleid. Met name daghoreca (koffie, lunch en werkborrel, eventueel met flexwerkplekken) is kansrijk. Dit kan snel worden toegevoegd, al dan niet als tijdelijke ‘placemaking’. In verband met de grote bezoekersstromen en de vele werknemers zijn er ook kansen voor ‘to go’ en ‘blurring’ winkelformules die de moeite waard zijn om te onderzoeken.

Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

nieuwe onderdoorgang bij het spoor is er ook een sterke relatie met de onderwijsvoorzieningen op het Laapersveld. Er kan straks via een aantrekkelijke en veilige route gebruik worden gemaakt van programma en openbaar gebied aan weerszijden van het spoor, wat kruisbestuiving en benutting van de verschillende voorzieningen bevordert. Daarnaast ontstaan aantrekkelijke wandelroutes tussen beide wijken en de natuur. De profilering staat daarmee sterk in zijn schoenen. Een profilering rond sport en gezondheid is aantrekkelijk voor een brede doelgroep. Het nieuwe sportcomplex biedt een uitgekiende mogelijkheid dit profiel meer naar buiten uit te dragen, zodat meer mensen straks weten dat Hilversum, naast een Media Park, ook een sportief en gezond innovatiedistrict heeft. Kantoren

Zie ook: separate bijlage Programma Werken, Arenapark Hilversum, Bureau Stedelijke Planning (april 2022)

58

3

bron: david chipperfield

bron: WRK architects

Uitwisseling en kennisontwikkeling door ruimte voor alle aspecten van de kennis- en maakindustrie rond sport en gezondheid

Amsterdam Centraal regionaal

Diemen nationaal

Weesp

MEDIA PARK

NaardenBussum

STATIONSGEBIED

Bussum Zuid

regionaal nationaal

Hilversum Media Park Hilversum

internationaal regionaal

ARENAPARK

Hilversum Sportpark

Baarn

Hollandsche Rading

Amersfoort

Utrecht Overvecht

Amersfoort Schothorst

Utrecht Centraal

Amersfoort Vathorst

Met station Hilversum Sportpark aan de Gooicorridor hebben Arenapark en Laapersveld grote potentie als lokaal en internationaal innovatiedistrict op het gebied van sport en gezondheid

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

59

CIRCULAIR EN DUURZAAM 3.6 Ontwikkeling circulaire economie op Arenapark: van energiebesparing en opwekking tot toepassing circulaire materialen en benutten van reststromen tijdens de gebruiksfase

Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

60

3 materialenschuur urban farming ateliers, maker spaces repair café biobased materialen toepassen modulair en demontabel bouwen deelmobiliteit en gedeelde voorzieningen warmte-/koudesystemen, zoals WKO zonnedaken (hoogstgelegen daken) NS-station; verbinding met economische kernen en kennisclusters netwerken voor uitwisseling en lokale loops zonnedaken (hoogstgelegen daken; zonnekronen voor maximale zonneopbrengst groene daken duurzame materialen (zoals houtbouw)

Beeld geeft principe aan, iconen zijn niet locatie specifiek

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

61

Brede welvaart

Op Arenapark worden meerdere rest- en afvalstromen benut voor reparatie of optimaal hergebruik. Dit geldt bijvoorbeeld voor energie, voedsel, water, textiel, bouwmaterialen en ander potentieel waardevol afval. (indicatief beeld)

Bij het streven naar ‘brede welvaart’ – de kwaliteit van leven – op het Arenapark en in de omgeving vormen de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties voor het jaar 2030 (zie afbeelding hiernaast) de inspiratiebron. De uitwerking voor het Arenapark wordt toegelicht in deze paragraaf. De voortgang op dit gebied wordt meetbaar met bijvoorbeeld de ‘Six Capitals Approach’, die goed aansluit bij de mogelijkheden van een SP of een andere, minimaal gelijkwaardige tool die hiervoor de komende jaren wordt ontwikkeld. De belangrijkste maatschappelijke opgaven van dit plan zijn de introductie van een circulaire economie, de vernieuwing van de industrie op het gebied van sport en gezondheid, het verbeteren van het opleidingsniveau van mensen, het versterken van de sociale samenhang en het herstel van biodiversiteit. Het klimaat speelt bij al deze thema’s een belangrijke rol, zowel om klimaatverandering te beperken als om de stad aan te passen aan het veranderend klimaat. Het SP voor het Arenapark is een integraal plan, dat wil zeggen dat maatregelen op één aspect over het algemeen ook positieve effecten hebben op andere aspecten. Knooppuntontwikkeling en natuurinclusief bouwen

