Bijlage 1 - Haalbaarheidsstudie Mediaplein

Hilversum, 2 april 2021 Betreft: Oplevering Haalbaarheidsstudie naar de ontwikkeling van het Mediaplein Hilversum

Geacht college, beste Gerard, De partners die zich verenigd hebben in Stichting Mediaplein presenteren u de haalbaarheidsstudie naar de ontwikkeling van het Mediaplein. De afgelopen periode is veel werk verzet om de diverse aspecten van de ontwikkeling van een Mediaplein in Hilversum in kaart te brengen. Het afgelopen jaar was een jaar waarin als gevolg van Corona de dagelijkse gang van zaken van alle betrokken organisaties veel aandacht en energie gevraagd heeft. Publieksinstellingen die dicht gingen, weer open en weer dicht. Zo goed mogelijk is geprobeerd onze bezoekers en klanten, veelal de inwoners van Hilversum, te blijven bedienen. De effecten van Corona hebben ertoe geleid dat het haalbaarheidsonderzoek naar het Mediaplein minder snel tot stand is gekomen dan gepland en gehoopt. Maar we zien de potentie en toegevoegde waarde voor de stad, juist nu het voorzieningenniveau in centra onder druk staat en ondernemers het moeilijk hebben. Met de beschikking van 7 juni 2019 (zaaknummer 548914 / 546463) is een subsidie toegekend aan Stichting Mediaplein van € 81.000,-. Deze middelen zijn ingezet om drie bureaus deelopdrachten te laten uitwerken: -

Xpex heeft een studie verricht naar concept, programma en organisatievorm; Blue Oak heeft een verkenning naar de programmering van de Kerkbrink uitgevoerd; Draaijer+partners heeft de benodigde bouwkundige aanpassingen en investeringen voor de Gooische Brink in kaart gebracht.

De input uit de rapporten van Xpex en Blue Oak is verwerkt in de haalbaarheidsstudie. De rapporten zijn op aanvraag voor de gemeente beschikbaar. Ze zijn niet integraal bij de studie gevoegd omdat gedurende het traject de inzichten over programmering en het programma van eisen voor de Kerkbrink zich hebben ontwikkeld en nieuwe inzichten zijn ontstaan. Een vertrouwelijke bijlage waarin de scenario’s voor de verhuizing van de Bibliotheek zijn uitgewerkt – inclusief financiën – volgt uiterlijk 16 april as. Dit is afgesproken in overleg met de behandelend ambtenaar van de gemeente. Het genoemde rapport van Draaijer+partners zal bij deze vertrouwelijke bijlage worden gevoegd. Toelichting op de uitwerking In de beschikking staan veertien punten genoemd waarop de gemeente uitwerking verwacht. Het grootste deel van deze punten is uitgewerkt in de haalbaarheidsstudie, maar op enkele punten was dit (nog) niet mogelijk. We vinden het belangrijk om aan te geven hoe we met de aandachtspunten zijn omgegaan. Onderdeel subsidietoekenning 1. Concept programmering 2. Plan van eisen

Uitwerking Het concept en voorstellen voor programmering zijn in de studie opgenomen. In de studie zijn de voorwaarden opgenomen waaraan voldaan moet worden voor succesvolle realisatie.

3. Verslag van gesprekken met belanghebbenden in de stad

4. Benchmark op effect op de directe omgeving

5. Communicatie/visualisatie van de plannen 6. Concept ontwerp gebouw(en) samenhangend met het plein

7. Plan m.b.t. achter te laten locatie(s)

8. Beeld op consequenties: huurcontracten en mogelijke verplaatsingen huidige huurders pand

Er is in deze fase nog geen programma van eisen opgesteld voor bijvoorbeeld een architect. Dit is onderdeel van verdere uitwerking. Wel is een ruimtestaat opgeleverd en zijn bouwkundige uitgangspunten voor de Gooische Brink opgesteld. Er zijn twee sessies georganiseerd waarvan een met bewoners in de bibliotheek (plm 70 deelnemers) en een met belanghebbende programmeringspartners. In deze fase is het aantal betrokken partijen beperkt gehouden. Als de ontwikkeling van het Mediaplein in een volgende fase komt, zal een participatietraject worden vormgegeven. Dit is opgenomen in de studie. Een compacte benchmark is uitgevoerd en verwerkt in de studie. Gekeken is naar Manchester, Chester, de LocHal in Tilburg en Rozet Arnhem. Stichting Mediaplein is op werkbezoek geweest op deze locaties in 2019. Voor zover mogelijk verwerkt in de studie Het concept ontwerp voor de gebouwen is afhankelijk van het ontwerp voor de Kerkbrink. Verder overleg met gemeente en direct betrokken stakeholders (onder andere ondernemers aan het plein) is nodig als input voor een concept ontwerp. De gemeente heeft een taxatie laten uitvoeren naar de opbrengst van de ’s Gravelandseweg 55. Er is op dit moment nog geen concreet plan voor deze locatie, mocht de bibliotheek verhuizen. Dit is mede afhankelijk van de toekomstige bestemming.

Voor de huidige locatie van Bibliotheek Hilversum geldt dat er een contract loopt met SBK Kunstuitleen. De eigenaren van de Gooische Brink geven aan dat er met één huurder sprake is van langer lopende verplichtingen waar rekening mee gehouden dient te worden.

9. Taxeren verbouwingen 10. Concrete en realiseerbare financieringsscenario’s met bijbehorende financiers (ook onderzoek subsidies buiten de gemeente dan wel private fondsen en sponsoring, bijvoorbeeld Ziggo (heeft aangegeven zichtbaar te willen zijn via bv. een Labfunctie), Provincie, PBC, Loterijen enz.) 11. Exploitatiescenario’s over 20 jaar

Met betrokken huurders zijn nog geen gesprekken gevoerd. Deze zullen worden opgestart als er een positief besluit over de ontwikkeling van Mediaplein is genomen. Verwerkt in de studie aangaande de Gooische Brink. Voor de Kerkbrink zie punt 6. Het uitwerken van een financieringsplan kan worden opgestart als er een positief besluit wordt genomen over de realisatie. De meest kansrijke fondsen voor het concept Mediaplein zijn in beeld gebracht. Zichtbaarheid en financiering door marktpartijen wordt op dit moment onderzocht.

Het effect van de investeringen op de exploitatie van de bibliotheek is op hoofdlijnen uitgewerkt. NB, dit is afhankelijk van de financieringsvorm voor de Gooische Brink.

12. Organisatie/Rechtsvorm na realisatie (schets toekomstige organisatie) 13. Concept ontwerp Plein samenhangend met de gebouwen en de functies 14. Beeld op consequenties: fiets, bus, aanwezige kunst/objecten in de openbare ruimte

Voor de programma organisatie van het Mediaplein is een begroting tot en met 2025 opgenomen. Deze is structureel en vraagt structurele financiering. Opgenomen in de studie. We zien hier een overlap met punt 6. Een eerste programma van eisen is benoemd in de studie.

De haalbaarheidsstudie die door de Stichting Mediaplein is uitgevoerd geeft waar dat in deze fase mogelijk was uitwerking aan de benoemde punten. De studie laat zien dat de realisatie van het Mediaplein haalbaar is, mits er aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan. De partners leggen een plan aan u voor met een hoog ambitieniveau, dat past bij de kansen die er liggen voor Hilversum. Als mediastad, en als stad waar het goed wonen, werken en verblijven is. Wij zien uit naar een volgende stap richting realisatie, en kijken met vertrouwen uit naar de behandeling in college, commissie en gemeenteraad.

