Bijlage 1 - Haalbaarheidsstudie Mediaplein

Storyhouse, Chester (UK): - Uitdaging was een beeldbepalend pand in het centrum zonder goede functie; - Essentie van de programmering is dat men ‘communities cureert en empowert’, naast het programmeren van het theater en de bioscoop, met 120 groepen zijn overeenkomsten voor samenwerking;

22

-

veel ontmoeting wordt gestimuleerd door zo weinig mogelijk muren en begrenzingen in het gebouw, bezoekers vinden zelf hun weg; Veel accent op flexibele, tijdelijke programmering; Zelforganisatie door communities, Storyhouse ondersteunt daarbij minimaal om zelforganiserend vermogen van partijen te stimuleren; Samenwerking met hoger onderwijs, uitwisseling van vernieuwing in het onderwijs en vernieuwing vanuit Storyhouse.

Bibliotheek, Manchester (UK) - Uitdaging die men had: het publiek kwam wel voor op het plein, maar niet naar binnen; men wilde ‘cultureel kapitaal’ creëren om zodoende het publiek naar binnen te krijgen. Veel inzet op verbinding met lokale communities; - Van 1 smalle ingang naar 7 ingangen; - Een events-panel beslist over evenementen; - Universiteiten cureren tentoonstellingen; - Business bibliotheek verzorgt dienstverlening voor bedrijven, starters en ZPP-ers; - Aandacht voor op peil houden expertise en professionaliteit bibliotheek. In aanvulling op een inhoudelijke en organisatorische benchmark is een kwantitatieve analyse gemaakt. Hierbij wordt opgemerkt dat de gegevens die gebruikt zijn afkomstig zijn uit openbare bronnen en van directies van de betrokken organisaties. De gegevens zijn bedoeld als indicatie en referentiekader voor het Mediaplein. LocHal Tilburg

Rozet Arnhem

StoryHouse, Chester (UK) 118.200

Bibliotheek Manchester (UK) 553.230

Omvang stad/ gemeente (2019) Investeringen (globaal)

350.000

160.000

31 miljoen (2018)

31 miljoen (2013)

43 miljoen (2017) (37 miljoen pond)

7.000

89,-

12.000, zes verdiepingen 194,-

56 miljoen (2014) (48 miljoen pond renovatie en nieuwbouw) Ca 8.000

Aantal m2 VVO

11.200, drie etages

Bedrag per inwoner Bedrag per m2 (indicatief) Bezoekersaantallen 2019 Bezoekersaantallen voor realisatie (stand alone bibliotheek)

364,-

101,-

2.768,-

2.583,-

6.142,-

7.000,-

700.000

1 miljoen

Ca 1 miljoen

Ca 2 miljoen

350.000 (2018)

Niet bekend. Realisatie eerste jaar open (2014) was 716.000, tegen een prognose van 550.000

100.000 (2016)

Ca 1 miljoen (2010)

23

De financiering van deze locaties is op verschillende manieren tot stand gekomen. In het geval van Tilburg en Arnhem hebben naast de gemeente (grootste financier) ook de provincie en marktpartijen bijgedragen. In het geval van de bibliotheek in Manchester is vanuit de landelijke overheid financiering opgehaald voor de renovatie van het monumentale pand. De kosten per inwoner lopen uiteen. De kosten worden deels beïnvloed het ambitieniveau voor het ontwerp van het gebouw. Opvallend is dat de kosten per m2 in het Verenigd Koninkrijk veel hoger liggen dat in Nederland. Hier is geen verklaring voor te geven op basis van de beschikbare informatie. Ook naar andere voorbeelden is gekeken, maar nog geen verdere studie gedaan. Met name Arhus (DK) is wereldwijd onderscheidend en is een excellent voorbeeld van hoe publieke bibliotheken zijn getransformeerd tot krachtige plaatsen van ontmoeting en multidisciplinair gebruik van media.

2.6 Risico’s en beheersmaatregelen In ieder hoofdstuk worden de risico’s en beheersmaatregelen benoemd. Op het gebied van programmaring zien we het volgende: Risico Programmering blijft teveel lokaal en is (landelijk) te weinig onderscheidend. Het continu innoveren van de programmering is arbeidsintensief en vraagt een kwalitatief hoogwaardige ‘kernorganisatie’ met voldoende slagkracht. Voldoen aan uiteenlopende belangen stakeholders/financiers, met als gevolg een verbreding programmering waarmee de focus op media verwatert. Dit gaat ten koste van de kwaliteit van programmering en kansen op financiering.

Beheersmaatregel Een sterke programma organisatie is een voorwaarde. En sterke programma organisatie en voldoende projectfinanciering zijn een voorwaarde.

Stichting Mediaplein en de individuele organisaties moeten investeren in stevige relaties met hun samenwerkingspartners, waarin ruimte bieden enerzijds en koers houden anderzijds vragen om een goede balans en duidelijke communicatie richting stakeholders.

2.7 Conclusies In dit hoofdstuk is de lijn Programma uitgewerkt, op basis van de vraag: welk concept en bijbehorende programma-opzet draagt bij aan de versterking van media en cultuur in Hilversum en is deze voldoende onderscheidend? Wat betreft het concept is het duidelijk dat media en technologie en de verbinding met de samenleving centraal staan. Het concept is getoetst aan de focus van landelijke fondsen en in potentie onderscheidend en kansrijk (zie paragraaf 6.3). De direct betrokken organisaties, en te betrekken stakeholders die werkzaam zijn op het gebied van media zijn talrijk en voldoende krachtig om een concept rondom media te laden en vitaal te houden door voortdurend nieuwe programmering te ontwikkelen, mits er een ‘kernorganisatie’ is met voldoende slagkracht. Het verrassende en experimentele in de programmering is essentieel om het Mediaplein duurzaam succesvol te maken; het is niet voldoende om een cultuurverzamelgebouw te realiseren en het 24

daarbij te laten. Gedurende de looptijd van deze haalbaarheidsstudie ontstaat al een zwaan-kleefaan effect; grotere en kleine partners die aangeven mee te willen doen in de programmering of belangstelling hebben om fysiek op het Mediaplein te landen. Dat biedt mooie kansen, en het betekent dat het Mediaplein zich ook kan presenteren als platform voor initiatieven van anderen (en niet alles zelf hoeft te ontwikkelen).

25

3. Organisatie Het Mediaplein brengt organisaties en personen samen en verbindt binnen en buitenruimte, om samen een krachtig verhaal en inspirerende programmering neer te zetten. Voor inwoners en bezoekers van Hilversum, van jong tot oud. Samenwerken in een veelzijdig netwerk (want dat beoogt het Mediaplein) vraagt om een stevige en heldere governance, zodat verantwoordelijkheden en verwachtingen over en weer duidelijk zijn. Dat biedt vertrouwen voor een goede samenwerking.

3.1 Uitgangspunten De betrokken partijen hebben alle drie een eigen (maatschappelijke) opdracht. Aan deze opdracht willen ze blijven voldoen, ook als er sprake is van intensieve samenwerking. Beeld en Geluid: dit landelijke instituut heeft als kern, naast zijn archief- en kennistaken, het vertellen en presenteren van verhalen over, met en door middel van media in verbinding met de samenleving. Het instituut opent in het najaar van 2022 zijn compleet vernieuwde mediamuseum, waar deze verhalen op totaal nieuwe wijze kunnen worden verteld, gemaakt en beleefd. Storytelling en mediawijsheid zijn hier kernbegrippen. Beeld en Geluid wil midden in de samenleving staan en daaraan ook invulling geven door lokaal de interactie met het publiek en onderwijs te zoeken. Innovatie en het ontwikkelen van nieuwe formules zijn essentieel voor Beeld en Geluid: aandacht geven aan vernieuwing, in interactie met het publiek. Voor Beeld en Geluid is Museum Hilversum complementair omdat het museum een profiel heeft gericht op mediakunst en nieuwsfotografie. Op het onderwerp ‘journalistiek’ zit overlap en dat zal goede afstemming vragen. Voor Beeld en Geluid is de laagdrempelige toegang die de bibliotheek biedt aan inwoners en bezoekers van onderscheidend. Een breed publiek loopt van oudsher makkelijk bij de bibliotheek binnen en dat is van toegevoegde waarde voor Beeld en Geluid.

