24. Raadsinformatiebrief 2025-90 inzake Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen

jeugd en ouders meer op wijkniveau te organiseren, passend bij de behoeften van de wijk (het kinder- en jongerenwerk). In het programma Jeugd en Onderwijs staat beschreven dat samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs preventief belangrijk is. Jeugd- en jongerencoaches worden ingezet op verschillende typen

beschermde woonvormen de afgelopen jaren is toegenomen. Er zijn te weinig steeds meer inwoners doorstromen van beschermd wonen naar ‘beschermd thuis’, waardoor de behoefte aan intramurale voorzieningen afneemt (en de behoefte aan goede ondersteunende voorzieningen in de buurt toeneemt).

onderwijs. Ook sport- en speelplekken spelen een belangrijke rol.

Het aantal jongeren dat een beroep doet op beschermd wonen neemt toe, mede

Verpleeghuis en verzorgingshuis

Hilversum heeft bovendien een regiofunctie op het gebied van bescherming en

Het landelijke programma ‘Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen’ (WOZO) is erop gericht om ouderen zo lang mogelijk thuis zelfstandig te laten wonen, met

doordat er onvoldoende alternatieven zijn, zoals begeleid wonen of kamertraining. opvang. Hierdoor maken ook omliggende gemeenten gebruik van deze voorzieningen.

de norm “zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan”. Binnen dit

| 33

Beschermd versus begeleid wonen Beschermd wonen is voor volwassenen met psychische of psychosociale problemen die niet zelfstandig kunnen wonen en intensieve begeleiding en toezicht nodig hebben. Zij wonen in een beschermde woonomgeving, zoals een instelling of kleinschalige woonvorm, waar 24 uur per dag hulp beschikbaar is. Begeleid wonen daarentegen is gericht op mensen die grotendeels zelfstandig kunnen wonen, maar nog hulp nodig hebben bij bijvoorbeeld administratie, structuur of sociale contacten. De begeleiding is ambulant: een hulpverlener komt op afspraak langs terwijl de hulpvrager in een eigen woning woont. Ziekenhuis Hilversum heeft één ziekenhuis en heeft hiermee een regiofunctie. De advieslijn voor de voorziening van het ziekenhuis is gebaseerd op het kantelpunt. Kantelpunten laten zien vanaf hoeveel huishoudens in Nederland een bepaalde voorziening aanwezig is (en daarmee een indicatie geeft vanaf hoeveel huishoudens ongeveer behoefte ontstaat aan een voorziening). Voor een ziekenhuis is dit wanneer het aantal huishoudens 30.000 of meer is. Hilversum voldoet aan deze advieslijn.

Conclusie De bredere gezondheidszorg in Hilversum heeft te maken heeft met een groeiende vraag, grote personeelskrapte en de noodzaak om de infrastructuur in de wijken te versterken om aan deze vraag te voldoen. Dit is ook een landelijke uitdaging. Het versterken van ondersteunende voorzieningen in de wijk speelt een belangrijke rol in de oplossing. Een lagere inzet van verzorg- en verpleeghuizen en het ziekenhuis, vraagt meer van professionals op wijkniveau, beschikbaarheid en nabijheid van reguliere zorg (huisartsen, apotheek, fysiotherapeut, diëtist ed.) nabij en een grote inzet op preventieve interventies. Bij dit laatste gaat het ook om goede openbare ruimte, laagdrempelige ontmoetingsplekken, ruimte voor inwonersinitiatieven en betere trage mobiliteit. Dit sluit aan bij het gemeentelijk beleid dat inzet op de verschuiving van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid. Over het algemeen wordt de ruimte voor specifieke doelgroepen, zoals mensen met een psychiatrische achtergrond of verslavingsproblematiek gevonden in de sociale voorraad in buurten die al sociaal kwetsbaarder zijn. Dit legt extra druk op de inwoners in deze buurten. Het goed met elkaar samenleven vraagt aandacht voor zowel de ondersteuning voor de specifieke doelgroepen in de wijk die specialistische hulp nodig hebben, als voor de ondersteuning voor de overige inwoners in de buurt.

In een eventueel spreidingsbeleid van voorzieningen zou ervoor gekozen kunnen worden om deze voorzieningen beter te spreiden. Dit sluit aan bij de gedachte om ongelijk te investeren voor gelijke kansen en om de leefbaarheid in deze wijken te versterken.

| 34

Jeugdgezondheidszorg Definitie Omvat alle consultatiebureaus en CJG (Jeugd en Gezin)-locaties (en alle gecombineerde locaties). Jeugd en Gezin is de plek waar ouders, aanstaande ouders en jongeren (tot 23 jaar) terecht kunnen met allerlei vragen over opvoeden en opgroeien. Huidige beschikbaarheid

10 m² per 1.000 inwoners 1.100 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 1 voorziening Ten minste 300 m² BVO

Opgave in 2040

Ruimer aanbod van 1 voorziening Ten minste 350 m² BVO

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

200 tot 300 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 1.200 (stedelijk) tot max 2.600 meter (woonwijk).

| 35

Verpleeghuis en verzorgingshuis Definitie Locaties voor intramurale zorg waar senioren (65+) verblijven die niet meer zelfstandig kunnen wonen, met 24-uurs zorg en ondersteuning. Huidige beschikbaarheid

250 m² per 1.000 inwoners 53.700 m² BVO

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

700 tot 1.500 m² BVO

Toelichting Door de tekorten in de zorg is de landelijke focus (WOZO-programma: Wonen, Ondersteuning en Zorg Ouderen): “zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan”. Dit is gericht op extramuralisering en oplossen van zorg in de wijk via zorggeschikte en geclusterde woningen. Dit betekent dat huidige intramurale locaties enkel worden behouden (of afgeschaald), maar niet verder worden uitgebreid. Om deze reden is er geen advieslijn opgesteld voor deze voorziening.

| 36

Beschermd wonen Definitie Alle intramurale beschermd wonen locaties (WMO en WLZ) aangevuld met maatschappelijke opvang zoals Skaeve Huse, daklozenopvang, crisisopvang volwassenen, crisisopvang jongeren en tussenvoorziening gezinnen.

Huidige beschikbaarheid

100 m² per 1.000 inwoners 10.800 m² BVO

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

650 tot 1.350 m² BVO

Toelichting We hanteren geen advieslijn voor beschermd wonen. De berekening die Springco kan doen is op basis van aantal inwoners, terwijl beschermd wonen een voorziening is waarvan gebruik gemaakt wordt door een specifieke groep inwoners.

| 37

Ziekenhuis Definitie Een instelling waar medische zorg wordt verleend, inclusief diagnostiek, behandeling en verpleging van patiënten. Huidige beschikbaarheid

1 Ziekenhuis 73.000 m² BVO

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

10.000 tot 30.000 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 3.000 (stedelijk) tot max 5.500 meter (woonwijk)

| 38

Ruimte voor onderwijs en kinderopvang Overzicht huidige beschikbaarheid en opgave

| 39

Ruimte voor onderwijs en kinderopvang Behoefte vanuit beleid ●

In de Hilversumse Educatieve Agenda 2024-2027 wordt beschreven dat het aantal leerlingen in het Hilversumse onderwijs gestaag toeneemt. Door de groei van Hilversum (meer woningbouw), (arbeids)migratie, de toestroom van Oekraïners en de toename van kinderen van expats wordt verwacht dat het aantal leerlingen in het basisonderwijs met 415 leerlingen toeneemt en voor het voortgezet onderwijs geldt een groei met 293 leerlingen voor het jaar 2042. Deze groei brengt een uitdaging met zich mee voor zowel het onderwijs, de kinderopvang als de gemeente. De mate van groei (en krimp) heeft invloed op de onderwijshuisvestingsbehoefte.

●

In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2039 wordt gesteld dat het absorptievermogen van bestaande scholen het toenemend aantal leerlingen op korte en middellange termijn kan opvangen. Dit wordt gemeentebreed gemonitord, zodat tijdig kan worden gehandeld wanneer dat nodig is.

