Voorjaarsnota 2025 (3 boekwerk voorjaarsnota 2025)
Tekst van het document
2027
2028
2029
-35
0
0
0
0
Dit gebeurt volgens een jaarlijks uitvoeringsprogramma dat het college vaststelt. Jaarlijks moet hierover verantwoording worden afgelegd aan de provincie. Op dit moment zijn er 2 fte beschikbaar. Dit wordt ingevuld door twee vaste medewerkers en 16 uur verdeeld over twee inhuurkrachten. Beide inhuurcontracten kunnen niet meer worden verlengd. De jurist toezicht en handhaving adviseert en leidt processen rondom vergunningverlening, handhaving en veiligheid. Daarnaast is de jurist accounthouder voor Gemeente Hilvarenbeek voor de Omgevingsdienst Midden en West-Brabant (OMWB). Nu de twee inhuurkrachten wegvallen, stellen we voor om de formatie vanaf het najaar 2025 uit te breiden met 18 uur (0,5 fte). Dit zorgt voor meer ruimte voor ad hoc zaken. Deze gaan nu vaak ten koste van geplande taken uit het uitvoeringsprogramma. Hiervoor is binnen de huidige formatie geen ruimte. Scenario 2 van Hilvarenbeek houdt ook in dat de juridische kant van samenwerking met de burgers goed geborgd moet worden. Daarom wordt verwacht dat het werkaanbod voor de juristen van het team VTH ook in de toekomst minimaal op het huidige niveau blijft.
73.
Het uitbreiden van de vaste formatie is noodzakelijk om de huidige taken uit het toezichtprogramma uit te voeren. Dat is nodig om rechtmatig te handelen en de nalevingbereidheid van de inwoners op peil houden. De accounthouder OMWB bewaakt een omvangrijk budget. Het accounthouderschap voor de OMWB is belangrijk voor het goed en effectief uitvoeren van een aantal gemeentelijke zaken. Tot slot biedt vast personeel het dat vakkennis voor gemeente Hilvarenbeek behouden blijft. Programma 3 Ondernemend Uitvoeringsprogramma economisch actieplan In samenwerking met Ondernemend Hilvarenbeek het EAP uitwerken tot een uitvoeringsprogramma en het realiseren van enkele kleine acties uit dat programma. Op economisch vlak is er veel winst te behalen door planmatig te werken aan versterking van de economische en arbeidsmarktgerichte positie van Hilvarenbeek.
Voorjaarsnota 2025
58
Knop
74.
Onderwerp Hiervoor is extra budget nodig. Ondernemend Hilvarenbeek is actief betrokken in de voorfase van het traject rondom het EAP. Om zo efficiënt mogelijk te werk te gaan en een kwalitatief goed en goed gedragen plan op te leveren, is een grote rol voor OH weggelegd. Deze aanpak past in het scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. Dit gebeurt in samenwerking met en onder regie van de gemeente. Daarmee wordt rechtstreeks de input van de Hilvarenbeekse ondernemers ingebracht en besparen we ook op de kosten van het maken van een plan. Het gevraagde bedrag is daarmee ook deels beschikbaar voor uitvoering : acties en maatregelen ten gunste van Hilvarenbeekse ondernemers en de bedrijvigheid. Waar mogelijk wordt de koppeling met andere onderwerpen gemaakt (bijvoorbeeld economie – duurzaamheid). Programma 4 Dienstverlenend Democratische vernieuwing In 2023 tot 2025 werken we aan democratische vernieuwing. We voerden onderzoek uit, startten experimenten, werkten met een participatietraject Voorjaarsnota en start half 2025 een nieuwe functie van initiatieven coördinator. Om de resultaten deze fase te borgen in de organisatie en onze werkwijzen, verzoeken we om budget voor de jaren 2026 en 2027.
2025
2026
2027
-20
-20
2028
2029
Democratische vernieuwing sluit aan op onze visie voor handelen, voortkomend uit de strategische analyse financiën. We dienen in samenwerking met onze inwoners, verenigingen, coöperaties, ondernemers vorm te geven aan nieuwe ontwikkelingen. Het op-handen-zijnde ravijnjaar, geopolitieke ontwikkelingen en landelijke beleidsthema’s die voor lokale maatschappelijke onrust zorgen, maken dat we nog meer genegen zijn de opbrengsten uit het experimenteren met democratische vernieuwing te benutten voor verdere verbinding en samenwerking. En deze te koppelen aan het cultuurontwikkeltraject en onze organisatieontwikkeling. Borging doen we onder het programma voor organisatieontwikkeling en in samenwerking met de initiatieven coördinator. Doen we dit niet, dan zal een deel van de opbrengst van het gelopen traject vervliegen. We stellen voor een deel van het budget te dekken uit onze organisatiebrede middelen voor opleiding en ontwikkeling.
Voorjaarsnota 2025
59
Knop 75.
Onderwerp Programma 6 Overhead Ontwikkeling afdeling Ruimte Als gevolg van de grote veranderingen in het ruimtelijk domein (energietransitie, omgevingswet, duurzaamheid, woningbouw, democratische vernieuwing, klimaatverandering, integraal opgavegericht werken) wijzigt het karakter van de afdeling. Die verandering vraagt om een herbeoordeling van structuur, in- en externe samenwerking, verdergaande invoering van planmatig werken en aanpassing werkprocessen. Voor deze verandering trekken we vanaf halverwege 2025 twee jaar uit.
2025
2026
2027
2028
2029
-28
-28
-28
-3
-17
-17
-17
-14
-14
-14
-25
-3 -95
-3 -190
-3 -190
-3 -190
-25
-95
-95
-95
-95
Gedurende deze periode vragen we om inhoudelijke ondersteuning van het veranderproces. Daarnaast verwachten we voor enkele kleine specialistische vragen rond deze ontwikkeling en het meenemen van de organisatie in de verandering beperkte uitvoeringskosten 76.
Case farmall 55C In 2025 staat de Case farmall 55C voor € 65 .000 in het investeringsplan. Het huidige materieel werkt niet meer naar behoren. Onderzocht is of er een elektrisch alternatief is. De kosten hiervan zijn echter veel hoger en de bedrijfsduur voldoet (nog) niet. Verhoging van het krediet met € 25.000 is het gevolg van kostenstijgingen. Dit resulteert in hogere kapitaallasten vanaf 2026 van € 3.000. Daarnaast dient het type 5080R vervangen te worden in 2026 voor € 100.000. Dit resulteert in kapitaallasten vanaf 2027 van € 14.000. Daarnaast dient er een rioolbus vervangen te worden in 2026 voor € 55.000.
77.
Formatieplaatsen strategisch advies Formatieplaats bestuursadviseur Vanuit het huidige collegeprogramma voerden we een onderzoek naar onze strategische slagkracht uit. In RIB 2025-15 leest u de bevindingen. Een van de aanbevelingen - en onderdeel van het 10-punten actieplan van managementteam – is het completeren van Team Strategie. Hierin mist een bestuursadviseur. Een bestuursadviseurs is extern strategisch sparringpartner voor mede(semi)overheden in regio, met rijk, VNG en andere strategisch partners, en haalt zo ‘buiten naar binnen’. Deze adviseur zorgt ook voor coördinatie van regelingen en
Voorjaarsnota 2025
60
Knop
Onderwerp samenwerkingsverbanden, en adviseert bij complexe en politiek gevoelige onderwerpen.
2025
2026
2027
2028
2029
-95
-95
-95
Door deze bestuursadviseur toe te voegen aan team strategie is er meer aandacht en sturing op het proces collegeadvies. Complexere dossiers lopen soepeler door het proces gemeenteraadraad – college – organisatie. Zowel de organisatie, secretaris/ algemene directeur en MT, als het college en de gemeenteraad, bouwen op een versterkte strategische capaciteit. Bestuur en de gemeenteraad zien versterkte kwaliteit in integrale voorstellen en een strategische vooruitblik in die voorstellen. Overleggen met samenwerkingspartners worden beter voorbereid en voorzien van toelichting. Als we dit niet doen, loopt de verbetering van ons strategisch vermogen vast. Het gaat om een nieuwe functie in onze organisatie, maar daar is nu nog geen geld voor. Formatieplaats strategisch samenwerken en overheidsparticipatie Vanuit het huidige collegeprogramma voerden we een onderzoek naar onze strategische slagkracht uit. In RIB 2025-15 leest u de bevindingen. Een van de aanbevelingen - en onderdeel van het 10-punten actieplan van managementteam – is het completeren van Team Strategie. Hierin mist een adviseur strategisch samenwerken en participatie. Deze adviseur is strategisch sparringpartner voor lokale ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en inwoners, waaronder de sterke vereniging van inwoners in Hilvarenbeek zoals in de dorpscoöperaties.