Bouwen bij een OV-knooppunt is op zichzelf een duurzaam concept. Bijvoorbeeld omdat het natuur en landschap rondom de stad ontziet, vraag en aanbod van voorzieningen bij elkaar brengt en allerlei (auto) verkeersbewegingen overbodig maakt. Sterk inzetten op lopen, fietsen, en bereikbaarheid per spoor en met de bus, zorgt ervoor dat er veel minder autowegen dan gebruikelijk nodig zijn. Minder verharding draagt bij aan schone lucht, klimaatadaptatie en een ‘rainproof’-ontwerp omdat regenwater (via het groen) lokaal opgeslagen en geïnfiltreerd kan worden voor droge periodes. Natuurinclusief bouwen – waarbij aandacht is voor de biodiversiteit en de natuur – is het uitgangspunt voor de openbare ruimte en de gebouwen. Het creëren van begroeide gevels en daken draagt bij aan een gezond leefklimaat en verkoeling tijdens warme periodes. Bijna energieneutraal bouwen, smart grid en buurtbatterij

De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen vormen de leidraad voor de maatschappelijke ambities van het Stedenbouwkundig Plan

Het SP omarmt ‘bijna energieneutraal bouwen’ met zowel gezamenlijke als gebouwgebonden technieken. Hernieuwbare energie wordt lokaal opgewekt, er komt een ‘smart electric & thermal grid’ voor onderlinge uitwisseling van elektriciteit en voor warmte en koude. Zo kunnen gebouwen en bronnen onderling warmte en koude uitwisselen via een netwerk van leidingen op het park. Naar verwachting is gebruik van een warmtenet dat wordt gevoed door biomassa daardoor uiteindelijk niet meer nodig. Deze netwerken worden zo ingericht dat omliggende gebieden er in de toekomst op aan kunnen sluiten. Daarnaast kan een buurtbatterij piekproductie van elektriciteit opslaan voor periodes met weinig zon en wind. Een combinatie met geparkeerde elektrische auto’s in de mobiliteitshub is daarbij een voor de hand liggende mogelijkheid. Biobased en circulair materiaalgebruik voor de bouw

Voor de hoofddraagconstructies en de binnenspouwbladen van de gebouwen geldt ‘biobased Zes principes voor een toekomstbestendig Arenapark

62

3 tenzij’. Het is de bedoeling om waar het kan gebruik te maken van natuurlijke materialen zodat de milieuimpact van de nieuwbouw zo laag mogelijk blijft en de gebouwen zo veel mogelijk CO2 opslaan. Alle nieuwbouw wordt circulair en eenvoudig aanpasbaar, om ruimte te bieden aan de economie van morgen. De plinten van de gebouwen krijgen een flexibele kolomstructuur om plaats te maken voor allerlei verschillende functies. Dit geldt niet op plaatsen waar in de plinten woningen komen. Een belangrijk deel van de gebruikte constructies is uit elkaar te halen. Vanwege de duurzaamheid en flexibiliteit van het plan, en om de beperkte ruimte zo goed mogelijk te benutten, heeft meervoudig gebruik van gebouwen de voorkeur boven gebruik voor slechts één functie. Circulariteit is het uitgangspunt bij het aanpassen of herontwikkelen van bestaande bebouwing. Verder gelden dezelfde regels als bij nieuwbouw, zodat de duurzame principes van het nieuwe Arenapark hier uiteindelijk ook steeds sterker voelbaar en meetbaar zijn.

bron: Foster

Inzetten op circulaire economie in de gebruiksfase

Er is ook ruimte voor verschillende hubs om de overgang naar een circulaire (deel)economie mogelijk te maken. De nota Klimaatbestendige Nieuwbouw (juni 2021) vormt bij dit alles een belangrijke leidraad voor het ontwerp. De overgang naar een circulaire economie vraagt ruimte, maar schept ook werkgelegenheid. Grote maakbedrijven – die normaal gesproken op een groot bedrijventerrein zijn te vinden – horen niet in een hoogwaardig woonwerkgebied, maar hybride sectoren en kleinere hubs wel. Die zijn niet alleen nodig om deelgebruik en diverse (rest)stromen op lokaal niveau optimaal te organiseren; ze zijn ook belangrijk voor de levendigheid en als sociale ontmoetingsplaats in de wijk. Zo kan een voedselhub zorgen voor het inzamelen, hergebruik en het sluiten van kringlopen. Reststromen in de buurt kunnen worden gebruikt voor circulaire voedselproductie in private of gemeenschappelijke moestuinen, eventueel in samenwerking met een circulaire buurtboerderij waar bewoners elkaar beter leren kennen door samen te tuinieren. Met de scheiding van organisch afval in direct bruikbare en niet direct bruikbare bestanddelen is hoogwaardige afvalverwerking mogelijk. In het gebied kan ook een kleinschalige goederenhub worden gerealiseerd voor het delen van consumptiegoederen.