IHP 2024-2039 is tevens afgesproken om een meting uit te voeren om het werkelijk aantal m² BVO per schoolgebouw vast te stellen. De op dit moment gebruikte methode beperkt de mate waarin de daadwerkelijke huisvestingsbehoefte kan worden bepaald. De onderliggende oorzaak hiervan is dat zowel de kwaliteit van de beschikbare vierkante meters onderwijshuisvesting als de leerlingprognose beperkingen kennen. Het aantal vierkante meter BVO komt niet altijd overeen met de daadwerkelijk bruikbare ruimte. Ook zijn de prognoses gebaseerd op historische trends, waardoor onverwachte veranderingen in schoolkeuzes slechts beperkt worden meegenomen. Toelaatbaarheidsverklaringen bepalen in het speciaal onderwijs welke leerlingen kunnen instromen. Daarbij verschilt de behoefte aan spreiding per onderwijssector. Zo heeft het basisonderwijs bijvoorbeeld een functie waarbij nabijheid belangrijk is, terwijl voortgezet en gespecialiseerd onderwijs meer regionaal is georganiseerd. Daarnaast speelt ook mee dat veel basisscholen in Hilversum bovendien relatief grote oppervlaktes hebben door hun historische bouw. Tegelijkertijd kan deze historische bouw beperkingen geven aan de mate van efficiëntie waarmee de scholen kunnen worden ingericht.

Basisonderwijs, middelbaar onderwijs en speciaal onderwijs Voor basisonderwijs, middelbaar onderwijs en speciaal onderwijs volgen de advieslijnen het Integraal Huisvestingsplan 2024-2039 en de Verordening huisvesting onderwijs van de gemeente Hilversum uit 2022. De opgave is gebaseerd op de leerlingenprognose van 2024, waarbij is uitgegaan van het woningbouwprogramma van 2024 (circa 5.000 woningen). De nieuwe leerlingprognose van 2025 is nog niet vertaald naar een ruimtelijke opgave. In het

| 40

Ondanks het ontbreken van benchmarkgegevens en een volledige nul-meting is

Buitenschoolse opvang en kinderdagverblijf

gekozen om bij de advieslijnen voor basis- en voortgezet onderwijs het IHP en de

Net als op veel andere plekken in Nederland is er in Hilversum een tekort aan

Verordening als basis te nemen. Dit, omdat de enige bestuurlijk vastgestelde en

buitenschoolse opvang en kinderdagverblijven. Het tekort voor buitenschoolse

breed gedragen kaders zijn die momenteel beschikbaar zijn. Alternatieve

opvang is in de huidige situatie ongeveer 10 voorzieningen en in 2040 loopt dit

methoden zouden door het gebrek aan betrouwbare data geen grotere zekerheid

op naar 11 voorzieningen. Voor kinderdagverblijven is er een tekort van 1

bieden en zelfs tot schijnzekerheid kunnen leiden. Na het uitvoeren van de 0-

voorziening in de huidige situatie en 6 voorzieningen in 2040. Als uitgangspunt is

meting en het actualiseren van het IHP en de verordening kunnen de

de richtlijn van het Waarborgfonds Kinderdagopvang gebruikt: voor BSO is dit 7-

voorgestelde advieslijnen worden heroverwogen.

8m² per kindplaats. Voor kinderdagverblijven 9-10 m² per kindplaats. Deze richtlijn gaat uit van de specifieke doelgroep voor BSO en kinderdagverblijven en is

Op basis van bovenstaande wordt geconcludeerd dat er in Hilversum voldoende

passender dan een berekening per 1.000 inwoners (algemeen). In de berekening

ruimte is voor basisonderwijs, zowel in 2025 (+7.850m²) als in 2040 (+5.700m²).

is gerekend met een prognose van het bijbouwen van 3.400 woningen (ABF,

De verordening gaat hierbij uit van 200m² als vaste voet en 5.03m² per leerling.

2025). De ambitie van de gemeente is 6.000 woningen. Dit betekent dat het tekort groter zou kunnen worden als er meer gezinnen bijkomen dan verwacht.

Ook is er voldoende ruimte voor middelbaar onderwijs, zowel in 2025 (+3.000m²) als in 2040 (+100m²). Conform de verordening wordt hier een vaste voet van 117

Het IHP 2024-2039 ziet mogelijkheden tot de realisatie van Integrale Kindcentra

tot 980 gehanteerd en 4,41 tot 7,07m² per leerling (afhankelijk van de

(IKC’s) bij nieuwbouwlocaties. Onderwijs en kinderopvang worden hierin met

onderwijsvorm).

elkaar verbonden op één locatie. Het is ingewikkelder om te realiseren, maar heeft voor de toekomst wel de voorkeur. In de bestaande bouw is dit

Voor speciaal onderwijs geldt een tekort van 2.350m² (1 voorziening) in de

ingewikkelder, omdat scholen vaak in monumentale gebouwen zijn gehuisvest.

huidige situatie en -2.850m² (2 voorzieningen) in 2040.

Doordat we de advieslijn van het Waarborgfonds aanhouden, kunnen we geen uitspraken doen over de spreiding op basis van spreidingskaarten.

| 41

Uit gesprekken met professionals blijkt dat er een uitdaging ligt voor locaties voor

HBO

voorschoolse educatie (VE). De aanwezigheid en spreiding is goed, maar er is

Voor de voorzieningen MBO en HBO is de methode van het kantelpunt

steeds meer sprake van segregatie tussen VE-locaties en kinderdagverblijven. Dit

aangehouden. Hierbij gaan we ervan uit dat deze voorzieningen passen bij een

komt doordat tweeverdieners vaker gebruikmaken van kinderdagopvang en zij

bepaalde opvang van een stad of gemeente. Op basis hiervan lijkt een HBO in

over het algemeen een hogere sociaaleconomische status hebben. Hierdoor zien

Hilversum passend. Het MBO college Hilversum biedt verschillende associate

we dat op VE-locaties met peuteropvang steeds meer kinderen zitten met een VE-

degree-opleidingen aan. Dit zijn 2-jarige HBO-opleidingen op niveau 5. Daarnaast

indicatie waardoor er “zware-doelgroeplocaties” ontstaan. Ook zien we een

biedt het MBO College bijvoorbeeld een deel van de voltijd bachelor toegepaste

ontwikkeling dat voor een deel van de kinderen met een VE-indicatie de

psychologie aan, in samenwerking met de HBO Academy. Vanwege het beleid

problematiek zwaarden is dan alleen een risico op onderwijsachterstand op taal,

van het ministerie van OCW is een eigen HBO-instelling in Hilversum niet

rekenen of motorische ontwikkeling. Voor deze groep is de ondersteuning die

haalbaar. Het beleid schrijft namelijk voor dat nieuwe HBO-instellingen alleen zijn

aangeboden wordt op een VE-locatie niet voldoende.

toegestaan als ze een duidelijke meerwaarde bieden ten opzichte van bestaand aanbod in de regio. Op die manier kunnen middelen efficiënt worden gebruikt,

Landelijk blijkt het combineren van VE, peuterspeelzalen en BSO vaak een

raken opleidingen niet onnodig versnipperd en is de kwaliteit en continuïteit

uitdaging vanwege de organisatie van het multifunctioneel ruimtegebruik. In het

gewaarborgd van het hoger onderwijs.

onlangs in Hilversum geopende Bloemrijk wordt juist aangegeven dat er geen problemen zijn. Op deze locatie wordt juist geprofiteerd van de kruisbestuiving

Hilversum had in het verleden nevenvestigingen van HBO-instellingen die

tussen de verschillende partijen, waaronder ook de aanwezige basisschool.

gevestigd waren op het Mediapark. Professionals geven aan dat een bottleneck de hoge huurprijzen waren op deze locatie en dat Hogeschool van Amsterdam om

Er wordt een kans gezien in een wijkgerichte aanpak op het gebied van onderwijs

deze reden weer terug verhuisd is naar Amsterdam.

en ondersteuning, om een doorgaande lijn te kunnen realiseren. IKC’s kunnen hier een rol in spelen, maar zijn niet voor elke locatie realistisch.

