24. Raadsinformatiebrief 2025-90 inzake Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen

Raadsinformatiebrief Van

College van burgemeester en wethouders

Aan

Gemeenteraad

PortefeuilleJ.E.M.G. Göbbels houder Informatie bij

Zaak nr.

1501964

RIB nr.

90-2025

Datum

16 december 2025

Tel. nr.

+31356292237

Marc Dols

Onderwerp Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen

Kernboodschap Hilversum kiest er in haar Omgevingsvisie Hilversum 2040 en de Visie Sociaal Domein ('Wij zijn Hilversum') voor om in te zetten op sterke en toekomstbestendige buurten en wijken. Beide visies benadrukken dat het hiervoor belangrijk is dat er voldoende maatschappelijke voorzieningen zijn voor zorg, onderwijs, sport en cultuur. In het afgelopen jaar is als uitwerking op deze overkoepelende visies onderzoek gedaan naar de huidige en in de toekomst gewenste ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, evenals de spreiding van voorzieningen over de wijken. De resultaten hiervan zijn uitgewerkt in de Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen. Op basis van de advieslijnen komt er een actuele en toekomstige ruimtelijke opgave naar voren voor zorgvoorzieningen (onder meer huisarts, tandarts en fysiotherapeut). In 2040 knelt ook de ruimte voor onderwijs en cultuur. Sportvoorzieningen lijken qua ruimte voldoende aanbod te hebben, maar er is winst te halen uit het actiever en gespreid gebruik van de beschikbare ruimte. De leidraad is een hulpmiddel ter onderbouwing van bestaand beleid. De advieslijnen uit de leidraad geven inzicht in wat er nodig is aan maatschappelijke voorzieningen om het bestaande beleid ter realiseren. Ook helpt het bij het onderbouwen van keuzes in of bij toekomstige beleidsagenda's, gebiedsagenda’s, en locatie- en gebiedsontwikkelingen.

Daarnaast helpen de advieslijnen bij gesprekken met andere initiatiefnemers en bij de aanof verkoop van panden, in lijn met het Didam-arrest. De advieslijnen zijn nadrukkelijk een 1

hulpmiddel om de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen in beeld te brengen. Hiervoor is gebruik gemaakt van eerder vastgesteld beleid vanuit verschillende disciplines. Er wordt dus geen nieuw beleid opgesteld. Inzichten die leiden tot eventuele consequenties kunnen in toekomstig beleid worden uitgewerkt.

Aanleiding De gemeente Hilversum groeit de komende jaren. Tot 2040 komen er 6.000 woningen bij binnen de huidige grenzen van Hilversum. Deze groei gaat gepaard met demografische veranderingen door vergrijzing en migratie, en de huidige krapte op de huizenmarkt. De gemiddelde leeftijd stijgt van 42,5 naar 55 jaar. Het aandeel 60-plussers stijgt van 36% naar 41% en het aandeel 75-plussers neemt toe van 14% naar 19%. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de vraag naar maatschappelijke voorzieningen. In de toekomst komen er ook aanvullende opgaves bij als gevolg van de vorming van de nieuwe gemeente Hilversum na de fusie met Wijdemeren per 1 januari 2027. Het aantal inwoners stijgt dan tot boven de 100.000.

Voldoende passende en toegankelijke maatschappelijke voorzieningen zijn belangrijk voor sterke en toekomstbestendige buurten en wijken. Tegelijkertijd geven maatschappelijke partners in de stad aan knelpunten te ervaren bij het realiseren van voldoende voorzieningen. Zo concurreert de ruimte voor maatschappelijke voorzieningen met de ruimte voor wonen en werken. Daarmee komt onder meer de ambitie onder druk te staan om zorg en ondersteuning zoveel mogelijk in de wijk te organiseren. Door het gezamenlijke onderzoek met STIPO en Springco naar het huidige aanbod van en de toekomstige behoefte naar ruimte voor maatschappelijke voorzieningen is er nu duidelijker in beeld waar de druk op voorzieningen hoog is. Ook geeft de leidraad inzicht in de spreiding van voorzieningen over de wijken van Hilversum. De advieslijnen helpen bij het onderbouwen van keuzes voor toekomstige beleidsagenda's, gebiedsagenda’s, en locatie- en gebiedsontwikkelingen. De leidraad is gebaseerd op bestaand beleid, demografische ontwikkelingen en inbreng van

2

professionals. Om tot advieslijnen te komen is deze opbrengst afgezet tegen inzichten van een landelijke benchmark onder vergelijkbare woonmilieus en doelgroepen.

Consequenties Met het vaststellen van de leidraad krijgt de gemeente een instrument om te sturen op sterke en toekomstbestendige buurten en wijken. De advieslijnen bieden inzicht in het huidige aanbod en de toekomstige behoefte aan ruimte voor maatschappelijke voorzieningen binnen de huidige gemeente Hilversum. Ook maken de advieslijnen het mogelijk om de ruimte voor maatschappelijke voorzieningen vanaf het begin mee te nemen in gebiedsontwikkeling, samen met ruimte vooronder meer infrastructuur, wonen en werken. Dit voorkomt ad hoc afwegingen en draagt bij aan een duurzame balans tussen wonen, werken en voorzieningen.

De leidraad vormt een nulmeting van de huidige situatie en kan periodiek worden geactualiseerd. Ook legt het de basis voor periodieke monitoring en ontsluiting via het digitale platform Open Hilversum. Op die manier blijven de advieslijnen uit de leidraad actueel en kunnen ze worden ingezet binnen de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie en Visie Sociaal Domein. Verder biedt de leidraad handvatten voor toepassing van het Didam-arrest bij aan- en verkoop van gemeentelijk vastgoed.

Belangrijk is dat de advieslijnen geen harde normen zijn, maar richtinggevend en afhankelijk van lokale context en maatwerk. Niet alle voorzieningen zijn onderzocht en Wijdemeren valt voorlopig buiten de scope; na de fusie volgt aanvullend onderzoek. Voor enkele voorzieningen, zoals onderwijs en verpleeghuiszorg, gelden bestaande beleidskaders of landelijke afspraken.

3

Vervolgtraject Informatieve sessie Op 19 januari tussen 19:00 en 19:45 is uw raad uitgenodigd voor een presentatie en toelichting op de Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen. De presentatie wordt verzorgd door uitvoerend onderzoeksbureau STIPO en de ambtelijke projectleider. Graag vernemen we welke vertegenwoordiger vanuit uw partij aanwezig is bij deze sessie. Aanmelden kan per mail via m.dols@hilversum.nl.

Toepassing Met de advieslijnen beschikt de gemeente over een hulpmiddel voor het maken van keuzes. Na vaststelling worden de advieslijnen gebruikt bij ontwikkeling van beleidsagenda's, gebiedsagenda’s, en locatie- en gebiedsontwikkelingen. Hiermee kan zowel bij herontwikkeling van de bestaande ruimte als bij nieuwe ontwikkelingen worden gewerkt aan het realiseren van voldoende maatschappelijke meters, passend bij de gestelde ambities. Ook kunnen de advieslijnen worden gebruikt bij het onderbouwen van beslissingen over aankoop en verkoop van maatschappelijk vastgoed, conform het Didam-arrest. Na de fusie volgt een nader onderzoek naar het voorzieningenniveau voor de kernen van Wijdemeren.

4

Monitoring en actualisatie Het inventariseren van aanbod en behoeften als basis voor de advieslijnen is een eerste stap om te sturen op een toereikend voorzieningenniveau in Hilversum. De onderliggende data worden ontsloten via het digitale platform Open Hilversum. Door beleidsdata, demografie, woningbouw en voorzieningeninformatie te combineren, ontstaat een levend instrument. Zo worden de advieslijnen niet alleen een analyse, maar ook een praktisch hulpmiddel voor monitoring, participatie en sturing op maatschappelijke kwaliteit. Om de advieslijnen actueel en effectief te houden, wordt periodiek geëvalueerd hoe ze worden toegepast en of aanpassingen nodig zijn. Aanleidingen hiervoor zijn onder meer demografische ontwikkelingen, beleidswijzigingen of woningbouwplannen. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n):

1. Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen 2. Uitgebreide Onderzoeksverantwoording Hilversumse Leidraad Advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B en W-vergadering van 16 december 2025.