26

Museum Hilversum heeft als presentatie-instelling een scherp profiel gericht op mediakunst en nieuwsfotografie. De kwaliteit van programmering én presentaties is essentieel. Het museum beoogt het huidige profiel te verbreden richting ‘nieuws’ en ‘het begrijpen van media’. Museum Hilversum ziet toegevoegde waarde in de samenwerking met Beeld en Geluid voor een sterkere koppeling van nieuwsfotografie met journalistiek, en mediawijsheid. De bibliotheek heeft een groter lokaal bereik en dat is voor het museum interessant. De bibliotheek heeft een sterke positie in het Hilversumse basisonderwijs, waar het museum minder ingangen heeft. De voorkeur van het museum gaat uit naar een sterke bestuurlijke en organisatorische connectie met de bibliotheek. Bibliotheek Hilversum biedt kansen aan iedereen en is er voor iedere inwoner van Hilversum. De organisatie heeft een brede maatschappelijke opdracht die volgt uit de Wsob en werkt met een divers netwerk van maatschappelijke partners. Deze diversiteit wil de bibliotheek geborgd zien op het Mediaplein. De bibliotheek heeft Beeld en Geluid nodig om de programmering te verbreden en verdiepen, met een accent op mediawijsheid. Voor de bibliotheek is Museum Hilversum complementair omdat het museum sterk is in kwalitatief hoogwaardige presentaties en programmering die daarbij past.

De bibliotheek kijkt van nature eerder naar groepen kwetsbare inwoners, het museum richt zich op een groep zelfredzame inwoners die ook voor de bibliotheek relevant is. Community based aanpak Het Mediaplein krijgt vorm in interactie met bezoekers, maatschappelijke organisaties, bedrijven, onderwijs, kennisinstellingen etc. Deze nieuwe publieke binnen- en buitenruimte is van en voor het publiek! De ideeënkracht en verbeeldingskracht in de stad is groot en het is belangrijk dat inwoners en partijen mee vormgeven aan de ontwikkelingen. Er zijn legio mogelijkheden om cocreatie vorm te geven. De Science Gallery in Dublin werkt met ‘Idea Colliders’; bezoekers, studenten, wetenschappers, ondernemers. Zij brengen ideeën in die via een selectieproces uiteindelijk worden omgezet in programmering. Deze mensen cureren tentoonstellingen mee, wat verrassende nieuwe vormen en vondsten oplevert. Vanuit bibliotheken worden steeds meer gewerkt met Community Librarians; professionals die goed in staat zijn bestaande communities te ‘vinden’ en te betrekken bij de bibliotheek. Het gaat om groepen die al bestaan en iets gemeenschappelijk hebben. Het Storyhouse in Chester (UK), van oorsprong een meer klassieke bibliotheek, biedt een keur aan communities uit de stad het podium voor uitvoering van culturele en maatschappelijke activiteiten.

Dit zijn inspirerende voorbeelden van culturele instellingen die functies mixen en in nauwe verbinding staan met hun omgeving.

27

3.2 Governance De ontwikkeling van het Mediaplein kent drie trajecten: de verhuizing van de bibliotheek naar de Gooische Brink, de herinrichting van de Kerkbrink en het ontwikkelen van gezamenlijke programmering. Deze trajecten kennen ieder hun eigen doorlooptijd, scope en risico’s, waarvoor drie verschillende organisaties verantwoordelijk zijn. Tegelijkertijd moeten ze intensief samenwerken aan het geheel van het Mediaplein om kwaliteit te bieden aan bezoekers en partners. De governance ziet er als volgt uit:

De Stichting Bibliotheek Hilversum is verantwoordelijk voor de realisatie en vernieuwing van de bibliotheek in de Gooische Brink. De bibliotheek zal hiervoor een ‘projectbureau’ inrichten dat in afstemming met de gemeente en andere relevante partners de voorbereiding, realisatie en verhuizing ter hand neemt. Zie hoofdstuk 5. Anders dan in een multifunctionele accommodatie delen de partners niet één gebouw; ze programmeren een gebied met binnen- en buitenruimtes. De ambitie is dat voor de bezoeker de beleving van het Mediaplein soepel verloopt, dat er een samenhang is in het gebied. De partners streven naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor programmering en exploitatie, en het opbouwen van eigenaarschap voor het gebied. Beeld en Geluid, Museum Hilversum en de bibliotheek hebben zich voor de fase van de haalbaarheidsstudie verenigd in de Stichting Mediaplein. Een logische vervolgstap is de bestaande stichting om te vormen tot een programmastichting (met daaraan gekoppeld een programma organisatie) waarin de partners vertegenwoordigd blijven. Het 28

zogenaamde 3 + 1 model lijkt wenselijk en haalbaar: de drie partners behouden hun eigen juridische status, maar leggen gedefinieerde verantwoordelijkheden en taken neer bij een vierde entiteit (+1): Stichting Mediaplein. Om te borgen dat Stichting Mediaplein gevoed wordt met perspectieven van buiten zal een Programmaraad worden ingericht. De Programmaraad is ambassadeur van het Mediaplein. NB. Een samengaan van Bibliotheek en Museum Hilversum op termijn sluiten de betrokken partijen niet uit, maar het is geen doel van de Stichting Mediaplein. Voor Beeld en Geluid is het samengaan met een nieuwe, lokaal georiënteerde organisatie geen optie. De gemeente Hilversum is opdrachtgever voor de herinrichting van de Kerkbrink. Inhoudelijke afstemming is essentieel om ervoor te zorgen dat de Kerkbrink integraal onderdeel wordt van het Mediaplein. Niet alleen voor de fysieke herinrichting, maar ook om programmering op het plein mogelijk te maken voorafgaand en ná de herinrichting. Dat betekent dat de Stichting Mediaplein mede regie voert op het gebruik en de programmering van het plein. Daarvoor zijn duidelijke afspraken/spelregels nodig, die kunnen worden vastgelegd in een convenant.

3.3 Programma organisatie Stichting Mediaplein De bibliotheek, Beeld en Geluid en Museum Hilversum hebben hun governance ingericht op basis van de Governance Code Cultuur. Deze code biedt een normatief kader voor goed bestuur en wordt ook gehanteerd als basis voor Stichting Mediaplein. Stichting Mediaplein start met een kwartiermakersfase, waarin de verdere uitwerking van het Mediaplein onder regie van een kwartiermaker wordt opgepakt. Het bestuur is opdrachtgever van de kwartiermaker. De kwartiermaker is verantwoordelijk voor het samenstellen van een compact team. Het team werkt aan het programma, marketing en communicatie, het samenbrengen van partijen, voorbereiden van fondsaanvragen, voorbereiden van besluitvorming en het opzetten van de praktische uitvoering. Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de behaalde resultaten. Onder leiding van de kwartiermaker kunnen medewerkers van Bibliotheek, Museum en Beeld en Geluid worden ingezet om bestaande programmering in te brengen en gezamenlijk de programmering te ontwikkelen, en daarbij gebruik te maken van hun lokale netwerk. De financieel-administratieve taken worden belegd bij een van de drie organisaties. Dit om de administratieve druk bij de programma-organisatie laag te houden. Het vraagt wel een gescheiden boekhouding in verband met het aanvragen en verantwoorden van subsidies en fondsen.

29

Het ambitieniveau is hoog en de voorgestelde netwerkgerichte aanpak is arbeidsintensief. Om mogelijk te maken dat het Mediaplein werkelijk ontstaat in cocreatie met publiek en (maatschappelijke) stakeholders zijn voldoende middelen nodig om een compacte en slagvaardige organisatie op te zetten. De voorgestelde formatie in bovenstaand organogram is het minimumniveau dat aangehouden dient te worden. De programma organisatie wordt aangevuld met de inzet van een brede diversiteit aan programmeringspartners. Naast de lokale maatschappelijke en culturele organisaties zijn er concrete kansen in beeld voor intensieve samenwerking met het MBO College en omroep NH Media.