Professionals geven aan dat Hilversum wel de ambitie heeft om weer (dependances) van HBO-instellingen aan te trekken. Deze ambitie was eerder ook al te lezen in de Samenwerkingsovereenkomst Hilversum/HvA 2020-2024 waarin stond dat Hilversum een breder LLO-aanbod voor professionals wil aanbieden gericht op Hilversum en omliggende regio Gooi en Vechtstreek.

| 42

MBO

Conclusie ruimte voor onderwijs

Op basis van het kantelpunt (een MBO is passend vanaf 12.000 inwoners) is er

Voor de basisscholen en middelbare scholen is het aanbod op orde. De uitdaging

geen opgave voor MBO-locaties. Op dit moment zijn er in Hilversum 12 locaties

ligt net als elders in Nederland in het tekort voor kinderopvang: buitenschoolse

voor MBO-onderwijs. Hilversum heeft voor MBO-onderwijs een regiofunctie.

opvang en kinderdagverblijf. De insteek is bij de realisatie van meer opvang

Studenten uit andere gemeenten komen naar Hilversum.

vooral in te zetten op IKC’s. In de huidige situatie is dit lastig, omdat veel ook locaties in monumentale panden zijn gevestigd en uitbreiding daarom complex is.

Er is een uitgebreide samenwerkingsagenda MBO opgesteld door de gemeente

Het wordt de komende jaren van belang om in de nieuwbouwplannen van de

Hilversum en het MBO College Hilversum met als doel het onderwijs te verbinden

gemeente tijdig de extra benodigde meters een plek te geven. Het is goed te

met de stad. Daarin wordt onder meer de wens uitgesproken voor een e-

onderbouwen richting ontwikkelaars dat de woongebieden aan waarde winnen

sportslocatie in Hilversum om de stad tot centrum voor e-sports in Nederland te

met goede voorzieningen.

maken (Samenwerkingsagenda MBO Hilversum 2022-2026). Uit gesprekken met beleidsadviseurs van de gemeente blijkt dat het MBO College Hilversum op

Hilversum is een centrumgemeente voor de diverse omliggende dorpen en

verschillende locaties erg is gegroeid en behoefte heeft aan meer ruimte. Met de

gemeenten. De aanwezigheid van verschillende MBO’s en HBO’s is hierin

uitbreiding op het Media Park in Hilversum en bij Bouwmensen in Bussum zijn

passend, ook voor de eigen jongeren. Voor MBO en HBO sluiten de aanwezige

hiervoor inmiddels belangrijke stappen gezet.

locaties goed aan bij de regionale vraag. Tegelijkertijd zijn er ook uitdagingen zoals de hoogte van de huurkosten en beperkingen van de in gebruik zijnde gebouwen. Deze uitdagingen vragen aandacht voor toekomstig behoud en uitbreiding.

| 43

Basisschool Definitie Het basisonderwijs omvat het gehele schoolpand exclusief de buitenruimte. Dit onderwijs is bestemd voor leerlingen tussen de 4 en 12 jaar oud. Het basisonderwijs omvat niet de speciaal basisonderwijslocaties (deze vallen onder speciaal onderwijs). Huidige beschikbaarheid

55.600 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 6 voorzieningen + 7.850 m² BVO

Opgave in 2040

Ruimer aanbod van 5 voorzieningen + 5.700 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

850 tot 1.150 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 400 meter (woonwijk)

| 44

Middelbare school Definitie Het voortgezet onderwijs omvat het gehele schoolpand exclusief de buitenruimte. Dit onderwijs is bestemd voor leerlingen tussen de 12 en 18 jaar oud. Huidige beschikbaarheid

65.800 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 1 voorziening + 3.050 m² BVO

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

3.600 tot 5.800 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 500 (stedelijk) tot max 900 meter (woonwijk)

| 45

Speciaal onderwijs Definitie Het speciaal onderwijs omvat het speciaal basisonderwijs (SBO), het speciaal voortgezet onderwijs (SVO) en het speciaal onderwijs (SO). Ook het speciaal basisonderwijs (dat vaak in kleinere klassen op het basisonderwijs wordt aangeboden) is meegenomen in deze categorie. Huidige beschikbaarheid

17.000 m²

Opgave in 2025

Tekort van 1 voorziening Ten minste 2.350 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 2 voorzieningen Ten minste 2.850 m² BVO

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

1.550 tot 2.150 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 900 (stedelijk) tot max 2.100 meter (woonwijk)

| 46

Buitenschoolse opvang Definitie Alles wat in het Landelijke Registratie Kinderdagopvang (LRK) geregistreerd staat als buitenschoolse opvang. Deze is geschikt voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar en omvat zowel de voor- als naschoolse opvang. Huidige beschikbaarheid

4.6m² per kindplaats 11.500 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 10 voorzieningen Ten minste 3.400 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 11 voorzieningen Ten minste 3.900 m² BVO

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

150 tot 200 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 400 meter (woonwijk)

| 47

Kinderdagverblijf Definitie Alles wat in het Landelijke Registratie Kinderdagopvang (LRK) geregistreerd staat als kinderdagopvang. Deze is geschikt voor alle kinderen tot en met 4 jaar. De locaties omvatten alle kinderdagopvanglocaties en peuterspeelzalen, maar zijn exclusief VE-locaties (aangezien deze vaak aanwezig zijn binnen een KDV) en exclusief gastouders. Huidige beschikbaarheid

8.6m² per kindplaats 16.000 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 1 voorziening Ten minste 650 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 6 voorzieningen Ten minste 2.150 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

150 tot 200 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 200 (stedelijk) tot max 300 meter (woonwijk)

| 48

HBO Er zijn geen statutaire HBO vestigingen in Hilversum. Om deze reden is er geen spreidingskaart opgesteld.

Definitie Onderwijsinstelling die bij DUO is geregistreerd als hoger beroepsonderwijs. Huidige beschikbaarheid

Hilversum heeft geen zelfstandige HBO-opleiding, maar wel verschillende associate degree door MBO College Hilversum (2-jarige HBO-opleidingen op niveau 5) en samenwerking tussen MBO College Hilversum en HBO Academy.

Opgave in 2025

HBO lijkt passend bij omvang gemeente

Opgave in 2040

HBO lijkt passend bij omvang gemeente

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

2.600 tot 5.850m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 800 (stedelijk) tot max 5.400 meter (woonwijk)

| 49

MBO Definitie Onderwijsinstelling die bij DUO is geregistreerd als middelbaar beroepsonderwijs. Huidige beschikbaarheid

12 MBO’s in Hilversum 25.700 m² BVO

Opgave in 2025

Geen opgave

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

2.450 tot 4.300m² BVO (in Nederland)

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 500 (stedelijk) tot max 900 meter (woonwijk)

| 50

Ruimte voor sport Overzicht huidige beschikbaarheid en opgave

| 51

Ruimte voor sport Binnenzwembad Er zijn in Hilversum nu drie binnenzwembaden en daarmee is er geen opgave, niet in de huidige situatie en ook niet in 2040. Op basis van de benchmark is er in 2040 een vraag van 60-95m² per 1.000 inwoners. We houden als advieslijn de onderkant van de benchmark aan omdat in referentiegemeenten 35m² per 1.000

Er zijn in Hilversum ruim voldoende speelvoorzieningen. Ten opzichte van de advieslijn is de dekking hoger: in 2025 gaat het om 50 voorzieningen en in 2040 om 35 voorzieningen. Deze hogere dekking draagt bij aan een goede spreiding over de wijken, korte loopafstanden en keuze per leeftijdsgroep. In de onderliggende benchmark zien we erg veel variatie als we kijken naar vierkante meters, omdat steden historisch gezien verschillend zijn opgebouwd. Daarom

inwoners beschikbaar is.

kijken we voor speelvoorzieningen naar aantallen en vergelijken we Hilversum

De binnenzwembaden in de gemeente Hilversum liggen nu in Oost (De Lieberg),

De omvangrijke ruimte voor speelvoorzieningen wordt herkend door professionals

Zuid (Van Hellemond Sport) en in Zuidwest (Zwembad Kerkelanden). Zwembad ‘De Lieberg’ wordt op termijn vervangen door het nieuwe Evert Kroon-zwembad

met referentiegemeenten met een vergelijkbare stedelijke opbouw. en past bij Hilversums beleid. De gemeente hecht veel waarde aan sporten en spelen en het realiseren van plekken voor bewegen, spelen en ontmoeten (SBO-

dat op het Sportpark een plek krijgt.