5

Colofon Kwantitatief onderzoek

Tycho Levels, Renee van der `Heijden, Springco Urban Analytics

Kwalitatief onderzoek

Roosmarie Stavenuiter, Thomas Le Gras, Minouche Besters, STIPO team voor Stedelijke Ontwikkeling

Opstellen rapportage

Roosmarie Stavenuiter, Tycho Levels, Minouche Besters

December 2025

| 2

Inhoudsopgave

1. Inleiding ................................................................................................................................................................................................................................................................ 4 2. Belang van complete buurten ............................................................................................................................................................................................................................... 9 3. De Hilversumse context ...................................................................................................................................................................................................................................... 11 4. De Hilversumse advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen ................................................................................................................................................................. 15 5. De opgave voor `Hilversum ..................................................................................................................................................................................................................................

17 Ruimte voor zorg ................................................................................................................................................................................................................................................ 19 Ruimte voor onderwijs en kinderopvang ............................................................................................................................................................................................................ 39 Ruimte voor sport ............................................................................................................................................................................................................................................... 51 Ruimte voor cultuur, ontmoeten en welzijn......................................................................................................................................................................................................... 61 6. Aan de slag met de Hilversumse opgaven..........................................................................................................................................................................................................

75 Bijlage Beleidsdocumenten .................................................................................................................................................................................................................................... 83 Bijlage Bouwen aan Complete Buurten .................................................................................................................................................................................................................. 84 Bijlage Databronnen en definities voorzieningen ................................................................................................................................................................................................... 90

| 3

1. Inleiding Deze leidraad heeft betrekking op de huidige gemeente Hilversum. Daarmee

Aanleiding

hebben de advieslijnen geen directe betrekking op het voorzieningenniveau

De gemeente Hilversum is een prettige stad om te wonen en te werken. De

daardoor al sneller groeien naar een 100.000+ gemeente. Daarmee kan er eerder

gemeente is trots op de bijzondere kwaliteiten van de stad, zoals de Dudok architectuur, het vele groen, de dorpse sfeer en goede stadse voorzieningen. De komende jaren groeit de stad. Zo komen er binnen de huidige grenzen van de gemeente de komende jaren 6.000 woningen bij. Het aantal inwoners van het huidige Hilversum neemt hierdoor toe van 94.000 inwoners nu tot 97.000 inwoners in 2040. Met deze groei verandert ook de demografie van de stad. Net als overal in het land neemt ook hier het aandeel ouderen toe. In 2024 zal bijna 20% van de inwoners van Hilversum 75+ zijn. Ook het aandeel gezinnen neemt toe, naar bijna 35%. Het aantal jonge mensen neemt af, en daalt van 9% naar 7% van het totaal

binnen de huidige gemeente Wijdemeren. Na de fusie begin 2027 zal Hilversum een aanvullende behoefte voor een gemeentebrede of regionale voorziening zijn dan wat er binnen deze leidraad wordt aanbevolen. Na de fusie kan aanvullend onderzoek plaatsvinden voor advieslijnen voor maatschappelijke voorzieningen binnen de huidige gemeente Wijdemeren. Daarin kan beter worden onderzocht wat het gewenste niveau is van voorzieningen die gemeente-overstijgend zijn. In de omgevingsvisie wordt een aantal belangrijke keuzes gemaakt ten aanzien van de groei. Er zijn drie invalshoeken gedefinieerd die leidend zijn voor de ontwikkeling van de stad. Dorp en stad Hilversum heeft een stedelijk voorzieningenniveau en een dorps

(ABF, 2025).

karakter. De kwaliteiten die bij stad en dorp horen staan centraal. Er zijn goede

Om aan de bevolkingsgroei te kunnen voldoen gaat de gemeente zich verder

netwerken. En tegelijkertijd vind je er een stadse sfeer en voorzieningen. Het

ontwikkelen. Bij het uitvoeren van dit onderzoek is rekening gehouden met de reeds bekende woningbouwplannen (plancapaciteit 5.200 woningen) en de ambitie van de huidige gemeente die 6000 woningen tot 2040 betreft.

voorzieningen, dicht bij de mensen en in de buurten zijn stevige sociale beste van beide, zou je kunnen zeggen. Groei binnen de bestaande stad Hilversum groeit door binnenstedelijk bouwen. De ruimte hiervoor is vanzelfsprekend beperkter. Dit betekent dat er ook goed gekeken moet worden naar meervoudig ruimtegebruik. De kansen voor verdichting liggen bijvoorbeeld rondom het Stationsgebied, centrum en Sportpark.

| 4

Vernieuwen, passend bij de eigen kwaliteiten De diverse Hilversumse wijken worden ontwikkeld op een manier die past bij de eigen signatuur. Niet alles gaat meteen, maar wordt over diverse bestuursperiodes heen uitgevoerd. De gebiedsagenda’s die voor ieder gebied met de inwoners worden opgesteld zijn hierin zeer belangrijk. Zowel de Omgevingsvisie 2040 als de Visie Sociaal Domein “Wij zijn Hilversum” onderschrijven daarnaast het belang van voldoende passende en toegankelijke voorzieningen in de eigen wijk of buurt. Als het aantal inwoners groeit, zullen ook de voorzieningen dienen te groeien. Op dit moment heeft de gemeente geen advieslijnen voor maatschappelijk voorzieningen, waarmee de gemeente inzicht heeft in hoeveel en van welke soorten voorzieningen er nodig zijn waar in de stad. Per bouwproject worden daarom nu ad hoc afwegingen gemaakt. De gemeente loopt daarmee kansen mis

Vraagstelling De gemeente heeft de behoefte een leidraad op te stellen voor voorzieningen op het gebied van: ●

Gezondheid, zorg en welzijn

●

Onderwijs

●

Kinderopvang

●

Ontmoetingsplekken

●

Culturele voorzieningen

●

Sportvoorzieningen

Deze categorieën voorzieningen zijn in dit onderzoek vertaald naar een lijst van individuele voorzieningen, die voor het onderzoek zowel datagedreven als kwalitatief zijn onderzocht. Deze lijst is terug te vinden in de bijlage.

om gericht te sturen op de realisatie van voorzieningen, en deze waar mogelijk ook mee te geven als opgave voor de bouwende partijen. Het ontbreekt hiermee ook aan een leidraad om goede afwegingen te maken rondom de verkoop of aanschaf van maatschappelijk vastgoed. De gemeente heeft daarom het besluit genomen om deze leidraad op te stellen met advieslijnen voor maatschappelijke voorzieningen.

| 5

Voor de gemeente Hilversum is het van belang dat maatschappelijke

De advieslijnen voor de maatschappelijke voorzieningen dienen voor de

voorzieningen voldoen aan een aantal kenmerken. Daarmee geeft de gemeente

genoemde voorzieningen duidelijk aan te geven wat het kengetal is per 1.000

richting aan zaken als de grootte van het verzorgingsgebied, en kent het belang

inwoners. Op basis daarvan wordt duidelijk wat voor de gemeente de opgave is,

toe aan de kwalitatieve invulling van de voorzieningen.

nu en in 2040. We kijken daarbij niet alleen naar de harde cijfers, maar duiden de uitkomsten door het betrekken van het beleid en de expertise van professionals

Nabij in spreiding en dekking van voorzieningen over de wijken en de

vanuit de gemeente en haar maatschappelijke partners. Dit geeft ook een eerste

bereikbaarheid ervan, passend bij het type voorziening en de lokale

aanzet naar een prioritering voor de realisatie.

dynamiek van de samenleving; Uitnodigend laagdrempelig van karakter en gericht op ontmoeting in de

De rol die de gemeente neemt bij de realisatie kan verschillen. De uitkomsten van

wijk en omkijken naar elkaar (bijvoorbeeld middels buurthuizen en/of

de advieslijnen die ook de opgave voor de gemeente als geheel duidelijk maken,

huiskamers in de wijken);

ondersteunen de gemeente bij het bepalen van haar inzet.

