10 Jaarstukken 2024 (3 boekwerk jaarstukken 2024 - pag 75 geactualiseerd)

De vaste financiering in 2024 De vaste financiering bestaat uit de volgende posten: -

-

1 langlopende geldlening, verstrekt aan woonstichting Leystromen. Deze geldlening is destijds verstrekt uit eigen middelen en heeft een restwaarde van € 1,1 miljoen. We hebben zes opgenomen geldleningen die zijn aangewend voor onze eigen financiering. De restschuld van deze vaste geldleningen bedroeg eind 2024 € 20,7 miljoen. De twee grootste geldleningen hebben een rentepercentage van respectievelijk 1,11% en 0,98%. We hebben in 2017 een vaste geldlening (110465) afgesloten van € 7 miljoen, tegen 1,66%, als objectfinanciering voor de realisatie van het zwembad/sportaccommodatie De Roodloop. De restschuld is € 6,1 miljoen eind 2024.

72

Langlopende leningen Gezien het verloop van de financieringsbehoefte in 2024 hebben we één periode overbrugd met een kortlopende kasgeldlening. Met name de lagere kredietuitgaven hebben in 2024 niet geleid tot een conversie. Dit betekent dat we dan kortlopende geldleningen, nodig voor het financieringstekort, vervangen door een - vaste - langlopende geldlening. Stand van zaken overige leningen en borgstellingen De gemeente staat borg voor woonstichting Leystromen via zogenoemde achtervangovereenkomsten gesloten met Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) om nieuwe financieringen mogelijk te maken in het werkgebied van de woonstichting. Het overleg in 2020 tussen de WSW (Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw), de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) en BZK (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) leidde tot verbeteringen in het borgstelsel. Het resulteerde in een nieuwe generieke standaard achterovereenkomst WSW/gemeente. De wijzigingen houden een gewijzigde verdeelsleutel in die de gemeentelijke achtervangpositie eerlijker verdeelt. De WSW gaat van gemeenten ontvangen renteloze geldleningen eerder terugbetalen. De nieuwe generieke standaard achterovereenkomst sluit aan op het ontvangen verzoek van woonstichting Leystromen de achtervang uit te breiden.

De nieuwe generieke standaard achtervangovereenkomst is op 1 augustus 2021 in werking getreden en geldt voor alle nieuwe geborgde geldleningen van woningcorporaties werkzaam in onze gemeente. Hierbij geldt voor nieuwe geborgde geldleningen een verdeling op basis van de marktwaarde in verhuurde staat van het vastgoed van onze gemeente in het werkgebied van woonstichting Leystromen. Voor geborgde geldleningen onder de oude achtervangovereenkomsten wordt onze achtervangpositie nog steeds bepaald op basis van individueel geborgde geldleningen. Voor geldleningen die geborgd worden onder de nieuwe achtervangovereenkomst wordt de achtervangpositie bepaald op basis van de nieuwe grondslag. Zie verder de tabel opgenomen in de toelichting op de balans, buiten de balans opgenomen waarborgen en garantstellingen. In 2024 was de laatste aflossing op de borgstelling voor de lening aan Stichting Ruitersport Wilhelmina. De gemeente staat borg voor een geldlening welke in 2002 is opgenomen door KOM Onroerend Goed BV. Begin 2022 zijn alle rechten en plichten zijn overgenomen door Stichting Mikz Kinderopvang. De gemeente Hilvarenbeek staat borg voor een lening met pro resto hoofdsom van € 686.000. In 2033 vindt de laatste aflossing op deze lening plaats.

73

Schuldpositie (Wet Hof) Sinds 2013 geldt de wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF). Houdbare gemeentefinanciën betekent dat de gemeente - ook bij economisch zwaar weer - genoeg geld overhoudt om aan haar verplichtingen te blijven voldoen, waarbij de noodzakelijke publieke voorzieningen niet in de knel komen. Voor gezonde, houdbare gemeentefinanciën is alleen sturen op baten en lasten niet genoeg. We moeten ook kijken naar de hoogte van de schuld. Rente en aflossingen leggen tenslotte een beslag op het toekomstig inkomen van de gemeente. Hoe hoger de schulden, hoe meer toekomstige inkomsten voor rente en aflossingen worden vastgelegd. In de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ gaan we in op de risico’s die we hierbij lopen.

74

Paragraaf 5

2.5 Bedrijfsvoering

In deze paragraaf leest u meer over onze bedrijfsvoering. We gaan specifiek in op een aantal aandachtspunten in de bedrijfsvoering zoals de financiële besturing en beheersing, personeel en informatiemanagement.

Aandachtspunten bedrijfsvoering Besturing en beheersing P&C-cyclus Om de gemeenteraad in staat te stellen de kaderstellende en controlerende rol in te vullen, leveren we jaarlijks begrotings- en verantwoordingsdocumenten op, zoals de begroting, voorjaarsnota(+), najaarsnota en jaarstukken. Gemeenten krijgen per 2026 minder middelen van het Rijk. Aanvullend op de lobby richting het Rijk stelden wij in 2024 samen met de gemeenteraad een strategische analyse gemeentefinanciën op die handvatten biedt om keuzes te maken voor de toekomst. In de voorjaarsnota 2025 zal dit samen met de uitkomsten van het participatietraject nader worden uitgewerkt. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf verslagjaar 2023 legt het college door middel van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening verantwoording af over het rechtmatig handelen aan de raad. Om dit te kunnen bewerkstelligen is in 2024 de interne audit geactualiseerd en uitgevoerd en zijn er meerdere verordeningen en protocollen aangepast. Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 3.529.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 1.754.490.

Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.412.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. Deze zijn toe op de lastenoverschrijvingen op programmaniveau ten opzichte van de begroting. Het kader van de (financiële) rechtmatigheidsverantwoording bestaat uit de volgende criteria:  Begrotingscriterium;  Voorwaardencriterium;  Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Uit hoofde van transparantie wordt onderstaand een toelichting gegeven op deze criteria. 

Het begrotingscriterium

Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s. In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen 75

binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn. Onderdeel van de rechtmatigheidsonderbouwing is het vaststellen of er sprake is van dit soort over,of onderschrijdingen en of ze passen binnen het gemeentelijk beleid en adequaat zijn toegelicht in de jaarrekening. Als de afwijkingen adequaat zijn toegelicht en de jaarrekening wordt vastgesteld door de gemeenteraad, zijn deze conform het vastgestelde controleprotocol op 13 maart 2025, alsnog rechtmatig. Binnen de jaarrekening zijn de over,- en onderschrijdingen ten aanzien van de begroting adequaat toegelicht. 

Het voorwaardencriterium

Bij het voorwaardencriterium wordt vooral gekeken of de financiële beheershandelingen binnen de gemeente voldoen aan de voorwaarden, zoals die gesteld zijn in de wet- en regelgeving. In het normenkader zijn de interne en externe regels opgenomen, die het college in de controle van het voorwaardencriterium moet betrekken. Ten aanzien van het voorwaardencriterium constateren wij enkele onrechtmatigheden rondom de naleving van de (europese) aanbestedingsregels met een totale waarde van € 1.057.000. Dit ziet toe op de inhuur van derden (onrechtmatigheid: € 262.000), beveiligingsdiensten (onrechtmatigheid: € 641.000) en overige verstrekte diensten (onrechtmatigheid: € 154.000). Deze onrechtmatigheden zijn gedeeld met de verantwoordelijke afdeling. In 2025 zullen onderstaande verbetermaatregelen m.b.t. het inkoop- en factuurproces worden doorgevoerd: • • • • •

•

Onderbouwing prestatielevering zichtbaar registreren in Key2Finance en OneGov (zaakcode toekennen) Inregelen van 4-ogen-principe binnen Key-2-Finance. Principe moet toezien op controle van juiste tarifering en prestatielevering Onrechtmatige aanwezige contracten alsnog Europees uitzetten zodat de onrechtmatigheid niet doorloopt Inhuurcontracten via Flex West in Brabant laten lopen. Zij ziet toe op het marktprincipe waardoor de initiële contracten als rechtmatig gelden. Voor aanvang van inkoop de verwachtte contractwaarde bepalen (inclusief verlengingsopties) en deze boven een x-bedrag (bijvoorbeeld € 100.000) langs het inkoopbureau laten gaan zodat gewaarborgd wordt dat de juiste aanbestedingsvorm gehanteerd wordt Invoer van een contractenmodule maakt het maken van spendanalyses mogelijk: terugkerende inkopen analyseren in samenhang met aanbestedingen. Systeem-gegenereerde waarschuwingsfuncties kunnen dan worden aangemaakt bij contracten welke eindigen