Een strategisch adviseur is nodig om vanuit Scenario II Samenwerkend Hilvarenbeek stappen te zetten. Door bijvoorbeeld het traject democratische vernieuwing zien we dat participatie een steeds grotere onderdeel is van onze werkzaamheden. Deze adviseur heeft ervaring, expertise op dit onderdeel en adviseert inwoners, raad, college en medewerkers hierop. De, nog op te stellen, participatieverordening moet nageleefd worden maar is ook van belang deze te blijven evalueren en aandacht hiervoor te vragen in de organisatie. Tussen de adviseur Strategisch Samenwerken en Overheidsparticipatie. Wanneer we dit niet doen blijft stokt dit gedeelte van verbetering strategisch vermogen. Dit is een nieuwe functie in onze organisatie waar geen dekking voor beschikbaar is.
Voorjaarsnota 2025
61
Knop 78.
Onderwerp Samen Krachtig Vooruit (SKV): Cultuurontwikkeling In 2024 stelde we het nieuwe organisatie-ontwikkelprogramma Samen Krachtig Vooruit vast. Hierin verbeteren we de organisatie op het gebied van voortdurend ontwikkelen, eigenaarschap tonen, planmatig werken en leefwereld van de klant centraal stellen.
2025 -30
2026 -30
-15
-15
-7
-20
2027
2028
2029
-21
-22
-23
Onder de vlag het programma Samen Krachtig Vooruit hebben we de afgelopen twee jaar mooie stappen gezet. We zijn ons nu bewust van de gesignaleerde cultuurpatronen op de afdeling ruimte en in onze organisatie. We stonden in alle drie de afdelingen hierbij stil en bepaalden op individueel en op teamniveau vervolgstappen. Nu is het zaak hierop door te pakken zodat we werken volgens de nieuwe leidende principes als gewoonte aanleren. Onze dienstverlening zal daardoor verbeteren. Doen we dit niet vervallen we in de oude cultuurpatronen zoals ontdekt in het 79.
80.
onderzoek ruimte. Samen Krachtig Vooruit (SKV): vervolgacties werkdrukonderzoek In 2023 onderzochten we de ervaren werkdruk in de organisatie. Door middel van actieonderzoek zijn er verbeterstappen doorgevoerd in de organisatie. Het onderzoek heeft nog meer aanbevelingen gedaan die nog onvoldoende zijn verbeterd in de organisatie. Naast aandacht voor cultuurontwikkeling is aandacht nodig voor de eenpitters in de organisatie, verbinding en aandacht voor de systemen nodig. Doen we dit blijft de ervaring van werkdruk hoog en blijft het risico op uitvaller van medewerkers, met name eenpitters op de cruciale functies. Zakelijke mobiele telefonie Vanuit de organisatie is er een toenemende vraag naar “een telefoon van de werkgever”. Dit wordt ondersteund door team informatieveiligheid en privacy. Werknemers gebruiken nu hun eigen mobiele telefoon voor zakelijke activiteiten. Redenen dit anders te doen zijn het flexibel (thuis)werken, geen vaste telefoons meer op kantoor en het groeiende aantal plaats-onafhankelijke (bel)contacten met inwoners, ondernemers en partners. Het gebruik van een privé telefoon is daarbij onveiliger voor de gemeentelijke informatie-bescherming en vergroot het risico op cybercrime op onze informatie. Het risico van het gebruik van onveilige apps in de
Voorjaarsnota 2025
62
Knop
Onderwerp privé situatie en een verkeerde omgang met (cloud) informatie is aanwezig. Als werkgever kunnen we dit tegengaan met een zakelijke telefoon en niet afdwingen of tegenhouden op persoonlijke onbeheerde apparaten.
2025
2026
2027
2028
2029
-22
-45
-45
-45
-45
Daarnaast zorgen privé telefoons voor vermenging van zakelijk en privé die leidt tot privacy problemen en tot verstoring van privé-werkbalans. Met name voor medewerkers met veel externe contacten, waarbij het privé mobiel nummer bekend raakt bij inwoners of anderen. Denk daarbij aan een burgerzaken medewerkers, jeugdconsulent of een vergunningverlener. In een recente peiling geeft 75% van de gemeentelijke medewerkers aan behoefte te hebben aan een zakelijke telefoon. 25% geeft aan dat niet te hebben. Het voorstel is om, net zoals in de andere GHO en Equalit gemeenten, de beheerde mobiele telefoons van Equalit in te zetten. Alternatief is om medewerkers zelf de keuze te bieden. Nadeel daarvan is dat maatwerk meerwerk vraagt. Kosten in beeld Bij inzet in de loop van Q3 2025. - Leasen van zakelijke mobiele telefoons Equalit (vaste afschrijving 4 jaar) - Proces uitgifte en inname mobiele telefoons Dekking - Stoppen kosten voor BYOD - Stoppen kosten huidige onbeheerde zakelijke mobiele telefoons
81.
Risico’s Doen we dit niet dan accepteren we een groter veiligheidsrisico (met imago schade kans). Daarnaast blijven onze werknemers, in verband met privacy afwegingen, minder flexibel in het kiezen van communicatiekanalen met inwoners, ondernemers en partners. Door die privacy risico’s is ook de privé-werkbalans niet optimaal wat kan leiden tot onaantrekkelijk werkgeverschap (voor huidige en potentiele nieuwe medewerkers) Uitbreiding formatie bestuurssecretariaat (kabinetstaken) Vanwege toenemende werkdruk bij de kabinetstaken verzoeken wij om uitbreiding van de capaciteit van het bestuurssecretariaat met 0,67 fte in schaal 7. Eerder kozen wij ervoor ter ondersteuning een medewerker van het KCC te verzoeken tijdelijk
Voorjaarsnota 2025
63
Knop
82.
Onderwerp werkzaamheden te verrichten voor het bestuurssecretariaat. Deze medewerker verricht met name secretarieel werk voor de burgemeester. Met de uitbreiding van de formatie voor het kabinetswerk komt een einde aan een lange periode van onderbezetting die leidde tot uitval en discontinuïteit in de uitvoering van de taken. Wanneer we niet kiezen voor dit verzoek dienen we de tijdelijkheid te continueren om uitval van medewerkers tegen te gaan. De tijdelijke kosten leiden tot overschrijding van de personele lasten in ons loongebouw. Daarnaast hebben medewerkers behoefte aan het formaliseren van de al enige tijd tijdelijke maatregel. Niet formaliseren draagt niet bij aan goed werkgeverschap. Herhaalmeting Dienstverlening Tussen december 2023 en maart 2024 onderzochten we hoe inwoners onze dienstverlening ervaren. We richtten ons op klantvriendelijkheid, doorlooptijd en slagvaardigheid, met extra aandacht voor zes klantprocessen en zes contactkanalen. De gemeenteraad ontving de resultaten via rib 2024-42. Tijdens de commissiebijeenkomst van 13 juni 2024 spraken we over de uitkomsten en stelden we samen vast dat we de dienstverlening aan onze inwoners merkbaar en meetbaar willen verbeteren door gerichte verbeteracties en het periodiek uitvoeren van metingen.
2025
2026
-55
2027
2028
2029
-55
Volgens afspraak meten we in 2026 via een herhaalmeting Dienstverlening wat deze acties volgens onze inwoners hebben opgeleverd. Hiermee brengen we in kaart of inwoners verbetering merken én of onze aanpassingen het gewenste effect hebben. Daarnaast geeft een nulmeting Servicenormen objectieve en feitelijke informatie over de mate waarin we onze servicenormen daadwerkelijk behalen. Daarvoor is een mystery-burger-onderzoek geschikt. De combinatie van beleving én feitelijkheid maakt deze aanpak extra waardevol. Door deze twee perspectieven naast elkaar te leggen, zien we waar het schuurt en waarom. Dat helpt ons om gerichter bij te sturen, zodat onze dienstverlening efficiënter en voelbaar beter wordt voor onze inwoners. Beide onderzoeken laten we uitvoeren door het bureau dat eerder de nulmeting voor ons verzorgde. Dat garandeert continuïteit en vergelijkbaarheid van de uitkomsten. De geraamde kosten bestaan uit:
Voorjaarsnota 2025
64
Knop
83.