plekken), omdat deze veel raakvlakken hebben met de taken en ambities van de

Ondanks twee zwembaden in Zuidwest en Zuid, kleuren de wijken Centrum en

vergroend en wordt er gekeken waar ruimte voor sporten en ontmoeten kan

Zuid op de spreidingskaart rood. De binnenzwembaden in deze wijken zijn relatief klein en liggen bovendien in relatief dichtbevolkte gebieden. Speelvoorzieningen Onder speelvoorzieningen verstaan we alle terreinen met speeltoestellen, met uitzondering van speelplaatsen bij onderwijslocaties. Denk daarbij aan volledige klimrekken, maar ook aan losse toestellen zoals een wip/schommel. De doelgroep hiervan zijn voornamelijk lagere school kinderen.

gemeente (Visie Openbare Ruimte). Momenteel wordt een aantal speelplekken worden toegevoegd. Informele buitensportlocaties Onder informele buitensportlocaties verstaan we alleen informele plekken waar gesport kan worden in de buitenruimte (openbare ruimte), waarbij huishoudens geen lidmaatschap nodig hebben om gebruik te kunnen maken van de voorziening. Het is vrij toegankelijk voor iedereen. Het betreft alleen fysieke oppervlakken, routes (voor bijvoorbeeld hardlopen) nemen we niet mee. Hou er rekening mee dat het hier niet om maatschappelijk vastgoed gaat, maar om gemeentelijke buitenruimten. De doelgroep van deze voorzieningen zijn met name oudere kinderen, volwassenen en senioren.

| 52

Er is in Hilversum een tekort van 19 informele buitensportvelden in 2025 en 28 in

In de kwantitatieve analyse wordt geen onderscheid gemaakt tussen sporthallen

2040. Ook voor informele sportgelegenheden is gekeken naar aantallen in plaats

en gymzalen. Uit het onderzoek ‘Ruimte voor sport in Hilversum’ blijkt dat er in

van vierkante meters, omdat dit de vergelijking met referentiegemeenten ten

Hilversum voldoende binnensportvoorzieningen van goede kwaliteit zijn om het

goede komt. De benchmark geeft een behoefte aan van 0,51-0,77 voorziening per

huidige sportaanbod te behouden. Ook is er ruimte om in te kunnen spelen op

1.000 inwoners. In referentiegemeenten is de beschikbaarheid 0,52 per 1.000

toekomstige ontwikkelingen. Sportverenigingen ervaren echter wel regelmatig een

inwoners. De geadviseerde advieslijn sluit hierop aan.

tekort tijdens piekuren. Uit gesprekken met professionals blijkt dat er in Hilversum

In tegenstelling tot speelplekken in de openbare ruimte, heeft Hilversum een grote opgave op het gebied van bewegen in de openbare ruimte. In verschillende beleidsstukken, zoals de Visie Openbare Ruimte, de Omgevingsvisie, Mobiliteitsvisie en het Programma Groen, wordt het belang van een beweegvriendelijke omgeving benadrukt. Als uitgangspunt hanteert de gemeente dat elke Hilversummer op circa 300 meter (5 minuten lopen) van de woning een koele speel-, beweeg- of ontmoetingsplek kan vinden. In de Visie Openbare Ruimte staat dat Hilversum de komende jaren flink gaat investeren om de buitenruimte aantrekkelijker te maken voor sport, spel, wandelen en fietsen. Door de schaarse ruimte vraagt dit om goede afstemming en creatieve oplossingen voor meervoudig gebruik. Sporthal en gymzaal Er is in Hilversum geen opgave voor sporthallen en gymzalen. In 2025 is er een ruimer aanbod van 3 voorzieningen en in 2040 van 1 voorziening. Op basis van de benchmark is er in 2040 een vraag van 195-290m² per 1.000 inwoners. Hilversum zit daar ruim boven met 340m² per 1.000 inwoners. We houden daarom de bovenkant van de benchmark aan.

voldoende gymzalen zijn, vanuit het vroegere beleid dat elke basisschool een eigen gymzaal moest hebben. In dit onderzoek is het aanbod en behoefte van en naar sporthallen en gymzalen onderzocht op basis van huishoudens en de woningbouwambities. Daarbij is niet gekeken naar de behoefte op basis van klokuren door scholen. Dit kan van invloed zijn op de daadwerkelijke ruimtebehoefte. Ook staat in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs dat verschillende gymzalen verouderd zijn of in slechte staat. Er zijn verschillende projecten van start gegaan om in een functionerend aanbod van gymzalen (en sporthallen) te voorzien op het gebied van functionaliteit en binnenklimaat. Sportschool Hilversum heeft zowel in 2025 als in 2040 een opgave van 4 sportscholen. De benchmark geeft een behoefte aan van 175-260m² in 2040. Op dit moment is er in Hilversum 150m² per 1.000 inwoners beschikbaar. In referentiegemeenten is 220m² beschikbaar. We houden op basis daarvan het midden van de benchmark aan.

| 53

Sportscholen zijn sportvoorzieningen die niet onder de verantwoordelijkheid

meeste sportparken in Hilversum in balans. Wel zijn er op enkele locaties

vallen van de gemeente, gerund worden door onafhankelijke organisaties en waar

duidelijke knelpunten of verdelingsvraagstukken. Een belangrijk aandachtspunt in

de gemeente geen zicht op heeft.

het sportbeleid van Hilversum is het stimuleren van een zo actief en breed

Tegelijkertijd kunnen sportscholen goede partners zijn om aanbod te ontwikkelen

mogelijk gebruik van de bestaande sportaccommodaties.

gericht op specifieke doelgroepen in de wijk. Zo zien we dat de sportschool in De Meent specifieke lessen voor vrouwen en senioren in de wijk organiseert. Deze sportschool zou daar meer in kunnen betekenen en loopt nu tegen een gebrek aan ruimte aan. Juist wijksportscholen zijn vaak sociaal betrokken en vervullen een maatschappelijke functie. Het is aan te raden verder te onderzoeken hoe de

Conclusie ruimte voor sport Het aanbod van speel -en sportvoorzieningen in Hilversum is wisselend. Het valt op dat Hilversum heel goed scoort op de hoeveelheid speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Aan de kwaliteit en diversiteit van de speelplekken wordt

gemeente hen kan ondersteunen in hun ruimtevraag.

gewerkt. Voor sporthallen en sportvelden blijkt dat het aanbod in grote mate op

Vanuit het economisch beleid is er een zorg dat sportscholen steeds meer ruimte

gebruik. Er is een groter tekort aan sportscholen en informele sportvelden.

innemen op bedrijventerreinen, dat is met name het geval in Hilversum Zuidwest. Dit zien we ook terug in de spreidingskaarten. De kaart kleurt hier blauw, omdat hier relatief veel sportscholen gevestigd zijn en de bevolkingsdichtheid laag is. Formele sportvelden Hilversum heeft zowel in 2025 als in 2040 een ruime beschikbaarheid van sportvelden (+ 1 sportveld). Op basis van de benchmark is er een behoefte van

orde is, maar dat er verbetering mogelijk is in spreiding en organisatie van het

Het aanbod van speelvoorzieningen in Hilversum biedt kansen voor het toevoegen van andere functionaliteiten. Dit is ook in lijn met de keuzes uit de Visie Openbare Ruimte. In de Visie is ervoor gekozen om bij het vervangen en vergroenen van speelplekken de komende jaren de buitenruimte, naast ruimte voor spelen, ook aantrekkelijker te maken voor sporten, bewegen en ontmoeten.