Het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het is aan de gemeente om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. De gemeente beziet in eerste plaats welke eisen de wet- en regelgeving stelt ten aanzien van M&O, wat daarin is geregeld omtrent de handhaving en hoe zich dat heeft vertaald naar de opzet van de interne organisatie. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Een mogelijk uitgangspunt hiervoor is het opstellen van een gemeentelijke nota c.q. beleid ten aanzien van M&O. Binnen de gemeente is een dergelijke overkoepelende nota rondom het M&O-beleid aanwezig en op 13 maart 2025 door de Raad vastgesteld. De basis voor het naleven van het M&O-beleid ligt binnen de gemeente in belangrijke mate bij de uitkomsten van de intern uitgevoerde controles en evaluaties. Het 76

hebben van een overkoepelend M&O-beleid is niet verplicht, maar het versterkt wel de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording. Fiscaal beleid en beheersing In december 2023 heeft de gemeente Hilvarenbeek het vernieuwde convenant ‘Horizontaal Toezicht (HT)’ met de Belastingdienst afgesloten. Bij horizontaal toezicht staan wederzijdse vertrouwen, begrip en transparantie tussen de Belastingdienst en de belastingplichtige centraal. Horizontaal toezicht legt de nadruk op contact aan de voorkant in plaats van controles achteraf. In de Begroting 2025 zijn een aantal fiscale onderwerpen aan de orde gekomen en toegelicht: • Verbeteren financiële paragraaf raadsvoorstellen • Fiscale beheersing zoveel als mogelijk geïntegreerd in de interne controles • Fiscale vraagstukken en fiscale kennis In deze jaarrekening geven we een korte toelichting op de bijeenkomst met de Belastingdienst in december 2024. In deze bijeenkomst – het jaarlijkse monitoroverleg – met de Belastingdienst zijn de uitkomsten van de Fiscale Monitorrapportage 2023 besproken. We hebben kennisgemaakt met onze nieuwe klantencoördinator, nieuwe de btw-specialist en de medewerker belast met de data-analyse. De specialist loonheffingen nam geen deel aan de bijeenkomst. De gemeente werd vertegenwoordigd door de manager Dienstverlening, een HR-collega, medewerker Grondbedrijf en medewerkers van afdeling Financiën.

Ook onze externe fiscale adviseur woonde de bijeenkomst bij. We hebben toelichting gegeven op onze manier van werken, de totstandkoming van de getrokken steekproeven, onze uitgevoerde fiscale controles en het opnieuw vaststellen van het zogenoemde mengpercentage te gebruiken voor de btw-bepaling voor opgave aan het BTW Compensatiefonds. Het nieuwe mengpercentage zal leiden tot het indienen van een suppletieverzoek over belastingjaar 2023. De Belastingdienst heeft verschillende onderwerpen aan de orde gesteld: de methode van het nemen van een steekproef, het aantoonbaar vastleggen van verrichte fiscale controles, het stellen van vragen op de verschillende belastinggebieden alsmede het overhandigen van het strategisch behandelplan welke de Belastingdienst hanteert. Het overleg was voor de deelnemende partijen een prettig en constructief gesprek. De Belastingdienst vervolgt de bijeenkomst begin 2025 met een bevestiging van een aantal afspraken en nog openstaande vraagpunten. Samen met de specialist loonheffingen zal in 2025 het proces van loonheffingen worden doorlopen. Tevens is aanpak van de verlening van het huidige convenant besproken. Het huidige convenant bestrijkt de jaren 2023 tot en met 2025. Organisatieontwikkeling De gemeentelijk organisatie dient blijvend aan te sluiten bij de opgaven van de gemeente Hilvarenbeek, haar inwoners, ondernemers en partnerorganisaties.

En in haar ontwikkeling in te spelen op een wereld die volop in transitie is. Hiertoe werkten we in 2024 volgens ons vernieuwede programma organisatieontwikkeling Samen Krachtig Vooruit. Met daarin projecten die effect hebben op de medewerkers van onze organisatie, waarin we onze organisatie willen ontwikkelen. Zoals onder andere een leertraject n.a.v. het onderzoek naar strategische slagkracht, cultuurontwikkeling n.a.v. het patronen onderzoek binnen de afdeling ruimte, de effecten van de experimenten democratische vernieuwing op de gemeentelijke organisatie Evaluatie organisatieontwikkeling “Samen Krachtig Vooruit (SKV)” In de zomer van 2024 is het vernieuwde programma voor onze organisatieontwikkeling, Samen Krachtig Vooruit vastgesteld. Het MT maakte hierin, in gesprek met medewerkers en college, keuzes waar de medewerkers in de gemeente Hilvarenbeek zicht de komende jaren op ontwikkelen. De opbrengst en het vernieuwde programma Samen Krachtig Vooruit is met gemeenteraad gedeeld op de raadsbijeenkomst van 3 oktober 2024. Tot en met 2027 volgt uitvoering van het programma Samen Krachtig Vooruit in de organisatie. 77

Cultuurontwikkeling Cultuurontwikkeling is een belangrijk onderdeel ons ons meerjarig programma voor de organisatieontwikkeling. In 2024 gingen het college en MT aan de slag om de patronen uit het onderzoek ruimte om te vormen naar leidende principes. De drie afdelingen werkten in 2024 vervolgens samen aan het werken volgens de nieuwe leidende principes middels training en teamontwikkeling. Vergroten van de strategische slagkracht In het eerste deel van 2024 is een onderzoek afgerond naar het vergroten van strategische slagkracht in onze organisatie. Deze opdracht is als volgt uitgevoerd: (1) bepalen wat strategie en strategisch vermogen in Hilvarenbeek betekent, (2) welke functies in de organisatie een strategische component kennen, (3) een leertraject te ontwerpen voor deze strategisch beleidsmedewerkers, en (4) dit leertraject te borgen in ons programma organisatieontwikkeling Samen Krachtig Vooruit (SKV). In het tweede deel van 2024 heeft het MT hier concrete stappen op uitgezet middels het 10-stappen actieplan. Dit alles is terug te vinden in RIB 2025-15.

Personeel en formatie Om een betrokken gemeente zijn die deskundig en tijdig in blijft spelen op vragen van inwoners en ondernemers, is het van belang dat we over voldoende gekwalificeerd personeel beschikken. Het ambitieniveau en forse bezuinigingen in de afgelopen jaren trokken een sterke wissel op personeel en bemensing van de organisatie. Door de vergrijzing van ons personeelsbestand en de krapte op de arbeidsmarkt komt de bedrijfscontinuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening verder onder druk te staan. De schaarste op de arbeidsmarkt heeft een langdurig karakter aangezien de beroepsbevolking daalt. Voor 2024 formuleerden we in de begroting ambities op ‘Opstellen wervingsstrategie’ en ‘Vitaliteit’. Opstellen wervingsstrategie In de loop van het tweede deel van 2024 startten we met het opstellen van een nieuwe wervingsstrategie. Het doel is om vacatures blijvend goed in te kunnen vullen. We ontwikkelen een visie en strategie voor

de werving van nieuwe medewerkers voor onze gemeentelijke organisatie. Hierbij verhelderen we de kracht, charme en potentie van gemeente Hilvarenbeek als werkgever verhelderen. Ook actualiseren we ons werkgeversimago via marketingpropositie. Deze gaan we proactief naar buiten toe kenbaar maken om zo vacatures soepel, duurzaam en effectief te kunnen blijven invullen, ondanks de krappe arbeidsmarkt. Een neveneffect zou kunnen zijn dat we het aandeel inhuur op (tijdelijk niet bezette) vaste formatieplekken naar gewenste proporties terugbrengen. Voor het opstellen van de wervingsstrategie stelde uw raad € 12.000 beschikbaar voor 2023, 2024 en 2025. Via de najaarsnota stemde uw raad om het budget van 2023 over te hevelen naar 2026. Zo is de periode waarin we werken aan de wervingsstrategie opgeschoven van 2023, 2024, 2025 naar 2024, 2025, 2026. In 2024 handhaafden we onze betere zichtbaarheid op sociale media, waaronder LinkedIn, en voor versnelling van onze wervingsprocedures. We vonden een nieuwe manier om de vacatureteksten te formuleren en experimenteerden met het voeren van ‘koffiegesprekken’ met potentiele kandidaten; een meer informele vorm van eerste kennismaking. In 2024 hebben we vervolg gegeven aan de resultaten van het eind 2023 opgeleverde onderzoek naar werkdruk en afgeleide werkstress in onze organisatie.