Met vriendelijke groet, namens Stichting Mediaplein,

Els Brons, Bibliotheek Hilversum Stef van Breugel, Museum Hilversum John Leek, Beeld en Geluid

1

Inhoud Ambitie .................................................................................................................................................... 4 Samenvatting........................................................................................................................................... 5 Inleiding ................................................................................................................................................... 7 1.

Context ............................................................................................................................................ 9

2.

Programma .................................................................................................................................... 13 2.1 Missie en opgaven ....................................................................................................................... 13 2.2 Programmering............................................................................................................................ 16 2.3 Voorstel programma’s ................................................................................................................. 18 2.4 Doelgroepen ................................................................................................................................ 21 2.5 Benchmark................................................................................................................................... 21 2.6 Risico’s en beheersmaatregelen ................................................................................................. 24 2.7 Conclusies .................................................................................................................................... 24

3.

Organisatie .................................................................................................................................... 26 3.1 Uitgangspunten ........................................................................................................................... 26 3.2 Governance ................................................................................................................................. 28 3.3 Programma organisatie Stichting Mediaplein ............................................................................. 29 3.4 Risico’s en beheersmaatregelen ................................................................................................. 30 3.5 Conclusies .................................................................................................................................... 31

4.

Kerkbrink ....................................................................................................................................... 32 4.1 Kerkbrink ..................................................................................................................................... 32 4.2 Risico’s en beheersmaatregelen ................................................................................................. 34 4.3 Conclusies .................................................................................................................................... 34

5.

Bibliotheek Hilversum en de Gooische Brink ................................................................................ 36 5.1 Vernieuwing van de bibliotheek.................................................................................................. 36 5.2 Voorkeursscenario Gooische Brink ............................................................................................. 37 5.3 Organisatie projectbureau .......................................................................................................... 39 5.4 Risico’s en beheersmaatregelen ................................................................................................. 39 5.5 Conclusies .................................................................................................................................... 40

6.

Financiering ................................................................................................................................... 41 6.1 Kosten programma organisatie Stichting Mediaplein ................................................................. 41 6.2 Doorontwikkeling van de Bibliotheek ......................................................................................... 42 6.3 Fondsen ....................................................................................................................................... 42 6.4 Risico’s en beheersmaatregelen ................................................................................................. 44 6.4 Conclusies .................................................................................................................................... 44

7.

Conclusies ...................................................................................................................................... 45 2

7.1 Conclusies .................................................................................................................................... 45 7.2 Invulling geven aan de uitgangspunten ...................................................................................... 47 Tot slot............................................................................................................................................... 47 8.

Vervolgstappen ............................................................................................................................. 49

Bijlagen .................................................................................................................................................. 49 Bronnen ................................................................................................................................................. 49

3

Ambitie Hilversum, stad van verhalen. Al meer dan een eeuw. Met een concentratie op het Mediapark én verspreid door de hele stad, tot in Amsterdam en in Utrecht zijn makers aan het werk. Ze leveren internationale topkwaliteit, Hilversum is één van de vijf hotspots voor media in Europa: een bruisend ecosysteem voor creatieve, digitale makers. Dat blijft nog vaak buiten het zicht van onze inwoners én het grote publiek. Daar komt verandering in: het Mediaplein in het centrum van Hilversum brengt media naar je toe. Verbindt en verbeeldt mensen en hun verhalen, de makers en het grote publiek. Iedere dag van het jaar. Met een wisselende programmering die onderscheidend en vernieuwend is en toegankelijk voor iedereen. Met het Mediaplein krijgt de stad een nieuwe impuls; een culturele, maatschappelijke en economische impuls. De initiatiefnemers van het Mediaplein geloven in een brede mediaprogrammering die impact heeft in de samenleving. In Hilversum en daarbuiten. Dat kunnen we niet alleen. Doe je mee?

Stichting Mediaplein Bibliotheek Hilversum, Els Brons Museum Hilversum , Stef van Breugel Beeld en Geluid, John Leek Hilversum, 2 april 2021

4

Samenvatting Context Het Mediaplein wil substantiële maatschappelijke, economische en culturele waarde toe te voegen voor Hilversum. Binnensteden staan al langere tijd onder druk. Uit onderzoek blijkt dat centra met een divers aanbod van functies het goed doen en meer veerkracht hebben dan centra met een eenzijdig aanbod. Andere invulling van binnensteden wordt belangrijker nu door de Corona crisis het online winkelen nog verder toeneemt. In het Hilversum is het gebied rondom de Kerkbrink het minst bezochte deel van het centrum. Het nieuwe Cultuurbeleid is in ontwikkeling. De verwachting is dat het Mediaplein een forse impuls geeft aan de diversiteit en levendigheid van het culturele klimaat in Hilversum, gericht op een brede doelgroep. Zowel de bibliotheek, Museum Hilversum als Beeld en Geluid hebben vanuit hun maatschappelijke opdracht veel te bieden. De focus van de bibliotheek ligt op de brede maatschappelijk-educatieve functie zoals die volgt uit de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (2015). Museum Hilversum heeft in de afgelopen jaren een sterk profiel rondom mediakunst en (nieuws)fotografie opgebouwd. En Beeld en Geluid draagt als nationaal archief en museum bij aan een mediawijzere wereld. Samen willen de partijen mens, maatschappij en media verbinden en verbeelden.

Conclusies Deze studie beantwoord vijf onderzoeksvragen over het programma, de organisatie, de Kerkbrink, de vernieuwing van de bibliotheek en de financiering. Onderzoeksvraag programma: Welk concept en bijbehorende programma-opzet draagt bij aan de versterking van media en cultuur in Hilversum en is deze voldoende onderscheidend? Op basis van het onderzoek kan de conclusie worden getrokken dat het conceptueel en programmatisch goed mogelijk is om landelijke en lokale opgaven te adresseren door te kiezen voor Media van Morgen, Media en Publiek, Aantrekkelijke Binnenstad en Hilversum Mediastad. De direct betrokken organisaties, en te betrekken stakeholders die werkzaam zijn op het gebied van media zijn talrijk en voldoende krachtig om een concept rondom media te laden en duurzaam vitaal te houden. Voorwaarde is dat bij het uitwerken van activiteiten de kwaliteit onderscheidend is (bekeken vanuit een landelijk referentiekader), zodat ook landelijke financiering wordt aangetrokken. Onderzoeksvraag organisatie: Welke governance past bij het ontwikkelen van het Mediaplein en hoe kunnen stakeholders en inwoners zo goed mogelijk worden betrokken? Het Mediaplein omvat een gebied met binnen- en buitenruimtes. Er is sprake van verschillende eigendomssituaties en partijen die naast het Mediaplein een eigenstandige opdracht hebben.

De partijen die verenigd zijn in de Stichting Mediaplein willen deze stichting omvormen tot vehikel voor het ontwikkelen van de programmering (zogenoemde 3+1 model) en zich laten bijstaan door een Programmaraad. Dat biedt de mogelijkheid om individuele en gezamenlijke ambities en taken goed van elkaar te scheiden. Aandachtspunt is de samenwerking en afstemming met de gemeente Hilversum, die beoogd financier, ontwikkelaar van de Kerkbrink, vergunningverlener, evenementencoördinator en handhaver is. De wederzijdse verwachtingen en afspraken zullen moeten worden vastgelegd in een convenant. Onderzoeksvraag Kerkbrink: Is het programma van het Mediaplein te realiseren op de Kerkbrink en welke inrichtingseisen volgen uit het programma?