1.700 tot 2.600m² per 1.000 inwoners. We kiezen de bovenkant van de

De gemeente geeft aan dat het zicht op sportscholen beperkt is. Dit onderzoek

benchmark omdat de referentiegemeenten een beschikbaarheid van 3.000 per

laat zien dat een relatief groot aantal sportscholen gevestigd is op

1.000 inwoners hebben. De huidige beschikbaarheid in Hilversum is 3.400m² per

bedrijventerreinen. Het advies is om vanuit economie in gesprek te gaan met

1.000 inwoners.

sportschoolhouders. Ook kunnen er eventueel gemeentelijke instrumenten zoals het bestemmingsplan worden ingezet om te komen tot een betere spreiding en

Volgens het onderzoek Ruimte voor sport in Hilversum van het Mulier Instituut, is

aanvulling op het huidige aanbod.

de verhouding tussen beschikbare sportvelden en de behoefte hieraan op de

| 54

Binnenzwembad Definitie Het binnenzwembad omvat het gehele pand exclusief de buitenruimte. Hierin zijn de binnenzwembaden op vakantieparken niet meegenomen (omdat deze niet altijd openbaar toegankelijk zijn). Verder zijn publieke en particuliere zwembaden voor recreatief gebruik meegenomen. Hier kan dus recreatief worden gezwommen, maar ook via een abonnement bij een sportschool of via zwemles. Huidige beschikbaarheid

85 m² per 1.000 inwoners 8.000 m² BVO

Opgave in 2025

Geen opgave

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

800 tot 1.150 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 1.000 (stedelijk) tot max 2.700 meter (woonwijk)

| 55

Speelvoorzieningen Definitie De oppervlakte van alle terreinen met speeltoestellen. Denk daarbij aan volledige klimrekken, maar ook aan losse toestellen zoals een wip/schommel. De speeltuinen zijn exclusief de speelplaatsen van het primair onderwijs. Huidige beschikbaarheid

1,92 voorzieningen per 1.000 inwoners 83.300 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 50 voorzieningen

Opgave in 2040

Ruimer aanbod van 35 voorzieningen

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

300 tot 550 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 200 (stedelijk) tot max 200 meter (woonwijk)

| 56

Sportveld informeel Definitie Alleen informele plekken waar gesport kan worden in de buitenruimte (openbare ruimte), waarbij huishoudens geen lidmaatschap nodig hebben om gebruik te kunnen maken van de voorziening. Het is vrij toegankelijk voor iedereen. Het betreft alleen fysieke oppervlakken, routes (voor bijvoorbeeld hardlopen) nemen we niet mee. Hou er rekening mee dat het hier niet om maatschappelijk vastgoed gaat, maar om gemeentelijke buitenruimten.

Huidige beschikbaarheid

0,28 voorziening per 1.000 inwoners 11.100 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 19 voorzieningen

Opgave in 2040

Tekort van 18 voorzieningen

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

500 tot 800 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 500 meter (woonwijk)

| 57

Sporthal en gymzaal Definitie Alle binnen- en zaalruimten voor het beoefenen van sport, inclusief kleedruimten. Dit zijn zowel zalen die gebruikt worden door sportverenigingen als zalen die gebruikt worden door scholen. De zalen kunnen dus ook onderdeel van een school zijn. Het omvat dus de sporthallen (circa 3.000 m²), gymzalen (circa 550 m²) en sportzalen (tussenvorm met twee gymzalen en een schuifwand, oftewel circa 1.100 m²) en aanvullende ruimten (zoals kleedruimten, bergruimten, etc.). Huidige beschikbaarheid

340 m² per 1.000 inwoners 33.600 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 3 voorzieningen + 2.700 m² BVO

Opgave in 2040

Ruimer aanbod van 1 voorziening + 800 m² BVO

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

500 tot 900 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 400 (stedelijk) tot max 400 meter (woonwijk)

| 58

Sportschool Definitie Alle commerciële sportscholen zoals een fitness- of yogastudio. Huidige beschikbaarheid

150 m² per 1.000 inwoners 15.900 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 4 voorzieningen Ten minste 1.600 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 4 voorzieningen Ten minste 1,700 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

300 tot 600 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 500 meter (woonwijk)

| 59

Sportveld formeel Definitie Alle formele sportvelden die in de buitenruimten aanwezig zijn. Er kan enkel gebruikgemaakt worden van sportvelden wanneer een huishouden lid is van een vereniging. Vaak zijn sportvelden ook afgesloten door omheining. Denk bij formele sportvelden aan tennisvelden, voetbalvelden en korfbalvelden. Het gehele terrein wordt meegenomen, dus velden inclusief overige buitenruimten.

Huidige beschikbaarheid

3.400 m² per 1.000 inwoners 301.100 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 1 voorziening + 19.700 m² BVO

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

8.700 tot 20.850 m² BVO

Verzorgingsgebied: voor sportvelden is een verzorgingsgebied aangehouden van 1.0001.4000m afhankelijk van het woonmilieu.

| 60

Ruimte voor cultuur, ontmoeten en welzijn Overzicht huidige beschikbaarheid en opgave

| 61

Ruimte voor cultuur, ontmoeten en welzijn Behoefte vanuit beleid ●

Laagdrempelige ontmoetingsplekken, waaronder buurthuizen en wijkcentra, staan centraal in de aanpak van maatschappelijke opgaven. Buurthuizen worden gezien als een essentieel onderdeel van de sociale basis en preventieve zorg. Ze moeten dichtbij, toegankelijk en inclusief zijn en ruimte bieden aan diensten zoals kinder- en jongerenwerk.

●

De bibliotheek wordt gezien als een culturele en educatieve voorziening. De bibliotheek vervult een grote maatschappelijke rol in het bevorderen van kansengelijkheid en het bestrijden van laaggeletterdheid. Ook wordt het ervaren als een laagdrempelige ontmoetingsplek. Met de nieuwe bibliotheek wil de gemeente ook het culturele aanbod in het centrum van Hilversum versterken.

Bibliotheek

In Hilversum wordt ervoor gekozen om te investeren in een centrale bibliotheek. In de berekening is nog geen rekening gehouden met de verhuizing van de bibliotheek naar het centrum. De nieuwe bibliotheek heeft een oppervlakte van 5.000m² in plaats van 3.000m². Hiermee voldoet de nieuwe situatie aan de vraag in 2025 en van 2040 (bron: Bibliotheek Hilversum). Door professionals wordt de bibliotheek gezien als de meest toegankelijke culturele voorziening in Hilversum met een brede maatschappelijke functie. Ook de wijkregisseurs gebruiken de huidige locaties van de bibliotheek als ontmoetingsplek en locatie voor bijeenkomsten voor de buurt. Bij de verhuizing van de bibliotheek naar het centrum zou deze een grotere rol als buurtvoorziening kunnen dienen. De verhuizing van de bibliotheek van Noordwest naar het Centrum brengt zorgen met zich mee over bereikbaarheid en parkeren. De parkeergelegenheid bevindt zich ondergronds, wat voor oudere inwoners een drempel is.

Er is in Hilversum zowel in de huidige situatie als in 2040 een tekort aan één bibliotheek. We houden voor bibliotheken de landelijke advieslijn van de

Buurthuis

Vereniging van Openbare Bibliotheken. Dit schrijft voor dat er 40-50m² bibliotheek

In de huidige situatie heeft Hilversum geen opgave voor buurthuizen. In 2040

nodig is per 1.000 inwoners. Deze advieslijn komt overeen met de benchmark die

ontstaat er een tekort van 3 buurthuizen. Hierbij wordt uitgegaan van het huidige

aangeeft dat er in 2040 een vraag is van 30-45m² per 1.000 inwoners en de

aanbod, zonder eventuele uitbreidingen of verplaatsingen in de toekomst. Voor

referentiegemeenten (40m² per 1.000 inwoners).

buurthuizen is gekeken naar het aantal benodigde voorzieningen per 100.000 inwoners. We houden hier de onderkant van de benchmark aan omdat referentiegemeenten beschikken over 11 voorzieningen per 100.000 inwoners en ook uit de kwalitatieve analyse blijkt dat de huidige infrastructuur van buurthuizen in Hilversum als voldoende wordt ervaren. Daarbij is in het onderzoek geen

| 62

onderscheid gemaakt tussen een buurthuis en wijkcentrum, ook door de

●

In 2040 zien we dat het huidige aanbod aan buurthuizen licht gaat

professionals wordt deze term door elkaar gebruikt.

knellen in de wijk Zuidwest. Uit gesprekken met professionals blijkt dat

De waarde van buurthuizen wordt benadrukt in tal van beleidsdocumenten op het

hier op dit moment ook al behoefte is aan kleinschalige

gebied van gezondheid, cultuur, eenzaamheid, jeugd , ouderen, maar ook in de

ontmoetingsruimtes op loopafstand, bijvoorbeeld in of rondom

wijkplannen. Ze bieden een plek waar inwoners naartoe kunnen om elkaar te

woongebouwen. Dit beeld wordt met name herkend vanuit de

ontmoeten, waar ze terecht kunnen voor activiteiten en voor laagdrempelige hulp

islamitische gemeenschap die hier op zoek is naar een religieuze

en ondersteuning. Het beeld dat er geen tekort is aan buurthuizen, wordt

ontmoetingsruimte. Dit hoeft niet per se in de vorm van een traditioneel

bevestigd door professionals.

buurthuis. ●

De wijkregisseur van Noordwest geeft aan dat er in Noordwest officieel

Welzijnsontmoetingsplekken voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld mensen

geen buurthuis ligt. Tegelijkertijd worden er in de bibliotheek ook

met een beperking) zijn hierin niet opgenomen, zoals Atelier Buitengewoon,

activiteiten voor de wijk georganiseerd. Om deze reden is een deel van

Phase 1, Dagcentrum de Zonnewijzer, De Groest, etc. In de benchmark en bij

de bibliotheek ook meegenomen in het kwantitatieve onderzoek.

referentiegemeenten zijn dergelijke locaties ook niet opgenomen.