Zo hebben methodische intervisiestructuur opgezet voor onder andere beleidsadviseurs en voor leidinggevenden. Tevens werkten groepjes medewerkers middels actie-onderzoeken aan verbeteringen in de organisatie. Aanbevelingen uit het onderzoek nemen we mee in het bij te stellen programma organisatieontwikkeling SKV. 78

Formatie In onderstaande tabel is de bezetting ultimo 2024 exclusief bestuur, opgenomen en afgezet tegen de formatie in de primaire begroting 2024. Formatie primaire begro- Bezetting ultimo ting 2024 (fte) 2024 (fte) Reguliere formatie

128,6 1,8 0,4 3,0 133,8

Griffiefunctie Garantiebanen Bovenformatief Totaal exclusief bestuur

115,6 1,8 0,1 1,3 118,8

De bezetting en bijbehorende loonkosten, inclusief bestuur, zijn als volgt over de programma’s verdeeld: Loonkosten primaire begroting 2024

Programma 1. Samenlevend

2.323.194

2. Belevend

3.753.807 132.854 930.246 4.293.360 234.578 11.668.039

3. Ondernemend 4. Dienstverlenend 6. Overhead Investeringen Eindtotaal

Loonkosten ultimo 2024

1.809.480 2.951.329 99.750 864.442 4.053.236 190.698 9.968.935

Als kanttekening merken we op dat we minder uitgaven dan begroot op ons vast personeel. Dat komt bijvoorbeeld door het niet meteen kunnen invullen van vacatureruimte met vast personeel. Omdat bovenstaand overzicht enkel over vast personeel gaat ziet u die inhuurlast niet terug. Resultaten investeringen formatie VJN23 / VJN24 Bij de behandeling van het raadsvoorstel over de voorjaarsnota 2023 is toegezegd dat de resultaten van de investeringen in formatie in beeld worden gebracht in de jaarrekening 2024. Onderstaande tabel geeft het resultaat weer: Nr.

Ontwikkeling

FTE

*€ 1.000

Status

VJN23/22

Juridische capaciteit sociaal domein /Samenleving / Structureel

1

90

Tijdelijk gerealiseerd, structureel volgt

0,6

45

gerealiseerd en afgerond

1

67

3

300

0,5

43

gerealiseerd en afgerond

0,22

10

Tijdelijk gerealiseerd, structureel volgt

0,67

55

gerealiseerd en afgerond

0,67

70

gerealiseerd en afgerond

0,5

40

gerealiseerd en afgerond

VJN23/42 VJN23/44 VJN23/48 VJN23/70 VJN23/72 VJN23/74 VJN23/75 VJN23 /Amendement

Evenementencoördinator (was voorheen tijdelijk.) / Ruimte / Structureel Uitbreiden personele capaciteit Veiligheid en toezicht / Ruimte / Structureel Project- en programmamanagement ruimtelijk domein/ Ruimte / Structureel Inrichting en functioneel beheer zaaksysteem vanaf 2025 (GHO) /Dienstverlening / Structureel Uitvoering financieel beheer K80 / Dienstverlening / Structureel Advisering Communicatie participatietrajecten / Dienstverlening / Structureel Financiële advisering en ondersteuning / Dienstverlening / Structureel Knop 37 tijdelijk erfgoedmedewerker 2024/2025 / Ruimte / Tijdelijk 2024-2025

op schema volgens afspraak Tijdelijk gerealiseerd, structureel volgt

79

VJN23/60 VJN24/44 VJN24/49 VJN24/55 VJN24/55 VJN24/55 VJN24/57 VJN24/59 Begroting 2025

Inzet van extra capaciteit door een toename van aanvragen reisdocumenten / Dienstverlening / Tijdelijk t/m 2028 beleidsmedewerker Natuur & landschap en erfgoed / Ruimte / Structureel medewerker (beleidsadviseur) transitie Landbouw/ Ruimte / Structureel

0,67

48

0,8

80

0,8

88

0,5

51

0,5

51

0,5

51

0,78

73

0,5

48

lopend (vertraagd) Lopend (vertraagd)

Formatie teamleiders/ Ruimte / Structureel

Lopend (vertraagd)

Formatie teamleiders/Dienstverlening/Structureel Formatie teamleiders/Samenleving / Structureel Adviseur dienstverlening digitale en open overheid (WOO) / Dienstverlening / Structureel

gerealiseerd en afgerond

Lopend (vertraagd) Lopend (vertraagd)

Formatie Team P&O uitbreiden / Dienstverlening / Structureel Initiatieven Coördinator / Samenleving / Tijdelijk t/m 2027

gerealiseerd en afgerond

0,5

45

gerealiseerd en afgerond op schema volgens afspraak

Ander systeem van functiebeschrijving- en waardering In 2024 zetten we alle voorbereidende stappen gezet, zowel inhoudelijk als procedureel om per 1 januari 2025 over te stappen op HR21: een ander systeem van functiebeschrijving en - waardering. We sluiten met die overstap aan bij ruim 300 andere organisaties, waaronder gemeenten, samenwerkingsverbanden, omgevingsdiensten en veiligheidsregio's. Vergelijkbare functies zijn binnen HR21 eenduidig ingeschaald, waardoor we scheefgroei binnen de overheidsmarkt voorkomen. We doorliepen in 2024 de implementatie van HR21 zorgvuldig en transparant, in samenwerking met management, medewerkers en OR, hielden sessies over de methodiek, over wat we organiek nodig hebben, met het oog op consistentie binnen teams en afdelingen, en we ruimden tijd in voor additioneel functie-onderhoud. Deze investeringen aan de voorkant zorgden voor een soepele overgang op 1 januari 2025. De overstap naar HR21 heeft gevolgen voor de inschalingen van meerdere functies. Hiervoor werd geld gereserveerd middels de VJN 2023. Vitaliteit In 2024 stelden we als vervolg op onze eerder opgestelde visie op vitaliteit een vitaliteitsbeleidsplan op. Dit is een verplichting vanuit de Cao gemeenten. De verdere uitwerking van vitaliteitsacties komt tot uiting in de vitaliteitskalenders.

Naast de activiteiten die we door het jaar heen organiseren, zoals workshops en lunchwandelingen, organiseerden we in 2024 in GHO-verband de Week van de vitaliteit. Daarnaast boden we alle medewerkers in het najaar van 2024 een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) aan, waar veel medewerkers aan deelnamen. De uitkomst van dit PMO geeft medewerkers persoonlijk inzicht in hun vitaliteit en gezondheid. Daarnaast maakt het inzichtelijk waar organisatiebrede aandachtspunten op het gebied van vitaliteit liggen. Tot slot bieden we per de tweede helft van 2024 structureel vers fruit aan op de werkplek. Contractbewaking pakken we op in de breedte. Niet alleen vanuit de insteek van het tijdig aanbesteden van een volgend contract (bijvoorbeeld als er sprake is van het uitbesteden van onderhoud), maar ook in de vorm van beheer tijdens de contractuitvoeringsfase (krijgen we de kwaliteit waar we voor betalen). In 2024 is een start gemaakt met het inventariseren van de bestaande contracten, zodat we meer weten over de omvang van de taak. De inventarisatie maakte duidelijk dat het om een veelheid van contracten gaat (aanbesteding, inhuur, adviesopdrachten, anterieure overeenkomsten, etc). In 2025 werken we hier verder aan met als beoogde resultaten een volledig uitgewerkt werkproces, een contractenbank en afspraken over contractmanagement.

Op basis van de evaluatie van het traject bij de afdeling Ruimte wordt daarna bekeken wat er nodig is voor contractbeheer en hoe we dit voor de hele organisatie kunnen uitrollen.