5

Op deze vraag is in dit stadium nog geen antwoord te geven omdat verder overleg met de gemeente Hilversum over de inrichting nodig is. Daarom zijn de inrichtingseisen benoemd, opgesteld op basis van het concept en de programmering. Verder onderzoek is nodig naar de inpasbaarheid van het programma. Met de inrichting kan de Kerkbrink een media identiteit krijgen en dat is een voorwaarde voor goed gebruik van het plein. Onderzoeksvraag vernieuwing bibliotheek en voorkeursscenario verhuizing naar de Gooische Brink: Welke kansen liggen er voor de vernieuwing van de bibliotheek en is de inpassing van het beoogde programma te realiseren in de Gooische Brink? Het concept en de voorgestelde programmering voor het Mediaplein zijn een motor voor de vernieuwing van de bibliotheek, vanuit de brede maatschappelijke opdracht die de bibliotheek op basis van de Bibliotheekwet heeft. Dat vraagt wel om een krachtige, robuuste bibliotheekorganisatie en hiervoor zijn extra investeringen nodig in de komende jaren. Met betrekking tot de objecten 1 (Gooische Brink) en 2 (vm De Block) is duidelijk dat de beoogde functies in principe inpasbaar zijn. Het pand heeft een grote gevel zodat bezoekers goed kunnen zien wat er binnen gebeurt; het is uitnodigend en toegankelijk.

De aansluiting tussen Kerkstraat, Gooische Brink, passage, de Kerkbrink en Museum Hilversum is bij het ontwerp een belangrijk aandachtspunt, zodat de mediabeleving van bezoekers niet onderbroken wordt. Nog niet alle benodigde informatie over object 1 en 2 is op dit moment beschikbaar. Met name naar de risico’s van bepaalde aspecten (dak, VVE, meerjaren onderhoud Gooische Brink) is verder onderzoek nodig. Onderzoeksvraag financiën: welke investeringen zijn nodig om het Mediaplein te realiseren en welke financieringsmogelijkheden lijken kansrijk? De conclusie is dat zonder aanvullende financiële investeringen de realisatie van het Mediaplein niet haalbaar is. De financiële basis onder de programma organisatie zal van de gemeente Hilversum moeten komen, gematcht met middelen van de organisaties en aangevuld met externe financiering. Als de benodigde middelen door de gemeente beschikbaar worden gesteld, is de realisatie zeer kansrijk. De ontwikkeling van het Mediaplein vraagt een forse inspanning. Voor alle betrokken partijen, maar met name voor de bibliotheek. Voor de beoogde schaalsprong zijn er extra investeringen nodig, waarmee de hele organisatie voldoende robuust is en draagkracht heeft voor de vernieuwing. Dit is een harde randvoorwaarde voor een succesvol Mediaplein.

Hiervoor is een investering nodig, aanvullend op de boekjaarsubsidie die de bibliotheek toegekend krijgt van de gemeente. Overall conclusie De overall conclusie is dat de realisatie van het Mediaplein haalbaar is, mits aan de benoemde randvoorwaarden wordt voldaan. Kwaliteit van de programmering, een heldere governance, afspraken met de gemeente over de Kerkbrink en vernieuwing van de bibliotheek zijn essentieel om te komen tot een krachtig en onderscheidend Mediaplein. Voldoende financiële basis om alle stappen te zetten in de periode 2021-2024 is daarvoor noodzakelijk, en deze basis kan niet door de betrokken partijen worden gelegd. De gemeente Hilversum is als partner en financier onmisbaar voor realisatie. De ontwikkeling van het Mediaplein kan niet alleen de ambitie van de stichting zijn; deze moet mede gedragen worden door de gemeente Hilversum. Alleen in nauwe samenwerking, waarbij partners langjarig hun commitment geven, kunnen de kansen die er liggen verzilverd worden.

6

Inleiding Stichting Mediaplein heeft de afgelopen periode een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de realisatie van een Mediaplein in Hilversum. In deze stichting zijn Bibliotheek Hilversum, Museum Hilversum en Beeld en Geluid vertegenwoordigd. De ambitie van betrokken partijen om het Mediaplein te realiseren is groot en er liggen volop kansen om zowel de economische kracht van dit deel van het centrum, als de culturele kracht van de organisaties te vergroten. Het plan is echter alleen haalbaar als de betrokken partijen zich ten volle inzetten. De gemeente Hilversum is een onmisbare partij om het initiatief inhoudelijk, organisatorisch en financieel mee mogelijk te maken. De samenwerking met de gemeente is de afgelopen periode constructief en positief verlopen en we zien het vervolgtraject met vertrouwen tegemoet. Er wordt al een aantal jaren gesproken over de Kerkbrink. Als probleemgeval, vanwege de inrichting en de bussen over het plein, weinig passanten en daarmee gebrek aan levendigheid, waardoor (horeca)ondernemers en winkeliers rond het plein het niet altijd makkelijk hebben. En als potentiële parel, om het noordelijke deel van het centrum nieuw leven in te blazen door kwaliteit en functies toe te voegen; bijzondere winkels, verrassende evenementen, een lommerrijk plein.

De Kerkbrink biedt unieke kwaliteit in het centrum: het is historisch, een plek van samenkomen in een verder veelal modern centrum. Deze studie richt zich op de mogelijkheden voor het verzilveren van de kansen, door media en cultuur in te zetten als vliegwiel voor de ontwikkeling van het hele gebied. Uitgangspunten en scope De betrokken organisaties hebben voorafgaand aan de haalbaarheidsstudie uitgangspunten benoemd om richting te geven: - Het Mediaplein is laagdrempelig en voor iedereen. Dit betekent dat het Mediaplein streeft naar een (digitaal) inclusieve, brede en diverse programmering en organisatie; - Het Mediaplein wordt een toonaangevende proeftuin voor mediawijsheid; - Maatschappelijke vraagstukken worden verbonden met media en technologie om tot innovatieve oplossingen en werkwijzen te komen; - Het realiseren van een culturele koppeling van het Mediaplein met de Mediastad, waardoor bezoekers voelen dat ze in de Mediastad wonen, werken en verblijven; - Het Mediaplein biedt een platform voor het delen van kennis en informatie door organisaties, bedrijven en maatschappelijke initiatieven. - Het Mediaplein genereert positieve economische impact in het centrum van Hilversum door het aantrekken van meer bezoekers die langer blijven, vaker terugkomen en in het gebied meer besteden. Deze uitgangspunten leiden tot een plan met een ambitieuze en brede scope.

Gedurende het traject zijn verschillende mogelijkheden besproken. Aan de orde is geweest of bepaalde ambities ook los van elkaar gerealiseerd kunnen worden. Bijvoorbeeld de verhuizing van de bibliotheek naar de Gooische Brink, of een uitgebreider buitenprogrammering op de Kerkbrink door het museum. De partijen hebben echter vastgesteld dat de kwaliteiten van de drie organisaties allemaal nodig zijn om substantiële en duurzame waarde te creëren voor Hilversum, zowel maatschappelijk, economisch als cultureel. Deze kwaliteiten en de onderlinge meerwaarde komen in hoofdstuk 3 Organisatie uitgebreid aan bod.

7

Aanpak Stichting Mediaplein heeft een subsidie van de gemeente Hilversum ontvangen voor het uitvoeren van deze haalbaarheidsstudie. De middelen zijn ingezet om de Stichting Mediaplein te ondersteunen bij het uitvoeren van deelonderzoeken. De inzichten uit de deelonderzoeken zijn verwerkt in deze haalbaarheidsstudie. Deze studie kent vijf onderzoeksvragen: - Programma: welk concept en bijbehorende programma-opzet draagt bij aan de versterking van media en cultuur in Hilversum en is deze voldoende onderscheidend? - Organisatie: welke governance past bij het ontwikkelen van het Mediaplein en hoe kunnen stakeholders en inwoners zo goed mogelijk worden betrokken? - Kerkbrink: is het programma van het Mediaplein te realiseren op de Kerkbrink en welke inrichtingseisen volgen uit het programma? - Vernieuwing bibliotheek en voorkeursscenario verhuizing naar de Gooische Brink: welke kansen liggen er voor de vernieuwing van de bibliotheek en is de inpassing van het beoogde programma te realiseren in de Gooische Brink? - Financiën: welke investeringen zijn nodig om het Mediaplein te realiseren en welke financieringsmogelijkheden lijken kansrijk? In hoofdstukken worden deze vragen uitgewerkt, die worden afgesloten met korte risicoparagraaf en een voorlopige conclusie. In het laatste deel wordt een overall conclusie op de haalbaarheid getrokken en worden de vervolgstappen geschetst.