Onderwerp 1. € 35.000,- onderzoekskosten 2. € 20.000,- voor het uitwerken van de vervolgacties (bijvoorbeeld: het betrekken van burgers bij verbeteracties, gerichte training, aanpassing van processen, formulieren of systemen). Verbetering is een continu proces. Daarom plannen we in 2029 een tweede herhaalmeting. HR Portfolio Samen Krachtig Vooruit Binnen het organisatieontwikkeltraject Samen Krachtig Vooruit (SKV) zijn diverse fiches (projecten) vastgesteld. Periodiek beoordelen we de fiches op de portfoliotafel door het MT en een aantal adviseurs. De komende jaren gaan er waarschijnlijk meerdere HR fiches, vanaf de portfoliotafel, geactiveerd worden. De fiches sluiten aan bij onze organisatie- en HR visie. Ze dragen bij aan werkgeluk, groei en behoud van onze medewerkers, en zijn daarmee belangrijk voor de kwaliteit en de continuïteit van onze dienstverlening als betrouwbare en participerende gemeente.
2025
2026
2027
-10
-25
-25
2028
2029
Te denken valt aan de volgende HR fiches; • Onboarden van nieuwe medewerkers en inwerkprogramma • Afronden van verwerking uitkomsten werkdrukonderzoek • Strategisch personeelsplan Omdat HR geen projectbudgetten kent stellen we voor om, gedurende de looptijd van het organisatie ontwikkelprogramma SKV (tot en met 2027), een HR projectbudget te activeren zodat we bij activering van een HR-fiche aan de slag kunnen. We gaan hierbij uit van uitvoering van 1 HR fiche tegelijk. Als we het budget niet gebruiken omdat een verwacht fiche niet wordt aangezet dan laten we het budget van dat jaar vrijvallen. Het niet toekennen van een HR projectbudget betekent dat we HR project en zoals hierboven benoemd mogelijk niet of slechts gedeeltelijk kunnen uitvoeren. Met het opstellen van de wervingsstrategie hebben we oog en aandacht voor het aantrekken van (de juiste) medewerkers. Het zou jammer zijn als we dit niet kunnen opvolgen met geoptimaliseerde HR processen/ initiatieven die bijdragen aan het vasthouden van onze (toekomstige) medewerkers.
Voorjaarsnota 2025
65
Knop 84.
85.
Onderwerp Opleidingsbudget Een van onze strategische doelen is ‘We ontwikkelen onszelf voortdurend’. Om hier (meer) uitvoering aan te geven, stellen we voor om aan te sluiten bij het Learning experience platform van het Mobiliteitscentrum. Een leerplatform maakt het beheer en de organisatie van leerprogramma’s efficiënter en maakt een zeer divers aanbod aan professionele trainingen toegankelijker voor medewerkers. Ook andere gemeenten in de regio, waaronder Goirle en Oisterwijk, sluiten aan bij het leerplatform van het Mobiliteitscentrum, waardoor we samen profiteren van schaalvoordeel. Daarmee past het voorstel ook in scenario 2 Samenwerkend Hilvarenbeek. We stellen voor om met ingang van 1-1-2026 bij het leerplatform aan te sluiten. Jaarlijkse structurele kosten bedragen € 8.000,-. Eenmalige aansluitkosten bedragen € 9.000,Er is geen dekking in het reguliere opleidingsbudget. De afgelopen jaren wordt het budget benut en in 2024 is het budget zelfs overschreden. We zijn bezig met een inhaalslag op leren en ontwikkelen. Ten opzichte van referentiegemeenten (<20.000 inwoners) heeft Hilvarenbeek een lager opleidingsbudget. Door middelen beschikbaar te stellen voor een leerplatform zetten we medewerkers meer in hun kracht op leren en ontwikkelen. Dit kan niet betaald worden uit het reguliere, relatief lage budget.
We stellen wel voor de eenmalige aansluitkosten te betalen uit het organisatiebrede opleidingsbudget. Optimalisatie inhuur (beheers)proces Aanleiding We zetten externe inhuur (personeel niet in loondienst/ PNIL) in wanneer er sprake is van uitval van vaste medewerkers, bij onvoldoende capaciteit / opvang van piekwerkzaamheden of wanneer er expertise nodig is die binnen de organisatie ontbreekt.
2025
2026 -8
2027 -8
2028 -8
2029 -8
-8
-8
-8
-8
Het aantal te verwerken inhuuraanvragen vraagt relatief veel capaciteit en expertise van het team HR, zowel van de medewerker HR (0,66 FTE) als de HR adviseurs (1,7 FTE, wordt per juni 1,9 FTE). Ter illustratie: in 2022 zijn er 34 aanvragen uitgezet via de Inhuurdesk FlexWestBrabant (FWB), in 2023 waren het er 27 en in 2024 waren het er 49. Het werkelijke aantal inhuuraanvragen ligt hoger omdat er ook een deel niet via de inhuurdesk FWB loopt, bijvoorbeeld omdat de inkoopwaarde klein is en
Voorjaarsnota 2025
66
Knop
Onderwerp inzet van FWB niet noodzakelijk is. Het voldoen aan de (veranderende) wet - en regelgeving die met inhuur van PNIL verband houdt, legt in toenemende mate druk op het HR team. Het beoordelen, begeleiden, ondersteunen van en adviseren op dit inhuurproces vraagt onevenredig veel tijd ten opzichte van andere HR werkzaamheden. Hierdoor loopt de werkdruk op en blijven andere belangrijke HR taken onverhoopt liggen.
2025
2026
2027
2028
2029
In de voorjaarsnota van 2024 hebben we aan uw gemeenteraad 1 extra FTE gevraagd ter uitbreiding van het HR team. Via de begroting 2025 is 0,5 FTE uitbreiding vastgesteld. Daar zijn we heel blij mee. Maar om de toegenomen taken en verantwoordelijkheden binnen het HR beter op te vangen, hebben we nog steeds zeker 0,5 FTE uitbreiding nodig. De beschikbare formatie van het team HR blijkt jaarlijks, ondanks de inzet van de huidige medewerkers, onvoldoende. Ter ondersteuning van de medewerkerstaken werken we structureel met een stagiair. De aanhoudende werkdruk bij de HR medewerker en adviseurs staat nog steeds onder druk. Enkele belangrijke opgaven en projecten schuiven nog op in de tijd. In GHO-verband kunnen we niet altijd mee. GHO HR capaciteit ter vergelijk: • Hilvarenbeek: 0,66 HR medewerker en 1,88 FTE HR adviseur • Oisterwijk 1,67 FTE HR medewerker en 2,83 FTE HR adviseur, en 0,95 FTE werving & selectie adviseur • Goirle: 1,67 HR medewerker, 2,67 FTE HR adviseur Optimalisatie inhuur (beheers)proces Als oplossing voor het beter beheersbaar maken en optimalisatie van het inhuurproces én tegelijk als gedeeltelijke oplossing voor het beschikbaar maken van capaciteit voor andere HR taken dan inhuur, zijn wij een pilot opgestart om een deel van het inhuurproces uit te besteden. Een win-win situatie. Wij zouden die uitbesteding vanaf 2026 graag willen voortzetten.
De inhuurdesk FlexWestBrabant biedt deze mogelijkheid, in 2025 start hiervoor een pilot. Bij uitbesteding worden taken als het opstellen en indienen van inhuuraanvragen, de eerste selectie van kandidaten en het beheer/controle van de digitale dossiers incl. opdrachtmutaties / -verlengingen overgenomen van van de HR medewerker. Door centralisatie van expertise bij FWB, wordt een duurzame
Voorjaarsnota 2025
67
Knop
86.
Onderwerp kennisopbouw gerealiseerd, waarmee we altijd toegang hebben tot up -to-date informatie op het gebied van inhuur en compliance. Bovendien biedt de samenwerking voordelen op het gebied van bereikbaarheid (5 werkdagen bereikbaar) en de waarborging dat de processen altijd blijven doorlopen. Onze berekening is dat we door uitbesteding van het inhuurproces 0,25 FTE vrij spelen. De werkgeverskosten voor inzet van een HR medewerker voor 0,25 FTE zijn ca. € 23.000,- per jaar. Deelname aan de pilot kost in 2025 € 3.000,-. Naar verwachting lopen de kosten daarna op naar jaarlijks maximaal € 8.000,-. Dit is € 15.000,- minder dan wanneer we zelf uitbreiding van 0,25 FTE bekostigen. Het niet toekennen van budget voor optimalisatie van het inhuur(beheers)proces betekent dat de kwaliteit (beheersbaarheid en optimalisatie) van het inhuur(beheers)proces onder druk komt te staan en/of we andere HR taken en projecten mogelijk niet of slechts gedeeltelijk kunnen uitvoeren. Ook is er het risico dat de langdurig ervaren werkdruk in het HR team zal leiden tot uitval of vertrek. Aanpassing kilometervergoeding In de samenwerking GHO stellen we voor de reiskostenvergoeding voor de drie gemeenten aan te passen.