80

Informatiemanagement Visie en ontwikkeling Samen met de GHO-gemeenten stelden we een beleidsplan Informatiemanagement (iBeleid) op. Onze visie en koers sluiten aan op de gezamenlijke visie van alle Equalit-gemeenten en de landelijke ontwikkelingen. Dit stelt ons in staat om de digitale transformatie van onze dienstverlening en bedrijfsvoering vorm te geven. Dit doen we via een GHO-uitvoeringsagenda (iAgenda) die thematisch opgezet is. Deze thema’s, zoals Architectuur & Applicaties of Externe dienstverlening en Open Overheid - die we ook in Equalit-verband hanteren -, zorgen voor duidelijke programmalijnen waarop we onze ontwikkeling sturen en uitvoeren. Beschikbare middelen en de belasting op de organisatie dwingen ons om keuzes te maken in prioritering en uitvoering. Bij bestuurlijke afwegingen zoeken we de raad op. Benchmark ICT kosten Vanuit de Equalit-share hebben we deelgenomen aan deze landelijke benchmark. Landelijk gezien zijn in 2022 de ICT-kosten per inwoner gestegen naar € 106,--. Deze stijging is voornamelijk toe te schrijven aan hogere software- en personeelskosten, een trend die al jaren zichtbaar is en zich ook voortzet. Waren de kosten in 2019 nog € 86,--, zijn deze in 2024 gestegen tot € 109,--.

Kleine gemeenten zoals Hilvarenbeek hebben relatief hogere softwarekosten (tot 20%) dan grotere gemeenten omdat de basis- en onderhoudskosten die een leverancier berekent hetzelfde zijn voor alle gemeenten. Een deel van de dienstverlening door Equalit maakt ook onderdeel uit van de softwarekosten en draagt bij aan de stijging. Onze personeelskosten zijn algemeen gezien gelijk aan het landelijk benchmarkgemiddelde. i-Kennis en i-Vaardigheden Binnen Samen Krachtig Vooruit is het projectmatig ontwikkelen van i-kennis en i-vaardigheden nog niet opgenomen. De ontwikkelingen (bijvoorbeeld AI en datagedreven werken) en het gebruik door medewerkers tonen echter aan dat dit een onderwerp is dat aandacht vereist. We hebben wel algemene uitgangspunten opgesteld voor het juiste en veilige gebruik van AI, en deze worden al in de praktijk toegepast. Medewerkers ontdekken de mogelijkheden, voor een veilig en efficiënt gebruik is het ook noodzakelijk dat de bijbehorende vaardigheden en kennis verder toenemen. Daarnaast zijn in 2024, in voorbereiding op de lopende ontwikkeling van een Cloud werkplek, ook diverse cursussen en ontwikkelmogelijkheden aan de organisatie aangeboden. Hierbij lag de focus op het gebruik van Microsoft365 toepassingen, waarbij ook de relatie met zaakgericht werken werd gelegd. Verder heeft het Data Team GHO in 2024 steeds meer zichtbaarheid gekregen in de organisatie.

Daardoor groeit het bewustzijn en kennis van de mogelijkheden van (kwalitatief) goede data in procesverbetering en besluitvorming. Een structurele aanpak om bij medewerkers nog meer in te zetten op kennis en vaardigheden is ingebracht in het organisatieontwikkeling programma Samen Krachtig Vooruit. Informatiebeveiliging en privacy Het normenkader van informatieveiligheid en privacy wordt getoetst op rechtmatigheid maar ook op de uitvoering van de financiële beheerhandelingen. Deze moeten voldoen aan wet- en regelgeving, waaronder de eisen voor informatieveiligheid en privacy. Verantwoording hierover is afgelegd via ENSIA welke integraal is aangeboden aan het college van B&W en via een RIB aan de gemeenteraad. Wij volstaan hier met een verwijzing daarnaar. Daarnaast werken we volgens het jaarlijks beleidsplan blijvend aan een goed beheer en uitvoering van informatieveiligheid en privacy en ontwikkelingen op veiligheid, o.a. ook ter voorbereiding op de Cybersecuritywet (vanaf 2025 nieuwe wetgeving op basis van de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO)). Tenslotte hebben we in 2024 een audit op de processen van bedrijfsvoering uitgevoerd en zijn we gestart met een AVG-nulmeting. Ontwikkelen en inrichten data gestuurd werken In 2024 werkte het datateam in GHO-verband zelfstandig en op flexibele wijze gewerkt aan de implementatie van verschillende informatieproducten.

Zo zijn voor het fysieke en sociale domein diverse nieuwe 81

informatieproducten (dashboards genoemd) ontwikkeld en in gebruik genomen. De kwaliteit en professionaliteit op het gebied van data gedreven werken is verder ontwikkeld, belangrijke voorbeelden hiervan zijn de datacatalogus en datakwaliteitsmonitor. De datacatalogus geeft inzicht in de bronnen en het gebruik daarvan in onze informatieproducten. De datakwaliteitsmonitor ondersteunt het datateam en de organisaties bij het krijgen van inzicht in de kwaliteit van de data op basis van vooraf bepaalde spelregels. Grote dataprojecten worden in GHO-verband geprioriteerd in afstemming met de verschillende MT's. Daarna zoeken we in uitvoering ook de GHO-samenwerking. Nieuwe Archiefwet per 1-1-2024 De nieuwe Archiefwet, hoewel nog steeds onderhevig aan uitstel, zal waarschijnlijk per 1 januari 2026 ingaan. De belangrijkste wijziging is de verkorting van de overbrengingstermijn van te bewaren archief naar een centrale archiefbewaarplaats of E-depot, van 20 jaar naar 10 jaar. Dit betekent dat werkzaamheden -eenmalig- in een kortere tijd uitgevoerd moeten worden. In overleg met de gemeentearchivaris en het Regionaal Archief maakten wij een planning welke archiefbestanden de komende drie jaar als eerste bewerkt en overgedragen kunnen worden. Een aandachtspunt hierin is dat de betrokken partijen voldoende capaciteit organiseren om de verkorte overbrenging te realiseren.

Wij blijven in gesprek om inzicht te krijgen in de benodigde inzet en kosten en hoe we dat kunnen aanpakken. De openbaarheid van over te dragen stukken vereist extra aandacht omdat de huidige en nieuwe Archiefwet niet eenduidig zijn in het kader van de AVG. Werkplek van de Toekomst en Visie en beleid gebruik cloud/SAAS In 2024 troffen wij de voorbereidingen voor de toepassing van Cloudontwikkeling en de implementatie van de Werkplek van de Toekomst. In Equalit-verband startten we een Programmatische aanpak hiervoor. Het opstellen van een visie en uitgangspunten maakt daar onderdeel van uit. Als gevolg hiervan zal in 2025 onze digitale werkomgeving (Citrix) worden vervangen door een veilig, gebruiksvriendelijk en toekomstbestendig alternatief met Microsoft365. Bij deze overgang naar een bredere inzet van Microsoft Teams horen tevens een overstap naar bellen met Teams Phone, uitfasering van de netwerkschijven, adoptie van OneDrive en SharePoint. Daarnaast vereist dit ook een herbeoordeling van de applicaties die naar de Cloud-variant kunnen worden overgebracht, wat mogelijk aanvullende kosten met zich mee zal brengen. Een tendens die zich een Cloudontwikkeling zich voordoet en waar we soms beperkte grip op ervaren. Ook hier zorgen we voor opleidingen, de benodigde i-vaardigheden etc. zodat medewerkers de ontwikkeling zich eigen kunnen maken voor hun dagelijks werk.