Deze is in de toekomst wellicht te verbinden aan een lokaal maakcentrum voor het maken, repareren, inzamelen en doorsturen voor verdere behandeling van elektronica, textiel en meubilair. Om vrachtvervoer in de stad te beperken, komt er ook een hub voor stadsdistributie. Parkmanagement en digital twin

Door samenwerking op het gebied van duurzaamheid zijn de beste resultaten te behalen. Dat geldt niet alleen voor energieopwekking, maar ook voor de deeleconomie, het beheer van de openbare ruimte, circulariteit en nog veel andere gebieden. Ook na oplevering valt nog veel winst te behalen door prestaties op allerlei gebieden te monitoren en met mogelijkheden voor verbetering te komen. Zowel voor het stimuleren van samenwerking als voor het monitoren en managen van de installaties, processen en prestaties is parkmanagement onmisbaar. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van innovatieve tools die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld, zoals Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

bron: a2o architects

bron: Koschuch

Natuurinclusieve klimaatbestendige binnentuinen en daken, optimale energieopwekking en warmte-koude opslag, modulair en demontabel bouwen, buurtschuur voor uitwisselen van materialen, hoogwaardige buitenruimtes

de ‘digital twin’. Met behulp van digitalisering, smart meters en sensortechnologie kunnen prestaties op veel gebieden ‘real time’ of per periode in beeld worden gebracht. Te denken valt aan bijvoorbeeld deelmobiliteit en buurtbatterij in de mobiliteitshub, energieverbruik, de buurt warmte- en koudeopslag (WKO), een smart grid, de logistieke en circulaire hubs, en de bezorghubs. Maar ook het watermanagement, de biodiversiteit, de buurtboerderij, de kwaliteit van de begroeiing en de sociale en verkeersveiligheid lenen zich voor monitoring via parkmanagement en de digital twin. Samenwerking wordt daarbij makkelijker met een buurtapp, een buurt-VVE en een cultureel buurtcentrum, eventueel als dubbelgebruik in de aula van de internationale school. Nadere uitwerking circulaire economie

Voor de uitwerking van het SP, de functies van de diverse bouwvelden en het parkmanagement en beheer, is het wenselijk dat circulaire economie voor het nieuwe Arenapark verder wordt uitgewerkt in een duidelijk actieprogramma met ruimtelijke randvoorwaarden.

63

4

Het Plan

STEDENBOUWKUNDIG PLAN Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

65

4

INLEIDING LAGENBENADERING Het SP beschouwt het nieuwe Arenapark in de basis als stapeling van vijf ‘lagen’ die elk een eigen logica bezitten, maar ook perfect op elkaar moeten aansluiten. De eerste laag bestaat uit maatregelen voor bodem en ondergrond zoals de plaatsing van parkeergarages, en kabels en leidingen. De tweede laag is een landschappelijke laag die gebruikmaakt van de ruimte en de kwaliteit die de ondergrond biedt. Daarop ligt een laag met een stelsel van paden, sportvoorzieningen en wegen. Vervolgens is er een laag met aanwijzingen voor de inrichting van de verschillende openbare ruimtes en als laatste een laag met voorschriften voor de bebouwing. Cultuurhistorische elementen zijn in meerdere lagen aanwezig. Bijvoorbeeld de drafbaan en het heidelandschap zijn onderdeel van de landschappelijke basis, en de tribune en het Kantoor drafbaan zijn te behouden onderdeel van de ontwikkelvelden. Deze elementen zijn elk op hun eigen manier opgenomen in het SP. Elke laag bevat voorschriften voor de ontwikkeling van bepaalde kwaliteiten binnen het gebied. Mogelijkheden en voorschriften voor bestaande bebouwing worden in deze beschrijving van lagen meegenomen. Het is belangrijk dat deze lagen optimaal op elkaar zijn afgestemd.

Het landschap is immers ook belangrijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte, en de ontsluiting van parkeergarages en de bereikbaarheid van het station voor bussen en fietsers mag niet ten koste gaan van de kwaliteit als verblijfsruimte of verbindingsroutes voor voetgangers en dieren. Zo zijn ook het ontwerp van de gebouwen, en de uitwerking en invulling van de plinten cruciaal voor de kwaliteit en de sociale veiligheid van het nieuwe Arenapark.