We leggen we 2 formats voor: - format 1 aanpassing kilometervergoeding - format 2 aanpassing regeling goed en aantrekkelijk werkgeverschap Kilometervergoeding auto De huidige reiskostenregeling is verouderd (2007). De maximale onbelaste vergoeding op basis van de regeling van de Belastingdienst was € 0,19 per km. Deze vergoeding is verhoogd naar € 0,23 per km, maar nog niet verhoogd in onze lokale regeling. Goirle en Oisterwijk besloten de vergoeding te verhogen per 1 april 2025. Voor Hilvarenbeek stellen we voor deze verhoging per 1 oktober 2025 in te laten gaan. Deze verhoging voor de auto km-vergoeding bedraagt jaarlijks structureel € 3.000,-.
2025
2026
2027
2028
2029
-2
-5
-5
-5
-5
-1
-3
-3
-3
-3
Daarnaast stellen we voor om de in plaats van de kortste route de snelste route woon-werkverkeer te vergoeden en bij een verhuizing de hoogte van de kmvergoeding aan te passen, ook als de medewerker verder van de werkplek gaat wonen.
Voorjaarsnota 2025
68
Knop
Onderwerp Kilometervergoeding fiets We stellen voor om ook de vergoeding voor het fietsen te verhogen van € 0,09 per km (spaarsysteem via Trappers) naar een vergoeding van € 0,23 per km met ingang van 1 oktober 2025. Medewerkers worden hierdoor gestimuleerd om meer te bewegen. We hebben hiermee aandacht voor de thema’s ‘vitaliteit’ en ‘duurzaamheid’. Kosteninschatting van deze verhoging voor de vergoeding van fietskilometers bedraagt jaarlijks structureel € 6.000,-. Dekking halen we uit twee posten waardoor structureel € 2.000,- gevraagd wordt voor ophogen kilometervergoeding fiets. Dekking Abonnement Trappers stopzetten bespaart € 1.500,- per jaar.
87.
Dekking voor de vergoeding van de fietskilometers kan deels gevonden worden in het vitaliteitsbudget. Hier kan jaarlijks € 3.000,- voor beschikbaar worden gesteld. Aanpassing regeling goed en aantrekkelijk werkgeverschap Naast een verhoging van de kilometervergoeding voor het woon-werkverkeer - zie format Reiskostenvergoeding (1) – stellen we in GHO-verband voor de reiskostenregeling ook op andere onderdelen aan te passen, in het kader van ‘goed en aantrekkelijk werkgeverschap’.
2025 -2
2026 -6
2027 -6
2028 -6
2029 -6
1
1
1
1
1
3
3
3
3
-43
-43
-43
-43
-11
We streven naar een gelijke regeling voor GHO. In Oisterwijk is de nieuwe reiskostenregeling per 1 april 2025 vastgesteld. Goirle gaat voor een stapsgewijze aanpassing van de reiskostenregeling. Oisterwijk past de regeling aan door tot een maximum van 40 km enkele reis te vergoeden. Goirle gaat in eerste instantie per 1 april 2002 tot 25 km enkele reis vergoeden en zal op een later moment (streven is 2026) de vergoeding ophogen tot 40 km. Voor Hilvarenbeek stellen we voor de reiskostenvergoeding aan te passen per 1 oktober 2025 en Oisterwijk te volgen in de vergoeding tot 40 km enkele reis.Als we net als Goirle in eerste instantie tot 25 km vergoeden, vallen de kosten € 8.000, lager uit. Krapte op de arbeidsmarkt dwingt ons om kritisch naar onze secundaire arbeidsvoorwaarden te kijken. Hierin kunnen we ons positief onderscheiden van andere organisaties/gemeenten in de regio. Ook werken steeds meer medewerkers
Voorjaarsnota 2025
69
Knop
Onderwerp binnen GHO voor twee of drie gemeenten. Binnen de GHO-samenwerking is daarbij niet wenselijk dat de vergoeding voor reiskosten verschillend is per gemeente. Bovendien is het praktisch lastig uitvoerbaar en uitlegbaar. Het gaat om structurele kosten.
2025
2026
2027
2028
2029
Het risico als we het niet doen is een verslechtering van onze positie op de arbeidsmarkt. We kunnen niet achterblijven bij onze samenwerkende gemeenten Oisterwijk en Goirle en mogelijk andere organisaties in de regio die een hogere reiskostenvergoeding hanteren. Het is te verwachten dat deze investering leidt tot een besparing op onze inhuurkosten, omdat we medewerkers langer behouden en vacatures sneller kunnen invullen. Hierdoor hoeven we minder (lang) in te huren en kunnen we mogelijk ook besparen op kosten voor werving, inwerken en opleiden van nieuwe medewerkers. Deze besparing is lastig te becijferen. Eind 2024 heeft de OR een initiatiefvoorstel aan de WOR-bestuurder gestuurd met daarin het verzoek de reiskostenregeling aan te passen. Met de nieuwe reiskostenregeling komen we tegemoet aan dit initiatiefvoorstel van de OR.
Voorjaarsnota 2025
70
4 Dekkingsmaatregelen Waar gaat het over? In dit hoofdstuk ziet u de ontwikkelingen terug die ons geld opleveren. Deze ontwikkelingen bieden dekking aan andere ontwikkelingen die geld kosten. Leeswijzer Knoppen In dit hoofdstuk ziet u per ontwikkeling het voorstel van het college, aangegeven met de kleuren: Jaar 2025 autoriseren en jaren vanaf 2026 richtinggevend opnemen in begroting 2026 - 2029 Jaar 2025 niet autoriseren en jaren vanaf 2026 nu niet richtinggevend opnemen in begroting 2026 - 2029 Groen betekent dat het financieel effect voor jaar 2025 geautoriseerd wordt en voor de jaren vanaf 2026 richtinggevend in de begroting 2026 wordt verwerkt. We draaien als het ware de ‘knop aan’ van de ontwikkeling. Autorisatie voor de dekkingsmaatregelen vanaf 2026 wordt door de gemeenteraad pas bij de besluitvorming over de begroting 2026 over besloten. Oranje betekent dat het financieel effect nog niet richtinggevend in de begroting wordt opgenomen. De ‘knop staat uit’. U kunt er voor kiezen aan de knoppen te draaien. Financieel overzicht In onderstaand overzicht ziet u een samenvatting van de dekkingsmaatregelen. Hierna beschrijven we de ontwikkelingen nader.
Aanvullende verhoging tarieven Onroerendezaakbelasting (OZB) Om meer aan te sluiten bij het landelijk gemiddelde stellen wij voor om de OZB tarieven voor 2026 met gemiddeld 5% aanvullend te verhogen (dit is op totaalniveau wat betekent dat bijvoorbeeld voor woningen een ander stijgingspercentage zal gelden dan voor niet-woningen). Daarmee zijn onze tarieven nog steeds onder het landelijk gemiddelde. De aanvullende OZB verhoging is nodig om onze taken adequaat uit te voeren en onze dienstverlening op peil te houden. In de voorjaarsnota 2026 beoordelen wij weer of het wenselijk en haalbaar is om een verhoging door te voeren. Overigens betekent een extra verhoging van de OZB per procentpunt circa € 50.000. Uit de begroting 2025 (pagina 80) dat er nog € 555.000 aan ruimte is wanneer wij het landelijke gemiddelde tarief gaan hanteren. Dat betekent dus een aanvullende stijging van 11% (dit is op totaalniveau wat betekent dat bijvoorbeeld voor woningen een ander stijgingspercentage zal gelden dan voor niet-woningen). De aanvullende verhoging van 5% resulteert in een aanvullende dekking van € 250.000. Verhogen kostendekkendheid leges In de raadsvergadering van 4 juli 2024 stemde de gemeenteraad in met het scenario van een Samenwerkend Hilvarenbeek. De gemeenteraad heeft opgedragen te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een meer efficiënte werkwijze en/of minder regelgeving.
In april 2025 heeft een externe partij een focusdocument aangeleverd met als doel kansrijke scenario’s verder uit te werken. Hierbij is bijvoorbeeld gekeken naar het wel of niet inzetten van een bode bij een huwelijksvoltrekking, het bevorderen van meer digitale rijbewijs-aanvragen of het opwerpen van Voorjaarsnota 2025
71
drempelbedragen bij omgevingsvergunningen waardoor er niet onnodig capaciteit wordt ingezet . Het totaal van de potentiële besparingen is € 207.000. De kansrijke scenario’s worden momenteel nader uitgewerkt. De verwachting is dat de grootste besparing van € 140.000 kan worden gerealiseerd door het invoegen van een tussen categorie voor Bopa. Daarom houden we voor de jaren 2026 en verder rekening met € 140.000 meer aan leges.