8

1. Context In de inleiding is aangegeven dat het Mediaplein beoogt substantiële maatschappelijke, economische en culturele waarde toe te voegen voor Hilversum. Hoe past het concept in de relevante lokale en landelijke ontwikkelingen die we om ons heen zien? Beeld van ontwikkelingen in stadscentra en Hilversum Binnensteden staan al langere tijd onder druk. Trends die al langer spelen zijn de afname van recreatief winkelen (funshoppen) en de toename van de leegstand neemt toe. Ook in Hilversum is de leegstand in de periode 2016-2018 toegenomen (Randstad Koopstromen Onderzoek 2018). Na de financiële crisis hebben binnensteden zich hersteld en is het aandeel horeca toegenomen, waardoor het belang van het centrum als een aangename verblijfsfunctie is gegroeid. Centra met een divers aanbod van functies doen het goed (Binnenstadsmonitor 2015-2019). De huidige Coronamaatregelen trekken echter opnieuw een stevige wissel op de bezoekersaantallen. Een recente studie van het Planbureau voor de Leefomgeving ‘Veerkracht op de proef’ laat zien dat ‘de Nederlandse binnensteden op lange termijn veerkrachtig genoeg zijn om de economische gevolgen van de coronapandemie te doorstaan. Kernkwaliteiten zoals sociaal-culturele betekenis, centrale ligging en sfeer blijven onverminderd bestaan.

[…] Op de lange termijn kan de situatie in de zwakkere binnensteden zorgelijk zijn, omdat de coronacrisis daar bestaande negatieve trends versterkt. De aard en omvang zijn echter locatie-specifiek.’ De verwachting is dat in 2022 er 40% meer leegstand zal zijn ten opzichte van 2015, met als belangrijke oorzaak Corona. Online winkelen is gegroeid in 2020 en de verwachting is dat de helft van deze groei zal blijven, waarmee een definitieve verschuiving van fysieke naar online omzet plaatsvindt, die voor het grootste deel bij grootwinkelbedrijven terechtkomt en niet bij het MKB (Retailagenda, Retail postcorona Impactanalyse 2020). Het platform ‘De beste Binnenstad’ roept ieder jaar de beste binnenstad van Nederland uit. Dit platform heeft tevens de Binnenstadsbarometer ontwikkeld die laat zien hoe goed een binnenstad het doet ten opzichte van andere binnensteden. De Binnenstadsbarometer kent zes hoofdthema’s: Economie, Veerkracht, Inclusiviteit, Identiteit, Levendigheid en Governance. Voor Hilversum valt op dat het centrum in de categorie Veerkracht op het onderdeel economische duurzaamheid beduidend slechter scoort dan andere grote binnensteden.

Met economische duurzaamheid wordt bedoeld ‘de diversiteit van het voorzieningenaanbod, de mate van leegstand, de mix van filiaalaanbod en zelfstandige ondernemers en de innovatiekracht van de binnenstad.’ Hilversum scoort bovengemiddeld als het gaat om het aantrekken van functies met een (boven)regionale aantrekkingskracht. Ook op de diversiteit van gebruikers van de binnenstad en de verblijfsduur van incidentele bezoekers scoort Hilversum beter dan gemiddeld. Als we verder inzoomen op het centrum van Hilversum ontstaat een divers beeld, zo laat een passantentelling uit 2019 zien (Locatus 2019). Het gebied van de Groest en het midden van de Kerkstraat is levendig met veel passanten. De Kerkbrink en Schoutenstraat zijn het minst goed bezocht, waarbij de Kerkstraat de minste bezoekers trekt in het centrum, zowel door de week als in het weekend. Dit biedt kansen voor het Mediaplein, zeker in combinatie met het Economisch Perspectief 2040, waarin één van de belangrijkste ontwikkelprincipes is ‘Wees flexibel en adaptief. Werk aan een compacter centrum, waar leegstaande en/of vrijkomende ruimte herbestemd wordt voor werkplekken, ontmoetingsruimte en leisure. Werk aan aantrekkelijke campussen met belevingswaarde’ (oa Ecorys 2021). Het Economisch Perspectief wordt in het voorjaar 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd.

Werken, ontmoeten en ontspannen zijn zowel economisch als maatschappelijk van belang voor een vitale binnenstad. Het Mediaplein kan hierin 9

zowel door het aantrekken van bezoekers als het bieden van een brede, toegankelijke programmering waarde toevoegen. Cultuurbeleid Hilversum De beleidsperiode van het cultuurbeleid ‘Metrum 2015-2020’ is vorig jaar afgelopen. Nieuw cultuurbeleid voor de periode 2022-2026 is in voorbereiding. Gedurende het onderzoek naar het Mediaplein was het nieuwe beleid nog niet zover uitgewerkt dat aangegeven kan worden aan welke doelen het Mediaplein bijdraagt. De verwachting is echter dat de impuls die het Mediaplein geeft aan Hilversum een belangrijke bijdrage levert aan een levendig cultureel klimaat, een sterke programmering en het bereiken van alle inwoners van Hilversum en regio. Wel is het van belang te noemen dat het Mediaplein kiest voor focus op media. Waarbij media breed gedefinieerd wordt en er volop kansen ontstaan voor culturele organisaties van binnen en buiten Hilversum om mee te doen. Ontwikkeling van smart cities In smart cities komen digitalisering en verstedelijking samen. In veel gevallen wordt samengewerkt tussen overheid, inwoners, bedrijven en instellingen en wordt geëxperimenteerd met nieuwe vormen van samenwerking en governance. Smart cities zijn steden die slimme oplossingen inzetten om de leefbaarheid, duurzaamheid, bereikbaarheid, welzijn en economische ontwikkeling te vergroten.

Die slimme oplossingen maken veelal gebruik van digitalisering, technische innovatie en data. De juiste techniek, het genereren en delen van data en het delen van kennis over hoe je dit vervolgens slim kunt toepassen, zijn kenmerken van hoe een smart city te werk gaat. Uitgangspunt daarbij is dat betere informatie zou moeten leiden tot een effectievere en efficiëntere aanpak of preventie van problemen. Waar mogelijk en nuttig worden oplossingen met andere steden op regionaal, nationaal en internationaal niveau gedeeld en opgeschaald. Hilversum is sinds een aantal jaren actief met een smart city strategie aan de gang en opgenomen in het rapport Smart cities in de G40 (2020). Hilversum onderscheidt zich door de samenwerking met de private sector, om te profiteren van de daadkracht van de private sector en deze te combineren met de lokale knowhow van de gemeente. Het uitgangspunt bij deze samenwerking is een open ecosysteem, waar andere partijen makkelijk op aan kunnen sluiten. De burger staat centraal in de smart city. Hilversum heeft meerdere initiatieven lopen waarbij de inwoners betrokken worden in het zoeken naar de juiste oplossing. Een breed scala van projecten wordt opgezet, van lokale pilots tot stadsdekkende netwerken in een langjarige samenwerking met zeven private partijen. Uitgangspunt is een concrete vraag uit de stad of doelstelling uit het collegeprogramma.