Het plan

Zo dient de eerste laag met maatregelen voor de ondergrond ervoor te zorgen dat er voor de tweede laag een gezonde voedingsbodem en voldoende ruimte ontstaat voor infiltratie van hemelwater en begroeiing. Deze tweede ‘landschappelijke’ laag zorgt voor een natuurinclusief gebied met aantrekkelijke groene uitstraling dat voor mens en dier optimaal aansluit bij de omgeving. Dit zorgt voor een klimaatbestendige openbare ruimte die bij grote droogte groen blijft en bij zware regenbuien niet overstroomt. In de derde laag worden op deze landschappelijke basis de paden, verblijfsplekken, wegen en sportvoorzieningen aangelegd. Zij vormen samen een duurzaam en aantrekkelijk netwerk van openbare ruimtes waarin lopen en fietsen worden gestimuleerd, terwijl het gebied toch goed bereikbaar is voor alle vormen van vervoer. De vierde laag regelt de structuur en kwaliteit van openbare ruimtes, met aanwijzingen voor bijvoorbeeld de inrichting van het buurtplein/stationsplein, het skateplein, midfield, het groene hart en het noordelijke entreegebied. Hier komen ook de verdere inrichting van de voetgangersgebieden, de hoofdroute van en naar het Arenapark, de zone aan twee kanten van het spoor en de randen van het gebied aan bod. De vijfde laag geeft aanwijzingen voor bebouwing en programma in de ontwikkelvelden.

Dit zijn aanwijzingen voor volumeopbouw, bouwhoogtes, gevelopbouw en uitwerking van plinten en entrees. Deze laag doet ook uitspraken over de kwaliteit en doorwaadbaarheid van binnenterreinen en stegen. De bouwblokken definiëren straks – samen met de beplanting – de schaal, de gebruiksmogelijkheden en de sfeer in verschillende delen van het nieuwe Arenapark. De bebouwingsregels zorgen er onder andere voor dat perfecte condities ontstaan om windhinder te voorkomen, terwijl de hoeveelheid zon voor gebouwen en openbare ruimte optimaal is. In de regels voor de ontwikkelvelden staat ook welke programma’s waar gewenst zijn en waar ze het beste bijdragen aan de kwaliteit van het nieuwe Arenapark. Hierbij horen ook afspraken over de invulling van plinten, om een optimaal functionerende openbare ruimte te krijgen.

66

Ontwikkelvelden (doorwaadbaar)

Voorname plekken, assen, hotspots

Netwerk van paden, pockets en veldjes

Landschappelijke basis

Bodem, ondergrond

GELAAGDHEID VAN HET STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

67

4

Het plan

68

Vogelvluchtimpressie van het plan met indicatieve bouwvolumes

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

69

4

AXONOMETRISCHE WEERGAVE VAN PROEFVERKAVELING MET INDICATIEVE BOUWVOLUMES

ONDERGROND, PARKEREN, KABELS EN LEIDINGEN

4.1

Veel zaken vragen in het gebied om ruimte. Om die te kunnen bieden, is een juiste inrichting van de ondergrond belangrijk. Daarbij wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met aardkundige waarden. Er is ruimte nodig voor infiltratie van regenwater en waterberging, er is behoefte aan een ruime en gezonde voedingsbodem voor natuurontwikkeling in het gebied en er is ruimte nodig om warmte-koudeopslag mogelijk te maken. Er is ook een waterkerende constructie nodig om de onderdoorgang van het spoor droog te houden, en kabels en leidingen vragen ruimte. Voor de vergroening van het gebied is ook royale wortelruimte nodig, maar enkele ondergrondse parkeergarages zoals onder de Nike-campus zijn al een gegeven. Toepassen ondergrondse parkeergarages

Bufferen hemelwater

Om het gebied regenwaterneutraal te maken, is extra waterberging nodig. Dit maakt het extra oppervlak van de bouwblokken en de bestrating weer goed. Waterbuffers zijn in te passen op alle daken, in speciale bufferkelders en onder paden en wegen. De huidige half-verdiepte parkeerterreinen die onder de bebouwing uitsteken, worden bij herontwikkeling vervangen door volledig verdiepte parkeergarages onder de bouwblokken, of bij uitbreiding of transformatie verkleind tot ze niet meer buiten de bouwblokken uitsteken. Het resterende deel van de parkeervoorziening binnen de bouwblokgrenzen wordt overdekt en voorzien van beplanting en zo nodig waterberging. Ook bestaande parkeerdaken worden bij uitbreiding of transformatie nieuw ingericht met beplanting en zo nodig voorzien van waterberging. Positie kabels en leidingen

De hoofdinfrastructuur voor kabels en leidingen komt onder de hoofdtoegangsweg, het centrale assenkruis en de diagonaal te liggen. De reserveringen voor kleinere kabels en leidingen liggen onder de voetpaden. Al deze reserveringen sluiten aan op bestaande reserveringen in het gebied. De inpassing van deze kabels- en leidingentracés wordt uitgewerkt in het inrichtingsplan, waarbij ruim voldoende wortelruimte voor beplanting wordt gereserveerd.