Procesverbetering informatievoorziening Voor 2024 stonden geen grote applicatie vervangingen of implementaties op de planning. In plaats focusten we op het verbeteren van bestaande processen in en tussen applicaties. Zo zijn diverse koppelingen aangelegd of verbeterd om het werkproces efficiënter te laten verlopen. Dat geldt zowel tussen zaaksysteem en vakapplicaties als de data-uitwisseling tussen vakapplicaties en externe bronnen zoals de landelijke voorzieningen. Dit zorgt voor betere kwaliteit en consistentie van date en archivering. Daarnaast zijn voor de Omgevingswet en de Participatiewet werkprocessen geoptimaliseerd. Voor de collegeopgave bestuurlijke informatieprocessen is op het proces voor Toezeggingen via de Lean-methodiek een verbeterproces opgesteld. Als resultaat zijn zowel de procesflow als de werkafspraken opnieuw gedefinieerd voor alle actoren in het proces, inclusief college en raad. Het nieuwe proces wordt in Q1 van 2025 geïmplementeerd en biedt ook kansen voor zowel het proces van Moties en Raadsvragen als het actief integreren van de leidende principes uit het cultuurontwikkeltraject. Naast deze procesverbetering is ook het efficiëntere digitaal ondertekenen geïmplementeerd voor organisatie en college.

82

Paragraaf 6

2.5 Wet Open Overheid

Per 1 mei 2022 trad de Wet Open Overheid gedeeltelijk in werking. De wet Open Overheid (Woo) richt zich op een transparante overheid en vraagt een verandering in hoe we omgaan met informatie. Eén van de verplichtingen is om in de jaarrekening verslag te doen van de uitvoering van de Woo. Deze paragraaf is de invulling van die verplichting.

Woo verantwoording

Onder de Woo moeten bepaalde informatiecategorieën verplicht en actief openbaar gemaakt worden. Ook informatieverzoeken (passieve openbaarmaking) aan de overheid (voorheen WOB-verzoek) vallen onder deze wet. Om aan deze eisen te voldoen moet onze gemeentelijke informatiehuishouding op orde zijn en de juiste it-voorzieningen aanwezig zijn. Daarnaast moet bekend zijn wat de wet voor medewerker en bestuurder betekent. Door de Woo wordt het nog belangrijker dat onze informatie langdurig toegankelijk, vindbaar, juist, volledig en betrouwbaar is. Het grijpt in op het dagelijks handelen van een groot deel van onze organisatie en heeft daarmee de komende jaren een flinke impact op onze bedrijfsvoering. In 2027 moet de WOO volledig geïmplementeerd zijn, met nog 3 jaar extra voor het op orde krijgen van het informatiebeheer. We hanteren het ambitieniveau waarbij we de landelijke fasering van verplichtstelling van de informatiecategorieën volgen. Per 1 november 2024 geldt de verplichting om de eerste vijf categorieën actief openbaar te maken. Er is tijdig aan deze verplichting voldaan. Gedeeltelijk maken we informatie al openbaar via ons raadsinformatiesysteem Notubiz. Voor een ander deel van de informatiecategorieën is een ander publicatieplatform dan Notubiz nodig.

De inzet van dit publicatieplatform is randvoorwaardelijk om de volgende informatiecategorieën te publiceren en aan ons ambitieniveau te laten voldoen. In Equalit-verband hebben we in 2024 deze inkoop voorbereid, zodat we het publicatieplatform in de loop van 2025 kunnen inzetten. Daarnaast werkten we in het projectteam aan de inventarisatie van de informatiecategorieën en processen. Dit stemmen we in GHO-verband af om samen te werken waar mogelijk. Er is een Woo contactpersoon aangesteld, het proces ‘Woo verzoeken’ is gemaakt en geïmplementeerd zodat Woo verzoeken binnen de gestelde kaders en termijn worden afgehandeld. In 2024 handelden we 41 Woo verzoeken af. Het beschikbare Woo budget wordt benut voor afhandelingscapaciteit en het projectleiderschap (voor de inrichting van Woo publicatie processen) en de inkoop van het publicatieplatform.

83

Paragraaf 7

2.6 Verbonden partijen

Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarmee we een bestuurlijke en/of een financiële band hebben. Dit zijn onder andere gemeenschappelijke regelingen en vennootschappen (waarvan de aandelen geheel of gedeeltelijk in het bezit zijn van de gemeente), verenigingen of stichtingen die een publiek belang behartigen. Met de bestuurlijke band bedoelen we dat we één of meer zetels hebben binnen de betreffende partij of dat we stemrecht hebben. Van een financiële band is sprake zodra we middelen ter beschikking stellen aan deze partij. Verbonden partijen zijn te verdelen in de volgende categorieën: (1) gemeenschappelijke regelingen, (2) coöperaties/vennootschappen, (3) stichtingen/verenigingen en (4) overige verbonden partijen. In deze paragraaf lichten we de verbonden partijen uit waarmee we een bestuurlijke en financiële band hebben. In onderstaande tabellen hebben we de werkelijke financiële gegevens van 2023 verwerkt aangezien de cijfers voor 2024 nog niet bekend waren ten tijde van het opmaken van dit boekwerk. De bijdragen aan de verbonden partijen zijn wel de cijfers over 2024. Financiële risico’s bij de verbonden partijen Voor een aantal gemeenschappelijke regelingen draagt de gemeente financiële risico’s.

Met de GGD, de Diamantgroep, de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst is afgesproken dat de deelnemende partijen de financiële risico’s opvangen wanneer de organisatie zelf niet over voldoende weerstandscapaciteit beschikt. Specifieke risico’s staan uitgewerkt in de risicokaart. Voor de samenwerking met de Regionale ambulance voorziening, Regio Hart van Brabant en de verbonden vennootschappen draagt de gemeente geen financiële risico’s. Gemeente Hilvarenbeek is onderdeel van een aantal gemeenschappelijke regelingen. Hiervoor draagt de gemeente financiële risico’s. De specifieke risico’s staan benoemd per verbonden partij en in de tabel.

84

Verbonden partijen *€ 1.000

Taakveld

Bestuur

Resultaat 2023

Eigen Vermogen 1-1-23

31-12-23

Gemeenschappelijke regeling 1 GGD Hart voor Brabant

7.1

Bijdrage per inwoner

-394

7.376

4.024

20.068

17.769

1

Diamantgroep

1.443

Rijksuitkering Sociale werkvoorziening

284

9.154

8.382

15.292

15.942

2

Veiligheidsregio Midden- en West Brabant Omgevingsdienst Midden-West Brabant Regionale ambulance voorziening Regio Hart van Brabant / Midpoint Brabant

Lid AB

1.027

Inwoneraantal

801

16.476

6.724

51.465

57.375

7.4

Lid AB

763

1.643

3.614

4.756

4.060

8.961

1.1

Lid AB

n.v.t.

Ingebracht werk en inwonersaantal Geen bijdrage

900

14.293

15.119

29.564

27.435

0.1 3.1

Lid AB

HvB 71 Midpoint 73

Bijdrage per inwoner (excl. jeugdhulp)

-3.568

1.766

-3.030

24.377

13.807

Vennootschap 5 Brabant Water NV

0.5

n.v.t.

13.166 aandelen

9.213

690

699

576

618

5

0.5

Aandeelhouder Aandeelhouder Aandeelhouder

51

23.510 aandelen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Betreft aankoop aandelen in 2023

Uiteindelijk € 427.000 aan aandelen (betreft 2,5% van totaal). Hiervan is in 2023 €134.000 gestort.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

2 2 4

5

NV Bank Nederlandse Gemeenten Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V.

Bijdrage 2024

Grondslag

Lid AB

679

6.4

Lid AB

1.1

n.v.t.