3.4 Risico’s en beheersmaatregelen De governance van het Mediaplein is vrij complex en dat brengt risico’s met zich mee. De belangrijkste risico’s en beheersmaatregelen zijn benoemd:

Risico Geschil binnen het bestuur van de Stichting Mediaplein gedurende de ontwikkeling. Onvoldoende samenhang in de realisatie van de Gooische Brink en de programmering van het Mediaplein Conflicterend belang van de individuele organisaties en de Stichting Mediaplein. Dit kan programmatisch, organisatorisch of financieel van aard zijn. Draagkracht bestuur Stichting Mediaplein gedurende een lange ontwikkelperiode.

Beheersmaatregel Statutair wordt vastgelegd op welke wijze met geschillen in het bestuur wordt omgegaan. Er vindt periodiek overleg plaats tussen directie van de bibliotheek en kwartiermaker/bestuur van Stichting Mediaplein. Oplossing van conflicten wordt statutair beschreven. Indien zich onoplosbare conflicten zouden voordoen idem. Het bestuur legt de operationele taken neer bij de programma organisatie. De minimum omvang is 2,5 fte zodat deze organisatie voldoende slagvaardig is. 30

Onvoldoende transparante afhandeling van financieel-administratieve taken. Onvoldoende regie op de gemeentelijke activiteiten die plaats vinden op het Plein en de media-identiteit niet versterken in de buitenruimte.

De organisatie die deze taken uitvoert ontvangt hiervoor een compensatie en financiële rapportages worden in het bestuur besproken. Dit vraagt duidelijke afspraken met de gemeente, vast te leggen in een convenant. Waarin bepaald wordt wie de regisseur is.

3.5 Conclusies In dit hoofdstuk is de organisatie verkend, op basis van de vraag: Organisatie: welke governance past bij het ontwikkelen van het Mediaplein en hoe kunnen stakeholders en inwoners zo goed mogelijk worden betrokken? Het 3+1 model lijkt een goed passend model om de governance in te richten. Iedere organisatie kan aan haar opdracht blijven voldoen, en de gezamenlijkheid van het Mediaplein wordt belegd bij de Stichting Mediaplein, die sturing geeft aan een programma organisatie. De stichting wordt inhoudelijk gevoed door een Programmaraad. De betrokken partijen geven bestuurlijk commitment aan het Mediaplein en zijn bereid mensen beschikbaar te stellen om bij te dragen aan de uitvoering. De verwachting is dat er voldoende inhoudelijke expertise en netwerk voorhanden is bij de partijen om met name de programmering verder vorm te geven. Het stakeholdermanagement, bedoeld in de breedste zin is cruciaal om het Mediaplein breed draagvlak te geven. Het initiatief moet niet alleen in de hoofden, maar in harten van inwoners, bedrijven en bezoekers van de stad zitten! Het managen van de uiteenlopende perspectieven en belangen bij de ontwikkeling van het Mediaplein vraagt veel tijd en aandacht.

Het aanstellen van een stevige kwartiermaker die het team samenstelt, de relaties met stakeholders opbouwt en regie houdt op het proces van uitwerking van de diverse lijnen is een harde randvoorwaarde voor succesvolle realisatie. Als deze goed wordt ingevuld, alsmede de benoemde rollen in het projectteam, lijkt een succesvol traject haalbaar. De bibliotheek zal haar organisatie moeten versterken met een projectbureau voor het intensieve traject van de aankoop, verbouwing en verhuizing naar de Gooische Brink. Een voldoende geoutilleerd projectbureau is tevens een harde randvoorwaarde. De programma organisatie en het projectbureau zullen nauw moeten samenwerken om ervoor te zorgen dat het concept als geheel vorm krijgt. De samenwerking met de gemeente als opdrachtgever voor de herontwikkeling van de Kerkbrink, vergunningverlener en als coördinator voor evenementen luistert nauw. De Kerkbrink wordt integraal onderdeel van het Mediaplein om een optimale bezoekersbeleving te garanderen. Ander gebruik van het plein (bijvoorbeeld volksfeesten of demonstraties) vraagt om overleg voorafgaand aan het plannen van activiteiten. Afspraken over de samenwerking en programmering zullen daarom goed moeten worden vastgelegd in een convenant, aangevuld met regelmatig overleg.

31

4. Kerkbrink 4.1 Kerkbrink De Kerkbrink is in potentie een sfeervol plein, dat uitnodigt om te verblijven door een aantrekkelijke programmering en inrichting. Maar het plein vraagt wel om aanpassingen, zodat de buitenprogrammering van het Mediaplein een goed podium krijgt. De passage in de Gooische Brink zien we eveneens als buitenruimte. Ontmoeten en aangenaam verblijven zijn belangrijk voor de beleving van het plein, en de aanwezige horeca maakt dit al mogelijk, maar het kan nog veel beter. In hoofdstuk 2 is geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen binnen- en buitenprogrammering omdat we volop mogelijkheden zien om overloop te creëren tussen binnen en buiten. De ambitie is om met thematische programma’s zoals ‘Media en Muziek’ of ‘Nieuws’ een sterke presence in de buitenruimte te realiseren. Aangevuld met wisselende installaties en presentaties op het plein. Door het plein op te delen in vlekken worden kleinere ruimtes gecreëerd waar mensen verblijven, elkaar ontmoeten en experimenteren. Deze vlekken vragen om wat je micro-programmering kunt noemen; kleinschalige activiteiten en ontdekkingen, steeds wisselende verhalen, speelse elementen die uitnodigend zijn om media te ontdekken en na te denken over hoe media met jouw leven verweven zijn. Ruimtelijke elementen die worden toegevoegd aan het plein ondersteunen de beleving van bezoekers.

Een mogelijkheid is ook om een lichtgrid boven het plein aan te brengen, dat te programmeren is. Dit creëert aanvullende mogelijkheden voor de programmering en de bezoekersbeleving.

De Gemeente is verantwoordelijk voor de openbare ruimte en daarmee voor herinrichting van het plein. Vanuit het concept en de ontwikkeling van programmering is de Stichting Mediaplein een belangrijke partner, maar zij is niet verantwoordelijk. Het in samenwerking goed betrekken van omwonenden en ondernemers in een participatietraject is belangrijk. In deze fase is door de stichting het volgende programma van eisen opgesteld: Programmering De programmering voor het Mediaplein is in ontwikkeling. De programmeringsvormen die worden ingezet omvatten in ieder geval: 32

-

Buitenpresentaties (beeld, licht en geluid) Festivals (aansluitend op DMW, kleinschaliger programmering rondom media en muziek) Evenementen op basis van inhoudelijke thema’s (media en sport, nieuwsfotografie) Buitenworkshops Tijdelijke installaties op het plein (kunstobjecten, interactief) Organiseren van ontmoetingen (groepen in wisselende grootte, van 5 – 30 personen

Capaciteit plein - Maximale capaciteit vaststellen in overleg met de gemeente - Capaciteit fietsen vaststellen in overleg met de gemeente Functie van het plein en de passage Ontmoeten, verpozen, ontdekken, kijken. Door nudging* die uitnodigt tot ontdekken worden mensen van het plein naar de Gooische Brink getrokken, en vice versa. *Beïnvloeden van gedrag door ruimtelijke ingrepen in de omgeving. Functionele eisen - Zeer flexibele inrichting zowel wat betreft het plaatsen van kunstinstallaties en/of mobiele horeca-units plaatsing podia en/of stands en/of foodtrucks. - Vergunningvrije zones op het plein voor kleinschalige kunstinstallaties - Een grid van aansluitpunten voor krachtstroom en connectiviteit - Permanent groot formaat presentatiescherm - Projectiemogelijkheden voor oa videomapping - Uitlichtmogelijkheden - Podiumfunctie integreren - Water- en afvalwateraansluiting - Goede bewegwijzering - Goede geleiding fietsers en fietsparkeren - Bus van het plein - mogelijkheden gebruik buitenkant en aangrenzende buitenruimte Museum Hilversum tbv zichtbaarheid, presentaties (bv videomapping op het gebouw) Functionele wensen - Meubilair/verblijfsobjecten - Groen dat zichtlijnen niet beperk - Vlaggenmasten voor banieren - Mogelijk: versmallen toegang zijkant museum om plein meer beslotenheid te geven Passage Gooische Brink De passage is semi-buitenruimte.