Om ondergrondse ruimte te sparen, worden de geplande parkeergarages onder de nieuwe bouwblokken gebouwd. Om de binnenhoven van bouwblokken makkelijk toegankelijk en doorwaadbaar te maken, en de ondergrondse ruimte optimaal te benutten, worden ze volledig verdiept aangelegd. Een uitzondering geldt daarbij voor de kavels D en H waar het parkeren vanaf minimaal 6 meter uit de rooilijn half-verdiept mag worden aangelegd. Om de groeicondities voor de beplanting hierboven te optimaliseren, komt hier een leeflaag van minimaal 1 meter bovenop. Ook op de waterkerende constructie bij de spooronderdoorgang wordt een leeflaag aangebracht.

Het plan

70

bestaand (half)verdiept parkeren

kabelnetwerk voor data

nieuwe verdiepte parkeergarage (mogelijk halfverdiept bij kavel D en H)

leidingnetwerk voor watersystemen

waterkerende constructie tegen grondwater in onderdoorgang

kabel-en-leidingnetwerk voor energie (warmte en electriciteit)

technische ruimte voor zwembad

uitwisseling tussen kavels

brede strook reservering kabels & leidingen (5m) met boomvrije zone

ontwikkelvelden (uitgeefbaar gebied)

smalle strook reservering kabels & leidingen met boomvrije zone

zoekgebied voor integrale warmte strategie (o.a. ruimtepuzzel WKO)

Ruimte voor collectieve energiesystemen en uitwisseling op kavel

centrale regie voor integrale oplossingen

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

71

4

AXONOMETRISCHE WEERGAVE VAN PROEFVERKAVELING MET INDICATIEVE BOUWVOLUMES

4.2

LANDSCHAP

Versterken van het ecosysteem

Hilversum is als tuinstad voor een groot deel ontworpen in samenhang met het aanwezige natuur- en cultuurlandschap. De plannen voor het Arenapark geven ruimte aan het landschap binnen de contouren van de stad. Hierdoor ontstaat een graduele overgang tussen stad en landschap, en een prettige biotoop voor mens en dier. Het nieuwe Arenapark wordt een klimaatbestendige en natuurinclusieve wijk met een bijzondere landschappelijke inrichting waarin de natuur de ruimte krijgt en ook gebouwen een belangrijke rol spelen. Er zijn uitstekende microklimaten om hittestress tegen te gaan en het buitenseizoen te verlengen. Het ecosysteem wordt hersteld en versterkt, en er komen nieuwe ecologische verbindingen met de omgeving. Alle gebouwen staan elk op een eigen manier in het landschap en worden natuurinclusief uitgevoerd en beheerd. Terrassen op hogere verdiepingen zijn toegankelijk voor bewoners en gebruikers van het gebied, en gebouwen hebben waar mogelijk begroeide gevels en dakterrassen. De noodzakelijke paden en wegen liggen in dit stedelijk landschap. De verschillende gebieden die zo ontstaan, worden ingeplant met diverse planten die van oorsprong in dit gebied voorkomen om voor zoveel mogelijk soorten een aangename leefplek te creëren. Er wordt ingezet op bodembegroeiing, natte systemen, heesterbeplanting en bomen, zodat er op elke hoogte tussen 0 en 30 meter groen is.

Hierdoor ontstaan perfecte omstandigheden voor amfibieën en andere landdieren, insecten, vogels en vleermuizen. In deze zone is, in verband met de spoorveiligheid, binnen 10 meter van het spoor geen hoge vegetatie zoals bomen toegestaan, waardoor de grootste ecologische waarde zich hier aan de randen van deze zone bevindt. Lage heidebeplanting past hier goed bij. Het spoor ligt laag waardoor dieren over kunnen steken. Dit moet in de toekomst mogelijk blijven, ook als er hekken worden geplaatst. De brede onderdoorgang biedt ook een aantrekkelijke oversteek en wordt ingericht met aandacht voor de verplaatsing van een groot aantal soorten. De verbindingen parallel aan het spoor over de Diependaalselaan worden natuurinclusief ingericht om naast voetgangers en fietsers zoveel mogelijk diersoorten een route van en naar de stad te bieden. Er ligt een grote kans om de bestaande viaduct over de Diependaalselaan aan de oostzijde uit te breiden met een