Daarnaast is de wijk dunbevolkt in vergelijking met de rest van Hilversum. Hierdoor manifesteert het ervaren tekort zich niet op de kaart.

Ondanks dat er geen opgave is, kan het wel zijn dat er in een bepaalde wijk of

Tot slot zijn er ontmoetingsplekken die zich steeds nadrukkelijker

buurt behoefte is aan een ontmoetingsplek. Dit hoeft niet per definitie een

openstellen als ontmoetingsplek voor de buurt, waaronder Liv Inn en in

buurthuis te zijn, maar kan ook een andere vorm krijgen, zoals een broedplaats,

de toekomst ook het gebouw de Vereeniging.

kinderboerderij, laagdrempelige horeca of een gebedshuis.

●

In de wijk Oost (1223) is behoefte aan ontmoetingsplekken, ook door toenemend aantal gezinnen. De wijkregisseur geeft aan dat niet elke

Spreiding: ●

In het algemeen voldoet de spreiding van de buurthuizen over de wijken

ontmoetingsplek een buurthuis hoeft te zijn, maar dat dit bijvoorbeeld ook een laagdrempelige koffiezaak, of buurtmoestuin kan zijn.

doordat er in elke wijk minimaal 1 buurthuis is waar men elkaar kan ontmoeten, activiteiten voor en door inwoners zijn en er hulp en ondersteuning is te vinden in de vorm van informatie en advies.

| 63

Religie

Omdat veel religieuze gebouwen (met name kerken) worden herbestemd, is de

In Hilversum zijn er momenteel nog 31 locaties met een actieve religieuze functie.

spreidingskaart vertekend en betekent een rode kleur hier niet direct een sterke

De advieslijn is gebaseerd op de benchmark en op referentiegemeenten. Hier

behoefte. Het beleid is erop gericht deze plekken wel te behouden, juist voor

komt uit dat er in Hilversum een tekort zou zijn van 12 religieuze voorzieningen,

maatschappelijke functies zoals ontmoeting en buurtactiviteiten.

en in 2040 een tekort van 10. Conclusie cultuur en ontmoeten Wanneer we ook de herbestemde gebouwen (in totaal 49 locaties) meenemen in de berekening, verandert het beeld: dan is er geen sprake meer van een tekort, maar juist een ruim aanbod van 7 voorzieningen in 2025 en 9 in 2040. Dit sluit aan bij de trend van herbestemming van religieus erfgoed in de gemeente. Er wordt ingeschat dat een groot deel van de 49 religieuze locaties (ongeveer 50%) op termijn een nieuwe invulling nodig heeft, omdat het religieuze gebruik afneemt. Hilversum is hier actief mee bezig door middel van een Routekaart Religieus Erfgoed. Momenteel zijn er nog 31 locaties met een actieve religieuze

Er is in Hilversum een licht tekort aan ontmoetingsplekken, zoals bibliotheken en buurthuizen. Het is belangrijk om dit goed te monitoren bij verdere bevolkingsgroei, zeker in het licht van de gewenste verschuiving van ‘ziekte en zorg’ naar ‘gedrag en gezondheid’. Daarnaast is het belangrijk om te voorzien in ontmoetingsplekken voor een brede doelgroep, waar mensen elkaar op een toegankelijke manier kunnen ontmoeten. Dit hoeft niet per se een traditioneel buurthuis (vanuit welzijnswerk) te zijn, maar

functie.

kan ook een andere vorm hebben, binnen of buiten. Denk bijvoorbeeld aan een

In de analyse is het aanbod van de locaties niet meegenomen. Het kan zijn dat er

co-working, een buurtmoestuin of andere activiteiten. Dit zou verder kunnen

door bepaalde religieuze stromingen niet voldoende aanbod is, zoals de

buurtbroedplaats met een bredere aantrekkingskracht, waar ruimte is voor worden uitgewerkt in een gemeentebreed broedplaatsenbeleid.

islamitische gemeenschap. Er blijkt uit beleid en gesprekken geen behoefte aan meer kerken. Wel kan de beschikbare ruimte beter worden verdeeld door afstemming van vraag en aanbod tussen stromingen. Zo zoeken sommige stromingen en gemeenschappen juist om meer ruimte. Ook blijkt uit gesprekken met professionals behoefte aan extra gebedsruimtes, met name in Hilversum Zuidwest.

| 64

Bibliotheek Definitie Een openbare voorziening waar mensen boeken, tijdschriften en andere media kunnen lenen of raadplegen. Het is een plek voor kennis, educatie en cultuur, vaak met werk- en studieplekken, digitale diensten en activiteiten. Bibliotheken spelen een belangrijke rol in leesbevordering en informatievoorziening. Huidige beschikbaarheid

30 m² per 1.000 inwoners 2.500 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 1 voorziening Ten minste 850 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 1 voorziening Ten minste 1.300 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

250 tot 500 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 2.000 (stedelijk) tot max 2.400 meter

| 65

Buurthuis Definitie Ontmoetingsruimte voor de buurt waar verschillende activiteiten kunnen plaatsvinden. De ruimten zijn openbaar toegankelijk voor alle inwoners en verenigingen kunnen hier samenkomen voor hun activiteiten. Hieronder verstaan we verschillende vormen zoals een huis van de wijk, wijkcentrum, gemeenschapshuis of dorpshuis. Het kan zowel in bezit van gemeente als in particulier bezit zijn. Het omvat geen jongerencentra. Huidige beschikbaarheid

0,12 voorziening per 1.000 inwoners 2.100 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 1 voorzieningen

Opgave in 2040

Tekort van 3 voorzieningen

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

150 tot 250 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 400 (stedelijk) tot max 500 meter (woonwijk)

| 66

Religie Definitie Alle religieuze gebouwen zoals kerken, moskeeën en synagogen. In de analyse zijn de gebouwen uitgesloten die herbestemd zijn en nu geen religieuze functie meer hebben. Huidige beschikbaarheid

0,32 voorziening per 1.000 inwoners 16.800 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 12 voorzieningen

Opgave in 2040

Tekort van 10 voorzieningen

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

250 tot 400 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 200 (stedelijk) tot max 400 meter (woonwijk)

| 67

Ruimte voor regionale en stedelijke cultuur Behoefte vanuit beleid In het cultuurbeleid van de gemeente Hilversum staat toegankelijkheid centraal: cultuur is er voor alle Hilversummers. Het beleid richt zich op het toegankelijk maken van kunst en cultuur, ongeacht leeftijd, achtergrond of ervaring. Hilversum heeft een aantal vooraanstaande culturele voorzieningen waar het trots op is, zoals De Vorstin, het Filmtheater, Beeld & Geluid, Museum Hilversum, Heuvellaan Hilversum, voorheen het Muziekcentrum van de Omroep, de Vioolkist, Theater Santbergen en het mogelijke theater Gooiland. Het wil zowel het aanbod van

Daarnaast wil de gemeente samenwerking stimuleren. Culturele instellingen, amateurverenigingen en wijkcentra worden actief met elkaar verbonden, waarbij professionele instellingen een voortrekkersrol krijgen. Ook speelt de bibliotheek een belangrijke rol als verbindende en programmerende partner binnen het culturele landschap. De bioscoop, het filmhuis, theaters, concertzalen en musea zijn voorzieningen waarvoor Hilversum een regiofunctie heeft. Voor deze voorzieningen is ervoor gekozen de berekening in aantallen te doen, in plaats van vierkante meters per

kunst en cultuur versterken als de bestaande culturele voorzieningen ontsluiten.