Vreemd Vermogen 1-1-23 31-12-23

GGD Hart voor Brabant (Tilburg) Deze gemeenschappelijke regeling van 19 Brabantse gemeenten heeft als doel een bijdrage te leveren aan de openbare gezondheidszorg zoals voorgeschreven door de Wet collectieve preventie volksgezondheid. De Bestuurscommissie Jeugd is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant en bestaat uit de wethouders Jeugd van de 11 deelnemende gemeenten. Er wordt samengewerkt op het gebied van beleid, inkoop, administratie, monitoring en innovatie. Het risico voor de financiële positie van de GGD voor de gemeente is afgedekt in de Algemene reserve van de GGD. Deze reserve is door het AB genormeerd op minimaal € 1,5 mln. en maximaal € 5,2 mln. In 2024 is deze reserve € 2,2 mln. en groot genoeg voor het afdekken van risico’s. Diamantgroep (Tilburg) Samen met de gemeenten Tilburg, Alphen-Chaam, Hilvarenbeek, Gilze en Rijen en Dongen vormt Goirle de Diamantgroep. In opdracht van het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) voeren zij de Sociale Werkvoorziening (SW) uit. De Diamant-groep draagt bij aan de doelstelling om de werkloosheid te doen afnemen doordat zij optreedt als begeleidingspartij voor onze re-integratieactiviteiten. Doordat Diamant-groep als uitvoerder voor de

85

WSW opereert, draagt deze verbonden partij ook bij aan de doelstelling om iedere inwoner participatiekansen te bieden. Als GR waarin diverse regiogemeenten deelnemen, wordt ook bijgedragen aan de doelstelling om de regionale samenwerking te versterken. De Diamant-groep functioneert tevens als aannemer inzake het beheer van de openbare ruimte en het groenonderhoud De opdrachten die Diamant-groep in dit verband uitvoert, zijn altijd gekoppeld aan de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het risico voor de financiële positie van de Diamantgroep voor de gemeente is afgedekt in de Algemene reserve van de Diamantgroep. In 2024 is deze reserve € 2,6 mln. en groot genoeg voor het afdekken van risico’s. Veiligheidsregio Midden- en West Brabant (VRMWB) (Tilburg) Verplichte regeling geeft uitvoering aan de wet veiligheidsregio’s. De VRMWB is een samenwerkingsverband tussen 24 gemeenten en hulpdiensten. Om de veiligheid in de regio Midden- en West- Brabant te vergroten en beter voorbereid te zijn op rampen en crises, bundelen de gemeenten, GHOR (Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen), brandweer en politie hun krachten. De verschillende diensten en besturen werken binnen de VRMWB intensief samen op het gebied van crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en handhaving van openbare orde en veiligheid.

De Veiligheidsregio heeft geen algemene reserve die ingezet kan worden voor het opvangen van risico’s. Wel kan de vrij besteedbare reserve Crisis en Calamiteiten van € 1,6 mln. hiervoor gebruikt worden. Volgens de VRMWB -begroting 2024 is een weerstandscapaciteit benodigd van € 6 mln. Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) (Tilburg) Verplichte samenwerking geeft uitvoering aan vergunningsverlening, toezicht- en handhavingstaken op milieugebied. Het is een gemeenschappelijke regeling waarin 25 gemeenten uit Midden- en West Brabant en de provincie deelnemen. De OMWB voert vergunningverlenings-, toezicht- en handhavingstaken uit en handelt klachten af op het gebied van milieu (adviseren milieu in het kader van omgevingsvergunning, toezicht en handhaving bij bedrijven en bodemsanering). Het risico voor de financiële positie van de OMWB voor de gemeente is afgedekt in de Algemene reserve. In 2024 is deze reserve € 2,1 mln. en groot genoeg voor het afdekken van risico’s. RAV Brabant Midden-West-Noord (Tilburg) Kwalitatief hoogwaardige ambulancezorg regelen binnen budgettair kader. De Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV Brabant Midden-West-Noord) is een gemeenschappelijke regeling van 40 Brabantse gemeenten met als doel het verlenen van ambulancezorg. De RAV heeft een reserve van 15 mln.

Deze is ruim voldoende om te voorkomen dat een inwonersbijdrage wordt gevraagd. Regio Hart van Brabant (RHvB) (Tilburg) Versterking van de regio op de gebieden economie en arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid, zorg, welzijn, onderwijs, ruimtelijke ordening en wonen. Daarnaast is de Regio HvB strategische gesprekspartner voor o.a. de provincie, de nationale overheid en Europa.

86

Het risico voor de financiële positie t.a.v. de uitvoeringsprogramma’s van de RHvB zit vooral bij Jeugd. De Regio heeft hiervoor geen reserve en de vooren nadelen worden verrekend met de gemeenten. Naast de algemene dekkingsmiddelen (inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten) ontvangt de GR Regio Hart van Brabant bijdragen in diverse projecten vanuit o.a. het Rijk, de provincie, waterschappen en overige derden, en kan er voor dekking van activiteiten sprake zijn van onttrekking aan reserve. jaarrekening 2024 Jeugdhulp is op dit moment nog niet beschikbaar. Een eventuele overschrijding van kosten kan worden doorberekend aan de betrokken gemeenten. Indien er sprake is van een overschrijding heeft elke gemeente 1/11e stem bij de besluitvorming over de afwikkeling. Stichting Midpoint Brabant heeft tot doel het bevorderen en stimuleren van de regionale economische ontwikkeling in de regio Midden-Brabant en is een samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven. De stichting draagt direct bij aan de doelstellingen op het gebied van werkgelegenheid, bedrijventerreinen, het versterken van de regionale samenwerking en Social Innovation. Verder draagt de stichting bij aan de gestelde doelen inzake aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en afname werkloosheid. NV Brabant Water (Breda) Borgt een optimale drinkwatervoorziening in Noord-Brabant. Geen specifieke risico’s.

NV Bank Nederlandse gemeenten (Den Haag) De BNG is de bank van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. Het doel daarbij is om duurzaam bij te dragen aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de inwoner. In 2023 hebben we dividend ontvangen over 2022: € 59.000. Geen specifieke risico’s. Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V. Op 12 juli 2023 heeft uw raad ingestemd met deelname aan de besloten vennootschap Publiek Ontwikkelbedrijf REKS BV. Er is een krediet ter grootte van € 430.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de aankoop van aandelen in de besloten vennootschap. In 2023 is € 134.000 als eerste tranche gestort. Het Publiek Ontwikkelbedrijf kent de volgende doelen: • Het RPO en het Regionaal Klimaatfonds geven invulling aan de doelstellingen uit het nationale Klimaatakkoord zoals uitgewerkt in de REKS Regio Hart van Brabant. Het is een goede manier om de REKS-ambities waar te maken. • Met het RPO is het mogelijk om de REKS-ambitie van een substantieel percentage lokaal eigendom en behoud van revenuen voor de regio waar te maken. • Met het RPO kunnen we sturen op een betrouwbaar, inclusief en betaalbaar energiesysteem. • Het RPO biedt meer economische kansen voor de regio Hart van Brabant.

• Het RPO maakt de bundeling van kennis en kunde mogelijk en vergroot daarmee de effectiviteit in de realisatie van de energiehubs.

87

Om de risico’s in te schatten is voorafgaand aan de deelname aan het Publieke Ontwikkelbedrijf REKS B.V. een risico-analyse opgesteld en is bekeken op welke wijze de risico’s gemitigeerd kunnen worden zodat de risico’s geminimaliseerd kunnen worden.

88

Paragraaf 8

2.7 Grondbeleid

Op 26 september 2024 stelde de gemeenteraad de nota Grondbeleid vast. Hoofdlijn hierin is dat de gemeente Hilvarenbeek kiest voor dynamisch grondbeleid met een heldere rolverdeling tussen raad en college. Onderdeel daarvan is de opdracht aan het college om een Nota Grondprijsbeleid ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. Op grond van die nota kan het college dan jaarlijks de grondprijzen vaststellen. Verder is in de Nota Grondbeleid vastgelegd hoe we grondbeleid(instrumenten) inzetten om onze doelen te bereiken. Het BBV (Besluit Begroting Verantwoording) schrijft voor dat we een aantal onderdelen van ons Grondbeleid opnemen in onze begroting en in ons jaarverslag. Het gaat om de volgende onderdelen: - visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van doelstellingen van de begrotingsprogramma’s - uitgangspunten voor uitvoering van het grondbeleid van de gemeente - beleidsuitgangspunten voor reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (financiële positie) - actuele prognose van de resultaten van de totale grondexploitatie en onderbouwing van de geraamde winstneming We gaan hier in onderstaande paragraaf verder op in.

Visie op het grondbeleid Het Programma Grondbeleid: 1. is faciliterend voor onze volkshuisvestingsopgave 2. versterkt de ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente 3. biedt mogelijkheden voor medefinanciering van overige gemeentelijke activiteiten. Een solide financieel beleid is hiervan onderdeel. Dat waarborgen we door minimaal eens per jaar de grondexploitaties te actualiseren en door de winstverwachtingen van het grondbedrijf aan de algemene dienst te ontkoppelen. Deze ‘ontkoppeling’ is ook uitgangspunt in de begroting.