Het is onderdeel van de ontdek- en kijkfunctie van het gebied, tussen de binnenlocaties in. De passage is in eigendom van de Gooische Brink, en de programmering zal afstemming vragen tussen de (toekomstige) eigenaren. Daarom zijn functionele wensen benoemd. Functionele wensen - Visuele verbinding met Gooische Brink en Kerkbrink - Logistieke verbinding met Gooische Brink, Kerkbrink en Museum Hilversum - Zeer flexibele inrichting zowel wat betreft het plaatsen van kunstinstallaties 33

-

-

De passage is het visitekaartje, heeft een aangenaam ‘klimaat’ (in ontwerp én in temperatuur), past bij de look en feel van het concept voor het Mediaplein. Sluit door tijdelijke aankleding, beeld animaties / logo’s etc. aanwezige informatieschermen en flexibele expositie-verlichting makkelijk aan bij de look & feel van bijvoorbeeld een festival of kleinschalig evenement. Aansluitpunten voor krachtstroom en connectiviteit Voldoende capaciteit WIFI verbinding, ook tijdens drukbezochte momenten. Goede bewegwijzering

4.2 Risico’s en beheersmaatregelen Risico Onvoldoende handelingsvrijheid ivm eisen, regelgeving, bestemmingsplan gemeente.

Programma van Eisen wordt onvoldoende gevolgd (bv irt verkeersstromen). Er zijn te weinig middelen om het Mediaplein ruimtelijk maar ook qua mediabeleving in te richten.

Beheersmaatregel Vastgelegde afspraken met de gemeente via een convenant waarin de mogelijkheden voor het organiseren van programmering zijn uitgewerkt. Afhankelijk van de mate waarin, hangt samen met gedeeld ambitieniveau voor het Mediaplein. Bij onvoldoende investering zal opnieuw naar het ambitieniveau gekeken moeten worden.

4.3 Conclusies In dit hoofdstuk is de lijn Ruimte Kerkbrink uitgewerkt, op basis van de vraag: Kerkbrink: Is het programma van het Mediaplein te realiseren op de Kerkbrink en welke inrichtingseisen volgen uit het programma. Op deze vraag is dit stadium nog geen eenduidig antwoord te geven. Voor de Kerkbrink is nog niet hard te maken of het beoogde programma ook inpasbaar is. Natuurlijk is het zo dat vanuit het concept de programmering passend gemaakt moeten worden binnen de beperkingen die het plein fysiek nu eenmaal kent. In het ontwerp moet worden meegenomen of het Mediaplein met name zichtbaar wordt op maaiveldniveau met vaste en/of flexibele elementen, of dat een combinatie met een interactief licht-grid mogelijk is. Het toevoegen van een extra laag boven maaiveld is van grote invloed op de flexibiliteit van het plein. Een risico kan zijn dat de binnen programmering van het Mediaplein niet direct zichtbaar is vanaf de straat. Bezoekers moeten weten waar ze moeten zijn, en met name voor bezoekers van buiten Hilversum is duidelijke bewegwijzering op een passende manier van belang. De verwachting is dat de bezoekers van de bibliotheek deze nieuwe locatie prima weten te vinden. Voor de levendigheid op de Kerkbrink is de entree van de Gooische Brink naar de Kerkstraat een risico.

Bezoekers kunnen via de Kerkstraat in en uit, en dit kan als effect hebben dat de traffic op de Kerkbrink zelf onvoldoende toeneemt. Nudging vanuit de Gooische Brink (door visuele elementen, aanpassing van bestrating), een aantrekkelijk plein met publiekstrekkers, goede horeca en een verrassende programmering kunnen worden ingezet om bezoekers naar de Kerkbrink te trekken.

34

35

5. Bibliotheek Hilversum en de Gooische Brink 5.1 Vernieuwing van de bibliotheek De cultureel-maatschappelijke functie van de bibliotheek is breder dan die van het Mediaplein. De kernfuncties van de bibliotheek zijn vastgelegd in de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (2015) en het landelijke Bibliotheekconvenant (2020), en daar blijft de bibliotheek aan voldoen. Bibliotheek Hilversum is hierin al jaren succesvol en in staat gebleken een grote diversiteit aan maatschappelijke en culturele partners aan zich te binden. De bibliotheek heeft een sterke maatschappelijk educatieve functie en is bewezen succesvol in het aantrekken van Hilversummers van 0-104, met op de huidige locatie circa 900 bezoekers per dag. Bibliotheek Hilversum wil de bibliotheek van de mediastad zijn en heeft daar de afgelopen jaren in het beleid ook op ingezet. De bibliotheek is goed in staat om zich verder te ontwikkelen als we kijken vanuit het bestaande kader, hoewel de middelen beperkt zijn. Van de 42 bibliotheken die werken in een gemeente met een omvang tussen de 50.000 en 100.000 inwoners staat Hilversum onderaan, op de 36e plaats qua financiering per inwoner (€16,09 peil 2020). Om ervoor te zorgen dat de bibliotheek voldoende robuust en toekomstbestendig is zijn op de huidige locatie investeringen nodig in renovatie, onderhoud en nieuwbouw, mocht het Mediaplein niet gerealiseerd worden.

De ambitie voor het Mediaplein betekent een schaalsprong voor de bibliotheek: in het aanbod, organisatorisch, als netwerkpartner en financieel. De samenwerking in het Mediaplein geeft de bibliotheek toegang tot grotere innovatiekracht, nieuwe netwerken en een rijke inhoudelijke programmering. Om ervoor te zorgen dat de bibliotheek een motor voor vernieuwing wordt, is het essentieel dat de organisatie hierop is toegerust. Creatieve innovatiekracht zal moeten worden toegevoegd, en daarnaast zal de organisatie zich via een ontwikkeltraject moeten voorbereiden op de nieuwe manier van werken in de bibliotheek als onderdeel van het Mediaplein, waarin het accent meer op presentatie en innovatie komt te liggen (naast de bestaande kracht van sociale, maatschappelijke en educatieve activiteiten). Een krachtige ontwikkeling van de bibliotheek is een harde randvoorwaarde voor een succesvolle realisatie van het Mediaplein. Een vervolgstap is het uitwerken van een plan voor de vernieuwing van de bibliotheek. Hiervoor zijn aanvullende financiële middelen nodig. Bibliotheek Hilversum wordt op basis van het uitgewerkte voorkeursscenario (zie paragraaf 5.2) de hoofdbewoner van de Gooische Brink. De inzet is een bezoekersgroei van 20% te realiseren, waarbij ingezet wordt op het bereiken van nieuwe doelgroepen en het vergroten van herhaalbezoek.

Het aanbod rondom lezen, informatie en digitale vaardigheden blijft, maar wordt wel doorontwikkeld vanuit het perspectief van het Mediaplein. Dat betekent bijvoorbeeld dat een cursus digitale vaardigheden voor volwassenen ook in het LAB of buiten op de Kerkbrink kan plaatsvinden. Taal is essentieel om mee te kunnen doen in de maatschappij en één van de kroonjuwelen van de bibliotheek. De collectie van boeken en tijdschriften is hiervoor belangrijk en zal zeker een plek krijgen op het Mediaplein. Voor volwassenen neemt de fysieke collectie iets af, voor kinderen iets toe. In de toekomst zal de bibliotheek de functie van maatschappelijk platform blijven uitbouwen, en steeds meer samenwerken met lokale communities. De aantrekkelijkheid van de bibliotheek als samenwerkingspartner zal toenemen in een nieuw gebouw met meer mogelijkheden. Voor het 36

onderwijs, maatschappelijke en culturele organisaties, de bibliotheek biedt laagdrempelig toegang tot een brede doelgroep. De bibliotheek presenteert samen met partners informatie over tal van onderwerpen, en ondersteunt mensen die dat nodig hebben, bijvoorbeeld bij laaggeletterdheid. Ook het omgaan met de digitale overheid en alle vormen van digitale informatievoorziening, het aanleren van digitale vaardigheden; het kan bij de bibliotheek. Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) dat volgt vanuit een landelijke aanpak wordt de komende tijd operationeel. De implementatie van het Coördinatiepunt Cultuureducatie is in voorbereiding en geeft vorm aan cocreatie tussen het onderwijs en cultuureducatie. De realisatie van een Leerwerkloket en een Zorgstartloket worden verkend in samenwerking met de gemeente. Naast het belang van een fysieke vestiging is de virtuele bibliotheek steeds meer in opkomst. Niet alleen om e-books te lenen, maar als volwaardig platform waar geprogrammeerd wordt en een divers aanbod te vinden is. Waar communities online kunnen landen op een waardenvrije, voor iedereen toegankelijke plek. Vanuit de gezamenlijke kracht van het Mediaplein kan de bibliotheek hierin een van de landelijke koplopers worden.