Toegankelijk zowel fysieke toegankelijkheid als in de diversiteit van de doelgroepen;

Het onderzoek is uitgevoerd door STIPO, bureau voor stedelijke ontwikkeling en

Aanpasbaar door clustering van voorzieningen en flexibiliteit voor de

Springco urban analytics.

veranderende demografie; Passend bij lokale, stedelijke en (boven-)regionale behoeftes bij voorzieningen, inclusief behoeften van inwoners; Duurzaam aansluitend bij beleid over natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie.

| 6

Onderzoeksaanpak

Om te bepalen of er een tekort of ruimer aanbod van een voorziening is, wordt de

Het onderzoek kent een kwalitatief en kwantitatief onderdeel. De gezamenlijke

manier wordt per huishouden bepaald of er theoretisch voldoende of te weinig van

benchmark gecombineerd met de beschikbaarheid binnen de gemeente. Op die

uitkomsten bepalen de advieslijnen voor de maatschappelijke voorzieningen.

een bepaalde voorziening aanwezig is.

Kwantitatieve analyse

Kwalitatieve analyse

Voor de kwantitatieve analyse is gebruikgemaakt van een benchmarkanalyse, waarbij voor de verschillende woonmilieus en huishoudens van Hilversum een vergelijking wordt gemaakt van de beschikbare vierkante meters voor voorzieningen in Nederlandse gemeenten met vergelijkbare samenstellingen. Voor de woonmilieus wordt rekening gehouden met verschillen in dichtheid. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt tussen de woonmilieus: stedelijk,

Voor de kwalitatieve analyse is gekeken naar de diverse beleidsdoelstellingen van de gemeente voor de diverse beleidsdomeinen. Deze geven inzichten in de ambities van de gemeente, vast omschreven doelstellingen en gehanteerde advieslijnen in specifieke domeinen (denk aan het Integraal Huisvestigingsplan voor onderwijsgebouwen). Aanvullend op de beleidsstukken zijn er gesprekken geweest met

suburbaan, woonwijken, landelijke gebieden.

beleidsadviseurs en wijkregisseurs. Zij hebben duiding gegeven op de stukken,

De huishoudens worden in kaart gebracht aan de hand van de volgende

over de spreiding van voorzieningen en het verschil in behoeften tussen de

indicatoren: huishoudsamenstelling, inkomen en leeftijdscategorie. Gezinnen worden in de leeftijdscategorie van de ouders geplaatst. De leeftijd van de

gereflecteerd op de uitkomsten en inzichten uit de praktijk geboden, bijvoorbeeld diverse wijken van Hilversum.

kinderen is niet in beeld bij de gebruikte data.

Daarnaast is gesproken met maatschappelijke partners en vertegenwoordigers

Voor Hilversum is er aanvullend gekeken naar de beschikbaarheid van

voorzieningen geverifieerd en de uitkomsten uit het onderzoek getoetst. Op die

voorzieningen in referentiegemeenten Amersfoort, Deventer, Haarlem, ‘sHertogenbosch en Zeist. Hiermee is onder meer de invloed meegenomen over leefstijlen, historische opbouw en de vestiging van voorzieningen in oude (monumentale) gebouwen.

van diverse onderzochte voorzieningen. Ook bij hen hebben we de vraag naar manier hebben we de uitkomsten waar nodig kunnen nuanceren of aanscherpen. Hiervoor is op 30 juni een bijeenkomst met maatschappelijke partners georganiseerd. Aanvullend hierop zijn er waar nodig extra vragen per mail gesteld en hebben er telefonische interviews plaatsgevonden.

| 7

Leeswijzer In hoofdstuk 2 gaan we in op de context en het belang van complete buurten en wat daaronder verstaan wordt. In hoofdstuk 3 schetsen we de Hilversumse context en geven we een kort overzicht van de diverse beleidsambities binnen de onderzochte categorieën van voorzieningen. In hoofdstuk 4 staan de feitelijke advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen. Dit is een overzicht van de onderzochte voorzieningen en de daarvoor geadviseerde advieslijn voor 2025 en 2040. In hoofdstuk 5 worden de opgaven voor Hilversum benoemd, zoals die volgen uit de geadviseerde advieslijnen. Deze zijn per categorie voorzieningen benoemd en nader geduid aan de hand van de kwalitatieve inzichten. In hoofdstuk 6 vindt u een bondig overzicht van de diverse mogelijkheden waarop de realisatie van voorzieningen ter hand kan worden genomen en de rol die de gemeente daarin kan vervullen.

| 8

2. Belang van complete buurten De buurt wint aan belang als een essentiële eenheid binnen het stedelijk weefsel, gestuwd door diverse maatschappelijke ontwikkelingen. Een belangrijke trend is het langer zelfstandig thuis wonen van senioren. Dat zijn zowel gezonde ouderen als inwoners met fysieke of milde tot zwaardere dementie. Dit vereist dat de buurt voldoende voorzieningen voor reguliere zorg en sociaal leven op loopafstand heeft. Voor een gezonde zeventigjarige wordt 500 meter lopen in 20 minuten als advieslijn gehanteerd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Een goede inrichting van de publieke ruimte is hierbij cruciaal, denk aan rustbankjes, goede oversteekpunten, prettige verlichting en weinig drempels. Daarnaast maken mensen met psychische of verslavingsproblematiek, die voorheen vaak in gesloten instellingen verbleven, steeds vaker deel uit van het buurtleven. Deze kwetsbare personen komen vaak terecht in wijken waar al veel problemen spelen. Dit vraagt om adequate zorgnetwerken, dagvoorzieningen en

ontwikkelen van informele banden en het slaan van bruggen. Dit is essentieel om eenzaamheid, polarisatie en een gebrek aan netwerk tegen te gaan. Ook werk en bedrijvigheid vormen een cruciale pijler voor complete buurten. Niet alleen dragen winkels, horeca en kleinschalige ondernemingen bij aan economische dynamiek, ze vervullen ook een sociale functie. Een koffietentje, buurtwinkel of ambachtelijke bakker creëert ontmoetingsplekken waar mensen elkaar informeel treffen, wat sociale cohesie en leefbaarheid versterkt. Het realiseren van voldoende maatschappelijke voorzieningen draagt op hun beurt weer bij aan het realiseren van nieuwe arbeidsplekken. Naast complete buurten is ook het thema gezonde buurten sterk in opkomst. Goede voorzieningen en een goed ingerichte openbare ruimte dragen bij aan dagelijkse beweging en actief sporten. Ook kunnen ze ondersteunen bij het aangaan van sociale relaties en het tegengaan van eenzaamheid, en daarmee het verminderen van stress van inwoners.

inloopplekken. Ook neemt het belang toe van goede ondersteuningsnetwerken

Daarnaast zetten steeds meer gemeenten in op een mobiliteitstransitie, waarbij

voor andere inwoners, met name in de avonden en weekenden wanneer reguliere

de nadruk in de buurten komt te liggen op het zogenaamde trage vervoer: lopen

hulp afwezig is.

en fietsen. Dit vraagt om nabijheid van voorzieningen en aantrekkelijke

De nieuwe sociale wetgeving legt een grotere nadruk op zelfredzaamheid en de eigen kracht van inwoners. Dit vereist dat mensen over sterke sociale netwerken

straatinrichting ter ondersteuning. Een openbare ruimte die veilig en sociaal is, maakt het bijvoorbeeld ook eenvoudiger om de auto te laten staan.