1.000 inwoners. Het gaat om een beperkt aantal grotere culturele voorzieningen

Om deze ambities concreet te maken, onderneemt de gemeente verschillende

inwonersaantallen, maar door een breder publiek uit de regio. Het aantal

stappen: ●

Het faciliteren van voldoende fysieke locaties voor culturele activiteiten;

●

Het ontsluiten van collecties op het gebied van beeldende kunst en cultuurhistorie;

●

Het versterken van het aanbod in muziek en podiumkunsten, zowel binnen de amateur- als professionele sector;

●

Het laagdrempeliger maken van toegang tot kunst, cultureel erfgoed en muziekonderwijs voor kinderen.

die een bovenlokale functie hebben en niet primair worden gebruikt op basis van voorzieningen zegt in dit geval meer over de beschikbaarheid. Bioscoop en filmhuis Er is in Hilversum voor zowel de huidige situatie als in 2040 geen opgave voor een extra bioscoop of filmhuis. In aantallen wordt uitgegaan van 1 tot 2 voorzieningen per 100.000 inwoners. Referentiegemeenten gaan uit van 2 voorzieningen per 100.000 inwoners. Voor Hilversum wordt daarom ook de bovenkant van de benchmark aangehouden (2 voorzieningen per 100.000 inwoners). Met het huidige aanbod voldoet het daaraan.

| 68

Het huidige filmtheater wordt door professionals en inwoners genoemd als een

Theater en concertzaal

belangrijke culturele functie voor Hilversum en de omgeving. Hoewel er geen

In Hilversum is in de huidige situatie geen behoefte aan een extra theater of

tekort wordt ervaren, ervaart het filmtheater op dit moment wel druk op piektijden.

concertzaal, maar in 2040 is een extra locatie wel wenselijk. De benchmark laat

Het theater wordt uitgebreid van drie naar vijf zalen en een ruimere foyer om

zien dat er een behoefte is in Hilversum van 7-11 locaties per 100.000 inwoners.

tegemoet te komen aan het aantal bezoekers dat de laatste jaren enorm is

We houden de onderkant van de benchmark aan (7 locaties per 100.000

toegenomen.

inwoners) omdat dit dicht bij de beschikbaarheid van referentiegemeenten ligt.

Cultuurhuis

Dat er op basis van de benchmark in 2025 geen extra aanbod nodig is komt

Zowel in de huidige situatie als in 2040 is er in Hilversum behoefte aan twee extra

overeen met de zienswijze van professionals uit het Cultuurnetwerk die aangeven

cultuurhuizen. Volgens de benchmark is er behoefte aan 5 tot 8 voorzieningen per

dat de voorzieningen in Bussum (Het Spant) en Laren (Singer Laren) een

100.000 inwoners. We houden de onderkant van de benchmark als advieslijn aan.

aanvulling zijn op het aanbod in Hilversum. Hiermee wordt op dit moment

Dit sluit aan bij het aanbod van referentiegemeenten die beschikken over 6

voorzien in de aanwezige behoefte. Tegelijkertijd geven inwoners via de

voorzieningen per 100.000 inwoners. Op basis van de spreidingskaart zien we

Hilversum Monitor aan dat er op dit moment wel behoefte is aan meer

met name in Zuid een lichte behoefte ontstaan.

voorzieningen op het gebied van podium, toneel, cabaret en kindervoorstellingen. Verder onderzoek moet uitwijzen welke rol Theather Gooiland in deze behoefte

Cultuurhuizen zijn plekken waar verschillende culturele activiteiten kunnen

kan spelen.

plaatsvinden zoals exposities, tentoonstellingen, workshops en andere culturele activiteiten waar het vaak mogelijk is om ruimtes te huren. Hier hoeven niet per se

Het tekort aan een locatie in 2040 sluit aan bij de demografische trend waarbij de

nieuwe locaties voor ingericht te worden, maar dit kan ook ondergebracht worden

bezoekers van deze zalen steeds ouder worden. Door het ouder worden van de

in buurthuizen, scholen, de bibliotheek of andere voorzieningen. Bijvoorbeeld

doelgroep worden er steeds meer andere voorwaarden gesteld aan de

door slimmer te programmeren en ruimtes buiten gebruikstijden open te stellen

voorzieningen zoals bijvoorbeeld concerten waar men kan zitten. Zitten betekent

voor andere voorzieningen. Voorbeeld: in de Hilversumse Meent neemt de

dat er minder bezoekers in de zaal kunnen. Hierdoor neemt de druk op het

Meentwerf voor een deel de functie van cultuurhuis op zich, deze voorziening valt

huidige aanbod toe. In 2040 is daarom een extra voorziening wenselijk om zo het

onder broedplaatsen en is daarom niet meegenomen onder cultuurhuizen.

huidige aanbod voor Hilversummers te behouden.

| 69

Het is goed om breder te kijken naar de functie van theaters en concertzalen. Ook

een stad als Hilversum, met veel inwoners met een stedelijke levensstijl en wordt

voor het amateurtoneel en talentontwikkeling van jongeren zijn podia belangrijk.

ook door hen verwacht. In de toekomstige groei van de gemeente is het verstandig dat het culturele aanbod meegroeit.

Museum Er is in Hilversum zowel in de huidige situatie als in 2040 geen opgave voor

In het stedelijk beleid over cultuur wordt ook gesproken over het belang van

locaties voor musea. De benchmark geeft een advieslijn aan van 3-5

broedplaatsen: broedplaatsen zijn belangrijke voorzieningen binnen het culturele

voorzieningen per 100.000 inwoners. Zowel in Hilversum als in de

ecosysteem. Ze dragen enorm bij aan vernieuwing, innovatie en samenwerking

referentiegemeenten zijn er in de huidige situatie 3 voorzieningen per 100.000

tussen sectoren en domeinen. Broedplaatsen zijn niet meegenomen in de

inwoners aanwezig. Daarom wordt de onderkant van de benchmark

kwantitatieve analyse, tegelijkertijd zijn ze van belang voor het stedelijke cultuur-

aangehouden: 3 voorzieningen per 100.000 inwoners.

economische weefsel en dienen ze als laagdrempelige plekken waar lokale makers en lokaal initiatief elkaar treffen. Het kan verstandig zijn om als gemeente

De spreiding laat zien dat er een klein tekort is aan musea in het centrum.

hier een breed broedplaatsenbeleid voor op te stellen.

Dit wordt bevestigd door de gebiedsagenda van het centrum. De komst van de bibliotheek naar de Gooische Brink en de komst van een collectiegebouw van

Het aanbod in de buurten kan versterkt worden vanuit de centrale vestigingen in

Beeld & Geluid naar de Kerkbrink, wordt als een kans gezien. Uit de Cultuurnota

de stad, in samenwerking met verenigingen of buurthuizen. Juist door

blijkt ook dat er veel samenwerking is tussen de musea en andere voorzieningen,

voorzieningen te combineren kan de levensvatbaarheid van sociale voorzieningen

zoals de bibliotheek en onderwijsinstellingen. Zo wordt kunst zichtbaar gemaakt in

in de wijken worden versterkt, en ervoor zorgen dat er meer diverse groepen

de openbare ruimte, bijvoorbeeld door films in de openlucht of op de Brink bij de

inwoners elkaar tegenkomen.

bibliotheek. Ook voor sterke wijken is het belangrijk dat er goede culturele voorzieningen Conclusie ruimte voor regionale en stedelijke cultuur

aanwezig zijn in de nabije omgeving. Ze dragen bij aan een rijk sociaal leven en ondersteunen mensen om goed en gezond oud te worden.