5.2 Voorkeursscenario Gooische Brink Voor deze studie zijn meerdere scenario’s voor de huisvesting van de bibliotheek onderzocht: - Renovatie, onderhoud en nieuwbouw bibliotheek op de huidige locatie - Scenario huur Gooische Brink - Scenario koop Gooische Brink De uitgewerkte scenario’s zijn op dit moment vertrouwelijk, zoals in de inleiding aangegeven. In dit hoofdstuk worden de hoofdlijnen kort geschetst. Het verbouwen van de bibliotheek is vanuit het perspectief van deze studie geen gewenste optie. De meerwaarde die ontstaat voor de stad door samen het gebied rondom de Kerkbrink leven in te blazen kan niet worden gerealiseerd als de bibliotheek op de huidige locatie blijft. Om een goede vergelijking te maken is dit scenario wel op hoofdlijnen uitgewerkt. Voor de Gooische Brink is onderzocht welke objecten beschikbaar zijn voor de bibliotheek en of een koop- of een huurscenario het meest gunstig is. Uit de verkenning van de scenario’s wordt duidelijk dat een koopscenario voor 2 objecten het meest gunstig is om het programma in te passen. Dit zijn de Gooische Brink (genoemd object 1) en de voormalige De Block ruimtes (genoemd object 2). Object 2 is onderdeel van een ander pand dan de Gooische Brink en deze locaties moeten met elkaar worden verbonden. Object 2 heeft een ingang aan de Kerkstraat, wat mogelijkheden biedt om meer bezoekers te trekken.

Waarbij wordt opgemerkt dat de focus ligt op de programmering in de Gooische Brink, de passage, Kerkbrink en Museum Hilversum. De mogelijkheid om de ruimte van Basic Fit over te nemen is onderzocht, maar gezien de lange contractduur van het bedrijf en hoge afkoopsom is dit niet wenselijk. Met een vlekkenplan is aangegeven welke functies waar gepland zijn in object 1. Voor Object 2 wordt nog een vlekkenplan gemaakt.

37

Met de eigenaar van de Gooische Brink zijn verkennende gesprekken gaande. Nog niet alle benodigde informatie is op dit moment beschikbaar. De twee belangrijkste openstaande punten zijn de verwachte renovatie van het dak boven de passage, en vragen rondom het inrichten en functioneren van een VVE. Het dak is na ca 25 jaar toe aan renovatie, en de kosten zijn nog niet bekend. Ook is niet bekend wie de kosten gaat dragen, de verkoper of koper/VVE. De Gooische Brink is op dit moment in handen van één eigenaar. De huidige eigenaar heeft aangegeven de locatie in de toekomst te willen uitponden. Het vraagt verder onderzoek om ervoor te zorgen dat deelname aan de VVE niet leidt tot grote financiële risico’s voor de bibliotheek. Horeca Elkaar ontmoeten is een grote kracht van het Mediaplein, en daar hoort de mogelijkheid om iets te eten en drinken bij. Loungen, ontmoeten, eten en drinken, het kan allemaal, gepland of bij toeval. Meet, greet and eat. Passende horeca in de bibliotheek is daarvoor een randvoorwaarde. Op en rond de Kerkbrink is veel horeca gevestigd. De ontwikkeling van een horecaconcept voor de Gooische Brink vraagt zorgvuldig overleg met ondernemers in het gebied, zeker in het geval van paracommerciële horeca.

Omdat het Mediaplein veel extra bezoekers in het gebied zal genereren, is de verwachting dat er voldoende traffic ontstaat voor zowel bestaande ondernemers als ondersteunende horeca in de Gooische Brink. Het ontwikkelen van een passend concept kan ook in samenwerking met een maatschappelijke partij, mogelijk zelfs een opleidingspartner, waarbij medewerkers de kans krijgen zich persoonlijk te ontwikkelen door te werken in de horeca van het Mediaplein. Het uitwerken van een horeca-concept is één van de vervolgstappen voor de realisatie.

38

Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de bibliotheek op de huidige locatie is goed, hoewel het parkeren voor auto’s op piekmomenten niet toereikend is en soms leidt tot chaotische situaties. Parkeren is op dit moment gratis. In de nieuwe situatie vraagt parkeren verder onderzoek. De Gooische Brink is een gemeentelijke parkeergarage en de gemeente is gehouden aan het hanteren van een kostendekkend tarief. Daarmee wordt het parkeren betaald. Of er onderscheidt gemaakt kan worden tussen bezoekers van de bibliotheek en regulier winkelend publiek is op dit moment niet te zeggen. De uitnodiging zal zijn dat lokale bezoekers zoveel mogelijk met de fiets of lopend komen, en daarvoor is voldoende fietsparkeergelegenheid belangrijk (zie ook hoofdstuk 4). Voor bezoekers van buiten is de Kerkbrink lopend goed bereikbaar vanaf het station. Deze vormen van mobiliteit passen ook in andersoortig gebruik van binnensteden waarin langer verblijven centraal staat.

5.3 Organisatie projectbureau De inrichting van een projectbureau is noodzakelijk om het complexe traject van aankoop en verbouwing van de Gooische Brink te begeleiden. De realisatie van de bibliotheek in de Gooische Brink is zoals aangegeven in het hoofdstuk Organisatie een zelfstandig traject, in heel nauwe samenhang met de programma organisatie en de gemeente. Het projectbureau zal derhalve worden opgezet door de bibliotheek. In het projectbureau moeten de volgende rollen/expertises vertegenwoordigd zijn. Projectbureau: - Projectleider - Adviseurs: o Architect o Installatie- en bouwfysisch adviseur o Constructeur (indien nodig) o Makelaar - Een aannemer incl. installateur Adviseurs worden naar gelang de ontwikkelfase en benodigde expertise (tijdelijk) toegevoegd aan het projectbureau. De aannemer komt pas in beeld als het voorlopig ontwerp gereed is en het project is aanbesteed.

5.4 Risico’s en beheersmaatregelen Risico’s Om de schaalsprong naar het Mediaplein succesvol te realiseren zal de bibliotheek een stevige ontwikkeling moeten doormaken die langjarig een hoge belasting van de organisatie met zich meebrengt Beoogd programma lijkt inpasbaar, maar vraagt nog wel verdere uitwerking.

Mbt Gooische Brink zijn er risico’s rondom onderhoudskosten van het dak, de oprichting van een VVE met voldoende vermogen en de

Beheersmaatregelen Investeringen in de vernieuwing en doorontwikkeling van de bibliotheek zijn een harde randvoorwaarde voor de realisatie.

In de fase van het uitwerken van concept ontwerp wordt duidelijk of het programma inpasbaar is. Er liggen ook mogelijkheden om activiteiten in Museum Hilversum te organiseren. Om de risico’s volledig in beeld te krijgen is verder onderzoek nodig in de volgende fase.

39

kosten die kunnen volgen uit het MJOP. De risico’s die volgen uit VVE deelname zijn op dit moment nog niet bekend. Para-commerciële horeca in de Gooische Brink kan gevoelig liggen bij horeca ondernemers in het gebied.

Een horeca concept wordt bij voorkeur ontwikkeld in afstemming met ondernemers in de directe omgeving. Waarbij opgemerkt wordt dat ondernemers meeprofiteren van de traffic die de bibliotheek genereert.