Knop 88. 89.
Ontwikkeling
2026
2027
2028
2029
Extra indexering OZB Verhogen kostendekkendheid leges
250 140
250 140
250 140
250 140
Totaal financieel effect ‘knop aan’ Totaal financieel effect ‘knop uit’ Totaal
390 0 390
390 0 390
390 0 390
390 0 390
Voorjaarsnota 2025
2025
72
5 Bijstelling taakstellingen Waar gaat het over? In de voorgaande jaren hebben we een traject bewandeld om tot een sluitende begroting te komen. Dit heeft geresulteerd in diverse taakstellingen die in onze begroting zijn opgenomen. In deze voorjaarsnota rapporteren wij over de invulling van de taakstellingen en stellen we een aantal taakstellingen bij op inhoudelijke gronden. Dit is bijvoorbeeld het geval als het in tijd voor ons niet realiseerbaar is. Leeswijzer Knoppen In dit hoofdstuk ziet u per ontwikkeling het voorstel van het college, aangegeven met de kleuren: Jaar 2025 autoriseren en jaren vanaf 2026 richtinggevend opnemen in begroting 2026 - 2029 Jaar 2025 niet autoriseren en jaren vanaf 2026 nu niet richtinggevend opnemen in begroting 2026 - 2029 Groen betekent dat het financieel effect voor jaar 2025 geautoriseerd wordt en voor de jaren vanaf 2026 richtinggevend in de begroting 2026 wordt verwerkt. We draaien als het ware de ‘knop aan’ van de ontwikkeling. Autorisatie voor de bijstelling van de taakstellingen vanaf 2026 daar wordt door de gemeenteraad pas bij de besluitvorming over de begroting 2026 over besloten. Oranje betekent dat het financieel effect nog niet richtinggevend in de begroting wordt opgenomen. De ‘knop staat uit’. U kunt er voor kiezen aan de knoppen te draaien.
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de taakstellingen opgenomen waar we verwachten dit (deels) niet te realiseren. Verder in het hoofdstuk gaan we hier nader op in. In onderstaande tabel staan alle ingeboekte bezuinigingen opgenomen uit de begroting 2025. Het nummer van de knop verwijst naar de toelichting uit de Voorjaarsnota 2024. Knop 127. 128. 129. 134. 138. 142.
Taakstelling Programma diversen Invoeren scootmobielpoule Niet gebruik passen collectief vervoer Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten. Versoberen herindicaties kritisch beoordelen Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke h. Bijstellen kaders leerlingenvervoer (eigen vervoer, OVgebruik) conform wettelijke kaders
2025
2026
2027
2028
2029
-28 -3
-28 -3
-28 -3
-28 -3
-28 -3
-15
-15
-15
-50 0
-15 -25 -145
-100
-70
Totaal financieel effect ‘knop aan’ Totaal financieel effect ‘knop uit’ Totaal
-111
-216
-146
-116
-46
-111
-216
-146
-116
-46
Voorjaarsnota 2025
-30
73
Knop 127.
128.
129.
134.
Onderwerp Programma’s diversen Invoeren scootmobielpoule Het gebruik van de bestaande scootmobielpoule in Diessen is geëvalueerd. Uit de evaluatie zijn aanknopingspunten naar voren gekomen om de poule specifieker in te richten voor de Wmo doelgroep. Alleen is een besparing van € 28.000 de komende jaren niet reëel. Om deze besparing te realiseren moet circa 50% van de verstrekte scootmobielen worden ingenomen en moeten deze cliënten verwezen worden naar een scootmobielpoule. Daarnaast moet rekening gehouden worden met het feit dat op dit moment circa 50% van de verstrekte scootmobielen aangepast zijn, waardoor deze cliënten per definitief niet in aanmerking komen voor een scootmobiel uit de poule. Op termijn zou een scootmobielpoule als collectieve, voorliggende voorziening mogelijk kunnen leiden tot een afvlakking van de stijgende kosten. Dit vraagt een investering in meerdere poules in de verschillende kernen, de aanschaf en het onderhoud van de scootmobielen en daarnaast een investering in zowel ambtelijke als vrijwillige capaciteit. Niet gebruik passen collectief vervoer Er heeft onderzoek plaatsgevonden naar de omvang van het aantal passen dat niet in gebruik is. Er is gebleken dat ongeveer 30% van de verstrekte passen vorig jaar niet is gebruikt. Daarnaast is onderzocht wat de kosten zijn van deze niet actieve passen. Deze kosten zijn vrijwel nihil.
De jaarlijkse besparing bedraagt ongeveer € 400,- als je alle niet actieve passen beëindigd. Hier staat wel tegenover dat op het moment dat een inwoner zich meldt voor een nieuwe pas/activeren van de ‘oude’ pas er nieuwe kosten (onderzoek/administratie afhandeling/eenmalige kosten verstrekken nieuwe pas) moeten worden gemaakt. Kortom de baten wegen niet op tegen de nieuwe kosten daarmee is deze dekkingsmaatregel niet haalbaar. Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten. De POH GGZ jeugd werkt het maximaal aantal uur dat mogelijk is. Uitbreiding is met huidige professional is niet mogelijk. Dekkingsmaatregel is vooralsnog niet uitvoerbaar. Versoberen herindicaties, kritisch beoordelen Op dit moment wordt nader onderzocht op welke wijze de herindicaties verder versoberd kunnen worden. Het aanscherpen van beleid is noodzakelijk om kritisch te kunnen beoordelen. Daarnaast is scholing over het HHM normenkader nodig, dit wordt op korte termijn ingepland. Randvoorwaardelijk is ambtelijke capaciteit (kwaliteitsmedewerker) voor het coachen, instrueren en toetsen van de toegang. Het realiseren van een besparing van € 50.000 in 2025 is vooralsnog niet reëel. Daarnaast zit er overlap in de besparingen
Voorjaarsnota 2025
2025
2026
2027
2028
2029
-28
-28
-28
-28
-28
-3
-3
-3
-3
-3
-15
-15
-15
-15
-50
-25
74
Knop
Onderwerp opgenomen bij knop 134 en knop 138. Deze twee dekkingsmaatregelen hangen nauw met elkaar samen.
138.
Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp Een besparing van € 145.000 vanaf 2026 lijkt niet reëel. Het vergt tijd om in te regelen en de effecten te zien. Het hangt sterk samen met de afschaffing van het abonnementstarief, eerder gepland per 1 januari 2026, maar nu uitgesteld naar 1 januari 2027. Deze afschaffing heeft naar verwachting een positieve invloed op de afname van indicaties en het bevorderen van inwoners om op eigen kracht een oplossing te vinden.
2025
2026
2027
2028
-145
-100
-70
2029
In de gemeente Goirle is in 2024 gestart met een pilot reablement, dit heeft positieve resultaten opgeleverd. Er wordt nader onderzocht of met een dergelijk werkwijze/pilot ook in Hilvarenbeek gestart kan worden. Dit vraagt alleen wel een investering, Mogelijk kan dit worden opgepakt in het kader van knop 137. Communicatie richting inwoners over waar we als gemeente nog wel en ook niet van (kunnen) zijn, is van groot belang. Om de inzet vanuit de Wmo nog (financieel) houdbaar te houden, is inzet vanuit inwoners zelf nodig. De overlap met de besparing opgenomen bij knop 134 is een belangrijke kanttekening.
142.
Een meer rigoureuze maatregel in dit kader kan zijn dat alle huishoudelijke hulp van maximaal 2 uur per week wordt beëindigd. En de inwoners worden aangewezen op hun eigen zelfredzaamheid en netwerk. Bijstellen kaders leerlingenvervoer (eigen vervoer, OV-gebruik) conform wettelijke kaders Door capaciteitsgebrek is hier vooralsnog geen aandacht aan gegeven.
Voorjaarsnota 2025
-30
75
Voortgang ingeboekte taakstellingen In de onderstaande tabel staan alle ingeboekte bezuinigingen opgenomen uit de begroting 2025. Het nummer van de knop verwijst naar de toelichting uit de Voorjaarsnota 2024. Per taakstelling rapporteren kort de stand van zaken. We maken nog een nadere analyse, zodat we in het proces van de vaststelling van de begroting beantwoorden of alsnog realisatie van (PM -) posten mogelijk is. Knop
Dekkingsmaatregel
2025
2026
2027
2028
72. 86. 88. 96. 105.