Het aanbod voor cultuur is behoorlijk goed op orde in Hilversum. Tegelijkertijd is er ruimte voor versterking. Op basis van de spreidingskaarten zien we dat met name in het Centrum en in Zuid er behoeften zijn. Een extra inzet is passend bij

| 70

Bioscoop en filmhuis Definitie Alle kleinere filmhuizen met films buiten het reguliere commerciële aanbod en alle grotere bioscopen met het commercieel filmaanbod. Huidige beschikbaarheid

0,02 voorziening per 1.000 inwoners 5.500 m² BVO

Opgave in 2025

Geen opgave

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

950 tot 1.950 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 2.200 (stedelijk) tot max 5.400 meter (woonwijk)

| 71

Cultuurhuis Definitie Omvat plekken waar verschillende culturele activiteiten kunnen plaatsvinden zoals exposities, tentoonstellingen, workshops en andere culturele activiteiten waar het vaak mogelijk is om zalen/ruimtes te huren. Huidige beschikbaarheid

0,03 voorziening per 1.000 inwoners 9.600 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 2 voorzieningen

Opgave in 2040

Tekort van 2 voorzieningen

Schaal

Stad

Gemiddelde omvang locatie

200 tot 300 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 400 (stedelijk) tot max 800 meter (woonwijk)

| 72

Museum Definitie Voor musea kijken we enkel naar panden met een oppervlakte van 100 m² of meer. Musea die een kleiner oppervlakte hebben, beschouwen we als een lokaal en niet relevant voor een breder publiek. Huidige beschikbaarheid

0,03 voorziening per 1.000 inwoners 2.400 m² BVO

Opgave in 2025

Geen opgave

Opgave in 2040

Geen opgave

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

250 tot 500 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 1.700 (stedelijk) tot max 6.800 meter (woonwijk)

| 73

Theater en concertzaal Definitie Groot- en kleinschalige theaters, concertzalen en (pop)podia. Huidige beschikbaarheid

0,07 voorziening per 1.000 inwoners 3.800 m² BVO

Opgave in 2025

Geen opgave

Opgave in 2040

Tekort van 1 voorzieningen

Schaal

Regio

Gemiddelde omvang locatie

450 tot 1.050 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 400 (stedelijk) tot max 5.800 meter (woonwijk)

| 74

6. Aan de slag met de Hilversumse opgaven De gemeente heeft met de advieslijnen voor maatschappelijke voorzieningen een gedragen en afgewogen instrument in handen. Hiermee kan de gemeente voor zowel de bestaande stad als voor nieuwe ontwikkeling gaan werken aan het realiseren van voldoende maatschappelijke meters, passend bij de gestelde ambities. De uitkomsten uit de data-analyse zijn niet 1-op-1 te vertalen naar een actielijst voor de diverse wijken. Als de data een ruimer aanbod aangeeft van een bepaalde voorziening, hoeft deze vanzelfsprekend niet te worden afgebroken. En andersom speelt hetzelfde, er hoeven niet opeens drie huisartsen bij te komen. Het realiseren van nieuwe voorzieningen gebeurt immers via diverse routes, kost over het algemeen jaren tijd en hangt mede samen met de beschikbaarheid van aanbieders en personeel. Wel kan er natuurlijk extra inzet worden gepleegd om de realisatie van voorzieningen te versnellen. Dit instrument maakt deel uit van een breder palet aan tools om de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen te bepalen. Zo is daar mogelijk een retailmonitor of kantorenmonitor, die aanvullend een opgave voor commerciële meters in beeld

Spelregels voor realisatie Per buurt en per herontwikkelings- en nieuwbouwproject zullen de kansen op realisatie verschillen. Om tot een gedegen afweging op behoefte en mogelijkheden te komen is iedere keer opnieuw een gesprek vereist tussen inwoners, maatschappelijke partners, de gemeenteraad, wijkregisseurs en de diverse beleidsafdelingen. Uit de omgevingsvisie en de visie Sociaal Domein zijn een aantal spelregels te herleiden. Deze zijn hier benoemd als richtinggevend voor de realisatie van de voorzieningen. Toepassing ervan kan per opgave verschillen. Onderscheid zowel de stedelijke opgaven als de sociale opgave Er kunnen op stedelijk niveau voldoende voorzieningen aanwezig zijn, terwijl de spreidingskaart tekorten in diverse buurten laat zien. De opgaven uit de gebiedsagenda kunnen reden zijn om toch tot inzet in deze buurten over te gaan. Realiseer flexibel en adaptief Bij de totstandkoming van nieuwe voorzieningen, uit ofwel nieuwbouw of herontwikkeling is het raadzaam rekening te houden met toekomstige veranderingen in de behoeften, wensen of gebruik.

kan brengen. Vanuit de creatieve ondernemershoek kan de vraag naar broedplaatsmeters ook een belangrijke rol spelen, gezien de kansen op meervoudig gebruik. Hetzelfde geldt voor de behoeften van specifieke doelgroepen, zoals opgenomen in de Woonzorgvisie gemeente Hilversum 20252030 (hierna: woonzorgvisie).

| 75

Relatie tussen woonzorgvisie en de advieslijnen Zet in op maximale benutting bestaande voorzieningen en passende

De Hilversumse woonzorgvisie en de advieslijnen voor maatschappelijke

uitbreiding op onderbenutte maatschappelijke percelen

voorzieningen versterken elkaar door in beeld te brengen wat nodig is voor

De locatiedruk is hoog, evenals de kosten van het realiseren van nieuwe

toekomstbestendige, inclusieve wijken waar wonen, welzijn en zorg samenkomen.

voorzieningen en het beheren van bestaande gebouwen. Locaties die een deel

Hilversum staat voor een groeiende groep ouderen, meer diversiteit en een

van de tijd ongebruikt blijven passen daar niet bij. Ondersteuning van gebruikers

grotere vraag naar zorg dichtbij huis. Dit vraagt om een fijnmazig netwerk van

bij het overgaan naar meervoudig gebruik is nodig om het mogelijk te maken.

voorzieningen in de buurt. De advieslijnen geven inzicht in de behoefte aan

Denk hierbij aan ondersteuning bij fysieke aanpassingen , planning en de

ruimte voor ondersteunende voorzieningen zoals ruimte voor eerstelijnszorg,

eventuele bekostiging van een conciërge. Ook kun je bijvoorbeeld denken aan

dagactiviteiten en laagdrempelige ontmoetingsplekken. In deze leidraad zijn hier

passende uitbreiding van bestaande percelen met een maatschappelijke functie.

handvatten in geboden door de behoefte visueel weer te geven middels spreidingskaarten, de hiervoor genoemde spelregels en door het geven van

Draag zorg voor nabijheid en toegankelijkheid

koppelkansen voor meerdere voorzieningen binnen één gebouw (zie de paragraaf

Let op spreiding van de buurtvoorzieningen. Een loopafstand van 500 meter is

hierna).

maximaal voor een gezonde oudere, aldus het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dit is een goede graadmeter. Hou ook rekening met toegankelijkheid, in de

Een belangrijke koppelkans ligt tot slot in het gezamenlijke belang van

brede zin: is het te bereiken, ook voor mensen met een beperking? Is het aanbod

gebiedsgericht werken. Zowel de woonzorgvisie als de leidraad werken met

divers genoeg, zodat verschillende groepen mensen toegang tot voorzieningen

wijkprofielen, spreidingsanalyses en maatwerk per buurt. De woonzorgvisie kan

hebben?

verder bouwen op deze leidraad door nadrukkelijker de verbinding te leggen tussen het zorgaanbod en woonvoorzieningen binnen de gemeente. Door

Benut waar mogelijk kansen op natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie

instrumenten te koppelen – bijvoorbeeld het vlekkenplan aan de spreidingskaart –

De overstap van bestaande oude gebouwen naar voorzieningen in gezamenlijke

ontstaat één integrale set gebiedsgegevens voor gesprekken met ontwikkelaars,

geclusterde nieuwbouw of renovatie ondersteunt de stap naar verduurzaming van

corporaties en zorgpartners. Dit maakt het eenvoudiger om woonzorg- en

de maatschappelijke voorraad. Zo ook voor natuurinclusie en klimaatadaptieve

voorzieningenopgaven samen te nemen in gebiedsagenda’s en planprocessen.

maatregelen bij de verbetering van de openbare ruimte.

Zo dragen beide documenten bij aan een leefbare, toegankelijke en sociaal veerkrachtige stad.

| 76

Meters realiseren vanuit clustering Veel voorzieningen hebben geen zelfstandige eigen locatie nodig, en geen volledige ruimte de gehele week. Om een goede spreiding van voorzieningen in de buurten mogelijk te maken is het verstandig in te zetten op bundeling: een mix van vaste huurders, eventueel in combinatie met deel-huurders en losse gebruikers. We onderscheiden er hier drie:

spreekkamer op de locatie nodig, maar zit deze liever 8 uur in diverse buurten. De spreekkamer kan op de overige uren vervolgens door een andere zorgverlener worden gebruikt. Aanvullend kunnen de receptie, wachtkamer, pantry en toilet units mogelijk worden gedeeld.