5.5 Conclusies In dit hoofdstuk is de volgende vraag onderzocht: Welke kansen liggen er voor de vernieuwing van de bibliotheek en is de inpassing van het beoogde programma te realiseren in de Gooische Brink? Het concept en de voorgestelde programmering voor het Mediaplein zijn een motor voor de vernieuwing van de bibliotheek. Er liggen veel kansen die volgen uit de vier inhoudelijke opgaven en de voorgestelde programma’s. De focus van het Mediaplein en de brede maatschappelijke functie van de bibliotheek versterken elkaar en leiden tot innovatie die landelijk onderscheidend is. Zoals het Mediaplein inhoudelijk een motor is voor doorontwikkeling van de bibliotheek, kan de bibliotheek organisatorisch een motor zijn voor het geheel. Dat vraagt wel om een krachtige, robuuste bibliotheekorganisatie. Op dit moment is de bibliotheek toegerust om binnen de huidige kaders haar werk goed te doen. Maar voor de beoogde schaalsprong zijn er extra investeringen nodig, waarmee de hele organisatie wordt meegenomen in de vernieuwing. Dit is een harde randvoorwaarde voor een succesvol Mediaplein. Met betrekking tot de objecten 1 (Gooische Brink) en 2 (vm De Block) is duidelijk dat de beoogde functies in principe inpasbaar zijn, mits de theaterfunctie optimaal wordt ingepast.

Het pand heeft een grote gevel zodat bezoekers goed kunnen zien wat er binnen gebeurt; het is uitnodigend en toegankelijk. De aansluiting met de passage en de Kerkbrink is bij het ontwerp een belangrijk aandachtspunt, zodat de mediabeleving van bezoekers niet onderbroken wordt. Nog niet alle benodigde informatie over de Gooische Brink is op dit moment beschikbaar. Met name naar de risico’s van bepaalde aspecten (dak, VVE, meerjaren onderhoud) is verder onderzoek nodig. Bij een positief besluit kunnen de gesprekken met de eigenaar worden voortgezet en wordt de risicoparagraaf verder ingevuld.

40

6. Financiering Vanuit het perspectief om op en rondom de Gooische Brink en Kerkbrink een culturele en maatschappelijke hotspot te maken, lijkt een verhuizing naar de Gooische Brink, gevolgd door bouwkundige aanpassingen en uiteraard gezamenlijke programmering in de toekomst met beide partners en de gemeente, de meest effectieve en attractieve optie te zijn. Deze financiële paragraaf bevat een samenvattende, tekstuele toelichting en samenvatting op de volgende elementen: 1. De kosten van de programma organisatie onder Stichting Mediaplein 2. De kosten voor de doorontwikkeling van de bibliotheek 3. Mogelijkheden voor het aantrekken van financiering via fondsen De kosten van de herinrichting van de Kerkbrink maken geen deel uit van de scope van deze haalbaarheidsstudie omdat de gemeente opdrachtgever is. In de Bijlage Financiën zijn volledige overzichten van de eerste twee punten opgenomen. Een aantal ramingen is indicatief, en vraagt in de volgende fase verdere uitwerking. NB. De financiële scenario’s die zijn uitgewerkt voor de realisatie van de Gooische Brink zijn in deze fase vertrouwelijk. Er liggen meerdere scenario’s voor, die in samenwerking met de gemeente Hilversum verder onderzoek vragen, voor deze openbaar kunnen worden.

6.1 Kosten programma organisatie Stichting Mediaplein Vanaf juli gaat Stichting Mediaplein de activiteiten voorbereiden en de verdere uitwerking van het Mediaplein wordt onder regie van een kwartiermaker opgepakt. De kwartiermaker is verantwoordelijk voor het samenstellen van een compact team. Zoals hiervoor in paragraaf 3.3 is uitgewerkt, zal de formatie van de kwartiermaker plus zijn/haar team ca 2,5 FTE beslaan, deels te dekken door het -om niet- ter beschikking stellen van medewerkers door de drie partners. De financieel-administratieve taken worden belegd bij een van de drie organisaties. Dit vraagt om een gescheiden boekhouding in verband met het aanvragen en verantwoorden van subsidies en fondsen. De begroting van de programma organisatie groeit in de komende jaren van € 80.000 in 2021 naar € 560.000 vanaf 2024. De financiële doelstelling en beoogde groei voor de organisatie is ambitieus, maar haalbaar. In de bijlage Financiën is de volledige begroting opgenomen. De financiering van de programma organisatie is opgebouwd uit: - Bijdragen van de drie partners (in kind en out of pocket of door programmering in te brengen) - Bijdragen van programma partners/bedrijven (‘in kind’ en ‘out of pocket’ of door programmering in te brengen) - Subsidie door de gemeente Hilversum - Financiering vanuit fondsen

41

6.2 Doorontwikkeling van de Bibliotheek In Hoofdstuk 5 is aangegeven dat het noodzakelijk is om te investeren in de bibliotheekorganisatie, zodat deze een motor voor het Mediaplein kan zijn. Er zal een plan ontwikkeld worden voor de doorontwikkeling van de bibliotheek. De kosten daarvan worden begroot op € 50.000 in 2021, € 120.000 in 2022 en 2023. In 2024 zal de extra impuls naar verwachting niet meer nodig zijn; vernieuwing kan dan binnen de exploitatie worden opgepakt.

6.3 Fondsen Om de financieringsbasis zoveel mogelijk te verbreden is onderzocht bij welke fondsen het concept Mediaplein voldoende aansluit. Eerder beschreven we de opgaven en de daaraan verbonden doelstellingen. Het zijn precies deze opgaven en doelstellingen die de basis vormen voor de (mede-) financiering van de projecten door fondsen en andere donateurs. Immers, deze geldgevers financieren projecten op basis van wat zij belangrijk en urgent vinden; de opgaven die er voor hen toe doen. Wanneer de opgaven/doelstellingen van de projecten van het Mediaplein samenvallen met de opgaven/doelstellingen van een fonds of andere financier, dan is er een potentiële match. Wanneer dan ook nog het bij dit fonds ingediende plan op alle onderdelen overtuigend is, dan is de kans op financiering aanzienlijk. Wanneer we de opgaven en doelen er nog een keer bijhalen, dan zien we dat een deel van de opgaven en doelen van betekenis zijn in de sfeer van de relatie media-publiek, en een ander deel in de sfeer van de ontwikkeling van de media: Media van Morgen. Voor beide soorten opgaven zijn er fondsen aan te wijzen (zie volgende paragraaf). Aan de andere kant van het opgavenmodel zijn er de opgaven voor Hilversum: de positionering als mediastad en het aantrekkelijker maken van de binnenstad. Op dergelijke lokale opgaven slaan de fondsen en andere overheden niet of nauwelijks aan.

Deze opgaven moeten dan ook lokaal – met name door de gemeente en spelers uit de binnenstad – gefinancierd worden. In Nederland zijn zo’n 500 fondsen actief. Overheidsfondsen en particuliere fondsen. Een deel van deze fondsen richt zich (deels) op dezelfde opgaven als het Mediaplein. In onderstaande figuur is een aantal fondsen ingetekend. In werkelijkheid zijn er veel meer kansen. De fondsen zijn in de figuur geplaatst in het opgavedomein waar zij zich het meest op richten. Er is ook overlap mogelijk.

42

Afhankelijk van het soort opgave en vooral ook de aard van het project, kunnen de fondsen benaderd worden voor de financiering van projecten en programma’s (serie van projecten). Zo is het SIDN Fonds te benaderen voor innovatieve projecten gericht op het gebruik van internet (Media van Morgen). Voor projecten gericht op bijvoorbeeld Media en Ouderen of Media en Eenzaamheid is het Oranjefonds of het Nationaal Ouderenfonds een mogelijkheid. Een project waarbij bewoners zelf media gaan maken is iets voor het VSBfonds en het Fonds Cultuurparticipatie. Een presentatieproject gericht op Kunst en Media zou heel goed door het Mondriaan Fonds en Fonds 21 gefinancierd kunnen worden. Fondsen die minder bekend zijn maar het onderzoeken waard zijn bijvoorbeeld Casterenshoeve, Zabawas, het ING NL Fonds en het Dr. C.J. Vaillant Fonds. Let op! Er zijn ook fondsen die op het eerste gezicht niet aan cultuur of media te koppelen zijn. Het wil echter helemaal niet zeggen dan deze fondsen niet benaderbaar zijn. Neem als voorbeeld Media en Gezondheid. Het kan heel goed dat gezondheidsfondsen interesse hebben in een project over Media en het Brein. Of dat natuurfondsen interesse hebben in een Virtual Reality (VR) project over zeespiegelstijging: kijk door de VR-bril en zie hoe Hilversum over honderd jaar aan zee ligt. Kortom, vrijwel elk onderwerp, elke opgave is aan media te koppelen.