De werkwijze die wordt gebruikt wordt omschreven als het ‘HilversumLab’: de vraag scherp krijgen en samen met inwoners, bedrijven, leerlingen en materiedeskundigen zoeken naar de juiste oplossing. De ambitie is om dit zichtbaar te maken op een fysieke locatie. Een centrale, toegankelijke plek waar jong en oud ideeën kunnen opperen en verkennen, waar kennis wordt gedeeld, workshops worden gehouden, toepassingen worden gebouwd etc. Hier liggen raakvlakken met het LAB dat in deze haalbaarheidsstudie aan bod komt. Een fysieke landingsplek in het centrum helpt om de participatie in smart city trajecten te vergroten, en de relatie met media en technologie past bij het Mediaplein. Ontwikkelingen in de bibliotheeksector Bibliotheken overal in Nederland ontwikkelen zich tot brede maatschappelijk-educatieve organisaties in het hart van de lokale samenleving. Die brede functie van bibliotheken is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden: digitalisering neemt nog steeds toe, ontlezing is een groeiend probleem en Nederlandse jongeren scoren slecht op taal- en leesvaardigheid (zoals blijkt uit het PISA-rapport van november 2019). Het beroep op de zelfredzaamheid van inwoners is groot, en tegelijkertijd groeit de kloof tussen kansrijke- en kansarme kinderen, volwassenen en ouderen. Dat zien we terug in de sociaal economische verschillen tussen groepen in onze samenleving. De 10

bibliotheeksector als geheel is bij uitstek in staat met kennis, expertise en toegankelijke locaties verschillen tussen groepen te overbruggen door meedoen aan de basis en meedoen aan de top mogelijk te maken. Lokale bibliotheken zijn onderdeel van een gelaagd stelsel op lokaal, provinciaal en landelijk niveau. De kroonjuwelen van het bibliotheekwerk zijn lezen, leren en vrije toegang tot informatie. Deze worden aangevuld met een breed palet aan activiteiten die ontmoeting en kennismaking met kunst en cultuur stimuleren. Deze activiteiten liggen vast in de kernfuncties uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) die het Rijk in 2015 vaststelde. De kernfuncties zijn het bieden van toegang tot (of het stimuleren van): - kennis en informatie - ontwikkeling en educatie - lezen en literatuur - ontmoeting en debat - kunst en cultuur Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van een bibliotheekvoorziening die aan deze vijf kernfuncties invulling geeft. In 2020 hebben alle vertegenwoordigers in het stelsel een Bibliotheekconvenant opgesteld, waarin aanvullende ambities zijn afgesproken.1 Het convenant stelt grote maatschappelijke opgaven centraal. In de eerste plaats is er in het convenant aandacht voor het versterken van basisvaardigheden zoals lezen.

Ten tweede ligt er een opgave rondom digitalisering en de inzet van technologie; snelle ontwikkelingen hebben tot gevolg dat niet iedereen mee kan doen. Ten derde wordt ingezet op het opbouwen van vaardigheden om maatschappelijk meedoen mogelijk te maken, en deze een leven lang te ontwikkelen. Hiervoor is het noodzakelijk dat iedere inwoner binnen een redelijke afstand toegang heeft tot een volwaardige bibliotheek. Bibliotheek Hilversum heeft zich de afgelopen jaren succesvol ontwikkeld tot maatschappelijkeducatieve bibliotheek. Het aanbod is verrijkt en gegroeid, mede door de fusie met de Volksuniversiteit en de bibliotheek is een platform waar kennis en informatie over maatschappelijke thema’s wordt gepresenteerd in samenwerking met partners. Ook is de bibliotheek drager van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. En met twee vestigingen, de Bibliotheek aan Huis, programma’s in het onderwijs, een bibliotheekbus, rijdend FabLab en coderdojo’s op locatie, is de bibliotheek heel dichtbij de inwoners van Hilversum. Ontwikkelingen relevant voor Museum Hilversum en Beeld en Geluid Hilversum is de stad waar het nieuws, online en offline via radio en tv, geproduceerd wordt. Museum Hilversum heeft op basis van het profiel van de stad geïnvesteerd in de presentatie van nieuwsfotografie. Het label nieuwsfotografie is landelijk gezien uniek.

Bovendien is nieuwsfotografie maatschappelijk actueel en relevant. De nieuwsfotografie wordt naast de samenwerking met de Zilveren Camera en WorldPressPhoto regionaal aangevlogen in een samenwerking met media organisaties als NH en de Gooi en Eemlander. Op het Mediaplein wordt permanent aandacht gegeven aan fotografie uit de eigen regio. Museum Hilversum richt zich daarnaast vanuit een artistieke en cultureel-maatschappelijke betrokkenheid op mediakunst. De programma’s van Museum Hilversum worden gedragen door disciplines als fotografie, videokunst, animatie, virtual en augmented reality. Museum Hilversum 1

Het gaat om zes partijen: het Rijk, de provincies (via het InterProvinciaal Overleg), de gemeenten (via VNG), de 149 lokale bibliotheken (via Vereniging Openbare bibliotheken), de provinciale ondersteuningsinstellingen (via de Stichting POI’s Nederland) en de Koninklijke Bibliotheek.

11

draagt nieuwe waarden aan voor de identiteit van Hilversum die van oudsher mediagedreven is. Onderdeel hiervan zijn journalistiek, de media-industrie en de samenleving als onderwerp van debat en reflectie. Museum Hilversum betrekt leerkrachten, scholieren, onderzoekers, fotografen, mediamakers en kunstenaars bij haar programma’s. Hilversum heeft met Museum Hilversum veel te bieden omdat het de verbinding tussen de inwoners en de media legt en er voor zorgt dat het publiek deelgenoot kan zijn van haar programma’s.

De vernieuwing van Beeld en Geluid Beeld en Geluid doorloopt een vernieuwingsproces, waarbij het instituut naast radio- en televisieprogramma's inmiddels ook games, online video en gedrukte media archiveert, onderzoekt en presenteert. Door dit te doen wil Beeld en Geluid ieders leven in en met media versterken waarbij het vrije denken en handelen in woord, beeld en geluid voorop staat. De visie van Beeld en Geluid is dat het instituut in 2025 de hoeder en het leidende instituut voor journalistieke en media-archivering en -duiding zal zijn, waarbij de democratische kernwaarde van het vrije woord in tekst, beeld en geluid en het maken en uitdragen daarvan voorop staat. Hiertoe zal Beeld en Geluid haar omvangrijke collectie actief uitdragen en waar mogelijk maximaal openstellen voor iedereen. Van professional tot individu, om hen te inspireren en te laten excelleren. Op die manier draagt Beeld en Geluid bij aan een mediawijzere wereld. Heel concreet is Beeld en Geluid al het fysieke en online knooppunt in Nederland waar de connectie gemaakt wordt tussen digitaal erfgoed, onderzoek en nieuwe technologie om daarin slimmer te zoeken en er een nieuw type verhalen mee te kunnen vertellen. Maar het is ook hét knooppunt voor mediawijsheid in Nederland, en inmiddels voor digitale inclusie.

Om dit alles voelbaar en zichtbaar te maken werkt Beeld en Geluid onder meer aan een nieuw spectaculair museum dat eind 2022 zijn deuren zal openen op het Mediapark. Beeld en Geluid zoekt ook in Hilversum zoveel mogelijk samenwerking, zoals al gebeurt met het onderwijs, culturele instellingen en mediabedrijven, en nu heel specifiek met de gemeente Hilversum en de partners Bibliotheek Hilversum en Museum Hilversum op en rond het Mediaplein. Binnen deze samenwerking ligt voor Beeld en Geluid een belangrijke mogelijkheid om haar activiteiten dichter en breed aan de lokale samenleving te verbinden en hiermee tevens een bijdrage te leveren aan een lang gekoesterde wens in Hilversum: het beter benutten van het potentieel van het Mediapark en Hilversumse mediamakers aan de binnenstedelijke cultureel-economische behoeftes en ontwikkeling. En het hiermee ook bijdragen aan de ontwikkeling van Hilversum als meest mediawijze stad van Nederland.