Uitgangspunten grondbeleid Nota Grondbeleid Op 26 september 2024 stelde de raad de Nota Grondbeleid vast. De bedoeling is dit beleidsdocument éénmaal per vijf jaar te herzien. Het grondbeleid is mede gebaseerd op het ‘Samenlevingsakkoord 2022-2026’.

De hoofdlijnen van ons grondbeleid zijn: - Grondbeleid is een middel om gemeentelijke ambities waar te kunnen maken 89

-

Er is een heldere rolverdeling tussen raad (kaderstelling) en college (uitvoering) We voeren een dynamisch grondbeleid Per ruimtelijk initiatief hanteert het college een routekaart om de houding en rol van de gemeente en de inzet van grondbeleidsinstrumenten voor dat initiatief te bepalen In een separate nota Grondprijsbeleid worden de kaders bepaald waaronder het college jaarlijks tot vaststelling van grondprijzen over gaat. Het college heeft mandaat om strategische gronden te verwerven tot maximaal twee miljoen euro per transactie en tot een balanswaarde van maximaal vier miljoen euro. Verslaglegging over de grondexploitaties vindt plaats via de reguliere Planning en Control cyclus. Toewijzing van gronden voor woningbouw gebeurt op basis van de vigerende Toewijzingsverordening Om risico’s af te dekken, houden we een algemene reserve grondexploitatie aan. We passen tussentijdse winstneming toe conform de Poc-methode (percentage of completion)

Financiële positie We beschikken over een actuele inventarisatie en beoordeling van de grondexploitatierisico’s. De grondexploitatie heeft een eigen ‘algemene reserve’. Deze reserve dient als weerstandsvermogen om eventuele risico’s op te vangen. In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ leest u hier meer over.

Prognose grondexploitaties Winstverwachting Op grond van de nota Grondbeleid leggen we in de jaarrekening verantwoording af over het verloop van onze grondexploitaties. De exploitatieopzetten zijn in het eerste kwartaal van 2025 voor het laatst herzien als onderdeel van het proces van de jaarrekening. Op basis daarvan ramen we de winstnemingen en verliezen zoals opgenomen in onderstaand overzicht. We benadrukken dat het in dit overzicht gaat om geraamde winstnemingen. Bij de jaarrekening beoordelen we of we daadwerkelijk winstnemen op basis van de Poc-methode.

Totaal verwacht resultaat Plan

Winstrealisatie tm 2023

2024

2025

Raming ongerealiseerde winsten 2026 2027 2028

2029

Loosche Akkers

4.971.479

167.471

35.830

5.174.780

Vroonacker

1.645.455

344.421

96.059

2.085.935

De Welder

-383.401

5.897

-377.504

De Leeuwerik 3

27.811

-8.139

73

417

Gelderakkers 1

1.233.526

146.959

244.412

27.399

Gelderakkers 2

66.499

68.197

180.932

58.895

Gulden Akker J.F. Kennedylaan

22.892 1.652.296

29.254

403.778

-

-

-

96.449

96.449

139.762

47.152

552.420

92.545

831.880

4.883

72.656

38.845

296.529

55.267

13.582

481.763

7.701.132

776.841

1.182.382

314.550

328.514

55.267

13.582

10.372.268

Hart v. Haghorst Totaal

2.731

90

Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 is grondexploitatie - als ondernemersactiviteit - belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In het hoofdstuk ‘overhead en vpb’ gaan we hier verder op in.

Potentiële nieuwe BIE-complexen Vrijgekomen schoollocatie Esbeek De gemeente is eigenaar van de voormalige schoollocatie aan de Heuvelaar 10 in Esbeek. Deze locatie komt in aanmerking voor herontwikkeling. Het ligt voor de hand dat deze locatie als nieuw BIE (bouwgrond in exploitatie) complex aan de grondexploitatie wordt toegevoegd. Tot deze tijd staat dit complex als materieel vast activum gewaardeerd op de balans. Op grond van paragraaf 4.2 BBV dient de waarde te worden bepaald van dit activum om te kunnen vaststellen of er een afwaardering dient plaats te vinden. Vanwege de geringe boekwaarde achten we het niet waarschijnlijk dat hier een afwaardering voor nodig is. Om die reden hebben wij hiervoor tot op heden geen taxatie laten uitvoeren. Overige ontwikkellocaties De gemeente werkt aan plannen voor de ontwikkeling van gebieden t.b.v. wonen danwel bedrijventerrein. Concreet gaat het om Leeuwerik 4 te Esbeek, Vroonacker 4 te Diessen en bedrijventerrein Slibbroek Noord te Hilvarenbeek. Het is voorstelbaar dat deze locaties in 2025 als nieuw BIE (bouwgrond in exploitatie) complex aan de grondexploitatie worden toegevoegd.

Calculatieverschillen onderhanden werken/gronden met kostprijsberekening. 2024 2025 Loosche Akkers, Hilvarenbeek 5.151.039 5.174.727 Vroonacker 3, Diessen 2.031.709 2.085.935 De Welder, Haghorst -383.401 -377.505 De Leeuwerik 3, Esbeek 32.240 22.892 Gelderakkers 1, Hilvarenbeek 1.582.489 1.652.297 Gelderakkers 2, Hilvarenbeek 426.080 224.673 Gulden akker, Hilvarenbeek 98.814 96.449 J.F. Kennedylaan, Hilvarenbeek 557.236 831.879 Hart van Haghorst, Haghorst 481.763 503.151 Totaal

10.564.752

11.149.527

Verschil

B/N

23.688 54.226 5.897 -9.348 69.808 201.407 -2.366 274.644 -21.388

B B B N B B N B N

596.568

B

Zowel in het hier voorgaande overzicht als in onderstaande verschillenanalyse per plan geldt: B = Batig en N = Nadelig.

Loosche Akkers (Hilvarenbeek) Afname kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Afname rentekosten Afname grondverkopen Totaal

-25.588 B 2.059 N -680 B 520 N -23.688 B

91

Vroonacker 3 (Diessen) Afname kosten bouw en woonrijpmaken Afname voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Toename overige ontvangsten Toename grondverkopen Totaal

-52.708 B -1.058 B 7.743 N -7.798 B -405 B -54.226 B

De Welder (Haghorst) Afname kosten grondverwerving Afname kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Afname rentekosten Toename Grondverkopen Totaal

-3.800 B -118.522 B 129.546 N -4.321 B -8.800 B -5.897 B

De Leeuwerik 3 (Esbeek) Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Totaal

7.682 N 1.666 N 9.348 N

Gelderakkers 1 (Hilvarenbeek) Afname kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Totaal

-89.534 B 11.519 N 8.207 N -69.808 B

Gelderakkers 2 (Hilvarenbeek) Afname kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Toename overige inkomsten Toename grondverkopen Totaal

-16.222 B 97.626 N 11.953 N -1.068 B -293.696 B -201.407 B

92

Gulden akker (Hilvarenbeek) Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Totaal

503 N 1.863 N 2.366 N

J.F. Kennedylaan (Hilvarenbeek) Toename kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Toename rentekosten Toename grondverkopen Totaal

10.649 N 106.869 N 8.668 N -400.829 B -274.644 B

Hart van Haghorst (Haghorst) Afname kosten inbreng IMVA Toename lasten School/gymlokaal Toename kosten grondverwerving Toename kosten bouw en woonrijpmaken Toename voorbereiding/toezicht en alg kosten Afname rentekosten Toename grondverkopen Totaal

-3.538 B 109.743 N 263 N 11.320 N 28.243 N -651 N -123.992 B 21.388 N

93

Jaarrekening 2024 3.

Overzicht van baten en lasten en de balans met toelichting

94

3.1 Het jaarresultaat (overzicht van baten en lasten met toelichting)

In dit hoofdstuk gaan we verder in op het overzicht van baten en lasten met daarbij een toelichting. We geven eerst een analyse op hoofdlijnen van het gerealiseerde jaarresultaat. Tevens brengen we de voorgestelde budgetoverhevelingen aan de orde. Voor een meer gedetailleerd inzicht gaan we hierna in op het gerealiseerde jaarresultaat per programma en lichten we de significante afwijkingen met de begroting per programma toe. In het overzicht van incidentele baten en lasten geven we aan welk deel van het jaarresultaat incidenteel en structureel van aard is.