beschikken. Niet iedereen heeft goede familiebanden of familie/vrienden die in de buurt wonen, waardoor andere sociale netwerken belangrijk worden. Buurten met een goede openbare ruimte en een breed scala aan voorzieningen helpen bij het

| 9

Frisse blik op het aanbod Aanvullend is het noodzakelijk om met een frisse blik te kijken naar het voorzieningenaanbod, zoals buurthuizen en sportfaciliteiten. Lidmaatschap van een sportvereniging is niet in alle groepen gebruikelijk of betaalbaar. Zo zijn jongeren uit gezinnen met geldzorgen een kwart minder lid van een sportvereniging. Meisjes met een niet-westerse migratieachtergrond in financieel kwetsbare gezinnen sporten significant minder (40% van deze meisjes heeft een sportlidmaatschap, tegenover 76% van meisjes zonder migratieachtergrond). Informele sportvoorzieningen, zoals urban sportparken in het groen, kunnen dit verschil verkleinen. Buurthuizen hebben onder inwoners vaak een ‘welzijnsstigma’. Daarom is het van belang dat een buurt aanvullend ook andere sociale ontmoetingsfuncties biedt om diverse inwonergroepen te bereiken en te ondersteunen bij ontmoeting tussen groepen (denk aan dragers en vragers). Voorbeelden hiervan zijn buurtmoestuinen die bijdragen aan contact, gezondheid en dagbesteding, of broedplaatsen voor makers en kunstenaars. Ook een commercieel koffietentje of buurtcafé kan de sociale cohesie sterk bevorderen.

| 10

3. De Hilversumse context Hilversum is een centrumgemeente voor de Gooi- en Vechtstreek, dicht bij Amsterdam, Utrecht, Almere en Amersfoort. Bijna 40% van de regio woont in Hilversum en de stad voorziet ook in hoge mate voor de werkgelegenheid (44%). Dat geeft de stad een stevige positie in de omgeving en maakt dat voorzieningen in Hilversum van belang zijn voor inwoners binnen en buiten de gemeente. Binnen Hilversum zijn er drie samenhangende opgaven in de omgevingsvisie vastgesteld. Ieder van deze opgave heeft ook een relatie met de noodzaak om goede voorzieningen te hebben in de stad: ●

Duurzaam Hilversum: meer inzet op lopen en fietsen vraagt meer voorzieningen nabij.

●

Meedoen in Hilversum: goede verdeling van de welvaart en een weerbare samenleving vraagt sterke buurten, nabijheid van voorzieningen en een goed sociaal weefsel in de buurt.

●

Actief Hilversum: het aantal werkenden in de stad neemt af door de dubbele vergrijzing. Dit vraagt een andere economie, maar kan ook leiden tot andere vormen van voorzieningen in de zorg als gevolg van personeelstekorten. Voorzieningen hebben bovendien een belangrijke bijdrage aan werk en bedrijvigheid binnen de gemeente.

Context en ambities op wijkniveau Hilversum kent een indeling in negen wijken. Daarbij volgen we de indeling van de Wijkplannen 2025-2026. Deze wijkplannen zijn een goede ondersteuning bij de latere prioritering van inzet voor het realiseren van de voorzieningen en de wijze waarop dit kan plaatsvinden. Over de individuele wijken staat hierin het volgende: Noordoost Er zijn relatief veel huurwoningen. De gemiddelde woningwaarde in Noordoost is relatief laag, evenals het gemiddeld inkomen per inwoner. Het aantal huishoudens onder of rond het sociaal minimum is relatief hoog. Ruim een kwart van de inwoners heeft een niet-Europese achtergrond. Relevante thema’s zijn hulp aan thuiswonende ouderen en het verbeteren van de sociale cohesie tussen verschillende culturen. Noordwest Een wijk met veel actieve, zichzelf organiserende inwoners. Relatief de meeste koopwoningen en de hoogste gemiddelde woningwaarde, evenals het gemiddelde inkomen per inwoner. Het aantal huishoudens onder het sociaal minimum is relatief laag. De wijk heeft het hoogste aandeel theoretisch opgeleiden. Er zijn relatief veel ouderen en weinig jongeren onder de 15. Relevante thema’s zijn het versterken van de sociale cohesie om eenzaamheid tegen te gaan en zelfstandig oud worden. Oost 1221 De gemiddelde woningwaarde en het inkomen is relatief laag, in vergelijking met andere wijken.

Er zijn relatief veel huishoudens onder of rond het sociaal minimum. De buurt is een mix van wonen, werken en winkels. Er is een

| 11

relatief grote groep tussen de 25-40 jaar. De wijk heeft een bovengemiddelde

flink veel ontwikkelingen: herontwikkeling van het oude ziekenhuis, winkelcentrum

groep inwoners met niet-Europese achtergrond. Oost 1221 is een wijk waar tot

Riebeeck en het masterplan Sportpark. Relevante thema’s zijn het verbeteren van

2040 en daarna veel nieuwbouw is geprojecteerd. Relevante thema's zijn

sociale cohesie, ook buiten de Riebeeck, en zorgen voor kruisverbanden tussen

meedoen en ontmoeten (extra ontmoetingsplekken) en het bevorderen van sociale

de sterkere en de zwakkere buurten.

veiligheid. Zuidwest De aantallen koop- en huurwoningen zijn evenwichtig Oost 1223 De wijk kent relatief veel jeugd. Tegelijkertijd neemt de vergrijzing toe.

verdeeld. Zowel het inkomen als de woningwaarde liggen op het Hilversums

In de buurt Liebergen woont een relatief grote groep kwetsbare inwoners. Het

gemiddelde. Er wonen relatief veel ouderen. Relevante thema’s zijn versterking

inkomen in de buurt is relatief laag. Ook in Oost 1223 is nieuwbouw gepleegd. De

van de sociale netwerken en gemeenschapszin, en versterking van het

belangrijkste stedelijke uitbreiding in deze wijk heeft plaatsgevonden vanaf 2013

veiligheidsgevoel en de leefbaarheid.

met de bouw van de nieuwe buurt Anna’s Hoeve. Relevante thema’s zijn extra aandacht voor de jeugd (na aanpak overlast, nu ondersteuning en preventie) en

Centrum Relatief veel huishoudens op een klein oppervlakte. Een groot deel

het versterken van meedoen en ontmoeten onder ouderen, kwetsbaren en

daarvan bevindt zich onder of rond het sociaal minimum. De leeftijdsgroep

nieuwkomers.

25 tot 45 jaar is in deze wijk sterk vertegenwoordigd. Ook in het centrum zijn en worden veel woningen toegevoegd, onder meer door de realisatie van projecten

Zuid Grootste wijk van Hilversum, met een relatief hoog aandeel koopwoningen.

rondom het stationsgebied. Relevante thema’s zijn het toevoegen van

Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt iets boven het gemiddelde. Er wonen

voorzieningen zoals de nieuwe bibliotheek en het verbeteren van de sociale

veel gezinnen. De buurt heeft prettige woonbuurten met actieve inwoners.

veiligheid.

Specifieke delen kennen veel problematiek. Relevante thema’s zijn het versterken van de sociale cohesie, ondersteuning van inwoners in Bloemenkwartier Zuid en

De Hilversumse Meent Tussen de verschillende ‘Meenten’ zijn behoorlijke

het versterken van ruimte voor ontmoeting in postcodegebied 1215 .

verschillen in opleiding, inkomen, gezondheid, leeftijdsopbouw en meer. De groep van 65 jaar en ouder is relatief groot. De groep inwoners van 25-45

Zuidoost In de villawijk liggen de inkomens hoger en is men vaker theoretisch

jaar is hier juist relatief klein. Woningbouwprojecten in deze wijk zijn gericht op

opgeleid. In het Van Riebeeckkwartier liggen de inkomens lager en is men vaker

zorg en de doorstroming van inwoners op leeftijd. Relevante thema’s zijn het

praktisch opgeleid. Er is een woonwagenkamp gevestigd met 54 wagens. Er zijn

versterken van sociale cohesie en de verbinding van zorg en welzijn.

| 12

Ambities op de diverse beleidsterreinen

Ruimte voor onderwijs

In verschillende beleidsstukken wordt nut en noodzaak van maatschappelijke

onderwijs en ondersteuning. In het Integraal Huisvestingsplan

voorzieningen onderschreven. De ambities die hieruit volgen zijn gebruikt bij het

Binnen onderwijs ligt de nadruk op het creëren van samenhang tussen opvang, Onderwijshuisvesting 2024–2039 (IHP) wordt onderzocht waar de vorming van

vaststellen van advieslijnen die passen binnen deze Hilversumse context.