12

2. Programma Het Mediaplein kan een nieuwe loot aan de stevige stam van Hilversum als mediastad worden. Er is veel programmering rondom media en cultuur voorhanden, er zijn veel individuele mediamakers, er zijn sterke organisaties met uitvoeringskracht in de stad en er is belangstelling bij inwoners en bezoekers. Het is de kunst te combineren wat al bestaat, en daar steeds nieuwe elementen aan toe te voegen.

2.1 Missie en opgaven In het hart van Hilversum, op en rond de traditionele ‘Brink’, ontwikkelen de Bibliotheek, Museum Hilversum en Beeld en Geluid samen een geheel nieuw concept: een Mediaplein. Op en rond dit Mediaplein onderzoeken, duiden, ontwikkelen en presenteren culturele-, maatschappelijke- en onderwijsorganisaties verschillende vormen van media waarmee de samenleving wordt geconfronteerd. Nu en in de toekomst. De missie voor het Mediaplein is: ‘Het Mediaplein verbindt en verbeeldt mens, maatschappij en media.’ Hoe geeft het Mediaplein invulling aan deze missie? Door te werken aan vier bij elkaar komende opgaven, zoals in de zwarte bollen aangegeven. Twee opgaven die zich richten op het vergroten van de aantrekkelijkheid van Hilversum en twee opgaven die zich richten op het (beter) omgaan met de snel veranderende vormen van media.

13

Hilversum Mediastad: de positionering Daar waar het om cultuur gaat, positioneert Amsterdam zich als kunsten- en erfgoedstad, positioneert Rotterdam zich als architectuurstad en positioneert Eindhoven zich als design- en technologiestad. En zo positioneert Hilversum zich als mediastad. Al die steden positioneren zich met reden in een bepaalde richting omdat zij met name daar ook daadwerkelijk veel te bieden hebben. Hilversum heeft veel te bieden op het gebied van media. Maar dat aanbod is vooral geconcentreerd op het Mediapark en is daarmee niet zonder meer zichtbaar en beleefbaar voor de bewoners en voor de bezoekers van de stad. Ondanks dat er de laatste jaren stappen zijn gezet, reflecteert de binnenstad van Hilversum nog onvoldoende het beeld van een ‘mediastad’. Hier ligt een belangrijke opgave voor Hilversum, waarbij inwoners ambassadeurs kunnen zijn van de mediastad en meer bezoekers naar de stad worden getrokken. Hilversum kan de positionering als mediastad verdiepen. Enerzijds door de bezoeker van de binnenstad ook echt te laten ervaren dat dit de mediastad is, en anderzijds door zich inhoudelijk meer met media te verbinden. Zoals Eindhoven design niet alleen als ‘mooi of knap ontworpen dingen’ ziet, zo ziet Hilversum straks media niet alleen als ‘mediaproducties’. Media bepalen in al hun vormen ons hele leven.

Hilversum maakt je daarvan bewust en laat je zien, ervaren en begrijpen wat media betekenen, vandaag en vooral ook morgen. Aantrekkelijke Binnenstad: meer cultuur en meer leven Hilversum heeft een ruim winkel- en horeca-aanbod en trekt vanuit de hele regio mensen die hier gebruik van maken. Toch zien we dat bepaalde delen van het centrum het minder goed doen. Met name het winkelgebied rond de Kerkbrink en de Gooische Brink heeft het moeilijk. In lijn met nationale en internationale ontwikkelingen zal de retail in de stad het naar verwachting moeilijk blijven houden. Het winkelaanbod zal krimpen en de functies van winkels zullen veranderen. De zichtbare aanwezigheid van kunst en cultuur in de Hilversumse binnenstad kan nog verder versterkt worden, en daarvoor liggen er volop kansen. Dat geldt ook voor het veel meer zichtbaar maken van dat toch zo kenmerkende element van Hilversum: media. Bij de veranderingen in het winkelaanbod in de binnenstad ontstaat er een structurele ruimte voor cultuur. Er ligt een opgave voor Hilversum om die ruimte optimaal te benutten en te koppelen aan haar media-profiel. Er zijn veel kansen voor een originele mix van functies door bestaande functies steeds vanuit het mediaperspectief te bekijken. Dit levert een nieuwe economische dynamiek op omdat bezoekers en bedrijven worden aangetrokken.

Media van morgen: ruimte voor ontwikkeling Overal in de wereld zien we dat de media zich in een hoog tempo ontwikkelen. Hun positie en rol verandert. Gedreven door nieuwe technologie worden elke dag wel ergens nieuwe toepassingen en vormen van media gelanceerd. Mediamakers zijn al lang niet meer alleen de grote mediabedrijven, in feite is vrijwel iedereen mediamaker geworden. Media zijn al lang niet alleen meer radio en televisie, maar ook streamingdiensten, alle mogelijke vormen van social media, videoconsults met de arts, gaming: van VR-toepassingen tot en met serious gaming. En technologie-toepassingen van kunstmatige intelligentie veranderen het karakter van het medialandschap razendsnel. Het Mediapark is het hart van de dagelijkse praktijk van het media maken (en dan met name radio en televisie), en kraamkamer voor nieuwe ontwikkelingen. Maar wat op het Mediapark gebeurt is zelden zichtbaar voor het (grote) publiek. Er ligt er een opgave voor Hilversum – en ook voor 14

Nederland – om ook de media van morgen een podium te geven; het experiment, de toekomst, nieuwe toepassingen en nieuwe technologieën en ook nieuwe generaties makers. In Hilversum laten we naast the state of the art op mediagebied op het Mediapark en in Beeld en Geluid, ook the state of the future op mediagebied zien; niet wat media nu is, maar wat de media mogelijk morgen zullen zijn. Hilversum houdt hier permanent een vinger aan de pols. De vernieuwing van Beeld en Geluid en de Dutch Media Week bieden belangrijke podia om media van toen, nu en toekomst te presenteren. Museum Hilversum reflecteert met presentaties, ontmoetingen en debat op de wereld van media. Het Mediaplein is onderscheidend door op innovatieve manieren mensen en media te verbinden, ook met maatschappelijke ontwikkelingen. Zo genereren we een continu stroom van nieuwe en terugkomende bezoekers. Er vindt altijd interactie plaats met het publiek en met de samenleving. Media en Publiek Aandacht voor de ontwikkeling van de media is urgent en belangrijk. En niet alleen vanwege de makers en de bedrijfstak, maar vooral ook vanwege het publiek. Want met name het grote publiek – de burger – heeft direct te maken met de consequenties van de veranderende media. Het publiek – jong én oud – moet overweg kunnen met de nieuwe vormen van media die mensen in het dagelijks leven tegenkomen, of gaan tegenkomen.

Mediawijsheid is geen luxe, maar een absolute voorwaarde om te kunnen deelnemen aan de samenleving; een samenleving die ook digitaal inclusief hoort te zijn. Iedereen moet mee kunnen doen de steeds meer digitaal wordende wereld. We zien dat mensen de snelle ontwikkelingen van de media maar moeilijk bijhouden. Ze kunnen bijvoorbeeld niet meer onderscheiden wat echt is of wat (deep) fake. Wat is waar en wat is leugen? Wie kun je vertrouwen en hoe weet je dat? We zien dat mensen makkelijk te manipuleren zijn via media, maar hoe word je je daarvan bewust? Aan de andere kant willen mensen ook hun eigen verhaal kwijt via hun media. Maar hoe doe je dat op een goede en toch impactvolle manier?