En daarmee is er ook een brede waaier aan financieringsmogelijkheden in de toekomst, mits de projecten kwalitatief (zeer) goed en onderscheidend zijn.

43

6.4 Risico’s en beheersmaatregelen Risico Overall is het financiële commitment van de gemeente Hilversum noodzakelijk voor realisatie en op dit moment onzeker. Dit geldt zowel voor eenmalige als structurele bijdragen. Risico programma organisatie is onvoldoende inkomsten vanuit fondsen

Bibliotheek Hilversum gaat investeren om een stevige ontwikkelslag te maken richting het Mediaplein. Hiervoor zijn voldoende middelen een voorwaarde.

Beheersmaatregel Op basis van deze studie zal de gemeenteraad zich uitspreken over de ontwikkeling van het Mediaplein en de vernieuwing en verhuizing van de bibliotheek. Voor succesvolle fondsenwerving zijn kwalitatief hoogwaardige, onderscheidende projecten nodig. Het concept en de opzet van de programma organisatie geven voldoende basis om deze projecten ook te ontwikkelen. Op basis van de studie zal de gemeenteraad zich uitspreken over het voorgenomen ontwikkelplan voor de bibliotheek.

6.4 Conclusies Financiën: welke investeringen zijn nodig om Mediaplein te realiseren en welke financieringsmogelijkheden lijken kansrijk? Zoals aangegeven beperkt dit hoofdstuk zich tot de investeringen in de programma organisatie en de ontwikkeling van de bibliotheek. De investeringen die nodig zijn voor de Gooische Brink zijn op dit moment vertrouwelijk, en de investeringen in de Kerkbrink vallen onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Uit de studie blijkt dat er aanvullende investeringen nodig zijn om de programma organisatie vorm te geven. Met een basisfinanciering voor een compacte, slagvaardige organisatie liggen er volop kansen om aanvullende financiering aan te trekken. De betrokken partijen investeren zelf ook mee in de programma organisatie. De bibliotheek heeft de ambitie een vernieuwingsslag te maken met de organisatie in aanloop naar het Mediaplein. Ook hiervoor is een investering nodig, aanvullend op de boekjaarsubsidie die de bibliotheek toegekend krijgt van de gemeente. De financiële basis onder de programma organisatie en het ontwikkelplan van de bibliotheek zal van de gemeente Hilversum moeten komen, gematcht met middelen van de organisaties en aangevuld met externe financiering. Als de benodigde middelen beschikbaar worden gesteld, is de realisatie zeer kansrijk.

44

7. Conclusies In deze haalbaarheidsstudie is langs vijf onderzoeksvragen uitgewerkt of, en zo ja hoe het Mediaplein succesvol kan worden gerealiseerd. In dit hoofdstuk zetten we de deelconclusies kort op een rij en wordt aangegeven hoe kansrijk de ontwikkeling van het Mediaplein is.

7.1 Conclusies Deze haalbaarheidsstudie onderzoekt op basis van vijf vragen de haalbaarheid van de ontwikkeling van een Mediaplein in Hilversum. Per hoofdstuk is een vraag uitgewerkt, zijn risico’s en beheersmaatregelen benoemd en voorlopige conclusies getrokken. Onderzoeksvraag programma: Welk concept en bijbehorende programma-opzet draagt bij aan de versterking van media en cultuur in Hilversum en is deze voldoende onderscheidend? Op basis van het onderzoek kan de conclusie worden getrokken dat het conceptueel en programmatisch goed mogelijk is om landelijke en lokale opgaven te adresseren door te kiezen voor Media van Morgen, Media en Publiek, Aantrekkelijke Binnenstad en Hilversum Mediastad. De direct betrokken organisaties, en te betrekken stakeholders die werkzaam zijn op het gebied van media zijn talrijk en voldoende krachtig om een concept rondom media te laden en duurzaam vitaal te houden. Voorwaarde is dat bij het uitwerken van activiteiten de kwaliteit onderscheidend is (bekeken vanuit een landelijk referentiekader), zodat ook landelijke financiering wordt aangetrokken.

Onderzoeksvraag organisatie: Welke governance past bij het ontwikkelen van het Mediaplein en hoe kunnen stakeholders en inwoners zo goed mogelijk worden betrokken? Omdat het Mediaplein een gebied omvat met binnen- en buitenruimtes, verschillende eigendomssituaties, en de partijen naast het Mediaplein een eigenstandige opdracht hebben, is zorgvuldige inrichting van de governance belangrijk. In deze studie zijn verantwoordelijkheden van Bibliotheek Hilversum, Stichting Mediaplein en de gemeente Hilversum daarom expliciet benoemd. De partijen die verenigd zijn in de Stichting Mediaplein willen deze stichting omvormen tot vehikel voor het ontwikkelen van de programmering (zogenoemde 3+1 model) en zich laten bijstaan door een Programmaraad. Dat biedt de mogelijkheid om individuele en gezamenlijke ambities en taken goed van elkaar te scheiden. Aandachtspunt is de samenwerking en afstemming met de gemeente Hilversum, die beoogd financier, ontwikkelaar van de Kerkbrink, vergunningverlener, evenementencoördinator en handhaver is. De wederzijdse verwachtingen en afspraken zullen moeten worden vastgelegd in een convenant.

Onderzoeksvraag Kerkbrink: Is het programma van het Mediaplein te realiseren op de Kerkbrink en welke inrichtingseisen volgen uit het programma? Op deze vraag is in dit stadium nog geen antwoord te geven omdat verder overleg met de gemeente Hilversum over de inrichting nodig is. Daarom zijn de inrichtingseisen benoemd, opgesteld op basis van het concept en de programmering. Verder onderzoek is nodig naar de inpasbaarheid van het programma. Met de inrichting kan de Kerkbrink een media identiteit krijgen en dat is een voorwaarde voor goed gebruik van het plein.

45

Onderzoeksvraag vernieuwing bibliotheek en voorkeursscenario verhuizing naar de Gooische Brink: Welke kansen liggen er voor de vernieuwing van de bibliotheek en is de inpassing van het beoogde programma te realiseren in de Gooische Brink? Het concept en de voorgestelde programmering voor het Mediaplein zijn een motor voor de vernieuwing van de bibliotheek, vanuit de brede maatschappelijke opdracht die de bibliotheek op basis van de Bibliotheekwet heeft. Zoals het Mediaplein inhoudelijk een motor is voor doorontwikkeling van de bibliotheek, zo kan de bibliotheek organisatorisch een motor zijn voor het geheel. Dat vraagt wel om een krachtige, robuuste bibliotheekorganisatie en hiervoor zijn extra investeringen nodig in de komende jaren. Met betrekking tot de objecten 1 (Gooische Brink) en 2 (vm De Block) is duidelijk dat de beoogde functies in principe inpasbaar zijn. Het pand heeft een grote gevel zodat bezoekers goed kunnen zien wat er binnen gebeurt; het is uitnodigend en toegankelijk. De aansluiting tussen Kerkstraat, Gooische Brink, passage, de Kerkbrink en Museum Hilversum is bij het ontwerp een belangrijk aandachtspunt, zodat de mediabeleving van bezoekers niet onderbroken wordt. Nog niet alle benodigde informatie over object 1 en 2 is op dit moment beschikbaar.