Het plan

ecopassage. Dieren hebben een veel fijnmaziger gebruik van het gebied en omdat de meeste dieren ’s nachts actief zijn, is er veel dubbelgebruik van paden, spoorlijnen en viaducten. Dit kan tot ongelukken leiden; maatregelen voor veilige routes voor landdieren en amfibieën worden daarom in het ontwerp van het terrein opgenomen. Hemelwaterneutrale buurt

Het huidige robuuste watersysteem wordt verder geoptimaliseerd zodat een hemelwaterneutrale buurt ontstaat; het hemelwater dat in de buurt valt, blijft ook in de buurt. De inrichting van het Arenapark biedt een groot infiltratieoppervlak voor hemelwater; het wordt hier op veel delen in de grond opgenomen. Door de verharding hoger dan het omringende landschap aan te leggen, kan het water direct worden afgevoerd naar het landschap. Langs de noord-zuidas en aan beide zijden van het spoor wordt een wadi-netwerk gerealiseerd en het middengebied doet dienst als retentieen infiltratiegebied. In de onderdoorgang wordt het hemelwater met pompinstallaties afgevoerd, maar langs de randen van de onderdoorgang kan het regenwater via gootjes afgevangen en weggepompt worden naar een waterbuffer. Voor extra waterberging kan ook worden gekeken naar een buffer onder de verharding. Om het robuuste watersysteem te behouden, blijft minimaal de huidige basisafvoer van hemelwaterriool richting het oppervlaktewaterwatersysteem in stand.

72

groengebied (geen dominante biotoop)

groene gevels (indicatief)

openbaar en publiek toegankelijk groengebied (heidebiotoop dominant)

lager gelegen groen (buffer- en infiltratieoppervlak)

openbaar en publiek toegankelijk groengebied (stadparkbiotoop dominant)

wadi systeem

groene binnenterreinen op ontwikkelvelden sportvelden (tennis, atletiek) groene daken ecologische verbinding

dieren habitat landschap inrichting ondersteund migratie van fauna illusielandschap

ecologische verbinding spoorcorridor

infiltratie oppervlak

open heidegebied

water opvang

water op heide (overloop Arenapark) water

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

water hergebruik

73

4

AXONOMETRISCHE WEERGAVE VAN PROEFVERKAVELING MET INDICATIEVE BOUWVOLUMES

4.3

NETWERKEN

Verplaatsen station en ontwikkelen mobiliteitshub

De brede onderdoorgang vormt de kern van het nieuwe Arenapark. Hier wordt de link gelegd met het Laapersveld en komt op termijn het verplaatste station. In combinatie met de voorzieningen die nodig zijn voor het overstappen (ketenvoorzieningen) en veel verschillende functies op loopafstand ontstaat hierdoor al een aantrekkelijke bestemming. Een bushalte en K&R worden direct naast het station gesitueerd. Onder bouwveld C komt de mobiliteitshub met verschillende vormen van deelmobiliteit en P&R. De mobiliteitshub zorgt voor optimale overstapmogelijkheden met het OV en door deelmobiliteit voor efficiënt gebruik van de garages. De mobiliteitshub kan ook diensten bieden zoals een pakketpunt, auto-/ fietsreparatie en commercie afgestemd op de behoeften en ‘daily urban systems’ van de gebruikers. Zie voor analyse en advies de separate bijlagen ‘OV Knoop Hilversum Sportpark - Handelingsperspectief, Goudappel (januari 2022)’ en ‘Koersdocument Mobiliteit Hilversum Arenapark, Goudappel (juni 2022) Aanpassen busroutes

Buslijnen verbinden het nieuwe Arenapark met omliggende gemeenten, ziekenhuis Tergooi MC en het centrum van Hilversum. In combinatie met het spoor maken deze verbindingen het onderwijs, de sportvoorzieningen en het werkprogramma bereikbaar uit vele richtingen, waarmee een duurzaam alternatief voor de auto ontstaat.

die veel bezoekers trekken, komt een fietsenstalling. Slechts op enkele plaatsen is voor kort bezoek een beperkt aantal fietsparkeerplaatsen in de openbare ruimte beschikbaar. Bij bestaande gebouwen geldt deze eis bij transformatie, uitbreiding of vervanging. De hoofdroute voor de toegang tot het Arenapark is daarbij de belangrijkste route om alle adressen, bestemmingen en fietsparkeerplaatsen te bereiken. De autovrije kern is met name bedoeld voor voetgangers. Fietsers zijn hier te gast. Vanaf de autovrije kern zijn er geen toegangen naar inpandige fietsvoorzieningen. Hoofdroute ontsluiting, meervoudig gebruik en parkeren De hoofdroute om het Arenapark op te rijden en te verlaten wordt gebruikt door auto’s, fietsen en bussen. Voor voetgangers is er een naastliggende padenstructuur. Door de maximumsnelheid van 30 km/u op de hoofdroute door het Arenapark, en het beperkt aantal buslijnen, wordt bij het ontwerp uitgegaan van een erftoegangsweg met fietssuggestiestroken waar bus en auto te gast zijn. In de nieuwe ontwikkeling wordt in verdiepte garages geparkeerd. Bij herontwikkeling van bestaande bouwvelden geldt dit ook als uitgangspunt. Aan deze route zijn ook alle adressen gekoppeld, zodat voor alle bewoners, bezoekers en leveranciers een heldere oriëntatie ontstaat. Logistiek en afval