Integrale Kindcentra (IKC’s) mogelijk is, zodat opvang en onderwijs beter op

In de Visie Sociaal Domein stelt de gemeente dat inwoners, maatschappelijke

Agenda, gestreefd naar een zo passend mogelijk aanbod voor jeugdigen die extra

organisaties en de gemeente samen werken aan een zorgzaam en gezond Hilversum. Daarin staan bestaanszekerheid, kansengelijkheid en sterke buurten centraal. Dit is nodig omdat er grote uitdagingen op de gemeente afkomen, zoals

elkaar aansluiten. Daarnaast wordt, in lijn met de Hilversumse Educatieve ondersteuning nodig hebben, met de juiste begeleiding en ontwikkelkansen. Ruimte voor zorg

eenzaamheid, een toenemende druk op (jeugd)zorg en vergrijzing.

Hilversum zet in op veerkrachtige gemeenschappen en het toegankelijk houden

Hilversum kiest daarbij voor een buurtgerichte aanpak met een nadruk op

uitgewerkt in de beleidsagenda Wmo-Samenleving 2024-2030. Vanuit de

gemeenschapsvorming. De gemeente legt de nadruk op dienstverlening in de

van ondersteuning voor alle inwoners die dit nodig hebben. Dit is onder meer kernwaarden vertrouwen, betrokkenheid en eenvoud wordt gewerkt aan een

wijken en het versterken van de sociale samenhang in haar buurten.

verschuiving van een focus op ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Ook is

Zowel in de Visie als in de Uitvoeringsnotitie Buurten 3.0 wordt beschreven dat

de dubbele vergrijzing goed wordt opgevangen. De inzet gaat uit naar zowel

het essentieel is dat de sociale basisinfrastructuur in orde is. Hieronder wordt verstaan: alle vormen van hulp en ondersteuning (informeel en formeel) in een buurt, wijk of dorp waar inwoners iets aan hebben. Deze moeten er niet alleen

het de wens van Hilversum om een leeftijdsvriendelijke gemeente te zijn, waarin woonzorgwoningen, activatie en zorg in de buurt. Daarbij is het belangrijk om te werken aan een leefomgeving met passende voorzieningen en een goed ingerichte openbare ruimte.

zijn, maar ook beschikbaar en makkelijk toegankelijk.

| 13

Onder de bredere bevolking is sprake van toenemende mentale klachten. Door

Ruimte voor kunst en cultuur

veel inwoners wordt dit ervaren als een groeiende maatschappelijke uitdaging. In

Een belangrijke prioriteit in het cultuurbeleid is het bereikbaar maken van cultuur

het Gooi neemt het aantal mensen met een angst- of depressieve stoornis

voor iedereen. Hierbij hoort het faciliteren van voldoende locaties voor cultuur en

merkbaar toe. Dit onderstreept de noodzaak van een samenhangende aanpak op

het ontsluiten van collecties beeldende kunst en cultuurhistorie. Specifiek is er

het gebied van preventie en ondersteuning.

aandacht voor het laagdrempelig toegankelijk maken van cultuur en cultuureducatie voor kinderen. Hier ligt een kans voor de bibliotheek: door de

Ruimte voor sport

verhuizing van de bibliotheek naar het centrum kan de bibliotheek zich verder

Hilversum streeft ernaar een stad te zijn waar iedere inwoner in elke wijk en buurt

ontwikkelen tot een bredere culturele organisatie. Daarmee kan beter worden

gemakkelijk kan sporten, spelen en bewegen. De ambitie is om drempels weg te

aangesloten bij het medialandschap van Hilversum door het aanbod van een

nemen. Op die manier wordt sport en beweging vanzelfsprekend onderdeel van

breed pallet aan activiteiten. Ook wordt onderzoek gedaan naar de

het dagelijks leven. Ook draagt het eraan bij dat inwoners elkaar vaker ontmoeten

toekomstbestendigheid van het religieus erfgoed in de gemeente. Omdat er in

in de openbare ruimte.

Hilversum beperkt ruimte is voor maatschappelijke voorzieningen, is het van belang dat zulke plekken in beginsel een maatschappelijke functie kunnen

Hilversum heeft een sterke visie op sport- en speelvoorzieningen in de openbare

behouden. Deze locaties kunnen bijvoorbeeld worden benut voor ontmoeting en

ruimtes. Daarnaast werkt zij aan het optimaliseren van wandel- en fietsroutes

andere buurtinitiatieven.

waarmee bewegen in de eigen buurt laagdrempeliger wordt. Om de beschikbare ruimte van sportvoorzieningen optimaal te benutten, zet Hilversum in op multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties. Hierin liggen de beperkingen met name in het bestaan van piekmomenten in de vraag. Gebouwen en sportterreinen moeten zo breed mogelijk inzetbaar zijn, bijvoorbeeld voor verschillende doelgroepen en activiteiten. Tegelijkertijd is verduurzaming een belangrijk speerpunt: met steun van het Sport Investeringsfonds Hilversum worden sportvoorzieningen toekomstbestendig gemaakt. Zo dragen ze niet alleen bij aan de vitaliteit van de inwoners, maar ook aan een duurzame leefomgeving.

| 14

4. De Hilversumse advieslijnen voor Maatschappelijke Voorzieningen Advieslijnen zijn een hulpmiddel om in beeld te brengen of een gemeente voor haar bevolking voldoende ruimte voor voorzieningen heeft. De Hilversumse advieslijnen geven aan of de benodigde voorzieningen aanwezig zijn, om aan de diverse beleidsdoelstellingen en wettelijke taken van de gemeente te voldoen. Voor nu en in de toekomst. Als een gemeente groeit, zullen ook de voorzieningen moeten meegroeien. Op basis van de advieslijnen kan in iedere groeifase worden onderbouwd hoe en waar de voorzieningen zouden kunnen worden uitgebreid. Dit betekent niet dat voorzieningen eindeloos kunnen meegroeien. Soms is het nodig om opnieuw te beoordelen of de huidige aanpak nog haalbaar en passend is, of

Categorie voorzieningen: Dit zijn de voorzieningen die binnen deze leidraad zijn onderzocht en waarvoor een advieslijn is opgesteld. Schaal: het verschilt op welke schaal een voorziening beschikbaar dient te zijn. Sommige voorzieningen zijn stadsbreed, andere hebben een buurtfunctie, zijn noodzakelijk voor de zelfredzaamheid van mensen of voor de sociale cohesie in de buurt. Je kunt dit ook zien als het voedingsgebied. Multifuntionele locatie: zowel vanuit gebruiksgemak, efficiëntie en beperkte beschikbaarheid van locaties worden steeds meer voorzieningen geclusterd. We hebben aangegeven welke voorzieningen logisch zijn om samen te voegen op 1 locatie. Dit scheelt ook veel in de aantallen meters die gerealiseerd dienen te worden. Op deze wijze wordt het realistischer om Zorg onder een Dak (ZOED) te

dat een andere oplossing nodig is.

realiseren op buurtniveau. Hetzelfde geldt voor het Intergraal Kindcentrum (IKC)

Door dit op tijd te zien aankomen, kan de voorziening worden opgenomen in de

afkorting OCB (Ontmoeten en Cultuur in de Buurt).

uitvraag aan ontwikkelaars. Ook wordt het mogelijk om betere afwegingen te maken voor de inzet van multifunctionele ruimten. Daarnaast helpt het ook om

en de cultuur- en ontmoetingsfuncties die we hebben gegroepeerd onder de

Geadviseerde advieslijn: dit kwantitatieve getal wordt weergeven in m² BVO per

strategisch na te denken over de inzet van bestaand gemeentelijk vastgoed.

1000 inwoners, tenzij anders vermeld.