3.1.1 Overzicht van baten en lasten

Elk programma is onderverdeeld in lasten en baten. Het overzicht toont het abstractieniveau waarop uw raad de begrotingsbudgetten autoriseert. Binnen deze budgetten zijn wij geautoriseerd de begroting uit te voeren. De toelichtingen op de financiële afwijkingen tussen de gewijzigde begroting 2024 en de realisatie in 2024 - van alle programma’s afzonderlijk – zijn verder in dit hoofdstuk weergegeven. Voor een verdeling van de baten en lasten naar taakveld per thema verwijzen wij u naar de programmaverantwoording. Per thema geven wij inzicht in de kosten op taakveld-niveau. Verdeling taakvelden naar programma’s Voor een totaaloverzicht van de verdeling van baten en lasten naar taakveld per programma verwijzen wij u naar de bijlagen. EMU-saldo Voor de BBV is het noodzakelijk dat de jaarrekening inzicht geeft in de geprognosticeerde balans en het EMU-saldo. Wij verwijzen u hiervoor naar pagina 109-110 van de Begroting 2024.

95

96

3.1.2 Jaarresultaat op hoofdlijnen Recapitulatie programma’s In onderstaande tabel zijn de totalen van de verschillende programma’s weergegeven. Rekening 2023

Prim begr 2024

Wijz op Begr 2024

Begr na Wijz 2024

Werkelijk 2024

Saldo

1. Samenlevend Hilvarenbeek 2. Belevend Hilvarenbeek 3. Ondernemend Hilvarenbeek

-14.551 -5.987 -228

-16.075 -7.236 -268

-1.720 -479 -94

-17.795 -7.715 -362

-16.987 -7.387 -334

808 328 28

4. Dienstverlenend Hilvarenbeek

-1.614

-1.890

-129

-2.019

-2.447

-428

5.Algemene dekkingsmiddelen

31.854

32.810

2.936

35.746

35.582

-164

6.Overhead

-7.178

-7.341

-514

-7.855

-8.004

-149

0

0

0

0

0

0

2.296

0

0

0

423

423

7.Vennootschapsbelasting Totaal programma’s

Tabel - Totaaloverzicht programma's (bedragen x € 1.000,-)

Financieel verwacht resultaat bij de begroting Het vertrekpunt van boekjaar 2024 is de begroting met een verwacht positief resultaat van € 892.000. We hebben in de VJN+ en in de najaarsnota diverse wijzigingen binnen het (bestaand) beleid aan uw raad voorgelegd die per saldo hebben geleid tot aanpassingen van het verwachtte begrotingsresultaat in de loop van het boekjaar. Hieronder ziet u een overzicht. Bij de najaarsnota verwachtten we een negatief resultaat van € 919.000. De tussentijdse resultaten verrekenen we altijd met onze algemene reserve waardoor de bijgestelde begroting 2024 op ‘nul’ sloot. Primaire begroting 2024 Mutatie najaarsnota 2023 Verwacht resultaat ná najaarsnota 2023 Mutatie voorjaarsnota Verwacht resultaat ná voorjaarsnota Mutatie najaarsnota Verwacht resultaat ná najaarsnota Onttrekking aan algemene reserve Bijgesteld Begrotingssaldo 2024

892.000 -216.000 676.000 -1.287.000 -611.000 -308.000 -919.000 919.000 0

Financieel resultaatrekening De jaarrekening 2024 sluit met een voordelig saldo van € 423.000. We voorzagen bij de najaarsnota een negatief resultaat van € 919.000. Bij de besluitvorming over de najaarsnota heeft uw raad dit resultaat geautoriseerd en hebben wij dit verwerkt in onze begroting. Na de najaarsnota hebben zich nog een aantal afwijkingen voorgedaan. Welke afwijkingen dit in hoofdlijnen zijn leest u hieronder. Vergelijking financieel resultaat begroting met jaarrekening Als we kijken naar het verschil tussen de gewijzigde begroting en de rekening geeft dit het volgende beeld. Het saldo van baten en lasten wordt ook wel het exploitatieresultaat genoemd.

97

Bedragen x € 1.000 Rekening 2024 Lasten 56.508 Baten 55.988 Saldo van baten en lasten -520 Mutaties reserves 943 Gerealiseerd resultaat 423 ( N = nadeel en V = Voordeel )

N V N V V

Gewijzigde Begroting 2024 60.255 60.431 176 176 0

N V N V V

Verschil -3.747 4.443 -696 1.119 423

V N N N V

Analyse op hoofdlijnen Hieronder ziet u de belangrijkste afwijkingen van het gerealiseerde resultaat van € 423.000 tussen de gewijzigde begroting en de rekening 2024. Dit resultaat heeft grotendeels te maken met incidentele voordelen die we hieronder benoemen. We beperken ons tot de grootste netto afwijkingen. Verderop in dit hoofdstuk leest u meer in detail over de afwijkingen per programma.

Het structurele (S) of incidentele (I) karakter van de voordelen (V) of nadelen (N) hebben we per afwijking aangeduid. Korte omschrijving Bedragen x € 1.000,01. Budgetoverhevelingen 02. Jeugdzorg 03. Lagere afschrijvingen 04. Elektra openbare verlichting 05. Onderhoud groen, bomen, bermen en sloten 06. Hogere baten uit bouwleges 07. Bijdrage Omgevingsdienst 08. Algemene uitkering 09. Voorziening pensioenen wethouders 10. Overige afwijkingen Totaal

Bedrag 749 -246 120 35 -200 65 60 100 -416 156 423

Voordeel /Nadeel V N V V N V V V N V

(I) (I) (I) (I) (I) (I) (I) (I) (I)

Toelichting op genoemde afwijkingen: 01. Budgetoverhevelingen van 2024 naar 2025 Budgetoverhevelingen zijn niet bestede middelen die via de balans (bestemmingsreserve) overgeheveld worden naar het volgende boekjaar. Het gaat om budgetten die in 2024 niet volledig zijn benut, maar waarbij de beschikbare middelen nog wel benodigd zijn om de resterende werkzaamheden in volgende jaren uit te voeren. In de volgende paragraaf worden de budgetoverhevelingen gespecificeerd en toegelicht. In het raadsvoorstel van deze jaarstukken stellen we bij de resultaatbestemming voor het nettobedrag van € 749.000 via de reserve budgetoverheveling over te hevelen naar 2024. 02. Jeugdzorg De uitgaven aan jeugdzorg 2024 baseren we op de laatste prognose van de regio Hart van Brabant (december 2024). Dit betekent een nadeel ten opzichte van onze begroting van € 246.000. Hiervan heeft € 108.000 betrekking op hogere kosten in 2024. Daarnaast is er een afrekening uit 2023 van € 99.000. De definitieve jaarrekening 2024 van de Regio HvB wordt in juli 2025 verwacht, dan wordt het definitieve jeugdhulpbudget 2024 pas vastgesteld.

98

03. Lagere afschrijvingen Een aantal voorziene investeringen hebben nog niet (geheel) plaatsgevonden. Bijvoorbeeld de kredieten landbouwverkeer, Hoge Zij, Rijtseweg en grasbetontegels. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld de luchtbehandelingskasten voor Hercules en de aanschaf van containers voor afvalinzameling. Daardoor is er nog geen sprake van kapitaallasten, terwijl die wel waren begroot. 04. Elektra openbare verlichting Door de hoge energieprijzen was het budget voor energieverbruik openbare verlichting voor 2023 tussentijds naar boven bijgesteld. Ten opzichte van de bijgestelde raming blijken de kosten nu mee te vallen. 05. Onderhoud groen, bomen, bermen en sloten Op het taakveld openbaar groen en spelen is in 2024 aanzienlijk meer werk verricht dan vooraf ingeschat. Voor de extra werkzaamheden als gevolg van de zomerstorm in juli en de bomeninventarisatie in het buitengebied is uw raad al eerder om extra budget gevraagd. Daarnaast zijn er nog een flink aantal extra werkzaamheden verricht of zijn we geconfronteerd met niet voorziene kosten die tot overschrijding van het budget hebben geleid. Voorbeelden daarvan zijn verhoogde kosten van onderhoud door de Diamantgroep, aanpak invasieve exoten en een groter aantal verzoeken voor (aanvullend) onderhoud vanuit de samenleving waaraan gevolg is gegeven.