Onder andere de bibliotheek zet sterk in op het vergroten van mediawijsheid, ook onder ouderen. En in het onderwijs is er veel aandacht voor mediawijsheid. Bovendien brengt Beeld en Geluid kennis en expertise in als landelijk centrum voor mediawijsheid, inclusief nieuwswijsheid.

15

Maar behalve de bibliotheek en het onderwijs zijn er nog veel andere vormen waarmee we het grote publiek beter kunnen toerusten op omgaan met alle vormen van media: media begrijpen, doorzien, maar ook zelf gebruiken. Media als middel voor zelfontplooiing, zelfrealisatie, meekomen en optimalisatie van kansen. Dat kan door exposities, festivals, debat, campagnes, online toepassingen, etc. Meer aandacht voor de relatie tussen media en het grote publiek is nodig. Hier ligt een grote opgave voor ons allen. Juist voor de mediastad. De programmering van het Mediaplein kan hier mede een antwoord op zijn.

2.2 Programmering Vanuit de missie en de opgaven wordt programmering ontwikkeld. In de drie ringen in het onderstaande model is aangegeven waar de programmering op gefocust is: educatie, presentatie en innovatie. De programmering op het Mediaplein is er voor iedereen, zo divers mogelijk en streeft naar optimale inclusiviteit, ook digitale inclusiviteit en toegankelijkheid. Daarom is participatie hier extra belangrijk: participatie met bewoners, culturele en maatschappelijke organisaties, bedrijven en zzp-ers en de overheid. De programmering wordt gekenmerkt door elementen als lifelong learning, cocreatie, dialoog en debat.

Educatie Een leven lang leren en jezelf ontwikkelen door te studeren, een cursus te volgen of aan een workshop mee te doen; in een door media en technologie snel veranderende samenleving is het noodzaak om bij te blijven. Programma’s rondom digitale vaardigheden, digitaal bewustzijn en mediawijsheid, van educatie tot debat vormen een vaste waarde op het Mediaplein. Middelbare scholieren en studenten komen naar het Mediaplein om te studeren. Er is behoefte aan meer ruimte voor cursussen en studie/werkplekken dan op de huidige locatie van de bibliotheek voorhanden is, 16

en we willen graag in deze groeiende behoefte voorzien. Vanzelfsprekend worden ruimtes zo opgezet dat ze flexibel en multifunctioneel zijn. Presentatie De presentatie van media zal op veel manieren vorm krijgen in de binnen- en buitenruimte, en dit zal de verblijfsfunctie van de Gooische Brink en de Kerkbrink versterken. Museum Hilversum heeft als presentatie-instelling een sterke positie aan de Kerkbrink, en een publiek dat opvalt door het hoge percentage herhaalbezoek. 62% van de bezoekers komt uit Hilversum en de regio. Voor Museum Hilversum is het Mediaplein belangrijk om nieuwe doelgroepen te bereiken, inspirerende allianties aan te gaan en het museum inhoudelijk verder te ontwikkelen. Dat kan door nieuws, nieuwsfotografie en mediawijsheid naar het plein te brengen. Dit in samenwerking met Beeld en Geluid. Er liggen kansen om mediakunst laagdrempelig aan te bieden aan een brede doelgroep, zoals lichtkunst, waardoor het plein hedendaags, mediageniek en sfeervol wordt. Met dit type kunst wordt het plein aantrekkelijk voor jongeren maar belangrijker: alle Hilversummers kunnen ervan genieten en zich er onderdeel van worden. De programmering van het museum is van nature gericht op presentatie en reflectie, hoewel er ook aan educatie-programma’s gericht op kinderen en jongeren veel aandacht wordt besteed.

De programmering is complementair aan de beoogde programmering in de Gooische Brink. Onderdeel van presenteren is ook de theaterfunctie in de Gooische Brink. Het theater kent een brede programmering en wordt ingezet voor kleinschalige muziek- en theaterprogrammering, lezingen, debat en publiekspresentaties. Om te voldoen aan de vraag zullen er ca 120 zitplaatsen nodig zijn, waarbij we uitgaan van een vlakke vloer en een inschuifbare tribune. Dit maakt de ruimte multifunctioneel inzetbaar. Met Theatergroep De Fusie worden verkennende gesprekken gevoerd om als huisgezelschap van het Mediaplein partner te worden in de ontwikkeling. Het theater zal beschikbaar zijn voor vele culturele en maatschappelijke partners in Hilversum. Maar daarbij is het van belang dat de programmering die vanuit het Mediaplein ontwikkeld wordt krachtig en herkenbaar is, en voldoende ruimte krijgt. Innovatie Media jagen vernieuwing in de samenleving aan. Mensen zijn naast consument steeds vaker maker en hebben toegang tot media die zich steeds vernieuwing, wat uitnodigt om te experimenteren. Het Mediaplein biedt mogelijkheden om zelf actief met media aan de slag te gaan en tekst, beeld en geluid te maken. Dat kan met media in de volle breedte: van het deelnemen aan poëzie-workshops voor jongeren, tot het maken van vlogs (video-blogs) voor ouderen.

Ook is er ruimte voor het tonen van resultaten uit onderzoek en experiment door mediamakers en studenten, evenals participatie door publiek bij het uittesten van prototypes en testopstellingen. Ook kan publiek deelnemen aan het maken van media in een studio-setting. Laagdrempelig en doorlopend. Belangrijk element bij de programmering hier is de verbinding met partners die zich bezighouden met het creëren en onderzoeken van media, ook in de verbinding met maatschappelijke vraagstukken. Dat kunnen bedrijven zijn, omroepen maar ook kennispartners zoals hogescholen of universiteiten. Binnen en buiten Het Mediaplein kent binnen- en buitenruimtes. In deze fase is er bewust nog geen scherp onderscheid gemaakt tussen programmering die binnen of buiten plaatsvindt. Het opzoeken van de interactie met het publiek is leidend, en dat kan best betekenen dat workshops buiten plaatsvinden en festivals binnen. Onderstaande gebiedskaart maakt inzichtelijk hoe de diverse functies overal terugkomen.

17

2.3 Voorstel programma’s In onderstaand schema zijn in de zwarte blokken voorstellen voor programma’s opgenomen, waarin altijd educatie, presentatie en innovatie verwerkt zijn. In dit rapport zijn korte beschrijvingen met voorbeelden van het programma opgenomen, bijvoorbeeld van Maakplaats, of Media en Sport. In de Bijlage Programmering is een uitgebreidere opzet van de programmering uitgewerkt.

De opgaven ‘Aantrekkelijke Binnenstad’ een ‘Hilversum Mediastad’ worden ingevuld met thematische programmering gedurende perioden in het jaar. Bijvoorbeeld Media en Muziek: muziek is onlosmakelijk verbonden met media, en verbindt mensen. In afstemming met omwonenden (om 18

hinder door geluidsoverlast te voorkomen en commitment te krijgen) is een gevarieerd zomerprogramma dat vooral in de weekenden plaatsvindt een goede aanvulling op het culturele profiel van de Kerkbrink. De Kerkbrink is al een plek waar muziekevenementen, maatschappelijke bijeenkomsten en volksfeesten worden georganiseerd. Deze evenementen kunnen blijven en worden verrijkt met mediagenieke elementen (licht, geluid, VR etc). Muziek, dans en theater vergroten de levendigheid van het Mediaplein. In samenwerking met het MCO, Metropole Orkest, Globe, de Vorstin en amateurverenigingen is een prachtig programma samen te stellen.