Privatisering/verkoop vastgoed Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing verhogen Kostendekkendheid Rioolheffing verhogen Niet aanleggen van mountainbikeroute Beperken faciliteren wegafzettingen bij evenementen (of volledig kostendekkend in rekening brengen) Verlagen van de accountantskosten Bezuinigen op facilitaire zaken Onderhoud gemeentelijke panden versoberen Verhogen van huurtarieven panden in bezit van de gemeente Meer inzetten op digitale dienstverlening Minimaliseren P&C-cyclus Invoeren scootmobielpoule Niet gebruik passen collectief vervoer Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten. Zowel voor jeugd als Wmo: meer inzetten op groepsbegeleiding Meer directe hulpverlening door bij de toegang lichte vorm van begeleiding te bieden Kostenbewustzijn toegang en inwoners vergroten door de waarde van indicaties te vermelden op de beschikking. Periodieke afstemming GI's (tandemfunctie) Versoberen herindicaties, kritisch beoordelen. Waar mogelijk verwijzen naar WLZ en ZVW, ook analyse op bestaande casussen. Vooruitlopend op de hervormingsagenda en de reikwijdte van de jeugdwet bepaalde vormen van jeugdhulp niet meer doen SPUK GALA/IZA inzetten t.b.v. voorliggend veld Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp Bijstellen kaders leerlingenvervoer (eigen vervoer, OVgebruik) conform wettelijke kaders
0 60 90 0 PM
431 60 90 0 PM
431 60 90 8 PM
60 90 8 PM
Op schema (J/N) J J J J N
0 0 0 PM
PM 28 PM PM
PM 28 PM PM
PM 28 PM PM
J J J N
PM 0 28 3 0
PM PM 28 3 15
PM PM 28 3 15
PM PM 28 3 15
J J N N N
0
PM
PM
PM
J
0
PM
PM
PM
J
0
PM
PM
PM
J
0 50 18
PM 50 18
PM 50 18
PM 50 18
J N J
0
PM
PM
PM
J
0 0
PM 145
PM 145
PM 145
J N
30
30
30
30
N
108. 110. 111. 112. 121. 122. 127. 128. 129. 130. 131. 132.
133. 134. 135. 136.
137. 138. 142.
Voorjaarsnota 2025
76
6 Administratieve ontwikkelingen Waar gaat het over? De administratieve ontwikkelingen zijn budgetneutraal. Ze hebben geen financieel voordeel of nadeel voor onze exploitatie tot gevolg en we beoordelen de ontwikkeling als niet -politiek gevoelig. Wel is het noodzakelijk dat de gemeenteraad hier formeel over besluit. U kunt denken aan onder andere budgetverschuivingen tussen programma’s, taakmutaties als gevolg van de Rijkscirculaires of autonome ontwikkelingen waar directe inkomsten of uitkomsten tegenover staan, bijvoorbeeld de verhoging van de bijstandsbudgetten omdat we hiervoor meer rijksinkomsten ontvangen. Leeswijzer Knoppen In dit hoofdstuk ziet u per ontwikkeling het voorstel van het college, aangegeven met de kleuren : Financieel effect autoriseren Financieel effect nu niet autoriseren Groen betekent dat het financieel effect geautoriseerd wordt door de gemeenteraad en dat we het financieel effect van de ontwikkeling verwerken in onze begroting. We draaien als het ware de ‘knop aan’ van de ontwikkeling. Oranje betekent dat het financieel effect nog niet geautoriseerd wordt en dat we het financieel effect van de ontwikkeling nog niet opnemen in onze begroting. De ‘knop staat uit’. U kunt er voor kiezen aan de knoppen te draaien. Financieel overzicht In onderstaand overzicht ziet u een samenvatting van de administratieve ontwikkelingen.
Hierna beschrijven we de ontwikkelingen nader. Knop 90. 91.
Ontwikkeling Reserve ‘Bijdragen LIR en Maatwerkregeling omgevingskwaliteit’ Overige beperkte financieel technische wijzigingen
Voorjaarsnota 2025
77
Nr 90.
Onderwerp Meerdere programma’s Bijdragen LIR en Maatwerkregeling omgevingskwaliteit We kennen momenteel nog de ‘Reserve rood-met-groen koppeling’. We veranderen de naamgeving van de reserve naar “Reserve LIR / Maatwerkregeling voor omgevingskwaliteit”, omdat deze reserve inmiddels gevoed wordt via de Landschaps InvesteringsRegeling (LIR) en de nieuwe Maatwerkregeling voor omgevingskwaliteit. Als een initiatiefnemer zelf niet kan voorzien in de noodzakelijke tegenprestatie in omgevingskwaliteit, dan is er een mogelijkheid om een bijdrage te storten in een gemeentelijk fonds. Het toepassen van deze mogelijkheid kan een alternatief zijn nu er geen (maatwerk)titels meer beschikbaar zijn bij Ruimte voor Ruimte. Het oorspronkelijke doel van de reserve blijft overeind. Namelijk de aantasting van het buitengebied door een stedelijke uitbreiding, compenseren door middel van kwaliteitsverbetering elders in het buitengebied.
91.
Subdoelen of projecten voor besteding worden nog concreet gemaakt, ook in verband met verantwoording richting de provincie van de besteding van bijdragen die we ontvangen via de maatwerkregeling. Overige beperkte financieel technische wijzigingen Dit zijn wijzigingen zonder een financieel effect voor de exploitatie. Vanuit het oogpunt van rechtmatigheid is het noodzakelijk dat u hier formeel over besluit. U kunt denken aan budgetverschuivingen van het ene programma naar het andere, reguliere reservemutaties en opbrengsten waar direct gerelateerde uitgaven tegenover staan.
Voorjaarsnota 2025
78
7 Bijlagen In de bijlagen van dit boekwerk gaan we nader in op de volgende onderwerpen: Bijlage 7.1 Compensatie Rijk Hierin leest u meer over de compensatie vanuit de voorjaarsnota van het Rijk. Bijlage 7.2 Hart van Haghorst Hierin leest u meer over de ontwikkeling en realisatie van maximaal 23 woningen in combinatie met een MFA bestaande uit een basisschool, kinderdagopvang, een gymzaal en een dorpshuis in de kern Haghorst. Bijlage 7.3 Kindcentrum Doelakkers Hierin leest u meer over de realisatie van Kindcentrum De Doelakkers. Bijlage 7.4 Toekomst van de starterslening Hierin leest u meer over de extra inzet van 2 miljoen voor startersleningen. Bijlage 7.5 Overzicht mutaties personeel Hierin leest u meer over de bijstellingen ten aanzien van personele inhuur en de flexibele schil. Bijlage 7.6 Overzicht reserves In deze bijlage laten we u een overzicht zien van het verloop van de algemene reserves, namelijk de algemene bedrijfsreserve en de reserve grondexploitatie,. Bijlage 7.7 Overzicht mutaties investeringen Hierin laten we u een overzicht zien van de mutaties van het investeringsprogramma. Bijlage 7.8. Uitkomsten participatietraject Hierin laten we u een overzicht zien van de uitkomsten van het inwonerpanel.
Voorjaarsnota 2025
79
7.1
Compensatie Rijk
Inleiding De voorjaarsnota 2025 van het rijk geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. Over de gevolgen worden de gemeenten geïnformeerd via de meicirculaire 2025. De afgelopen periode heeft de VNG intensief overleg gevoerd met het kabinet over de financiële positie van gemeenten. In het overhedenoverleg van 16 april jl. heeft het kabinet laten zien de financiële zorgen van gemeenten serieus te nemen. Ondanks de schaarste en andere financiële uitdagingen zijn in de voorjaarsnota substantieel extra middelen voor gemeenten opgenomen, zeker voor de periode tot en met 2027. Samenvatting effecten voorjaarsnota van het rijk voor onze gemeente Effecten voorjaarsnota 2025 van het rijk (waarbij - = nadelig)
2025
2026
2027
2028
2029
Demping terugval gemeentefonds, bijstelling volumeaccres en aantallen bij verdeelmaatstaven
65
380
445
470
615
Bijstelling compensatie voor lonen en prijzen jaarschijf 2025 Verwerkt in voorjaarsnota gemeente als autonome ontwikkeling Bijstelling compensatie voor lonen en prijzen jaarschijf 2026
250
250
250
250
250
-250
-250
-250
-250
-250
0
60
60
60
60
Afrekening BTW-compensatiefonds 2024
-80
0
0
0
0
Hogere algemene uitkering door uitstel invoering eigen bijdrage Wmo van 2026 naar 2027
150
0
0
0
Vervallen stelpost 'inkomsten eigen bijdrage Wmo' door uitstel invoering van 2026 naar 2027
-150
0
0
0
235
235
235
235
235
0
40
40
40
40
0
275
250
0
0
990 1.030
805
950
Algemeen
Gerelateerd aan jeugd Gedeeltelijke compensatie structurele tekort jeugdzorg vanaf 2025 Hervormingsagenda jeugd, aanvullende post Groeipad maatregelen hervormingsagenda
220 Mogelijk extra effecten algemene uitkering vanaf 2028 Door invoering eigen bijdrage jeugdzorg
0
0
0
-150
-150
Inkomstenstelpost door invoering eigen bijdrage jeugdzorg
0
0
0
150
150
Door sturen op trajectduur jeugdzorg
0
0
0
-40
-40
Stelpost besparing kosten door sturen op trajectduur jeugdzorg
0
0
0
40
40
Door indexatie opbrengst hervormingsagenda Stelpost besparingspotentieel door indexatie opbrengst hervormingsagenda Totaal
0
0
0
-290
-290
0
0
0
0
0
990 1.030
805
950
220
Demping terugval gemeentefonds 2026 en bijstelling volume-accres en aantallen bij verdeelmaatstaven De gemeenten ontvangen vanaf 2026 een gedeeltelijke compensatie voor de effecten van de nieuwe financieringssystematiek ‘ravijnjaar’. Volgens de ledenbrief van de VNG betreft dit blijkbaar het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds.