Dit hoofdstuk presenteert de advieslijnen voor de maatschappelijke voorzieningen

Gebruikte methode: de advieslijnen zijn bepaald aan de hand van de benchmark,

zoals deze zijn opgesteld voor Hilversum. De tabel is als volgt opgebouwd:

waarbij voor de verschillende woonmilieus en huishoudens van de Hilversum een vergelijking wordt gemaakt van de beschikbare vierkante meters voor voorzieningen in Nederlandse gemeenten met vergelijkbare samenstellingen. In voorkomende gevallen wijken we hiervan af als er betere passende advieslijnen

| 15

beschikbaar zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor onderwijs. In de bijlage is een uitgebreide onderzoeksverantwoording toegevoegd, met een nadere uitwerking van de gehele gebruikte methode.

| 16

5. De opgave voor `Hilversum De bovengenoemde advieslijnen geven een sleutel weer om de opgave voor Hilversum te berekenen. Dat doen we in dit hoofdstuk. Per categorie voorzieningen treft u eerst een overzicht van de huidige beschikbaarheid van een voorziening. Ook geven we aan wat de geadviseerde hoeveelheid vierkante meters is op dit moment in 2025, en straks in 2040. Hierna geven we de kwalitatieve informatie weer afkomstig uit de beleidsanalyse en interviews met beleidsadviseurs, wijkregisseurs, maatschappelijke partners en andere professionals. Deze informatie zetten we in om duiding of nuancering te kunnen geven aan de tekorten of ruime aanwezigheid van voorzieningen die naar voren komen uit het kwantitatieve onderzoek. Vervolgens geven we per voorziening een overzicht weer van de spreiding van het aanbod over de gemeente. Dit is belangrijk om te kunnen bepalen of het aanbod op de juiste plaats beschikbaar is. Daarmee geven we inzicht in de vraag of er in het geval van een voldoende gemeentebreed aanbod, er toch een reden kan zijn voor extra inzet op de realisatie van een voorziening.

Voor de overzichtspagina’s met de spreidingskaarten hanteren we de volgende leeswijzer: Leeswijzer Kaartbeeld De kaarten bij de voorzieningen geven de feitelijke locaties van voorzieningen weer. Daarnaast laten ze zien of de aanwezigheid van de voorzieningen voldoende of onvoldoende is voor de inwoners in het betreffende gebied. Blauw laat zien dat er ruimer aanbod is dan de advieslijn, groen dat dit voldoet aan de advieslijn en rood dat er sprake is van een tekort ten opzichte van de advieslijn. De kaarten zijn gemaakt op basis van toegewezen meters per inwoner binnen een bepaald geldend verzorgingsgebied voor de voorziening. Let op! Een gebied kan rood kleuren terwijl er wel voorzieningen aanwezig zijn. Dit betekent dat het aantal beschikbare vierkante meters potentieel niet voldoende is voor de hoeveelheid inwoners die er wonen. Hierin wordt ook de invloed van inwoners uit buurgemeenten meegenomen. Andersom kan een gebied blauw kleuren zonder dat de betreffende voorziening aanwezig is (bijvoorbeeld in de Meent), omdat inwoners voor deze voorziening in een andere nabije gemeente terecht kunnen. Dit neemt niet weg dat de wens kan bestaan dat de voorziening in de toekomst in de eigen gemeente wordt gerealiseerd.

| 17

Behoefte op basis van de advieslijn In hoofdstuk 4 is de advieslijn waar mogelijk weergegeven in vierkante meters. Vervolgens zijn de vierkante meters in dit hoofdstuk vertaald naar de behoefte in aantallen locaties. Dit wordt weergegeven als de opgave voor 2025 en 2040. Er is sprake van ‘geen opgave’ als er voor een betreffende voorziening voldoende of een ruimer aanbod dan de advieslijn aanwezig is. Als er een tekort is wordt aangegeven aan hoeveel locaties er behoefte is. Definitie Per voorziening is aangegeven wat binnen dit onderzoek onder voorziening wordt verstaan en is meegenomen in de berekening. Schaal Per voorziening is aangegeven op welk schaalniveau de voorziening doorgaans beschikbaar is. Gemiddelde omvang locatie Per voorziening is aangegeven wat de gemiddelde grootte van een locatie is voor dit type voorzieningen, op basis van de vergelijkbare gemeenten in de benchmark. Verzorgingsgebied Per voorziening is aangegeven met welk verzorgingsgebied is gerekend.

| 18

Ruimte voor zorg Overzicht huidige beschikbaarheid en opgave

| 19

Reguliere zorgvoorzieningen Behoefte vanuit beleid ●

In het document ‘Hilversum: Een thuis voor alle leeftijden Uitvoeringsagenda 2024-2030’ wordt benadrukt dat zorgvoorzieningen zoals apotheken voor ouderen belangrijk zijn om binnen de ‘pantoffelzone’ te kunnen bereiken. Dit is de directe leefomgeving waarin essentiële voorzieningen zoals winkels, zorginstellingen, en ontmoetingsplekken op korte afstand goed en veilig bereikbaar zijn.

●

In de ‘Uitvoeringsnotitie Buurten 3.0’ staat dat alle voorzieningen behorende tot de sociale basis in de directe omgeving van inwoners beschikbaar en makkelijk toegankelijk zijn. Onder de sociale basis verstaan we alle vormen van hulp en ondersteuning (informeel en formeel) in een buurt of wijk waar inwoners behoefte aan hebben. Als voorbeeld van de sociale basis worden onder meer buurthuizen en huisartsen genoemd.

●

In de Regionale Gezondheidsmonitor van de GGD, het RIVM en het CBS zien we dat de inwoners in de wijken De Meent, Noordoost, Oost, Centrum, delen van Zuid en Zuidoost hun gezondheid relatief minder vaak als goed ervaren dan inwoners van Zuidoost en Noordwest. In een aantal van deze wijken is er een tekort aan huisartsen. Dit tekort is deels verklaarbaar doordat er in deze wijken relatief meer mensen wonen. Ook zijn ze dichter bevolkt dan de wijken Noordwest en Zuidoost. Toch is het belangrijk dat juist in de wijken waar mensen hun gezondheid als minder goed ervaren, er laagdrempelige toegang is tot voorzieningen als huisartsen, fysiotherapie en diëtistenpraktijken.

●

Het woonzorg en seniorenbeleid streeft naar een aanbod van dagelijkse voorzieningen binnen een straal van ongeveer 600 meter. Dit wordt de pantoffelzone genoemd. Voor de hieronderzochte dagelijkse zorgvoorzieningen geldt dat deze allen een maximaal verzorgingsgebeid hebben van 600 meter, uitgezonderd de verloskundige praktijk. Als de spreidingskaart geel of blauw kleurt betekent het dat de voorziening voldoende aanwezig is binnen de pantoffelzone.

Apotheken Hilversum heeft nu zes apotheken meer dan volgens de advieslijn nodig is. In 2040 zijn er nog vijf apotheken meer dan de advieslijn voorschrijft. Voor deze berekening is de benchmark getoetst met cijfers van referentiegemeenten. In referentiegemeenten is 20m² per 1.000 inwoners beschikbaar, ruim lager dan de huidige beschikbare meters in Hilversum (30m² per 1.000 inwoners). Daarom houden we als advieslijn de bovenkant van de benchmark aan: 25m² per 1.000 inwoners. De landelijke advieslijn van het KNMP (Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van der Pharmacie) is 1 apotheek per 10.000 12.000 inwoners. Dat zou voor Hilversum ongeveer 8 apotheken betekenen. Met 17 locaties in de huidige situatie voldoet Hilversum hier ruim aan. De regionale koepel van apothekers (SAGO) bevestigt dat er in Hilversum een ruimer aanbod is aan apotheken dan in andere gemeenten. Ook ziet zij dat er op wijkniveau geen tekort aan apotheken bestaat. De spreiding van apotheken kan wel tot tekorten leiden in diverse wijken. Zo zijn er tekorten in de Meent, Noordoost en Oost. Om na te gaan of de tekorten

| 20

problematisch zijn, is het belangrijk een vervolggesprek te voeren met partners

Fysiotherapeut

zoals koepel van apothekers, huisartsen en wijkzorg.