Om overtollig vrachtverkeer op het Arenapark te vermijden, worden logistiek en afvalinzameling uiteindelijk via centrale hubs geregeld. Totdat deze gebruiksklaar zijn, rijdt vrachtverkeer via de hoofdroute.

Voetgangersnetwerk, autovrije kern

Het nieuwe Arenapark krijgt een uitgebreid voetgangersnetwerk dat aansluit op het station, het nieuwe buurtplein en de brede spooronderdoorgang tussen het Arenapark en het Laapersveld. Het centrale deel van het Arenapark is grotendeels autovrij. De parkeergarage van Nike blijft bereikbaar, auto’s zijn hier te gast. Bij de internationale school komt een Kiss & Ride die op bepaalde tijden toegankelijk is. Hulpdiensten zijn toegestaan, maar hoge voertuigen kunnen niet onder de spooronderdoorgang door. Zij bereiken de Laapersveldzijde van het station via de andere kant. Fietsnetwerk en fietsparkeren

Het fietswerknetwerk van Hilversum-Zuid wordt uitgebreid met fietspaden langs het spoor die aansluiten op de fietsenstallingen voor het station. In alle nieuwe gebouwen komt een stalling voor fietsen van werknemers, bewoners en bezoekers, met een hoogteverschil van maximaal 1,5 meter ten opzichte van het maaiveld. Ook in voorzieningen

Het plan

74

voetgangersnetwerk

fietspad

voetgangersnetwerk: kleine paden (suggestie)

mobiliteitshub

strook (5m) in voetgangersnet, toegankelijk voor auto’s onder voorwaarden (nood-/ hulp-/nutsdiensten, P Nike, K&R school, bevoorrading op spertijden)

busroute en halte

erftoegangsweg (30km/u) met fietssuggestiestroken; op termijn ‘vork’

fietsenstalling voor station (indicatief; inpandig of maaiveld) station voetgangerszone

erftoegangsweg op termijn autovrij

ondergrondse parkeergarage

beoogd verplaatst wegtraject

park en ride voorzieningen

voertuigtoegangsroute toegangsweg omliggende wegen, straten oppervlak ondergrondse parkeergarage

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

zoeklocaties kiss & ride deelmobiliteit logistiek/bevoorrading keerlus

75

4

AXONOMETRISCHE WEERGAVE VAN PROEFVERKAVELING MET INDICATIEVE BOUWVOLUMES

OPENBARE RUIMTE

4.4

De aantrekkelijke openbare ruimte nodigt uit tot sport en bewegen. De hoofdstructuur bestaat uit vier onderdelen die allemaal in meer of in mindere mate een landschappelijk karakter hebben en waarbij de begroeiing in principe tot aan de gevels loopt. In §deze openbare ruimtes liggen de wegen, de hoofdroutes voor fietsers en voetgangers, de paden die tot de entrees van de gebouwen leiden, verharde buitenruimtes en compacte spel- en sportvoorzieningen. Autovrij hart

De routes van het buurtplein/stationsplein naar het skateplein en van de Soestdijkerstraatweg naar het zuiden, vormen een autovrij hart van het gebied. Hierbij hoort ook de diagonale verbinding tussen de hoofdentree aan de Diependaalselaan en het skateplein. Ecologische zone

De ecologische spoorzone met fietspaden vormt het tweede deel van het ruimtelijk raamwerk. Dit is voor fietsers, voetgangers en dieren een belangrijke ruimtelijke verbinding tussen het centrum van Hilversum, de spooronderdoorgang en het natuurgebied Laapersheide. Hoofdroute

Het derde deel van het ruimtelijk raamwerk is de hoofdroute door het plan. Deze regelt de bereikbaarheid van het Arenapark voor fietsers, bussen en auto’s. Alle bestaande en nieuwe gebouwen en parkeergarages zijn vanaf deze hoofdroute rechtstreeks te bereiken.