Voorjaarsnota 2025
80
Verder is de compensatie voor de volumegroei beperkt naar boven bijgesteld vanaf 2026 en hebben we voor een aantal verdeelmaatstaven meer onderliggende actuele aantallen verwerkt. Effect Hilvarenbeek: Extra algemene uitkering: 2025 = € 65.000, 2026 = € 380.000, 2027 = € 445.000, 2028 = € 470.000, 2029 en verder = € 615.000 Bijstelling compensatie voor stijgende lonen en prijzen (LPO) De compensatie voor LPO wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (bbp) van het lopende jaar. In 2024 is voor de jaren 2025 en later een inschatting gemaakt. Op basis van een bijgestelde raming van het Centraal Planbureau in het Centraal Economisch Plan, zijn de verwachtingen naar boven bijgesteld. Effect Hilvarenbeek: Bijstelling 2025 = structureel € 250.000. Hiermee is al rekening gehouden als onderdeel van het totaal beschikbare budget voor dekking indexeringen in de voorjaarsnota 2025 van onze gemeente en vormt nu dan ook geen extra voordeel meer. Bijstelling 2026 = € 60.000 structureel Afrekening BTW compensatiefonds 2024 Het BTW compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Voor zover de gemeenten minder dan het plafond declareren, krijgen de gemeenten het niet benutte deel via de algemene uitkering uitgekeerd. In de septembercirculaire 2024 werd al een voorschot van € 447 miljoen uitbetaald.
Naar nu blijkt zijn de gemeenten in 2024 € 332 miljoen onder dit plafond gebleven met declaraties. De definitieve afrekening BCF bedraagt hierdoor € 115 miljoen lager en dit bedrag wordt in 2025 incidenteel onttrokken aan het gemeentefonds. Effect Hilvarenbeek: Incidenteel lagere algemene uitkering in 2025 van € 80.000. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld van 1 januari 2026 naar 1 januari 2027. De geplande uitname uit het gemeentefonds van € 225 miljoen in 2026 wordt daardoor teruggedraaid en gaat nu pas in vanaf 2027. Effect Hilvarenbeek: In de huidige meerjarenbegroting gingen we uit van een structureel lagere algemene uitkering van € 150.000 vanaf 2026, met daar tegenover een gelijk besparing van € 150.000 op Wmo. Een budgettair neutrale verwerking daardoor. Door het uitstel met een jaar van de invoering van de eigen bijdrage, passen we de begroting daar op aan. Blijft per saldo een budgettair neutrale verwerking. Compensatie tekort jeugdzorg 2023 en 2024 De deskundigencommissie Van Ark adviseerde het Rijk de gemeenten de helft van de tekorten op de jeugdzorg van 2023 (€ 628 miljoen) en 2024 (€ 828 miljoen) te compenseren. De gemeenten zouden dus voor 2023 en 2024 € 728 miljoen compensatie moeten krijgen, maar deze tekorten zijn niet gecompenseerd in de Voorjaarsnota 2025.
De VNG schrijft hierover het volgende: “het kabinet heeft toegezegd de komende maanden naar ruime te zoeken om gemeenten alsnog daarvoor te compenseren en rekent erop dat de gemeenten in augustus of begin september alsnog dat geld krijgen”. Effect Hilvarenbeek: Indien het rijk het bedrag alsnog uitkeert aan de gemeenten, betekent dit voor ons een incidenteel extra bedrag van € 400.000 in 2025. Vooralsnog nog niet als zodanig ingeboekt.
Voorjaarsnota 2025
81
Compensatie structurele tekort jeugdzorg vanaf 2025 De deskundigencommissie Van Ark adviseerde op 30 januari 2025 om het structurele tekort in de jeugdzorg van € 828 miljoen gelijk te verdelen over Rijk en gemeenten. In de Voorjaarsnota 2025 is voor het gemeentefonds vanaf 2025 structureel € 414 miljoen extra opgenomen. Effect Hilvarenbeek: Extra algemene uitkering vanaf 2025 van € 235.000 structureel. Hervormingsagenda Jeugd, Aanvullende post Het ministerie van Financiën had nog bedragen gereserveerd voor de Hervormingsagenda Jeugd. Deze worden nu toegevoegd aan het gemeentefonds. We mochten hiervoor van de provinciaal toezichthouder in de huidige en vorige meerjarenbegrotingen een inkomstenstelpost opnemen. Met het daadwerkelijk beschikbaar stellen, komt de stelpost nu uiteraard te vervallen. Effect Hilvarenbeek: Structureel netto-effect vanaf 2026 van € 40.000 Groeipad maatregelen Hervormingsagenda Het ingroeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda wordt voor de jaren 2026 en 2027 verzacht met € 498 miljoen respectievelijk € 447 miljoen. De volledige besparing van de Hervormingsagenda wordt in 2028 gerealiseerd. Dit betreft een verzachting van de besparingen die op basis van de reeks van de Commissie van Wijzen, als onderdeel van de bestuurlijke afspraken over de Hervormingsagenda Jeugd, waren opgenomen. Deze verzachting stopt per 2028.
Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan het beoogde effect hebben. Effect Hilvarenbeek: Incidenteel extra algemene uitkering in 2026 van € 275.000 en in 2027 € 250.000. Financieel beeld Jeugdzorg vanaf 2028 Vanaf 2028 komt er een nieuw ‘financieel arrangement’ voor Jeugdzorg. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan hun beoogde effect zullen hebben. Daarnaast wil het kabinet inzetten op extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. De VNG heeft in het overleg met het kabinet het belang van een financieel houdbaar stelsel onderschreven en beklemtoont zich daarvoor medeverantwoordelijk te voelen. Tegelijkertijd heeft de VNG serieuze vraagtekens geplaatst bij de haalbaarheid van de reeks zoals die nu vanaf 2028 in de voorjaarsnota van het rijk staat. Het doorvoeren van deze reeks vergt ingrijpende wijzigingen binnen het stelsel en bijbehorende wetswijzigingen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de reikwijdte van de jeugdzorg. De inwerkingtreding van het desbetreffende wetsvoorstel is voorzien voor midden 2027. Het zal daarna nog de nodige tijd vergen voordat dit werkelijk (financieel) effect sorteert. Voor de overige initiatieven geldt hetzelfde. Bovendien heeft de VNG daar (nog) niet mee ingestemd. Kortom, de VNG acht de nu vanaf 2028 voorziene reeks te ambitieus.
Daarnaast wordt er geen indexatie van de kosten voor jeugdzorg toegepast, zoals dit door de deskundigencommissie was aanbevolen. De VNG heeft uitgesproken dat gemeenten in lijn met artikel 108, lid 3 Gem eentewet verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkelingen en initiatieven die binnen de eigen invloedsfeer van gemeenten vallen. Dat is niet het geval voor het financiële risico voor zaken die buiten de directe invloedsfeer van gemeenten liggen. Meer concreet hebben het kabinet en de VNG afgesproken de deskundigencommissie Van Ark te vragen om vervroegd in het eerste kwartaal van 2027 een uitspraak te doen over haalbaarheid van het financieel kader vanaf 2028.