Er is in Hilversum een tekort van 4 fysiotherapeuten in 2025 en 6 in 2040. Op

Apotheken hebben in veel gevallen ook bezorgdiensten en lockers die invloed

basis van de benchmark is er in 2040 een vraag van 45-65m² per 1.000 inwoners.

hebben op de spreiding en toegankelijkheid van de voorzieningen. In dit

De huidige beschikbaarheid is 60m² per 1.000 inwoners. We houden als

onderzoek is echter gekeken naar de vierkante meters. Bezorgdiensten en lockers

advieslijn de bovenkant van de benchmark aan: 65m² per 1.000 inwoners in 2040.

zijn een van de manieren om te zorgen voor een bredere dekking van apotheken.

Om twee redenen: in referentiegemeenten is 80m² per 1.000 inwoners aanwezig, en de locaties van fysiotherapeuten zijn in Hilversum groter dan gemiddeld.

Diëtistenpraktijk In Hilversum is een groot tekort aan diëtistenpraktijken: 10 in de huidige situatie

Professionals zien geen grote tekorten in Hilversum. Wel zien ze de

en 12 in 2040. Op basis van de benchmark is er 15-20m² nodig per 1.000

aanwezigheid van veel kleinschalige praktijken verspreid over Hilversum (in

inwoners in 2040. In de huidige situatie is er 10m² per 1.000 inwoners aanwezig.

plaats van clustering van zorgdiensten binnen een locatie). Ook is er een verschil

We houden de onderkant van deze benchmark aan. Dit past bij de beschikbare

in kwaliteit. Er is een wens van fysiotherapeuten om liever in clusters met andere

meters in de referentiegemeenten.

gezondheidszorgverleners te werken en in moderne gebouwen. Op basis van de spreidingskaart zien we het tekort aan fysiotherapeuten terug in

Uitgezonderd van het centrum, zien we een tekort in alle wijken. Het belang van

bijna alle wijken van Hilversum.

diëtisten neemt toe met de toename van overgewicht en leefstijl gerelateerde gezondheidsproblemen. Extra aandacht om ruimte te geven aan deze groep

Huisarts

zorgverleners kan wenselijk zijn. Dit past ook in de omslag die Hilversum graag

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) schrijft voor dat er per 1.000 patiënten

wil maken van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid.

70m² BVO ruimte nodig is voor huisartsenpraktijken. We adviseren deze richtlijn te volgen. In de huidige situatie is er 40m² per 1.000 inwoners aanwezig. Als we deze advieslijn voor Hilversum doorvoeren, vertaalt dit zich in een groot tekort aan ruimte voor huisartsen: 2.250m² in de huidige situatie en 2.950m² in 2040. De advieslijn van de LHV is aan de hoge kant omdat deze uitgaat van een ambitie. Hierin zit ook ruimte inbegrepen voor ondersteunende diensten zoals de praktijkondersteuner huisarts (POH) en POH-Jeugd die in steeds meer

| 21

huisartsenpraktijken actief zijn. Uit gesprekken met de LHV komt naar voren dat

Tandarts

veel huisartsen (door heel Nederland) nu genoegen nemen met een kleinere

Er is in 2025 een tekort van 6 tandartsen. Dit loopt in 2040 verder op naar een

oppervlakte vanwege de hoge huurkosten voor locaties. Dit betekent ook dat er te

tekort van 9 tandartsen. De landelijke benchmark geeft aan dat er in Hilversum

weinig ruimte kan zijn voor extra spreekruimte voor extra diensten waar de

een vraag is van 45-70m² per 1.000 inwoners voor tandartspraktijken. In

huisarts de laatste jaren verantwoordelijk voor is geworden. De LHV stelt dat een

referentiegemeenten is er 45m² per 1.000 inwoners beschikbaar. In Hilversum is

kleinere praktijk invloed heeft op de kwaliteit van de zorg.

55m² per 1.000 inwoners beschikbaar. In Hilversum zijn de tandartspraktijken relatief groot. Dat betekent dat er meer vierkante meters zijn, verspreid over

Het huidige tekort aan praktijken wordt nu niet ervaren door huisartsen. Zij geven

minder locaties. Ook zijn veel praktijken aan huis gevestigd. Daarmee is er een

wel aan dat er lokaal tekorten ontstaan omdat praktijken vol raken. De Regionale

groter risico dat deze locaties worden opgeheven wanneer de tandarts ermee

Huisartsen Organisatie Gooi & Omstreken (RHOGO) wil de handen ineenslaan

stopt. Om deze redenen houden we daarom het midden van de benchmark aan:

met de gemeente. Samen wil zij een beter kwantitatief beeld krijgen van de lokale

60m² per 1.000 inwoners.

ruimtebehoefte en toekomstplannen van huisartsenpraktijken. Met deze advieslijnen is een eerste stap gezet.

Bijna alle buurten hebben een hogere behoefte aan tandartsen dan nu

De spreidingskaart is gebaseerd op de benchmark, en niet op de hogere

beschikbaar is. Voor de wijk Noordwest geldt dat hier al relatief veel tandartsen

advieslijn van de LHV. De hogere advieslijn en de daarbij horende tekorten,

aan huis gevestigd zijn waardoor ruim in de behoefte wordt voorzien. Hoewel de

betekenen dat de tekorten groter zijn dan nu worden weergegeven in de kaart.

Meent qua aanbod wordt voorzien door de beschikbaarheid van tandartsen in Bussum, heeft de wijk zelf nog geen tandarts. Wanneer we de uitgangspunten van

We zien dat de villawijk Noordwest blauw kleurt. De bevolkingsdichtheid in deze

de Woonzorgvisie volgen zou het huisvesten van een tandarts in deze wijk

wijk is laag en er zijn veel huisartsen gevestigd. Hier zijn nog veel praktijken aan

wenselijk zijn. Zo wordt deze voorziening ook beschikbaar binnen de

huis gevestigd, dit is kwetsbaar: wanneer de huisarts stopt, verdwijnt daarmee

pantoffelzone van deze wijk.

ook vaak de praktijk. In Noordoost, Oost en Zuid is wel behoefte aan meer huisartsen. Uit gesprekken blijkt dat huisartsenpraktijken vol raken en dat dit met name geldt in Oost. Door verder te reizen naar aangrenzende wijken wordt in die behoefte voorzien. Daarmee voldoet de gemeente niet aan haar doelstelling oudere mensen binnen pantoffelzone toegang tot de huisarts te bieden.

| 22

Psycholoog- en psychiatriepraktijk

Verloskundigenpraktijk

In Hilversum is een tekort van 4 psycholoog- en psychiatriepraktijken

Er is in Hilversum een tekort van 4 verloskundigenpraktijken in 2025 en 6 in 2040.

(eerstelijnspsychologen binnen de basis GGZ ) in de huidige situatie en een

De benchmark geeft aan dat 5m² per 1.000 inwoners benodigd is, in de huidige

tekort van 5 praktijken in 2040. In 2040 is er op basis van de benchmark 35-45m²

situatie is er 3m² beschikbaar per 1.000 inwoners (in de kwantitatieve rapportage

nodig per 1.000 inwoners. In de huidige situatie is er in Hilversum 30m² per 1.000

worden getallen afgerond op 5m²). In de Omgevingsvisie wordt gesteld dat het

inwoners beschikbaar. We houden de onderkant van de benchmark aan. Dit past

belangrijk is om gezondheidscentra met een breed scala van voorzieningen en

bij de beschikbare meters in de referentiegemeenten en de huidige

ondersteuningsmogelijkheden geïntegreerd te hebben in de wijk.

beschikbaarheid in Hilversum. Echter, de psychische nood in de samenleving

Verloskundigenpraktijken behoren ook tot de reguliere zorg van een specifieke

groeit ook (recent rapport Raad voor de Volksgezondheid, september 2025). Dit

doelgroep. Er kan gekeken worden naar het integreren van

vraagt om preventieve laagdrempelige hulp.

verloskundigenpraktijken in de realisatie van nieuwe zorgcentra.