Hoofdstructuur openbare ruimte

Aansluitend bij de principes van de tuinstad komt de voetganger in het Arenapark op de eerste plaats en zijn er in het gebied verschillende prettige verblijfsplekken die voor iedereen toegankelijk zijn. De hoofdstructuur van het plan wordt gevormd door het autovrije hart dat de belangrijkste openbare ruimtes met elkaar verbindt: het buurtplein, het skateplein, midfield, het groene hart en het entreegebied. Dit zijn bijzondere plekken waar mensen om verschillende redenen naartoe trekken. Samen met de functies in de aangrenzende bebouwing, nodigen met name het buurtplein en het skateplein uit tot verschillende vormen van ontmoeting en uitwisseling. Het buurtplein/stationsplein biedt met winkels, horeca en co-working voorzieningen, het integraal sportcomplex en de vele scholen in de omgeving vooral veel reuring en ruimte voor informele ontmoetingen. Als het station wordt verplaatst naar de brede onderdoorgang brengt dat nog extra passanten in het gebied, vooral tijdens de ochtend- en avondspits. Op het skatepark komen skaters en toeschouwers. Ook is er ruimte voor een foodtruck die hier af en toe kan staan. Het midfield is het toegankelijke centrale onderdeel van de Nike-campus. Het groene hart ten zuiden van Nike met de nieuwe gebouwen die daarop aansluiten, biedt vooral een rustig parklandschap met wadi’s, lage heesters en klimplanten langs gevels en bomen.

Het noordelijke entreegebied vormt straks een belangrijke entree voor het MBO College en de fietsers en voetgangers uit Hilversum die naar het nieuwe Arenapark trekken. Dit is een belangrijke landschappelijke en ecologische schakel tussen het nieuwe Arenapark en de rest van Hilversum. De oost-westverbinding is met veel verharding minder geschikt voor waterberging en wadi’s, maar er zijn langs de hele route wel allerlei mini-parkjes met inheemse beplanting en bomen.

Randzones

Het laatste onderdeel zijn de randzones waar het gebied aansluit op de omgeving. Hier geldt overal een goede afstemming van de beplanting op omringende biotopen en/of herstel van de beplanting met lage begroeiing, heesters en bomen. Paden en plaatselijke voorzieningen liggen in dit landschap, net als in de andere delen van het nieuwe Arenapark. Ook bij herontwikkeling van bestaande panden en kavels geldt dit principe, waarbij er vanuit gegaan wordt dat parkeerplaatsen in deze zone dan worden opgeheven of vervangen door ondergrondse parkeerplaatsen.

Het plan

76

oost-westas

wandelpaden in omgeving

noord-zuidas

sportprogramma Nike

diagonale as/ overige assen grotendeels verharde ruimte; plein

tennis sport- en spelaanleiding in landschap

groene grote ruimte; park onderwijs

sport- en spelaanleiding aan gebouw hardlooprondje

plint grotendeels actief groene spoorzone groene randzone

rolstoel toegankelijkheid skate en step gebied

hardlooprondje

Stedenbouwkundig Plan SPORTPARK

77

4

AXONOMETRISCHE WEERGAVE VAN PROEFVERKAVELING MET INDICATIEVE BOUWVOLUMES

PROGRAMMA EN BEBOUWING

4.5

Het Arenapark wordt een buurt met veel voorzieningen voor de verschillende bewoners en gebruikers, een gemengde buurt waar samen wonen, werken, ontspannen en ontmoeten centraal staat. Hiermee sluit het Arenapark aan bij de principes van de tuinstad. Het SP biedt ruimte voor een toevoeging van totaal ca. 194.000 m2 bvo aan gemengd programma, waarvan 81.000 m2 wonen (850-900 woningen), 70.000 m2 werken en 43.000 m2 voorzieningen inclusief een hotel. Door de nieuwe brede spooronderdoorgang, de sterk verbeterde verbindingen met het station en de omgeving én het nieuwe woonwerkprogramma, ontstaan er ook mogelijkheden om veel voorzieningen te realiseren. Zo komt er een internationale school en een integraal sportcomplex met zwembad en multifunctionele sporthal. Dankzij de nieuwe onderdoorgang onder het spoor kan dit sportcomplex zowel door het MBO College, de internationale school als de scholen op het Laapersveld worden gebruikt. Naast deze voorzieningen komen er ook een gebouw voor action sports, een hotel, horeca, dienstverleningen winkelvoorzieningen. Door een divers aanbod van woonmogelijkheden en werkopties, gecombineerd met een breed scala aan voorzieningen, ontstaat hier een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor een breed publiek, voor verschillende soorten huishoudens, voor start-ups, mkb en multinationals. Ontwikkeling bestaande panden en kavels