Een ander voorbeeld is Media en Sport: De verbinding tussen media en sport biedt interessante kansen voor een aantrekkelijke programmering, en zeker ook voor een breed publiek. Innovatieve partijen als Nike en VodafoneZiggo (ZiggoSport) bevinden zich in Hilversum, en de eerste e-sports opleiding van Europa is onlangs in Hilversum gestart. Het breder zichtbaar maken en beleefbaar maken van hoe media, bewegen en sport steeds meer verbonden zijn geraakt, past uitstekend bij de ambities van het Mediaplein. Ook het samenwerken tussen gezondheidscentra, sport- en atletiekverenigingen, fitnesscoaches, mediapartijen en onderwijs dient hier enkele belangrijke cultureel-maatschappelijke doelen: ontwikkelen van een beter bewustzijn van de noodzaak van voldoende bewegen, waarbij media (denk aan gezondheids-apps, maar ook serious games) een belangrijke rol kunnen spelen. Maar ook het ontwikkelen van de juiste vaardigheden om op de juiste manier deze media hiervoor in te zetten. Het gaat hier dus om een type aanbod dat een breed publiek aanspreekt: inspireert, iets leert, ontroert. De thematische programmering kan er als volgt uitzien:

19

De opgaven ‘Media en Publiek en ‘Media van Morgen’ kennen een doorlopende programmering gedurende het jaar, volgens diverse programmaformats: studio, maakplaats en een format debat en dialoog. Voorbeelden zijn uitgewerkt en komen in dit rapport terug. LAB Een format waarmee al in de zomer van 2021 gestart kan worden is het LAB. Het LAB kan worden opgezet vanuit de voormalige H&M pand in de Gooische Brink en op de Kerkbrink. Het is de proeftuin voor het Mediaplein, waar met het concept in de hand via experimenten en onderzoek wordt uitgevonden hoe de programmering voor het Mediaplein het best kan worden ontwikkeld. Landelijke omroepen hebben belangstelling getoond voor LAB, om nieuwe formats te ontwikkelen en op nieuwe manieren interactie met publiek te zoeken.

Studio De studio is een belangrijk onderdeel van het Mediaplein. Met NH Media lopen verkennende gesprekken over het inrichten van een studio in de Gooische Brink. De studio kan thuisbasis zijn van een lokale of regionale omroep, maar ook een publicatieplatform; van podcast tot lokale tv, van Youtube kanaal tot muurkrant. Een platform dat mogelijk maakt dat makers een veel breder publiek bereiken. Voor veel makers is het moeilijk om een groot publiek te bereiken, de uitgezonderde influencer met een miljoenenpubliek daargelaten. Kennis van de publicatie van media is een belangrijk onderdeel van media-participatie, en daar kan de studio binnen de context van het Mediaplein invulling aan geven. De ontwikkeling van de studio zal in goede afstemming met Boekhandel Voorhoeve plaatsvinden, omdat hier ook gewerkt wordt aan een stadsstudio. Elkaar versterken in plaats van concurreren is het motto!

20

2.4 Doelgroepen Het Mediaplein presenteert een brede en veelzijdige programmering, waar voor een grote diversiteit aan doelgroepen een relevant aanbod te vinden is. Met het uitwerken van activiteiten wordt vanzelfsprekend focus aangebracht zodat de juiste doelgroep wordt bereikt. Maar in de basis wil het Mediaplein iedere inwoner van Hilversum meerdere keren per jaar bereiken en be trekken, aangevuld met bezoekers van buiten de stad. De ambitie is jaarlijks ca 350.000 bezoekers naar het gebied te trekken. Een eerste indicatie naar doelgroepen op basis van leeftijd is in onderstaand schema aangegeven. Op de leeftijdsgroep 65+ wordt ingezet omdat – generiek gesproken – voor deze doelgroep een ‘inclusieve omgang met media’ en de benodigde vaardigheden minder vanzelfsprekend zijn dan voor jongere doelgroepen. Ook is het een vitale doelgroep met relatief veel tijd, en daarmee een aantrekkelijke bezoekersgroep voor het Mediaplein. Vraagstukken rond privacy en ethiek zijn ook voor jongere doelgroepen zeer relevant, evenals de creatieve en persoonlijke ontwikkeling van mensen. Door goed om te gaan met media wordt het mogelijk om beter aan te sluiten bij de kansen in de maatschappij.

2.5 Benchmark Om een antwoord te geven op de vraag of het Mediaplein voldoende onderscheidend kan zijn, én te leren van goede voorbeelden is een benchmark uitgevoerd. Daarbij is gekeken naar de LocHal in Tilburg, Rozet in Arnhem, Storyhouse in Chester en de bibliotheek in Manchester (UK). Een delegatie van de organisaties die verenigd zijn in Stichting Mediaplein heeft deze locaties bezocht en 21

organisatoren gesproken. Alle genoemde locaties zijn voorbeelden van een multidisciplinaire mediabenadering en optimale nieuwe verbindingen met de samenleving. De bezochte steden zijn in inwoneraantal groter dan Hilversum. Hilversum heeft echter een grootstedelijk voorzieningenniveau (zoals ook blijkt uit de Binnenstadsmonitor), landelijk onderscheidende culturele instellingen als Beeld en Geluid het Metropole Orkest en het Radio Filharmonisch Orkest, en (internationaal) toonaangevende bedrijven. Qua ambitieniveau zijn de bezochte locaties daarom aansprekend en representatief. De LocHal, Tilburg: - Uitdaging was de herontwikkeling van de spoorzone in het centrum van Tilburg; - Alles draait om kennis en verhalen (podium, werkplaats, collectie). Traditioneel ging het om consumeren, maar nu wordt het een creërende bibliotheek. Collectie is van doel naar middel voor hergebruik en het delen van kennis en verhalen; - Grote diversiteit in de organisatie, in samenwerking met partners, activiteiten, programma om zoveel mogelijk doelgroepen te bereiken; - Gestart met Kennismakerij als proeftuin op de locatie. Soort laboratorium; geen boekenkasten, maar programmamakers. Profiel: cultureel ondernemen, creatie/techniek opbouwen van groot netwerk. Voor de Kennismakerij is geen businessplan gemaakt, maar gewoon begonnen. Geen regels. Ontdek hoe het werkt.

Er ontstond snel 1 regel: we doen nooit meer iets alleen. Ten tweede: er moeten dingen mislukken (anders kleur je niet buiten de lijnen). Rozet, Arnhem: - Uitdaging was een was een verwaarloosd gebied met veel overlast en criminaliteit in de stad nieuw leven in te blazen; - Er wordt veel beeldend verteld in het gebouw. Overal worden afbeeldingen en teksten in verschillende vormen aan publiek gepresenteerd. Beleving is voortdurend aanwezig; - Jong en oud mengt zichtbaar in het gebouw. Daar wordt ook bewust op gestuurd in de programmering en inrichting; - Sterk bewustzijn van de sociale verantwoordelijkheid in de buurt en in de stad. Er zijn verschillende kleine Rozetten in de stad, niet zozeer fysiek maar wel in programmering; - Veel werkplekken, ook met “vaste computers”. Van dit laatste was het de verwachting dat de behoefte hieraan zou afnemen, maar dat is niet zo; - Positionering heeft als belangrijk element: mensen meenemen in hun taalontwikkeling door de benadering vanuit mengen van de disciplines Taal, Erfgoed en Kunst. Veel aandacht voor het creatieve leren in plaats van technisch. Ook laaggeletterden!; - Dwingende architectuur, binnen en buiten; dit is door de dynamiek van verandering van functies en andere eisen aan inrichting soms een issue.