Met name naar de risico’s van bepaalde aspecten (dak, VVE, meerjaren onderhoud Gooische Brink) is verder onderzoek nodig. Bij een positief besluit kunnen de gesprekken met de eigenaar worden voortgezet en wordt de risicoparagraaf verder ingevuld. Onderzoeksvraag financiën: welke investeringen zijn nodig om het Mediaplein te realiseren en welke financieringsmogelijkheden lijken kansrijk? Zoals aangegeven zijn in deze studie de investeringen in de programma organisatie en de ontwikkeling van de bibliotheek opgenomen. De investeringen die nodig zijn voor de Gooische Brink zijn op dit moment vertrouwelijk, en de investeringen in de Kerkbrink vallen onder verantwoordelijkheid van de gemeente. De conclusie is dat zonder aanvullende financiële investeringen de realisatie van het Mediaplein niet haalbaar is. De financiële basis onder de programma organisatie zal van de gemeente Hilversum moeten komen, gematcht met middelen van de organisaties en aangevuld met externe financiering. Als de benodigde middelen door de gemeente beschikbaar worden gesteld, is de realisatie zeer kansrijk. De ontwikkeling van het Mediaplein vraagt een forse inspanning. Voor alle betrokken partijen, maar met name voor de bibliotheek. Voor de beoogde schaalsprong zijn er extra investeringen nodig, waarmee de hele organisatie voldoende robuust is en draagkracht heeft voor de vernieuwing.

Dit is een harde randvoorwaarde voor een succesvol Mediaplein. Hiervoor is een investering nodig, aanvullend op de boekjaarsubsidie die de bibliotheek toegekend krijgt van de gemeente. Overall conclusie De overall conclusie is dat de realisatie van het Mediaplein haalbaar is, mits aan de benoemde randvoorwaarden wordt voldaan. Kwaliteit van de programmering, een heldere governance, afspraken met de gemeente over de Kerkbrink en vernieuwing van de bibliotheek zijn essentieel om te komen tot een krachtig en onderscheidend Mediaplein. Voldoende financiële basis om alle stappen te zetten in de periode 2021-2024 is daarvoor noodzakelijk, en deze basis kan niet door de betrokken partijen worden gelegd. De gemeente Hilversum is als partner en financier onmisbaar voor realisatie. De ontwikkeling van het Mediaplein kan niet alleen de ambitie van de stichting zijn; deze

46

moet mede gedragen worden door de gemeente Hilversum. Alleen in nauwe samenwerking, waarbij partners langjarig hun commitment geven, kunnen de kansen die er liggen verzilverd worden.

7.2 Invulling geven aan de uitgangspunten Voorafgaand aan het opstellen van de onderzoeksvragen heeft de stichting uitgangspunten benoemd. Als aan deze uitgangspunten voldaan wordt, kan het Mediaplein succesvol zijn en is het ieders energie en investeringen meer dan waard. We zetten ze nog even op een rij: -

Het Mediaplein is laagdrempelig en voor iedereen. Dit betekent dat het Mediaplein streeft naar een (digitaal) inclusieve, brede en diverse programmering en organisatie; Het Mediaplein wordt een toonaangevende proeftuin voor mediawijsheid; Maatschappelijke vraagstukken worden verbonden met media en technologie om tot innovatieve oplossingen en werkwijzen te komen; Het realiseren van een culturele koppeling van het Mediaplein met de Mediastad, waardoor bezoekers voelen dat ze in de Mediastad wonen, werken en verblijven; Het Mediaplein biedt een platform voor het delen van kennis en informatie door organisaties, bedrijven en maatschappelijke initiatieven. Het Mediaplein genereert positieve economische impact in het centrum van Hilversum door het aantrekken van meer bezoekers die langer blijven, vaker terugkomen en in het gebied meer besteden.

Geconcludeerd wordt dat met de opzet zoals deze is uitgewerkt aan alle uitgangspunten invulling wordt gegeven. Het concept en de voorstellen voor programmering zijn opgesteld vanuit het perspectief van inclusiviteit en maken het Mediaplein voor iedereen toegankelijk. Mediawijsheid is bij de start expliciet als uitgangspunt benoemd. In de programmering is mediawijsheid steeds vervlochten als onderdeel van educatie, presentatie en innovatie. Iedere doelgroep vertrekt ‘mediawijzer’ van het Mediaplein, hoewel bezoekers dat zich niet altijd bewust zullen zijn. Gelukkig maar, want spelenderwijs en ontdekkend leren gunnen we iedereen! De ‘culturele koppeling’ van het Mediaplein met de Mediastad zal worden gerealiseerd. Waarbij het gaat om de het versterken van de identiteit van Hilversum als Mediastad, inwoners, partners en bezoekers uitnodigen om zowel ambassadeur van het Mediaplein als de Mediastad te zijn. Dat kan door als platform te functioneren, niet alleen gericht op media, maar veel breder. Door de focus op media, in combinatie met het bieden van een platform voor veel en diverse partners, krijgt de beoogde culturele koppeling vorm. In deze studie is de context voor het Mediaplein geschetst en een belangrijk onderdeel hiervan is de ontwikkeling van binnensteden, en ook het centrum van Hilversum.

Het Mediaplein biedt door programmering en een sterk verbeterd verblijfsklimaat veel kansen voor positieve economische impact. Het Mediaplein is daarmee een investering in de vitaliteit van het centrum, én Hilversum als geheel.

Tot slot Stichting Mediaplein is opgericht door Bibliotheek Hilversum, Museum Hilversum en Beeld en Geluid om deze haalbaarheidsstudie gezamenlijk uit te voeren. In grote eendracht is samengewerkt en gedurende de uitvoering zijn de partijen naar elkaar toegegroeid, is het ambitieniveau gestegen en zijn concrete eerste stappen gezet. Wij zien het Mediaplein als een investering in de stad Hilversum. In inclusiviteit, in levendigheid, in beleving, in de landelijke positionering als Mediastad, in 47

(economische) dynamiek. Met media als inspiratiebron, motor voor maatschappelijke innovatie en verbinding. Stichting Mediaplein is klaar voor de volgende stap, samen met de gemeente en partners. Wij hopen dat je meedoet!

48

8. Vervolgstappen Bij instemming door de Gemeenteraad zijn de vervolgstappen in de komende periode: Periode Juli/augustus

Actie Opstellen profiel kwartiermaker, werving

Verantwoordelijk Stichting Mediaplein

Juli/aug

Aantrekken projectleider en voorbereiding projectbureau Opstellen plan vernieuwing bibliotheek Start kwartiermaker en opbouwen programma organisatie Ontwikkelen voorstel positionering, huisstijl etc voor het Mediaplein Start projectbureau, aantrekken architect en voorbereiden concept ontwerp Gooische Brink Uitbouwen LAB programmering Start fondsenwerving projecten 2022 Optioneel: deelname als Mediaplein aan Dutch Media Week Opleveren plan vernieuwing bibliotheek Opleveren concept ontwerp Gooische Brink

Bibliotheek Hilversum

September

Oktober

November December

Stichting Mediaplein

Bibliotheek Hilversum

Stichting Mediaplein Stichting Mediaplein Bibliotheek Hilversum Bibliotheek Hilversum

NB. De planning voor ontwerp Kerkbrink is in dit schema niet opgenomen.

Bijlagen Bijlage Financiën Bijlage programmering Mediaplein

Bronnen Agenda Economie en Media 2019-2020, gemeente Hilversum Beleidsplan 2018-2022 Nederlands Instituut Beeld en Geluid Beleidsplan Museum Hilversum 2018-2022 herzien

49

Beleidsplan Bibliotheek Hilversum 2017-2020 herzien Brandstory Beeld en Geluid Brandfilter Hilversum Marketing Economisch Perspectief 2040, gemeente Hilversum 2021 E. Klinenberg, Palaces for the people, how social infrastructure can help fight inequality, polarization, and the decline of civic life, New York 2018 M.J. Gorman, Idea Colliders, the future of science museums, MIT 2020 Jaarverslag 2018 Beeld en Geluid Metrum Kunst- en Cultuurbeleid 2015-2020 Gemeente Hilversum Randstad Koopstromen 2018, Centrum Hilversum Retail Postcorona Impactanalyse, Retailagenda ea 2021 Winkelpassantentellingen Hilversum Centrum 2019, Locatus