Voorjaarsnota 2025
82
Voor de periode 2025 tot en met 2027 is met de inzet van kabinet en VNG en de steun van beide Kamers de financiële druk bij gemeenten in de komende jaren voor een aanzienlijk deel weggenomen. Voor de hieronder genoemde effecten is het nog niet duidelijk of de gemeenten van de provincie als toezichthouder, stelposten mogen opnemen voor een gelijk bedrag om daarmee de effecten als ‘budgettair neutraal’ te ramen vanaf 2028. We hebben deze vraag voorgelegd op 1 mei aan onze contactpersoon bij de provincie via de mail. Vooralsnog gaan we daar in deze opzet voor de onderdelen ‘Eigen bijdrage Jeugdzorg’ en ‘Sturen op trajectduur jeugdzorg’ wel van uit. Eigen bijdrage Jeugdzorg Er wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor jeugdzorg per 1 januari 2028. De maatregel moet € 260 miljoen opleveren. Effect Hilvarenbeek: Structureel lagere algemene uitkering van € 150.000 vanaf 2028. Vooralsnog ook gerekend met een inkomstenstelpost van een gelijk bedrag. Dus budgettair neutraal verwerkt. Sturen op trajectduur jeugdzorg Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe beter te sturen op trajectduur. Deze maatregel moet € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. Effect Hilvarenbeek: Structureel lagere algemene uitkering van € 40.000 vanaf 2028. Vooralsnog ook gerekend met een lagere uitgavenstelpost van een gelijk bedrag. Dus budgettair neutraal verwerkt.
Indexeren opbrengst Hervormingsagenda De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is in 2019 opgenomen tegen de toenmalige prijzen en volumes. Omdat prijs en volume in de jaren daarna gestegen zijn, wordt een hogere besparing verondersteld. Er is volgens het rijk vanaf 2028 een hogere besparing van € 507 miljoen te veronderstellen aangezien prijs- en volume-indexen sinds 2019 zijn gestegen. Effect Hilvarenbeek: Structureel lagere algemene uitkering van € 290.000 vanaf 2028. Vooralsnog niet gerekend met een lagere uitgavenstelpost van een gelijk bedrag.
Voorjaarsnota 2025
83
7.2
Hart van Haghorst
Inleiding Hart van Haghorst omvat de ontwikkeling en realisatie van maximaal 23 woningen in combinatie met een MFA bestaande uit een basisschool, kinderdagopvang, een gymzaal en een dorpshuis in de kern Haghorst. Het MFA betreft een gemeentelijk investeringsproject waarvoor in 2023 een richtinggevend investeringskrediet ter grootte van € 8,4 miljoen beschikbaar is gesteld (inclusief de aankoop van de benodigde gronden). Op basis van de huidige inzichten (kostenraming schetsontwerp september 2024) is dit bedrag niet toereikend en is een aanvullend investeringskrediet benodigd van € 2,0 miljoen. De mogelijke kansen en risico’s zijn hierin verdisconteerd. Met betrekking tot de begroting heeft voornoemde tegenvaller zowel een eenmalig als structureel (als gevolg van extra kapitaallasten) effect zoals hieronder aangegeven. Toelichting De oorzaak van het aanvullende krediet moet gevonden in een aantal posten die hieronder kort worden toegelicht. Bouwkosten Op basis van het schetsontwerp dat medio 2024 is opgesteld heeft een herijking plaatsgevonden van de bouwkosten. Daarbij is gebruikt maakt van actuele en marktconforme kengetallen van vergelijkbare objecten in de regio. Dit heeft geresulteerd in een bouwkostenniveau dat circa € 1,0 miljoen hoger ligt dan destijds was gecalculeerd en als raadskader is gehanteerd.
Hierin is vooralsnog geen rekening gehouden met eventuele terugvorderbare btw als gevolg van commercieel gebruik van het dorpshuis. Dit eventuele fiscale voordeel is in de risicopost opgenomen (als zogenaamde kans). Bijkomende kosten Van het aanvullende krediet is verder circa € 400k toe te schrijven aan bijkomende kosten. Dit betreft o.a. de kosten die gemaakt worden voor het (laten) uitvoeren van onderzoeken, honoraria voor adviseurs (architect, constructeur, installatie adviseur, directievoering etc.) en legeskosten. Een deel van deze kosten zijn reeds in de aanloop van dit project gemaakt (periode voor medio 2024). Daarmee bedraagt het totaal aan bijkomende kosten afgerond 15% van het bouwkostenbudget hetgeen nog steeds zeer scherp is. Terreininrichting Voor de inrichting van het schoolplein, de inrichting van het terras dat toebehoort aan het MFA/dorpshuis en de benodigde parkeerplaatsen die toebehoren aan het MFA is een aanvullend bedrag van € 125k opgenomen. Post onvoorzien Om eventuele onvoorziene uitgaven te kunnen opvangen is een post onvoorzien opgenomen van 5% en een aanvullende post van 2,5% voor eventuele prijsstijgingen als gevolg van een tegenvallend aanbestedingsresultaat. In totaal betreft dit een post van € 450k.
Risicovoorziening Tenslotte is nog een risicopost opgenomen waarin eventuele risico’s expliciet zijn gemaakt (inclusief de kans dat deze zich voordoen). Per saldo resulteert dit in een risicopost van € 25k die voor het grootste deel wordt bepaald door enerzijds het eventuele fiscale voordeel dat behaalt kan worden op de exploitatie van het dorpshuis en anderzijds het nadeel als gevolg van Voorjaarsnota 2025
84
aanvullende investering in de omliggende wegenstructuur voor het creëren van een verkeersveilige omgeving. Die laatste valt strikt genomen buiten de scope van dit project maar is wel een aspect waar rekening mee moet worden gehouden.
Voorjaarsnota 2025
85
7.3
Kindcentrum Doelakkers
Inleiding De realisatie van Kindcentrum De Doelakkers loopt al langere tijd. Voor de realisatie van de school en kinderopvang zijn middelen gereserveerd in de begroting. De realisatie van een nieuwe gymzaal en tijdelijke huisvesting zijn destijds niet meegenomen in dit budget. Het vraagt een extra investering en structurele lasten in de begroting om de gymzaal en tijdelijke huisvesting alsnog te financieren. Om deze extra investering te beperken is met de school besproken om de gymzaal te realiseren van de huidige afmetingen en te combineren met het speellokaal. Dat scheelt vierkante meters en daarmee een lagere investering. De tijdelijke huisvesting is nodig om het project te realiseren. Het betreft een incidentele last van € 925.000. Voor de realisatie van het totale project inclusief gymzaal is daarnaast een extra investering van € 4.050.000 miljoen nodig met de bijbehorende structurele lasten vanaf 2028. Hier staat een kostprijs dekkende huur tegenover voor het deel van de kinderopvang. Voor het restant is nog geen dekking. Toelichting Het aanvullende krediet is nodig voor enkele posten die eerder niet zijn meegenomen. Interne uren De post interne uren is in dit geval de uren voor de projectleiding. Voor dit project is externe capaciteit ingehuurd. De inzet van capaciteit is deels meegenomen in de stichtingskosten voor de bouw van de school en kinderopvang.
Voor het overige deel van het proces is dit niet opgenomen. Hiervoor schatten we grofweg circa € 420.000 extra nodig te hebben. Hier is niet op v oorhand een bezuiniging mogelijk. Hoe sneller we het proces doorlopen en hoe minder “problemen” we tegenkomen, hoe minder capaciteit nodig is. De nu ingeschatte capaciteit is realistisch voor een normale begeleiding van dit project. Nieuwbouw gymzaal Voor de stichtingskosten van een nieuwe gymzaal heeft ICS adviseurs een berekening gemaakt op basis van kentallen. Samen met de sloopkosten, een post onvoorzien en prijsstijgingen komt het totaal benodigde extra bedrag op circa € 1,5 miljoen. Voor de ontwerpfase splitsen we dit bedrag helemaal uit. Op voorhand zijn hierin geen keuzes of bezuinigingen mogelijk. Vanaf 1 januari 2028 is de eis dat nieuwe overheidsgebouwen emissievrij zijn, met een lage energievraag. Dit is vanaf dan een verplicht onderdeel bij de aanvraag van de bouwvergunning. Het lijkt dus logisch voor dit “overheidsgebouw” hier op voor te sorteren en te kiezen voor ENG en niet voor BENG. Aanpassen openbare ruimte De stichtingskosten voor de openbare ruimte zijn op dit moment nog onbekend. Deze waren niet meegenomen in de eerdere ramingen voor de nieuwbouw van de school en kinderopvang (de inrichting van het schoolplein wel, dat is onderdeel van de stichtingskosten voor de nieuwbouw van de school).