Het tekort aan psychische zorg is op de spreidingskaart vooral zichtbaar in de wijken Zuid, Centrum en Oost van de gemeente. Ook in de Meent is een tekort aan psychische zorg, maar dit is onderbelicht omdat de buurgemeente hierin kan voorzien. Logopediepraktijk Er is in Hilversum in de huidige situatie een tekort aan 4 voorzieningen voor logopedie en 5 voorzieningen in 2040. Op basis van de benchmarkanalyse is er in 2040 15-20m² per 1.000 inwoners nodig. In de huidige situatie is er 10m² per 1.000 inwoners beschikbaar. We houden de onderkant van de benchmark aan, op basis van de vierkante meters in referentiegemeenten en de relatief kleine locaties van voorzieningen in Hilversum. Professionals geven aan dat de meeste logopediepraktijken in Hilversum wachtlijsten hebben van enkele maanden tot een half jaar. Dit bevestigt de behoefte aan uitbreiding.

| 23

Conclusie Het zorgaanbod in Hilversum is krap, voor veel reguliere zorgvoorzieningen, zien we een tekort. De spreiding van zorgvoorzieningen laat zien dat bewoners in sommige wijken betere toegang hebben tot dagelijkse zorg dan andere bewoners. Ook vanuit de doelstelling om diverse zorgvoorzieningen binnen de pantoffelzone van bewoners te hebben, vraagt dit aandacht. Bepaalde wijken hebben op meerdere vlakken tekorten dan andere: Zuid, Noord, Noordoost. Twee wijken lijken steeds voldoende voorzieningen te hebben, de villawijk Noordwest en de Meent. De kwetsbaarheid van de villawijk is dat voorzieningen veelal aan huis zijn gevestigd. Als een zorgverlener stopt, dan verdwijnt vaak ook deze praktijk. Het beeld voor het zorgaanbod in de Meent is een aandachtspunt, want inwoners uit de Meent moeten niet per definitie hoeven te leunen op de voorzieningen in de buurgemeente. De toegankelijkheid van voorzieningen voor de oudere inwoners van De Meent, zonder auto of minder goed ter been, staat daarmee onder druk. Nu er een woonzorglocatie met extra woningen wordt gerealiseerd ligt hier een kans om aanvullende zorgvoorzieningen te realiseren. Dat zou passen bij de wens, zoals ondermeer benoemt in de Woonzorgvisie 2025-2030, om voorzieningen nabij te hebben voor senioren.

De vergrijzing zet door in de Meent, waardoor het opportuun is voor de leefbaarheid en zelfstandigheid van deze vergrijzende doelgroep om het aanbod van dagelijkse zorgvoorzieningen in de Meent zelf te versterken.

| 24

Apotheek Definitie Openbare apotheken en apotheekhoudende huisartsen. Huidige beschikbaarheid

30 m² per 1.000 inwoners 2.600 m² BVO

Opgave in 2025

Ruimer aanbod van 6 voorzieningen + 850 m² BVO

Opgave in 2040

Ruimer aanbod van 5 voorzieningen + 800 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

150 tot 250 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: 500 meter.

| 25

Diëtistenpraktijk Definitie Zelfstandig of aan huis gevestigde diëtisten. Huidige beschikbaarheid

10 m² per 1.000 inwoners 900 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 10 voorzieningen Ten minste 550 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 12 voorzieningen Ten minste 650 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

50 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 600 meter (woonwijk)

| 26

Fysiotherapiepraktijk Definitie Zelfstandig of aan huis gevestigde fysiotherapeuten. Huidige beschikbaarheid

60 m² per 1.000 inwoners 6.500 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 4 voorzieningen ofwel 550 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 6 voorzieningen ofwel 950 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

100 tot 150 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 200 (stedelijk) tot max 300 meter (woonwijk)

| 27

Huisartsenpraktijk Definitie Zelfstandig of aan huis gevestigde huisartsen, maar ook huisartsenposten. Dit is inclusief POH en POH-jeugd. Huidige beschikbaarheid

40 m² per 1.000 inwoners 3.200 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 10 voorzieningen Ten minste 2.250 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 13 voorzieningen Ten minste 2.950 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

150 tot 200 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 500 meter (woonwijk)

| 28

Tandarts- en mondhygiënisten praktijk Definitie Zelfstandig gevestigde tandartsen en/of mondhygiënisten. Huidige beschikbaarheid

55 m² per 1.000 inwoners 4.800 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 6 voorzieningen Ten minste 1050 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 9 voorzieningen Ten minste 1550 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

100 tot 150 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 400 meter (woonwijk)

| 29

Psychologie- en psychiatriepraktijk Definitie Zelfstandig of aan huis gevestigde psychologen en psychiaters. Binnen deze categorie vallen enkel de eerstelijnspsychologen binnen de basis GGZ (dus exclusief gespecialiseerde psychologen zoals kinderpsycholoog of orthopedagoog). Huidige beschikbaarheid

30 m² per 1.000 inwoners 3.300 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 4 voorzieningen Ten minste 450 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 5 voorzieningen Ten minste 600 m² BVO

Schaal

Buurt

Gemiddelde omvang locatie

50 tot 100 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 300 (stedelijk) tot max 500 meter (woonwijk)

| 30

Logopediepraktijk Definitie Zelfstandig of aan huis gevestigde logopedisten. Huidige beschikbaarheid

10 m² per 1.000 inwoners 600 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 4 voorzieningen Ten minste 250 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 5 voorzieningen Ten minste 350 m² BVO

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

100 tot 200 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 400 (stedelijk) tot max 600 meter (woonwijk)

| 31

Verloskundepraktijk Definitie Zelfstandig gevestigd of aan huis gevestigde verloskundigen. Huidige beschikbaarheid

5 m² per 1.000 inwoners 300 m² BVO

Opgave in 2025

Tekort van 4 voorzieningen Ten minste 150 m² BVO

Opgave in 2040

Tekort van 6 voorzieningen Ten minste 250 m² BVO

Schaal

Wijk/buurt

Gemiddelde omvang locatie

50 tot 100 m² BVO

Verzorgingsgebied van de voorziening: Min 900 (stedelijk) tot max 1.800 meter (woonwijk)

| 32

Zorg voor (kwetsbare) doelgroepen Jeugdgezondheidszorg Hilversum heeft twee voorzieningen voor jeugdgezondheidszorg, in Oost en in Zuidwest. In de spreidingskaart zien we twee grote locaties (gemiddeld 550m²). Zowel in de huidige situatie als in 2040 zou er ruimte zijn voor ongeveer 1 aanvullende voorziening. De vraag volgens de benchmark is 5-10m² per 1.000 inwoners. We kiezen ervoor de bovenkant van deze benchmark aan te houden: zowel in Hilversum als in referentiegemeenten is op dit moment 10m² per 1.000 inwoners aanwezig. Professionals geven aan dat er geen tekort is, maar dat de voorzieningen in sommige gevallen gedateerd zijn en er behoefte is aan “eigentijdse

programma wordt ingezet op extramuralisering en oplossen van zorg in de wijk en in zorggeschikte en geclusterde woningen in plaats van in verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Om deze reden is er geen advieslijn opgesteld voor deze voorziening. Met haar Woonzorgvisie laat Hilversum zien hoe het richting geeft aan de woonzorgopgave waarin voor ouderen de focus ligt op langer thuis wonen in een woning die past bij de zorg die nodig is. Ook geven ouderen zelf aan meer interesse te hebben in woonvormen als een hofje, aanleunwoning of woongroep dan in een verpleeghuis (WiMRA, 2023, uit de Woonzorgvisie Hilversum). Beschermd wonen

opvoedondersteuning”.

Uit het beleidsplan Bescherming en Opvang (2022-2025) blijkt dat de vraag naar

De Gemeente Hilversum streeft ernaar om zorg/ondersteuning voor kinderen,

geschikte fysieke locaties om extra plekken te realiseren. Aanvullend blijkt dat